İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ"

Transkript

1 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada, ARCH ailesi modelleri kullanarak İsanbul Menkul Kıymeler Borsası nda (İMKB) oynaklığın (değişkenliğin) modellenmesinde kullanılabilecek en uygun meod araşırılmışır. İMKB-Bileşik 100 Endeksinin dönemini kapsayan ve günlük kapanış değerlerinden harekele gerçekleşirilen bu araşırmada, İMKB-100 Bileşik Endeksi volailiesinin arch ekisi aşıdığı ve değişkenliğin ahmin edilmesinde kullanılacak en uygun modelin (1,1) olduğu espi edilmişir. Bunun yanısıra, kriz zamanlarında ve belirsizlik dönemlerinde İMKB-100 Endeksi geirisindeki değişkenliğin arığı ve bu dönemlerde volailie kümelenmelerinin gözlemlendiği sonucu elde edilmişir. Anahar Sözcükler: değişkenlik (volailie), İMKB-100 bileşik endeksi, ARCH- modelleri, volailiy kümelenmesi. THE MODELLING OF VOLATILITY AT THE ISTANBUL STOCK EXCHANGE WITH ARCH- MODELS ABSTRACT This sudy invesigaes he mos appropriae mehod for modelling he volailiy a he Isanbul Sock Exchange (ISE) by using he ARCH ype models. The research spans he period of of ISE-100 Index and uses he daily closing daa. I is observed ha he volailiy of ISE-100 Index has he arch effec and he mos appropriae model for forecasing he volailiy of ISE-100 Index is (1,1). Moreover, during he crises and uncerain periods, he volailiy of ISE-100 Index reurn series increases and volailiy clusering is observed. Keywords: Volailiy, Isanbul Sock Exchange (ISE)-100 index, ARCH- models, volailiy clusering. 48

2 I. GİRİŞ Risk ve geiri kavramları finans eorisinde önemli bir yere sahipir. Finansal piyasalarda menkul kıymelerin aşıdığı risk ve geiri düzeylerinin espi edilmesi, piyasa kaılımcılarının yaırım ercihleri ve rasyonel kararları açısından büyük önem arz eder; çünkü yaırımcılar porföylerini oluşururken finansal araçların geirilerini, volailielerini ve birbirleriyle ekileşimini dikkae alırlar. Volailie risk yöneiminde emel bir kavramdır. Bilindiği üzere, finansal bir varlığın riski geirilerindeki değişkenliken kaynaklanmakadır. Diğer bir deyişle, finansal piyasalardaki risk kavramı, gerçekleşen geirinin beklenen değerden sapma olasılığını ifade eder. Yakın geçmişe kadar sermaye piyasalarında volailieyi ölçmek için hisse senedi değişimlerinin sandar sapması kullanılmışır. Klasik sandar sapma hesaplamalarında doğrusal zaman serisi yönemi kullanılırken, varyansın zaman içerisinde değişkenlik gösermediği varsayılır. Ancak günümüzde, finansal değişkenler için varyansın sabi olduğu kabulu pek geçerli değildir. Modern finans eorisinde risk ve belirsizliğin aran önemi, zamanla değişken varyans ve kovaryansın modellenmesine olanak sağlayan ekonomerik zaman serilerinin gelişimini sağlamışır. Günümüzde yüksek frekanslı günlük finansal verilerin kullanıldığı çalışmalar, doğrusal zaman serisi modelleri yerine, doğrusal olmayan koşullu değişken varyans modellerinin kullanılması gerekliliğini oraya koymuşur. Sermaye piyasalarındaki volailieyi konu alan ampirik çalışmalar incelendiğinde, koşullu değişkenliği modellemede en başarılı sonuçlar veren ARCH ve ipi modellerin olduğu gözlemlenmekedir. Bundan dolayı çalışmada, koşullu değişken varyans yönemleri olarak da bilinen bu yönemler kullanılarak İsanbul Menkul Kıymeler Borsası ndaki (İMKB) oynaklık modellenmeye çalışılmışır. Çalışmanın II. Bölümü bu konuyla ilgili yapılan çalışmaları içeren lieraür araşırmasını, III.A. Bölümü isaisiki modeli, III.B. Bölümü yapılan analizi ve bulguları ve IV. Bölüm sonuç bölümünü kapsamakadır. II. LİTERATÜR ARAŞTIRMASI Finansal piyasalardaki hızlı değişimler ve hisse senedi piyasalarındaki oynaklıklarda gözlemlenen arışlar, son zamanlarda volailienin modellenmesi üzerine yapılan çalışmaların armasında ve oynaklığın ahmini üzerine yeni ekniklerin gelişirilmesinde önemli rol oynamışır. Bu kapsamda bakıldığında, dünya finans lieraüründe 1980 li yılların başıyla birlike hisse senedi piyasalarında gerçekleşen volailienin modellenmesine ilişkin çalışmaların sayısında önemli ölçüde bir arış gözlemlenmekedir. Mandelbro (1963), finansal piyasalarda işlem gören varlıkların fiyalarındaki değişimlerde yüksek mikarlı değişimleri yine yüksek, küçük mikarlı değişimleri ise yine küçük mikarlı değişimlerin izlediği 49

3 şeklinde kümelenmelerden (volailie kümelenmeleri) oluşuğunu oraya koymuşur. Bu özellik finansal değişkenlerdeki oynaklığın saik olmayıp dinamik bir yapı göserdiğini ön plana çıkarmakadır. Finansal piyasalarda bu dinamik yapının daha iyi anlaşılması ve zaman içerisinde değişkenlik göseren oynaklığın ahmin edilebilmesi amacıyla volailieyi inceleyen birçok çalışma yapılmışır. Bu çalışmalar daha çok uluslararası hisse senedi piyasalarındaki geiriler arasındaki volailieyi inceleyen çalışmalardır. Ülkemizde ise 1990 lı yılların ikinci yarısıyla birlike hisse senedi piyasalarındaki oynaklığın modellenmesi ve ahminlemesi üzerine yapılan çalışmalarda bir arış gözlemlenmekedir. Bu makalenin asıl hedefi Türk hisse senedi piysasasındaki değişkenliğin incelenmesi ve modellenmesi olduğundan, bu çalışmada yurdışında yapılan araşırmalara yer verilmemiş ve yuriçinde yapılan çalışmalara odaklanarak bu çalışmalar aşağıda sunulmuşur. Dağlı (1996) çalışmasında İMKB nin gelişmeke olan hisse senedi piyasaları ile karşılaşırmalı risk ve geiri yapısını incelemişir dönemini kapsayan araşırmada Dağlı (1996), en yüksek geirinin Arjanin, Filipinler ve Kolombiya dan sonra Türkiye de elde edildiğini oraya koymuşur. Aylık bazda riskleri ele alan araşırmacı, analiz döneminde geiri serilerine ai en yüksek sandar sapmayı Arjanin de bulmuşur. Bu sonuç, yüksek geirinin yüksek riski de beraberinde geirdiği olgusunu deseklemekedir. Buna karşın, en yüksek ikinci risk Türkiye de gözlemlenirken, İMKB deki bu riskin geiri ile elafi edilemediği sonucu elde edilmişir. Balaban, Candemir ve Kuner (1996), dönemini içeren araşırmalarında İMKB Bileşik Endeksi geirilerindeki değişkenliği Box-Jenkis yönemi ile açıklamaya çalışmışlardır. Aylık endeks verilerinden harekele gerçekleşirdeki çalışmalarında yazarlar, ARMA yöneminin İMKB deki değişkenliği modellemede iyi bir yönem olduğu sonucuna ulaşmışlardır. Diğer arafan Yılmaz (1997) çalışmasında, İMKB Bileşik Endeksi ni kullanarak Türk Sermaye Piyasası nda değişkenliğin vade yapısını incelemişir. Yazar hem yılları arasındaki dönemde hem de ayrıca her yıl için ek ek değişkenliğin yapısını irdelemiş, çalışmasının sonucunda değişkenliğin vade yapısının Brownian harekei sergilemediği bulgusunu elde emişir. Bu, İMKB Bileşik Endeksi geirilerinin zamanla oranılı olarak değişirken, sandar sapma ile ifade edilen riskin zamanın karekökünden daha hızlı arığı anlamına gelmekedir. Yavan ve Aybar (1998) çalışmalarında İMKB Bileşik Endeksinin değişkenliğini ARCH ailesi yönemleri ile modellemeye çalışmışlardır. Ocak 1986-Aralık 1996 dönemini kapsayan çalışmalarında yazarlar, risk-geiri eorisine uygun, İMKB de öngörülen yapıda bir değişkenliğin olduğunu oraya koymuşlardır. (1,1) yöneminin İMKB geiri serisindeki 50

4 değişkenliği başarıyla öngördüğü bulgusunu elde eden araşırmacılar aynı zamanda, İMKB geirilerinin koşullu varyansının gecikmeli şoklardan ekilendiği sonucuna ulaşmışlardır. Bu çalışma, İMKB de negaif asimeri ve volailie kümelenmesinden ilk defa söz edilmesi açısından önem aşımakadır. Gökçe (2001) ARCH grubu modeller kullanarak, 2 Ocak Aralık 1997 dönemini içeren çalışmasında İMKB deki oynaklığı ahminleyen en iyi modeli araşırmışır. Yazar 2245 günlük gözlem üzerinden harekele yapığı analiz sonucunda, (1,1) modelinin İMKB-100 Endeksi ndeki oynaklığı açıklamada en iyi model olduğu sonucuna varmışır. Bununla birlike araşırmacı, günlük işlem hacmi ile günlük geiri arasında güçlü ve poziif yönlü bir ilişki espi emişir. Aydın (2003) yüksek lisans çalışmasında, İMKB-30 Endeksi ndeki harekeleri ve oynaklığı incelemiş, hisse senedi geirilerinin normal dağılım gösermediğini, oynaklığın şiddelendiği dönemlerde kümelenmelerin olduğunu, finansal zaman serilerinde gözlemlenen negaif asimeri ve kalın kuyruk sorununun İMKB-30 Endeksi nde de gözlemlendiğini oraya koymuşur. Bu sebeplerden dolayı, İMKB-30 Endeksi nin modellenmesinde Üsel Ağırlıklı Harekeli Oralama (Exponenial Weighed Moving Average-EWMA) ve Genelleşirilmiş ARCH (Generalized Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy- ) modellerini kullanan Aydın, Garch (1,1) i İMKB Endeksinin oynaklığının ölçülmesinde en uygun model olacağını savunmuşur. Özer ve Türkyılmaz (2004) Türk Sermaye Piyasası nda Şuba 2001 Krizi nin ekilerini inceledikleri çalışmalarında, İMKB-100 Endeksi nin ve Amerikan Doları kurunun Ocak 2000-Mar 2002 dönemindeki değerlerini ele alımışlardır. Araşırmada, ilgili dönemde İMKB-100 Endeksi için ARCH ekisi bulunurken, Dolar kurunda bu ekiye raslanmamışır. Kriz öncesi sabi kur siseminin geçerli olmasından dolayı Dolar kurunda ARCH ekisine raslamayan araşırmacılar, ARCH ailesinden çeşili modeller denemişler ve en büyük log olabilirlik krierine göre E(1,1) modelini İMKB-100 Endeksi geiri serisi için uygun bulmuşlardır. Bununla birlike, analizlerinin bir al dönemi olarak ele aldıkları Mar 2001-Mar 2002 dönemindeyse İMKB-100 Endeksi için düşük bir ARCH ekisi bulunmuşur ve en uygun model ARCH(1) olarak espi edilmişir. Mazıbaş (2005) 15 farklı simerik ve asimerik modeli kullanarak İMKB Bileşik, Mali, Hizme ve Sınai Endeksleri ndeki oynaklığı modellemeye çalışmışır dönemine ai günlük, hafalık ve aylık oynaklık verilerini kullanarak, asimerik fiya harekelerinin ve kalın kuyruk probleminin Türk hisse senedi piyasalarında gözlemlendiğini oraya koyan yazar, volailienin ahmin edilmesinde hafalık ve aylık bazda yapılan öngörülerin günlük ahminlere kıyasla daha isabeli sonuçlar oraya koyduğunu belirmişir. 51

5 Akgün ve Sayan (2005) İMKB-30 Endeksi verilerini kullanarak hisse senedi geirilerindeki asimeriklik sorununu açıklamaya çalışmışır. Asimerik Şarlı Varyans Modellerini (Asymmeric Condiional Heeroscedasiciy Models-E, GJR, APARCH, FIE, FIAPARCH) kullanarak 4 Ocak Nisan 2005 dönemini içeren çalışmada yazarlar, asimerik modellerin İMKB deki oynaklığı ahminlemede daha iyi sonuç vereceğini ve APARCH ile FIAPARCH modellerinin oynaklığı açıklayan en iyi iki model olduğunu oraya koymuşlardır. Tüm bunların yanısıra yazarlar, negaif asimeri ve kalın kuyruk özellikleri aşıyan finansal verilerin normal dağılım gösermediğini ifade ederken, bundan dolayı suden- veya çarpık suden- dağılımlarının modellemede ercih edilmesinin daha doğru sonuçlar üreeceğini öne sürmüşlerdir. Sarıoğlu (2006) dokora ezinde, İMKB de işlem gören hisse senedi geirilerindeki oynaklığın modellenmesini deaylı bir şekilde incelemişir. Riskin nasıl ahminleneceği sorusunu yanılayabilmek amacıyla yazar çalışmasında, İMKB Ulusal-100 Bileşik Endeksi geiri değişkenliğini en iyi ahminleyen değişkenlik modellerini Ocak Aralık 2004 ve Mayıs Aralık 2004 dönemleri olmak üzere iki ayrı dönem için analiz emişir. (1,1) ve E (1,1) modellerinin İMKB- 100 Endeksi ndeki oynaