ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BAZI GEÇİŞ METALLERİNİN BİRLİKTE SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Ceren TALYAK BAĞDU KİMYA ANABİLİM DALI ANKARA 2009 Her hakkı saklıdır

2 TEZ ONAYI Ceren TALYAK BAĞDU tarafından hazırlanan Bazı Geçiş Metallerinin Birlikte Spektrofotometrik Tayininde Çok Bileşenli Kalibrasyon Tekniklerinin Uygulanması adlı tez çalışması 27/07/2009 tarihinde aşağıdaki jüri tarafından oy birliği ile Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı nda Yüksek Lisans Tezi olarak kabul edilmiştir. Danışman : Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Jüri Üyeleri: Başkan : Prof. Dr. Fitnat KÖSEOĞLU Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Kimya Bölümü Üye : Prof. Dr. Adnan KENAR Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya A.B.D Üye : Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya A.B.D Yukarıdaki sonucu Onaylarım Prof. Dr. Orhan ATAKOL Enstitü Müdürü

3 ÖZET Yüksek Lisans Tezi BAZI GEÇİŞ METALLERİNİN BİRLİKTE SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Ceren TALYAK BAĞDU Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim dalı Danışman: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN Bu çalışmada, spektrofotometrik olarak elde edilen verilerin değerlendirilmesinde kemometrik olarak çok bileşenli kalibrasyon teknikleri kullanılmıştır. Fe 3+, Ni 2+, Co 2+ metalleri 5 seviyeli tasarıma göre 0; 0,1; 0,2; 0,3; 0,4 ppm olmak üzere seviyelerinde Training set hazırlanmıştır. Metal katyonlarını kompleksleştirici olarak PAR [4-(2- Piridilazo)rezorsinol] kullanılmıştır. En uygun deneysel koşullar araştırılmış (ph, sıcaklık, kompleksleşme süresi, kompleksin stokiyometrisi, kompleksleşmenin zamana karşı değişimi, alt tayin sınırı ve bazı katyonların bozucu etkileri) ve bunun sonucunda ph 10,5 olacak şekilde ayarlanıp, uygun koşullarda çalışılmıştır. UV spektrofotometresiyle çözeltilerin dalga boyu taraması yapılmış ve verilerden elde edilen matristen CLS (klasik en küçük kareler), PCR (temel bileşen regresyonu) ve PLS1 (kısmi en küçük kareler) tekniklerine göre hesaplamalar yapılmıştır. Bu üç teknikten PRESS değerleri hesaplanarak en uygun tekniğin PCR olduğuna karar verilmiştir. Training setteki her bir çözelti numune kabul edilerek yapılan cross validasyon işleminde % geri kazanım değerleri Fe 3+ için 97,16 ± 2,98 Ni 2+ için 101,89 ± 4,61 ve Co 2+ için 98,78 ± 3,24 olarak bulunmuştur. Bu işlemler numune olarak hazırlanan çözeltilere uygulanarak sonuçlar hesaplanmış ve %95 güven seviyesinde; Fe 3+ için 103,12 ± 9,61, Ni 2+ için 110,18 ± 4,65 ve Co 2+ için 96,80 ± 2,46 geri kazanma verimi elde edilmiştir. Temmuz 2009, 94 sayfa Anahtar Kelimeler: Geçiş metalleri, spektrofotometrik metot, kemometri, kalibrasyon i

4 ABSTRACT Master Thesis THE APPLICATION OF MULTICALIBRATION TECHNIQUES TO THE SIMULTANEOUS SPECTROFHOTOMETRIC DETERMINATION OF SOME TRANSITION METALS Ceren TALYAK BAĞDU Ankara University Graduate School of Natural Applied Sciences Department of Chemistry Supervisor: Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN In this study, chemometric multivariate calibration techniques were used to evaluate the data obtained spectrophotometrically. 0; 0.1; 0.2; 0.3; 0.4 ppm training set was prepared according to Fe 3+, Ni 2+, Co 2+ five level experimental design. PAR [4-(2-piridilazo) rezorsinol] was used as a ligand. Optimum conditions (ph, temperature, complex-forming time, complex stoichiometry, change of complex-forming against time, limit of quantification (LOQ) and interference of some cations) were investigated and thus ph was arranged to be between and studied under convenient conditions. Wave length scanning of the solutions were performed by UV spectrophotometry and the calculations with the matrix obtained by the data were made by CLS (classical least squares), PCR (principal component analysis) and PLS1 (partial least squares) techniques. By calculating the PRESS data it was determined that PCR is the most convenient tecnique. In cross validation process which assuming all solutions in the training set as a sample, percentage of recovery for Fe 3+, Ni 2+ and Co 2+ was found to be ± 2.98; ± 4.61 and ± 3.24, respectively. Results were calculated by applying this process to the solutions prepared as samples and recovery yield for Fe 3+, Ni 2+ and Co 2+ were obtained to be ± 9.61; ± 4.65 and ± 2.46 at 95% confidence level, respectively. July 2009,94 pages Key Words: Transition metals, spectrophotometric method, chemometry, Calibrations ii

5 TEŞEKKÜR Çalışmalarım sırasında beni yönlendiren, araştırmalarımın her aşamasında yardım ve desteğini esirgemeyen sayın danışman hocam Prof. Dr. Mustafa TAŞTEKİN e emek ve bilgilerini esirgemeyen hocalarım Prof. Dr. Adnan KENAR a, Prof. Dr. Orhan ATAKOL a, her türlü fikir alışverişinde bulunduğum ve birlikte çalıştığım arkadaşlarım Rukiye SAYGILI ya, Nilüfer KAYA ya, her zaman yanımda olup beni destekleyen sevgili aileme ve değerli eşim Özgür BAĞDU ya sonsuz teşekkür ederim. Ceren TALYAK BAĞDU Ankara,Haziran 2009 iii

6 İÇİNDEKİLER ÖZET... i ABSTRACT... ii TEŞEKKÜR... iii SİMGELER DİZİNİ... vii ŞEKİLLER DİZİNİ... viii ÇİZELGELER DİZİNİ... x 1. GİRİŞ Kaynak Özetleri KURAMSAL TEMELLER Kemometri Deneysel Tasarım Faktöriyel tasarım Kısmi faktöriyel tasarım Beş seviyeli tasarım Taguchi tasarımı Simplex-Centroid tasarım Doehlert tasarımı Kalibrasyon Tek değişkenli kalibrasyon Çok değişkenli klaibrasyon Matrisler Matris transpozu Matrislerin çarpımı Matrislerin tersi Klasik En Küçük Kareler Metodu (CLS) CLS nin avantajları ve dezavantajları Ters En Küçük Kareler Metodu (ILS) ILS nin avantajları ve dezavantajları Temel Bileşen Analizi (PCA) Faktörlerin bulunması ve algoritmalar iv

7 2.8 Temel Bileşen Regresyonu (PCR) Regresyon PLS UV-VIS Spektrofotometrisi UV-VIS spektrofotometreler Cihazın bileşenleri Kompleks kompleks stokiyometrisinin spektrofotometrik tayini MATERYAL VE YÖNTEM Kullanılan Cihazlar UV-VIS spektrofotometre ph metre Atomik absorpsiyon spektrofotometresi Kullanılan Kimyasal Madde ve Çözeltiler Su Diğer kimyasal maddeler Standart referans maddeler Kullanılan çözeltiler Demir, Nikel ve Kobalt çözeltileri Kompleks oluşumunda kullanılan çözeltiler Bozucu etki gösterebilecek türlerle ilgili çözeltilerin hazırlanması Yöntem Kompleks oluşumunda optimum koşulların belirlenmesi ph etkisinin belirlenmesi Kompleks oluşum sıcaklığının belirlenmesi Kompleks stokiyometrisinin tayini Kalibrasyon çözeltileri (training set) Alt tayin sınırının belirlenmesi Bozucu etki yapan türlerin belirlenmesi Fe(III), Ni(II), Co(II) iyonlarının birbirlerine bozucu etkisinin belirlenmesi Geliştirilen metodun standart numuneye uygulanması Cross validasyon işlemi PRESS değerlerinin hesaplanması v

8 Malinowski yöntemiyle temel bileşen analizi ARAŞTIRMA BULGULARI Kompleks Oluşumunda Optimum Koşulların Belirlenmesi Komplekslerin oluşturulması ve spektrumların alınması ph Etkisi Kompleks oluşumuna zamanın etkisi Kompleks oluşum sıcaklığının belirlenmesi Kompleks stokiyometrisinin tayini Kalibrasyon Çözeltilerinin (Training Set Çözeltilerinin) Spektrumları CLS yöntemiyle training set çözeltilerinin değerlendirilmesi PCR yöntemiyle training set çözeltilerinin değerlendirilmesi PLS1 yöntemiyle training set çözeltilerinin değerlendirilmesi Training set çözeltilerinin değerlendirilmesinde CLS, PCR, PLS1 yöntemlerinin karşılaştırılması Alt Tayin Sınırının Belirlenmesi Bozucu Etki Yapan Türlerin Belirlenmesi Fe(III), Ni(II), Co(II) İyonlarının Konsantrasyon Oranlarının Bozucu Etkisinin Belirlenmesi Geliştirilmiş Yöntemin Standart Numuneye Uygulanması TARTIŞMA VE SONUÇ KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ vi

9 SİMGELER DİZİNİ Abs PAR UV-VIS AAS CLS ILS PCR PLS PRESS DOSC RMSEP rms ASA CAF COD Absorpsiyon 4-(2-pridilazo)rezorsinol Ultraviyole ve Görünür Bölge Spektroskopisi Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi Klasik En Küçük Kareler Ters En Küçük Kareler Temel Bileşen Analizi Kısmi En Küçük Kareler Tahmini Artık En Küçük Kareler Toplamı Doğrudan Ortogonal Sinyal Düzeltme Tahmini Artık Kareler Hatası Ortalama Kareler Hatası Kökü Asetil Salisilik Asit Kafein Kodein Fosfat vii

10 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 2.1 Bilimin dairesel akış şeması 13 Şekil 2.2 İki faktörün etkisinin çalışıldığı iki seviyeli faktöriyel tasarımın grafiksel gösterimi..16 Şekil Faktöriyel tasarım (i) AB etkileşmesi, (ii) AC etkileşmesi, (iii) BC, (iv) ABC etkileşmesi Şekil 2.4 Dairesel Üreteç.22 Şekil 2.5 Simplex-Centroid tasarım.25 Şekil 2.6 İki değişkenli bir Doehlert tasarımı..26 Şekil 2.7 a) klasik b) ters kalibrasyonda hatalar arasındaki fark.27 Şekil 2.8 a) Tek Işın yollu cihaz b) çift ışın yollu cihaz.. 43 Şekil 2.9 Sürekli değişim yöntemiyle kompleks stokiyometrisinin belirlenmesi...45 Şekil 2.10 Mol oranı yöntemiyle kompleks stokiyometrisinin belirlenmesi..46 Şekil 4.1 Fe(III)-PAR kompleksinin spektrumu.58 Şekil 4.2 Ni(II)-PAR kompleksinin spektrumu...59 Şekil 4.3 Co(II)-PAR kompleksinin spektrumu Şekil 4.4Fe(III)-PAR, Ni(II)-PAR Co(II)-PAR komplekslerinin spektrumu..60 Şekil 4.5 Fe(III)-PAR, Ni(II)-PAR Co(II)-PAR komplekslerinin üst üste çakışan spektrumları Şekil 4.6 ph-absorbans grafiği...61 Şekil 4.7 Zaman (saniye)-absorpsiyon grafiği Şekil 4.8 Fe(III)-PAR kompleksinin sıcaklık absorpsiyon grafiği..63 Şekil 4.9 Ni(II)-PAR kompleksinin sıcaklık absorpsiyon grafiği...63 Şekil 4.10 Co(II)-PAR kompleksinin sıcaklık absorpsiyon grafiği.64 Şekil 4.11 Job yöntemi ile Fe 3+ ve PAR arasında oluşan yapının kompleks stokiyometrisinin tayini Şekil 4.12 Job yöntemi ile Ni 2+ ve PAR arasında oluşan yapının kompleks stokiyometrisinin tayini Şekil 4.13 Job yöntemi ile Co 2+ ve PAR arasında oluşan yapının kompleks stokiyometrisinin tayini...67 Şekil 4.14 Training set spektrumu...68 Şekil 4.15 Training set nm arası değerlendirilen bölge.69 Şekil 4.16 Training set çözeltilerinin bilinen konsantrasyonlarının CLS yöntemiyle bulunan konsantrasyonlara karşı grafiği...70 Şekil 4.17 CLS yöntemine cross validasyon uygulanarak bulunan sonuçların bilinen konsantrasyona karşı grafiği.. 72 Şekil 4.18 PRESS değerlerine göre temel bileşen sayısı...73 Şekil 4.19 Malinowski yöntemiyle temel bileşen sayısının belirlenmesi 73 Şekil 4.20 Training set çözeltilerinin bilinen konsantrasyonlarının PCR yöntemiyle bulunan konsantrasyonlara karşı grafiği..74 Şekil 4.21 PCR yöntemine cross validasyon uygulanarak bulunan sonuçların bilinen konsantrasyona karşı grafiği.. 76 Şekil 4.22 Fe(III) katyonu için PRESS değerlerine göre temel bileşen sayısı Şekil 4.23 Ni(II) katyonu için PRESS değerlerine göre temel bileşen sayısı...77 viii

11 Şekil 4.24 Co(II) katyonu için PRESS değerlerine göre temel bileşen sayısı Şekil 4.25 Training set çözeltilerinin bilinen konsantrasyonlarının PLS1 yöntemiyle bulunan konsantrasyonlara karşı grafiği Şekil 4.26 PLS1 yöntemine cross validasyon uygulanarak bulunan sonuçların bilinen konsantrasyona karşı grafiği.. 80 Şekil 4.27 Fe(III) için alt tayin sınırı...82 Şekil 4.28 Ni(II) için alt tayin sınırı 83 Şekil 4.29 Co(II) için alt tayin sınırı 83 Şekil 4.30 Nickel Kobalt Erz V numunelerinin spektrumu. 88 ix

12 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 2.1 Tasarım matrisleri Çizelge 2.2 Faktörler Çizelge 2.3 Seviyeler Çizelge 2.4 AB etkileşimleri Çizelge 2.5 Beş Seviyeli tasarımın ilk satırı Çizelge 2.6 Beş Seviyeli tasarımda yineleyici seviyelerin yerleştirilmesi Çizelge 2.7 Beş seviyeli tasarımda dairesel üretecin kullanılması Çizelge 2.8 Beş seviyeli tasarımda [ ] fark vektörü ile 1.kolonun doldurulmas Çizelge 2.9 Beş seviyeli tasarım..24 Çizelge 3.1 Kullanılan kimyasal maddeler Çizelge 3.2 Nickel Kobalt Erz V adlı numunenin bileşimi Çizelge 3.3 Kalibrasyon çözeltilerinin hazırlanmasında kullanılan katyonların seviyeleri Çizelge 3.4 Kalibrasyon çözeltilerinin hazırlanmasında kullanılan çözeltilerin hacimleri Çizelge 3.5 Fe(III), Ni(II), Co(II) iyonlarının konsantrasyonları...55 Çizelge 3.6 Sentetik numunelerin hazırlanmasında kullanılan çözeltilerin hacimleri...55 Çizelge 4.1 Zaman çalışması çözelti hacimleri...62 Çizelge 4.2 Job yöntemi için Fe 3+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini...64 Çizelge 4.3 Job yöntemi için Ni 2+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini Çizelge 4.4 Job yöntemi için Co 2+ -PAR kompleks stokiyometrisinin tayini..66 Çizelge 4.5 Training set çözeltileri için CLS, PCR ve PLS1 yöntemlerinin karşılaştırılması...81 Çizelge 4.6 Alt tayin sınırı...84 Çizelge 4.7 Yabancı katyonların bozucu etkileri.85 Çizelge 4.8Sentetik numune sonuçları 86 Çizelge 4.9 Nickel Kobalt Erz V numunesinin sonuçları Çizelge 5.1 CLS, PCR ve PLS1 için hesaplanan PRESS değerleri.89 Çizelge 5.2 Geri kazanım yüzdeleri x

13 1. GİRİŞ Metal iyonları ve metal kompleksleri organizmaların hayati fonksiyonlarında önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda metallerin bitki, hayvan ve insanlar üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri yoğun bir şekilde araştırılmaktadır (Wang et al. 1997). Demir, nikel, kobalt metalleri beraber birçok numunede (jeolojik, çevresel, endüstriyel) karşımıza çıkar. Bu metaller kimyasal özellikleri bakımından benzerlik gösterirler. Demir dünyada en çok bulunan elementlerden birisi olup yerkabuğunda %5 oranında bulunur. Demir, bakır ve kalsiyum gibi bazı minerallerin emilimi ve kanda oksijeni taşıyan kırmızı kan hücrelerinin ve çeşitli enzimlerin üretimi için gereklidir. Besin maddeleri ve suda bulunur. Toprakta da bol miktarda demir bileşikleri bulunur. Demirin fazlası insanlar için zehirleyicidir, çünkü aşırı miktarda alınan iki değerli demir (ferros demir) vücuttaki peroksitlerle reaksiyona girerek serbest radikaller yapar. Nikel doğada genelde kobalt ile birlikte bulunur. Nikel paslanmaz çelik, mıknatıs, bozuk para ve özel alaşımlar gibi birçok endüstriyel ürünlerde kullanılmaktadır (http://tr.wikipedia.org/wiki/demir.,2009). Kobalt, sığır ve koyun gibi geviş getiren hayvanların beslenmesinde ve insandaki alyuvarların olgunlaşmasında gerekli olan B 12 vitamininde yer alır (http://www.teknolojikarastirmalar.com.,2009). Bu metal iyonlarının hassas ve seçici olarak tayinini gerçekleştirmek oldukça önemlidir. Elektrokimya, polarografi, atomik absorpsiyon, atomik floresans gibi çeşitli spektrofotometrik yöntemler bu iyonların tayininde kullanılmaktadır. Ancak UV-VIS spektrofotometri yöntemi tekrarlanabilirliği, kolaylığı ve geniş uygulama alanı nedeniyle tercih edilmektedir. Buna karşın geleneksel spektrofotometrik yöntemler ile bu iyonların bir arada kantitatif tayini spektrumlarının üst üste çakışması sebebiyle mümkün olmamaktadır. Bu sebeple karışımlarda iyonların birlikte tayini önem kazanmaktadır. Numunelerde bulunan türlerin birlikte tayininde son yıllarda çok değişkenli kalibrasyon teknikleri sıklıkla kullanılmaya başlamıştır (Rodriguez et al. 1998, Marx et al. 2002, Bro et al. 2003, Dinç vd.2005, Nadler et al. 2005). Kemometrik yöntemlerin bir çeşit uygulaması olan çok değişkenli kalibrasyon tekniklerinden en çok 1

14 kullanılanları klasik en küçük kareler (CLS), ters en küçük kareler (ILS), temel bileşen regresyonu (PCR) ve kısmi en küçük kareler (PLS) dir. Bu tez çalışmasında, UV-VIS spektrofotometrisiyle çok değişkenli kalibrasyon teknikleri kullanarak demir, nikel ve kobalt iyonlarının bir arada tayini hedeflenmiştir. UV-VIS spektrofotometrisi kullanarak bu iyonların birlikte tayini oldukça zordur, genelde absorpsiyon spektrumları üst üste çakışması nedeniyle kantitatif tayin için uygun değildir. Bu noktada UV-VIS spektrofotometrisi için çok değişkenli kalibrasyon teknikleri önemli rol oynar. Çok değişkenli kalibrasyon teknikleri kolay, hızlı ve ekonomiktir. Herhangi bir ön işlem veya kromotografik ayırma gerektirmez (Safavi 2006). Metodun temeli, 4-(2-pridilazorezorsinol) (PAR) ın sodyum tuzu ile ilgilendiğimiz iyonların renkli komplekslerini oluşturarak, bunların UV-VIS spektrofotometresiyle ölçümünden elde edilen verilerin bilgisayar ortamında çok değişkenli kalibrasyon teknikleri ile değerlendirilmesi esasına dayanmaktadır. 1.1 Kaynak Özetleri K. Zarei et al yılında, koloidal ortamda doğrudan ortogonal sinyal düzeltme-pls metoduyla demir, nikel ve kobaltın birlikte tayini adlı çalışmayı yapmışlardır. Bu çalışmada Fe(II), Ni(II), Co(II) katyonlarının 1-(2-piridilazo)-2-naftol (PAN) ile komplekslerinin kolay ve seçici spektrofotometrik bir metot ile aynı anda tayinleri tarif edilmiştir. Fe(II), Ni(II), Co(II) katyonlarının bu reaktif ile komplekslerinin spektrumları çakıştığı halde herhangi bir ön işlem gerektirmeden PLS ve DOSC (doğrudan ortogonal sinyal düzeltme) ile tayinleri yapılabilmiştir. Optimum koşullar araştırılmış ve edinilen bilgiler doğrultusunda ph = 4, PAN 8, M olacak şekilde ayarlanmıştır. İlgili kompleksler suda çözünmediğinden % 1,4 (h/h) Triton X-100 ve % 30 (h/h) etanol kullanılmıştır o C arasında sonucun değişmediği gözlendiği için oda sıcaklığında çalışılmıştır. Ayrıca absorbansın, iyonik şiddetle değişmediği tespit edilmiştir. Spektrumlar nm aralığında alınarak, 314 veri kullanılmıştır. 2

15 Sonuçlar MATLAB programlama dilinde yazılmış olan bir program ile değerlendirilmiştir. Lineer aralık Co(II) için 0,30-4,50 µg/ml, Ni(II) için 0,20-3,00 µg/ml ve Fe(II) için 0,30-5,00 µg/ml dir. Yaygın olarak bulunan anyon ve katyonların bozucu etkileri araştırılmıştır. Konsantrasyonlarda % 5 hataya sebep olunca bozucu etki olarak kabul edilmiştir. 200 kat olduğunda K +, Na +, Ca 2+, Pb 2+, Sn 2+, NH + 4, Cd 2+, Mo 6+, C 2 O 2-4, S 2 O 2-3, IO - 3, Os 8+, Cl -, SO 2-4, NO - 3 ve CO 2-3 ; 100 kat olduğunda F -, Ce 4+ ; 50 kat olduğunda As 3+, Ba 2+, Al 3+ ve CN - ; 20 kat olduğunda Ag +, Sb 3+, ve BiO - 3 ; 10 kat olduğunda Mg 2+ ; 4 kat olduğunda Mn 2+, Cu 2+, CrO 2-4 ; 1 kat olduğunda Zn 2+ bozucu etki göstermektedir. PLS ve DOSC-PLS den elde edilen sonuçlar istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Sonuçlardan en iyi metodun DOSC-PLS olduğu görülmüştür. Önerilen bu metot ile sentetik numunelerde Fe(II), Ni(II), Co(II) katyonlarının birlikte tayini yapılmış ve memnun edici sonuçlar alınmıştır. Ali Niazi 2006 yılında, renklendirici reaktif karışımı vasıtasıyla spektrofotometrik olarak PLS kullanarak Fe(II) ve Fe(III) katyonlarının birlikte farmasötikler içinde tayini adlı bir çalışma yapmıştır. Çalışma 1,10-fenantrolin ve 5-sülfosalisilik asit reaktifleriyle ph 4,5 te analitlerin reaksiyonlarına dayanmaktadır. Bütün standart ve sentetik numuneler 0,003 mol/dm 3 1,10-fenantrolin ve 5-sülfosalisilik asit reaktifleriyle muamele edilmiştir. Reaktifle karıştırıldıktan 5-10 dakika sonra spektrumlar alınmıştır nm aralığında 34 farklı Fe(II) ve Fe(III) katyon karışımının spektrumu kaydedilmiştir. Fe(II) 0,1-7,0 µg/ml, Fe(III) 0,5-14,0 µg/ml aralığında çalışılmış, alt tayin sınırlar sırasıyla 0,045 ve 0,158 µg ml - olarak tayin edilmiş, RMSEP değerleri 0,1559 ve 0,2067 olarak hesaplanmıştır. Yabancı iyonların bozucu etkileri araştırılmış, Co 2+, Pb ve WO 4 iyonlarının bozucu etkisi gözlenmiştir. Bu metot farmasötik ürünlerde Fe(II) ve Fe(III) katyonlarının birlikte tayininde başarıyla uygulanmıştır. Leila Hejazi et al yılında, katı faz ekstraksiyonu ve PLS ile eser miktarda Co, Ni, Cu ın birlikte spektrofotometrik olarak tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Bu çalışmada, kolay ve seçici olarak nikel, kobalt, bakırın 1-(2-piridilazo)-2-naftol (PAN) komplekslerinin ekstraksiyonu, zenginleştirilmesi ve tayini yapılmıştır. Kalibrasyon için üçgen tasarıma göre sırasıyla 5,90-41,25; 0,30-29,35; 0,64-41,30 ng/ml kobalt, nikel ve bakır içeren 21 adet çözelti hazırlanmıştır. Cross-validasyon ile PRESS değerleri 3

16 hesaplanmış ve buna göre faktör sayıları kobalt için 7, nikel için 9, bakır için 8 olarak bulunmuştur. Uygun koşullar araştırılmış buna göre çözücü olarak metanol seçilmiş, ph 5,5 olarak ayarlanmıştır. Artık kareler hatası (RMSEP) 0,48 ve 1,37 ng/ml aralığında değişmektedir. Wagner J. Barreto et al yılında, çoklu kalibrasyon metodu kullanarak Hg 2+, Pb 2+ ve Cu 2+ nin aynı anda spektrofotometrik tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Bu çalışmada [NBu 4 ] 2 [Zn(1,3-ditiyol-2-tiyon-4,5-ditiyolat) 2 ] kompleksinin geçiş metallerinin aynı anda spektrofotometrik tayinine uygulanabilirliği araştırılmıştır. Sonuçların değerlendirilmesinde, Temel Bileşen Regresyonu (PCR) kullanılmıştır. Bu metot, sulu çözeltide t=0, 20, 60 ıncı dakikalardaki reaksiyonla Hg 2+, Pb 2+ ve Cu 2+ ı tayin etmekte kullanılmıştır. [NBu 4 ] 2 [Zn(1,3-ditiyol-2-tiyon-4,5-ditiyolat) 2 ] veya [Zn(dmit) 2 ] 2- organik çözücülerde çözünen bir yapı olup, 500 nm de şiddetli pik verir. Kompleks birçok geçiş metaliyle yer değiştirme reaksiyonu vermektedir. [Zn(dmit) 2 ] 2- + Me 2+ [Me(dmit) 2 ] 2- + Zn 2+ Me 2+ = Hg 2+, Pb 2+, Cu 2+, Cd 2+, Mn 2+, Cr 2+, Ni 2+, Co 2+, Fe 2+ [Zn(dmit) 2 ] 2- ın kullanıldığı başka bir spektrofotometrik yöntemle yüksek konsantrasyonda gümüş ve kalay mevcudiyetinde bakır analizi yapılabilmektedir. Karışımların hazırlanmasında simplex-centroid karışım tasarımı kullanılmıştır. Üç çözelti yalnızca tek metal içermekteyken, üç tanesi ikili metal, bir tanesi üçlü metal içermektedir. Tek metal içeren çözeltinin kombinasyonu (100, 0, 0), (0, 100, 0), (0, 0, 100) şeklinde; ikili metal içeren çözeltinin kombinasyonu (50, 0, 50), (50,50,0), (0,50,50) şeklinde ve üçlü metal içeren çözeltinin kombinasyonu (33, 34, 33) şeklindedir. Bu çözeltilere ek olarak (60, 20, 20), (20, 20, 60) ve (20, 60, 20) kombinasyonunda çözeltiler hazırlanmıştır. Çözelti hacimleri 5 ml ye tamamlanmıştır. 4

17 Hg 2+, Pb 2+ ve Cu 2+ için ortalama kareler hatası kökü (rms) sırasıyla t= 0 da 1, , 1, ve 1, ; t=20 de 1, , 2, ve 2, ; t=60 da 1, , 1, ve 1, olarak hesaplanmıştır. Sonuçlar, spektrumları örtüşen metallerin tayininin başarılı olduğunu göstermiştir. A.Safavi et al yılında kısmi en küçük kareler karibrasyonu metoduyla Fe(III), Al(III), Cu(II) ın birlikte tayinini gerçekleştirmişlerdir. Şelatlaştırıcı olarak Alizarin Red S geliştirilmiş ve bununla Fe(III), Al(III), Cu(II) ın bir arada spektrofotometrik tayini gerçekleştirilmiştir. Sistemi etkileyen parametreler ve optimum koşullar araştırılmıştır. ph 1 ile 9 aralığında değiştirildiğinde en yüksen absorpsiyon şiddeti ph 5 iken gözlenmiştir. İyonik şiddetin etkisinin araştırılmasında değişik konsantrasyonlarda NaNO 3 kullanılmış ve iyonik şiddetin artmasıyla hassalığın azaldığı gözlenmiştir. ARS ile reaksiyon stokiyometrisi Fe(III) için 1:2 ve 1:1, Al(III) 1:2 ve 1:1, Cu(II) için ise 1:2 olduğu anlaşılmıştır. Faktör sayıları sırasıyla 6, 5 ve 7 dir. Fe(III), Al(III), Cu(II) ın sırasıyla , , ng/ml lik üçlü karışımlarının analizi için PLS çok değişkenli kalibrasyon metodu kullanılmıştır. Absorbansları nm aralığında ölçülmüştür. Çeşitli sentetik alaşım çözeltilerinde toplam bağıl standart hata % 5 ten daha küçük olarak bu metal iyonları birlikte tayin edilebilmiştir. M.Kompany-Zareh et al yılında, temel bileşen analizi (PCA) ve yapay sinir ağları kullanarak bazı endüstriyel numunelerde ksilenol oranj ile demir ve nikelin birlikte spektrofotometrik tayinini gerçekleştirmişlerdir. Demir ve nikel ksilenol oranj ile sulu çözeltiden ph 4 de birlikte tayin edilmiştir. Çözeltide bulunan Fe(III) ler Fe (II) ye dönüştürüldükten sonra tayin edilmiştir. Al(III) Zr(IV) ve Ti(IV) in bozucu etkilerini giderebilmek amacıyla 0,5 ml % 0,4 lük (a/h) F - çözeltisi kullanılmıştır. Sodyum nitrat kullanılarak iyonik şiddetin çalışmaya etkisi araştırılmış ve tuzun konsantrasyonu 4,0 mol/l olduğunda bile, fazla bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Spektral verilere temel bileşen analizi (PCA) ve üç katmanlı düğümler içeren yapar sinir ağları (ANNs) uygulanmıştır µg/l Demir ve µg/l Nikel içeren 30 kalibrasyon çözeltisi ve 20 sentetik numune hazırlanmıştır. Demir için bağıl standart sapma % 3,8 ve nikel için bağıl standart sapma % 4,7 olarak hesaplanmıştır. 5

18 Jahanbakhsh Ghasemi et al yılında nitrozo R tuzu kullanılarak karışımlarda PLS ile kobalt, bakır ve nikelin birlikte spektrofotometrik olarak tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Kobalt, bakır ve nikel sırasıyla 0,4-2,6; 0,6-3,4; 0,5-5,5 ppm konsantrasyonlarında çalışılmıştır. Deneysel kalibrasyon seti üç bileşenin karışımından oluşan 36 numune çözeltisidir. Absorpsiyon spektrumu nm aralığında kaydedilmiştir. RMSD değerleri PLS1 kullanılarak kobalt için 0,0192, bakır için 0,0263, nikel için 0,0446 olarak bulunmuştur. Çeşitli katyon ve anyonların bozucu etkileri araştırılmış, konsantrasyonda ± % 5 ten fazla değişikliğe yol açmadığı konsantrasyonlarda bu yabancı iyonların bozucu etki göstermediği kabul edilmiştir. Fe 3+, Hg 2+, Zn 2+ en çok etkisi olan yabancı iyonlar olarak tespit edilmiştir. Optimum koşullar araştırılmış, ph 7,8 ve nitrozo R tuzu konsantrasyonu 1, M olduğunda maksimum absorbans gözlenmiştir. Kobalt, bakır ve nikel için lineer aralık sırasıyla 0,4-2,6 ppm; 0,6-3,4 ppm; 0,5-5,5 ppm olduğu için bu aralıklarda çalışılmıştır. Üçgen deney tasarımı kullanılmış ve numuneler analiz edilmiştir. Gerçek değerler kobalt için 0,99 ppm; bakır için 1,70 ppm; nikel için 0,71 ppm iken sırasıyla 0,98 ± 0,01 ppm; 1,68 ± 0,015 ppm; 0,72 ± 0,021 ppm olarak tayin edilmiştir. Monica C.F.Ferraro et al yılında, kısmi en küçük kareler (PLS1) yöntemi ile farmasötik numunelerden furosemit ve amilorit hidrokloritin birlikte analizi adlı bir çalışma yapmışlardır. Bu metodun konsantrasyon aralığı furosemit için 8,0-13,0 mg/l, amilorit hidroklorit için 1,0-1,6 mg/l olarak seçilmiştir. 4 seviyeli faktöriyel tasarım ile 16 çözelti içeren training set metil alkol-su (1:1) karışımında hazırlanmıştır. 16 sentetik numunenin analizi yapılmıştır. Bu metot üç değişik farmasötik numuneye uygulanmış ve sonuçlar HPLC sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Ortalama geri kazanım furosemit için % 99,59; amilorit hidroklorit için % 101,04 olarak hesaplanmıştır. A.M. Garcia Rodriguez et al yılında, UV-VIS spektrofotometrisiyle çoklu kalibrasyon metodu kullanılarak demir, kobalt, nikel ve bakırın birlikte tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Bu çalışmada iyi bir renklendirici olan 1,5-bis(di-2- pridilmetilen)tiyokarbonohidrazin (DPTH) reaktifiyle demir, kobalt, nikel ve bakırın kompleksleri bir arada tayin edilmiştir. Bu komplekslerin absorpsiyon eğrileri üst üste çakışmaktadır. Bu sebeple PCR, PLS1 ve PLS2 algoritmaları uygulanmıştır. Optimum 6

19 koşullar araştırılmış, sodyum asetat ile ph 4 e tamponlandığında maksimum absorbans gözlenmiştir. DPTH konsantrasyonunun etkisi incelenmiş ve 2, M reaktif uygun bulunmuştur. 30 dakika ile 12 saat aralığında karışımın spektrumunun sabit kaldığı gözlenmiştir. Lambert Beer yasasına uygun olduğu konsantrasyon aralığı kobalt için 0,2-1,3 µg/ml; nikel için 0,1-1,2 µg/ml; demir için 0,1-1,1 µg/ml; bakır için 0,2-1,2 µg/ml olarak bulunmuştur. Yabancı iyonların bozucu etkileri araştırılmış, bu amaçla demir, kobalt, nikel ve bakırın her birinden 0,4 µg/ml içeren karışımlar hazırlanarak yabancı iyondan kütlece 2500 kat içerecek şekilde ilave edilerek başlanmış bozucu etki yok olana kadar devam edilmiştir. En çok bozucu etki gösteren iyonların çinko ve kadmiyum olduğu tespit edilmiştir. Herhangi bir ön işleme tabi tutulmadan biyolojik materyallerde bu iyonlar birlikte tayin edilebilmiştir. En iyi sonuçlar PLS2 kalibrasyon metodu ile elde edilmiştir. PLS2 metoduyla geri kazanımlar demir için % 91, nikel için % 98, kobalt için % 100 ve bakır için % 101 olarak hesaplanmıştır. M. Cholamian et al yılında, nitraminlerin ikili karışımlarının kısmi en küçük kareler (PLS) metoduyla çok değişkenli kalibrasyon ile tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Siklo-1,3,5-trimetilen-2,4,6-trinitramin (RDX) ve siklo-1,3,5,7- tetrametilen-2,4,6,7-tetranitramin (HMX) in spektrumlarının üst üste çakışması sebebiyle PLS metodu uygulanmıştır. Konsantrasyon aralığı HMX için 0,584-10,220 µg/ml, RDX için 0,400-8,000 µg/ml olan 15 adet kalibrasyon çözeltisi hazırlanmıştır. 190 ve 400 nm aralığında absorpsiyon spektrumu alınmıştır. Faktör sayısını belirlemek için cross-validasyon metodu uygulanmış, PRESS değerine karşı çizilen grafikten faktör değerleri 3 ve 4 olarak bulunmuştur. Bu bileşenleri endüstriyel numunelerde tayin etmek amacıyla PLS2 kullanılmıştır. % 97 bulunan RDX % 94 olarak, % 4 bulunan HMX ise, % 3,94 olarak tayin edilebilmiştir. Zouhair Bouhsain et al yılında, PLS-UV spektrofotometrik metot ile farmasötik numunelerden parasetemol, asetilsalisilik asit ve kafeinin birlikte tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Absorpsiyon spektrumu 216 ve 300 nm aralığında okunmuştur. Bu üç bileşeni değişik iki seviyede içeren 8 karışım hazırlanmıştır. Numuneler % 20 etanol-su karışımında hazırlanmıştır. Çözeltilerde parasetemol (PRC) 13,5-33 mg; asetilsalisilik asit (ASA) 18-38,5 mg; kafein (CAF) 2,7-5,5 mg aralıklarındadır. Gerçek ve sentetik 7

20 numunelere bu metot uygulanmış ve sapma sabitleri ile hatalar % 5 den küçük bulunmuştur. Fiorinal Sandoz adlı tablette PRC 300 mg/unit, ASA 200 mg/unit, CAF 40 mg/unit bulunmaktadır. Bu metot ile PRC, ASA ve CAF sırasıyla 308 ± 4, 202 ± 1, 38 ± 1 mg/unit olarak tayin edilmiştir. G. Langergraber et al yılında organik maddelerin ve nitratın atık sudan UV-VIS spektrofotometrisiyle kantitatif olarak tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Tek bir cihaz ile organik maddelerin ve nitratın bir arada tayini yapılmıştır. Bunun için su altı UV- VIS spektrofotometresi kullanılmış ve nm aralığında absorpsiyon spektrumları alınmıştır. Kullanılan su altı UV-VIS spektrometresi 44 mm genişliğe ve 0,6 m uzunluğa sahiptir nm aralığında sonuçları gerçek zamanlı olarak göstermektedir. Bu ölçümle numuneyi yerinde, her hangi bir ön işlem yapmadan tayin etmek mümkündür. Her ölçüm yaklaşık 15 saniye almaktadır. Bu iki ışın yollu 256 piksel, ışın kaynağı olarak ksenon lambası kullanılan bir cihazdır. Boru şeklinde alüminyum gövde ile kaplanmıştır. Veri kaydetme ve suyun seviyesini ölçme özellikleri de bulunmaktadır. PLS kalibrasyon yöntemi kullanılmıştır. Standart hatalar COD (kimyasal oksijen ihtiyacı) için 23,5; NO 3 azotu için 0,29; TSS (bulanıklık) için 7,75 olarak hesaplanmıştır. Erdal Dinç vd yılında, ILS ve PCR teknikleriyle kodein fosfat (COD), asetilsalisilik asit (ASA), kafeinin (CAF) bir arada tabletlerden spektrofotometrik olarak tayini adlı bir çalışma yapmışlardır. Herhangi bir ön işleme tabi tutulmadan bu bileşenlerin üçlü karışımları içerisinden tayinini gerçekleştirmişlerdir nm aralığında absorpsiyon spektrumu alınarak ILS ve PCR teknikleri bu ilaçların sentetik üçlü karışım numunelerine uygulanmıştır µg/ml COD, 0-44 µg/ml ASA, 0-40 µg/ml CAF içeren 18 çözelti training set için hazırlanmış ayrıca sentetik numuneler analiz edilmiştir. PCR için PRESS değerleri hesaplanarak faktör sayılar belirlenmiştir. En küçük PRESS değerleri COD, ASA ve CAF için sırasıyla 0,781; 0,427; 0,345 olarak bulunmuştur. Ortalama geri kazanımlar ve standart sapmalar sırasıyla kodein fosfat için % 100,2 ± 1,23; % 99,5 ± 2,10, asetilsalisilik asit için % 100,5 ± 1,30; % 100,3 ± 1,18, kafein için % 99,4 ± 1,33; % 99,3 ± 1,31 olarak hesaplanmıştır. 8

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BAZI METAL KATYONLARININ SPEKTROFOTOMETRİK TAYİNLERİNDE ÇOK BİLEŞENLİ KALİBRASYON TEKNİKLERİNİN UYGULANMASI Rukiye SAYGILI KİMYA ANABİLİM

Detaylı

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği)

Analitik Kimya. (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) Analitik Kimya (Metalurji ve Malzeme Mühendisliği) 1. Analitik Kimya Maddenin bileşenlerinin belirlenmesi (teşhisi), bileşenlerinin ayrılması veya bileşenlerinin bağıl miktarlarının tayiniyle ilgilenir.

Detaylı

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz 1 AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz Bir taneciğin, aktivitesi, a M ile molar konsantrasyonu [M] arasındaki bağıntı, a M = f M [M] (1) ifadesiyle verilir. f M aktivite katsayısıdır ve birimsizdir.

Detaylı

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır.

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. KİMYASAL DENGE AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. TEORİ Bir kimyasal tepkimenin yönü bazı reaksiyonlar için tek bazıları için ise çift yönlüdür.

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ

ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ ASFALTİT VE ASFALTİT KÜLLERİNDE MOLİBDEN, NİKEL, VANADYUM VE TİTAN ELEMENTLERİNİN X IŞINLARI FLORESANS SPEKTROSKOPİSİ İLE TAYİNLERİ Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara ÖZET. Güneydoğu Anadolu asfaltitleri

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M.

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M. İYN TEPKİMELERİ (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) Prof. Dr. Mustafa DEMİR 0İYN TEPKİMELERİKİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 Bir kimyasal madde ısı, elektrik veya çözücü gibi çeşitli fiziksel veya kimyasal

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ Alkalinite Alüminyum (Al) Amonyum (NH 4 + ) Anyonlar (Br, F, Cl, NO 2, NO 3, SO 4, PO 4 ) PE veya BC 200 100 Tercihen arazide yapılmalıdır. sırasındaki indirgenme ve oksitlenme reaksiyonları numunede değişikliğe

Detaylı

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi)

HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) HPLC yöntemi bir sıvıda çözünmüş bileşenlerin, bir kolon içerisinde bulunan genellikle katı bir destek üzerindeki sabit faz ile değişik etkileşimlere girmesi,

Detaylı

m=n şeklindeki matrislere kare matris adı verilir. şeklindeki matrislere ise sütun matrisi denir. şeklindeki A matrisi bir kare matristir.

m=n şeklindeki matrislere kare matris adı verilir. şeklindeki matrislere ise sütun matrisi denir. şeklindeki A matrisi bir kare matristir. Matrisler Satır ve sütunlar halinde düzenlenmiş tabloya matris denir. m satırı, n ise sütunu gösterir. a!! a!" a!! a!" a!! a!! a!! a!! a!" m=n şeklindeki matrislere kare matris adı verilir. [2 3 1] şeklinde,

Detaylı

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry

Spektroskopi ve Spektrofotometri. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi ve Spektrofotometri Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve University EBN Medical School Department of Biochemistry Spektroskopi Nedir? Maddeyle ışığın (elektromagneek radyasyon) etkileşimini

Detaylı

KİMYASAL ANALİZ KALİTATİF ANALİZ (NİTEL) (NİCEL) KANTİTATİF ANALİZ

KİMYASAL ANALİZ KALİTATİF ANALİZ (NİTEL) (NİCEL) KANTİTATİF ANALİZ KİMYASAL ANALİZ KALİTATİF ANALİZ (NİTEL) KANTİTATİF ANALİZ (NİCEL) KANTİTATİF ANALİZ Bir numunedeki element veya bileşiğin bağıl miktarını belirlemek için yapılan analizlere denir. 1 ANALİTİK ANALİTİK

Detaylı

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Laboratuvarlarda yararlanılan analiz yöntemleri performans kalitelerine göre üç sınıfta toplanabilir: -Kesin yöntemler

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Adnan Menderes Mah. Aydın Blv. No:43 09010 AYDIN / TÜRKİYE Tel : 0 256 211 24 04 Faks : 0 256 211 22 04 E-Posta : megagidalab@gmail.com

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası Hız ve Debi Pitot Tüpü Metodu TS ISO 10780

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası Hız ve Debi Pitot Tüpü Metodu TS ISO 10780 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE - 1/5 Hız ve Debi Pitot Tüpü Metodu TS ISO 10780 EMİSYON 1 İslilik Nem Partikül Madde CO, O 2 CO 2 NO NO X, NO 2 Renk Karşılaştırma (Bacharach)

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık KORELASYON ve REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım Bir değişkenin değerinin diğer değişkendeki veya değişkenlerdeki değişimlere bağlı olarak nasıl etkilendiğinin istatistiksel

Detaylı

1. KİMYASAL ANALİZLER

1. KİMYASAL ANALİZLER 1. KİMYASAL ANALİZLER HPLC VE LC-MS/MS CİHAZLARI İLE YAPILAN ANALİZLER SORBAT TAYİNİ BENZOAT TAYİNİ KAFEİN TAYİNİ HMF TAYİNİ SUDAN TÜREVLERİ TAYİNİ VANİLİN TAYİNİ GLUKOZ, FRUKTOZ VE SUKROZ TAYİNİ SAPONİN

Detaylı

PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA Zn Ve TOPLAM ANTİOKSİDAN KAPASİTESİ TAYİNİ DANIŞMANLAR. 29 Haziran-08 Temmuz MALATYA

PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA Zn Ve TOPLAM ANTİOKSİDAN KAPASİTESİ TAYİNİ DANIŞMANLAR. 29 Haziran-08 Temmuz MALATYA TÜBİTAK -BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği- Biyomühendislik Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-3 (ÇALIŞTAY 2012) PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

EŞİTLİK KISITLI TÜREVLİ YÖNTEMLER

EŞİTLİK KISITLI TÜREVLİ YÖNTEMLER EŞİTLİK KISITLI TÜREVLİ YÖNTEMLER LAGRANGE YÖNTEMİ Bu metodu incelemek için Amaç fonksiyonu Min.z= f(x) Kısıtı g(x)=0 olan problemde değişkenler ve kısıtlar genel olarak şeklinde gösterilir. fonksiyonlarının

Detaylı

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır.

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır. FAZ DİYAGRAMLARI Malzeme özellikleri görmüş oldukları termomekanik işlemlerin sonucunda oluşan içyapılarına bağlıdır. Faz diyagramları mühendislerin içyapı değişikliği için uygulayacakları ısıl işlemin

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

Çizelge 1 Numunelerin muhafazası için genellikle uygun olan teknikler. 100 Nitrik asit ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir

Çizelge 1 Numunelerin muhafazası için genellikle uygun olan teknikler. 100 Nitrik asit ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir Çizelge 1 Numunelerin sı için genellikle uygun olan teknikler Yapılacak tayin Kabın tipi Genellikle kullanılan hacim (ml) ve doldurma tekniği Alüminyum P C Muhafaza tekniği 100 Nitrik asit ile ph 1-2 ndirilmelidir

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Araştırma Makalesi/Research Article BaCl 2 -Ba(H 2 PO 2 ) 2 -H 2 O Üçlü

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

SU KALİTE ÖZELLİKLERİ

SU KALİTE ÖZELLİKLERİ SU KALİTE ÖZELLİKLERİ Su kirliliği Su kaynağının kimyasal, fiziksel, bakteriyolojik, radyoaktif ve ekolojik özelliklerinin olumsuz yönde değişmesi şeklinde gözlenen ve doğrudan veya dolaylı yoldan biyolojik

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA KİMYASAL REAKSİYONLAR Kimyasal Tepkime Kimyasal tepkime, Bir ya da birkaç maddenin (tepkenler) yeni bir bileşik grubuna (ürünler) dönüştürülmesi işlemidir. Tepkenler Ürünler NO + 1/2 O 2 NO

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

RM39 SU + PROPİYONİK ASİT + OLEİL ALKOL SİSTEMİ ÇÖZÜNÜRLÜK DENGELERİNİN İNCELENMESİ

RM39 SU + PROPİYONİK ASİT + OLEİL ALKOL SİSTEMİ ÇÖZÜNÜRLÜK DENGELERİNİN İNCELENMESİ Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 26, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir RM39 SU + PROPİYONİK ASİT + OLEİL ALKOL SİSTEMİ ÇÖZÜNÜRLÜK DENGELERİNİN İNCELENMESİ M. Bilgin 1, Ç. Arısoy 2, Ş.

Detaylı

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

Kimyasal analiz : bir örnekteki bileşenleri v bileşenlerin konsantrasyonların bulmak için yapılan işlemi genel adıdır.

Kimyasal analiz : bir örnekteki bileşenleri v bileşenlerin konsantrasyonların bulmak için yapılan işlemi genel adıdır. Analitik Kimya Kimyanın, maddelerin hangi bileşenlerden ve bileşenlerin hangi oranlarda (bağıl miktarlarda) olduğunu inceleyen dalı Analitik Kimya olarak isimlendirilir. bir ürünün istenen kalitede olup

Detaylı

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI

KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU VE BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi: 08.07.2011 Sayfa: 1 / 1 KROM (Cr +6 ) ANALİZ YÖNTEMİ VALİDAYON RAPORU BELİRSİZLİK HESAPLARI Doküman No: R.LAB.5.4.04 Rev.No/Tarih : 00/ Yayın Tarihi:

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI İlaç Tasarımında Yeni Yazılımların Geliştirilmesi: Elektron Konformasyonel-Genetik Algoritma Metodu ile Triaminotriazin Bileşiklerinde Farmakofor Belirlenmesi ve Nicel Biyoaktivite Hesabı; ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ. Doç. Dr. Bahar TAŞDELEN

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ. Doç. Dr. Bahar TAŞDELEN KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Bahar TAŞDELEN Günlük hayattan birkaç örnek Gelişim dönemindeki bir çocuğun boyu ile kilosu arasındaki ilişki Bir ailenin tükettiği günlük ekmek sayısı ile ailenin

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Analiz Çeşitleri ve Temel Kavramlar Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY Analiz Nitel (Kalitatif) Analiz: Bir örnekte hangi bileşen ve/veya bileşenlerin (atom, iyon, molekül) olduğunun tayinine

Detaylı

Yöntemin Geçerliliği (Validasyon)

Yöntemin Geçerliliği (Validasyon) VALİDASYON Prof. Dr. A. Olcay Sağırlı Yöntemin Geçerliliği (Validasyon) Geçerlilik, (Validasyon) cihazın, metodun veya ölçüm prosedürünün belirlenen amaçlara uygunluğunun objektif olarak test edilerek

Detaylı

Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ. Prof. Dr. İbrahim UZUN

Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ. Prof. Dr. İbrahim UZUN Mühendislikte Sayısal Çözüm Yöntemleri NÜMERİK ANALİZ Prof. Dr. İbrahim UZUN Yayın No : 2415 İşletme-Ekonomi Dizisi : 147 5. Baskı Eylül 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-438 - 9 Copyright Bu kitabın

Detaylı

7-2. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Amfiprotik çözücü b) Farklandırıcı çözücü c) Seviyeleme çözücüsü d) Kütle etkisi

7-2. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Amfiprotik çözücü b) Farklandırıcı çözücü c) Seviyeleme çözücüsü d) Kütle etkisi SKOOG 7-1. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Zayıf elektrolit b) Bronsted-Lowry asidi c) Bronsted-Lowry asidinin konjuge bazı d) Bronsted-Lowry tanımına dayanarak nötralleşme e) Amfiprotik

Detaylı

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE )

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) YÖNTEM YÖNTEMĐN ESASI VE PRENSĐBĐ Atomik absorpsiyon spektrometresi cihazında numune alevin içerisine püskürtülür ve atomize edilir.

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 5- SONLU FARKLAR VE İNTERPOLASYON TEKNİKLERİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ MAK 210 - Sayısal Analiz 1 İNTERPOLASYON Tablo halinde verilen hassas sayısal değerler veya ayrık noktalardan

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları 1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ 1.7. İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Yüksüz bir atomun yapısındaki pozitif (+) yüklü protonlarla negatif () yüklü elektronların sayıları birbirine eşittir. Yüksüz

Detaylı

Kırılma Noktası Klorlaması

Kırılma Noktası Klorlaması Kırılma Noktası Klorlaması AMAÇ Farklı oranlarda klor ile amonyağın reaksiyon vermesi sonucu oluşan kalıntı klor ölçümünün yapılması ve verilerin grafiğe aktarılarak kırılma noktasının belirlenmesi. ÖN

Detaylı

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır.

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. 7. ASİTLER VE BAZLAR Arrhenius AsitBaz Tanımı (1884) (Svante Arrhenius) Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. HCl H + + Cl NaOH

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

1: DENEYLERİN TASARIMI VE ANALİZİ...

1: DENEYLERİN TASARIMI VE ANALİZİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DENEYLERİN TASARIMI VE ANALİZİ... 1 1.1. Deneyin Stratejisi... 1 1.2. Deneysel Tasarımın Bazı Tipik Örnekleri... 11 1.3. Temel Kurallar... 16 1.4. Deneyleri Tasarlama Prensipleri...

Detaylı

T.C. SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANALİZ FİYAT LİSTESİ KİMYASAL ANALİZLER

T.C. SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANALİZ FİYAT LİSTESİ KİMYASAL ANALİZLER T.C. SİİRT ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANALİZ FİYAT LİSTESİ 2017 KİMYASAL ANALİZLER ANALİZ İSTEK FORMU OLMAYAN HİÇBİR NUMUNE ANALİZ İÇİN KABUL EDİLEMEYECEKTİR. 1.0 UHPLC

Detaylı

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s)

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s) 1 Kimyasal Tepkimeler Kimyasal olaylar elementlerin birbirleriyle etkileşip elektron alışverişi yapmaları sonucu oluşan olaylardır. Bu olaylar neticesinde bir bileşikteki atomların sayısı, dizilişi, bağ

Detaylı

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir.

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir. ELEKTROKİMYA A. AKTİFLİK B. PİLLER C. ELEKTROLİZ A. AKTİFLİK Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma yatkınlıklarına aktiflik denir. Yani bir metal ne kadar kolay elektron veriyorsa bir ametal

Detaylı

Matris Cebiriyle Çoklu Regresyon Modeli

Matris Cebiriyle Çoklu Regresyon Modeli Matris Cebiriyle Çoklu Regresyon Modeli Hüseyin Taştan Mart 00 Klasik Regresyon Modeli k açıklayıcı değişkenden oluşan regresyon modelini her gözlem i için aşağıdaki gibi yazabiliriz: y i β + β x i + β

Detaylı

8. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI.

8. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI. 8. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ Okt. Yasin ORTAKCI yasinortakci@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 MATRİSLER Matris veya dizey, dikdörtgen bir sayılar tablosu

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ...

İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 1.1. Regresyon Analizi... 1 1.2. Uygulama Alanları ve Veri Setleri... 2 1.3. Regresyon Analizinde Adımlar... 3 1.3.1. Problemin İfadesi... 3 1.3.2. Konu ile İlgili Potansiyel

Detaylı

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 ÇOKLU DENGELER -1 ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 Kimyasal tepkimelerin bir çoğu, ortamda birden fazla tür olduğu ve bu türler arasında

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

İletkenlik, maddenin elektrik akımını iletebilmesinin ölçüsüdür.

İletkenlik, maddenin elektrik akımını iletebilmesinin ölçüsüdür. İletkenlik, maddenin elektrik akımını iletebilmesinin ölçüsüdür. C= 1/R dir. Yani direncin tersidir. Birimi S.m -1 dir. (Siemens birimi Alman bilim insanı ve mucit Werner von Siemens e ithafen verilmiştir)

Detaylı

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir.

Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen. olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. 3. ÇÖZELTİLER VE ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI Çözelti: Homojen karışımlardır. Çözelti iki veya daha fazla maddenin birbiri içerisinde homojen olarak dağılmasından oluşan sistemlere denir. Çözelti derişimi

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HİDROJEOKİMYA LABORATUVA- RINDA BAZI ANALİTİK YÖNTEMLERİN İSTATİSTİKSEL DEĞERLENDİRİLMESİ A Gülay ATAMAN*; Süheyla TUNCER*: Ersin ŞEN*; Muzaffer SÖNMEZ*; Vedat ÖZTÜRK*

Detaylı

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez Elektrot Potansiyeli Uzun metal parçası, M, elektrokimyasal çalışmalarda kullanıldığında elektrot adını alır. M n+ metal iyonları içeren bir çözeltiye daldırılan bir elektrot bir yarı-hücre oluşturur.

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

BÖLÜM 1 GİRİŞ. Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür.

BÖLÜM 1 GİRİŞ. Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür. BÖLÜM 1 GİRİŞ Bu bölümde, aşağıdaki konular kısaca anlatılarak uygun örnekler çözülür. 1.1 Kimya Nedir? Hangi bilim dallarında ve meslek gruplarında yer alır? 1.2 Ölçme, Hesaplama, Birim Sistemleri 1.3

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprakta bulunan katı (mineral ve organik madde), sıvı (toprak çözeltisi ve bileşenleri) ve gaz fazları sürekli olarak etkileşim içerisindedir. Bunlar

Detaylı

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız.

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. Örnek Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. i. ii. X 1 2 3 4 1 2 3 4 Y 2 3 4 5 4 3 2 1 Örnek Aşağıdaki veri

Detaylı

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Yöntem Seçiminde Göz Önünde Bulundurulacak Özellikler 1 *Yönteme ilişkin

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016 İYON DEĞİŞİMİ DENEYİN AMACI: Sert bir suyun katyon değiştirici reçine kullanılarak yumuşatılması ve reçinenin iyon değiştirme kapasitesinin incelenmesi TEORİK BİLGİLER İyon değiştirme benzer elektrik yüklü

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım:

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: İşlem görmüş gıda matrislerinde LC-MS/MS ve GC-MS ile Yüksek dozda toksik madde kalıntısı teşhis ve miktarlandırma analizleri için geliştirilmiş

Detaylı

BAZI ESER AĞIR METAL İYONLARININ MEMBRAN FİLTRELER ÜZERİNDE ZENGİNLEŞTİRİLMESİ. Prof. Dr. Mustafa SOYLAK Erciyes Üniversitesi Fen Ed.

BAZI ESER AĞIR METAL İYONLARININ MEMBRAN FİLTRELER ÜZERİNDE ZENGİNLEŞTİRİLMESİ. Prof. Dr. Mustafa SOYLAK Erciyes Üniversitesi Fen Ed. BAZI ESER AĞIR METAL İYONLARININ MEMBRAN FİLTRELER ÜZERİNDE ZENGİNLEŞTİRİLMESİ Prof. Dr. Mustafa SOYLAK Erciyes Üniversitesi Fen Ed. Fak Kimya Bölümü 24.Haziran 2009 YİBO Çalıştayı TUSSİDE-Gebze GİRİŞ

Detaylı

GENEL KİMYA. 6. Konu: Mol Kavramı ve Avagadro Sayısı

GENEL KİMYA. 6. Konu: Mol Kavramı ve Avagadro Sayısı GENEL KİMYA 6. Konu: Mol Kavramı ve Avagadro Sayısı Avagadro Sayısı ve Mol Kavramı Gündelik hayatta bazen maddeleri teker teker ifade etmek yerine toplu halde belirtmeyi tercih ederiz. Örneğin; 30 tane

Detaylı

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ 1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ E-Posta: ibrahim@uzmanakreditasyon.com Web: http: // www.uzmanakreditasyon.com Konusunda

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU B. HACIBEKİROĞLU, Y. GÖKÇE, S. ERTUNÇ, B. AKAY Ankara Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Ek-9A T.C. ÇED İzin ve Denetim lüğü Kapsam : Su, Atık Su, Atık, Gürültü, Numune Alma Düzenleme Tarihi : 12.05.2015 Laboratuvar Adı : Gümüşsu A.Ş. Çevre Laboratuvarı Adres : Zafer Mah. Değirmen Cad. No:41

Detaylı

K213 ANALİTİK KİMYA I

K213 ANALİTİK KİMYA I K213 ANALİTİK KİMYA I Prof. Dr. Mustafa DEMİR 2008-2009 Eğitim Öğretim yılı Yaz OKULU M.DEMİR(ADU-AYDIN) 01-TEMEL KAVRAMLAR 1 Ders Programı Perşembe : 08.15-12.00 Cuma : 08.15-12.00 M.DEMİR(ADU-AYDIN)

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; SU, ATIK SU 1,2 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin Ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/9 ph Elektrometrik Metot SM 4500 H + B İletkenlik Elektriksel İletkenlik Metodu TS 9748 EN 27888 Bulanıklık Nephelometrik Metot

Detaylı

SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014

SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014 SAÜ. Fen Bil. Der. 18. Cilt, 1. Sayı, s. 71-79, 2014 SAU J. Sci. Vol 18, No 1, p. 71-79, 2014 Çeşitli ligandları kullanarak Fe 3+, Al 3+ ve Cu 2+ nin bir arada edilen verilerin en küçük kareler kalibrasyon

Detaylı

İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii. Ölçme, İstatistik ve Araştırma...

İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii. Ölçme, İstatistik ve Araştırma... İçindekiler İçindekiler vii Yazarların Ön Sözü xiii Çevirenin Ön Sözü xiv Teşekkürler xvi Semboller Listesi xvii BÖLÜM 1 Ölçme, İstatistik ve Araştırma...1 Ölçme Nedir?... 3 Ölçme Süreci... 3 Değişkenler

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

İÇME SUYUNDA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

İÇME SUYUNDA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 17 İÇME SUYUNDA METAL TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Fatma AKÇADAĞ Emrah UYSAL ÖZET TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) Kimya Grubu Laboratuvarları yeterlilik testlerinin önemini

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı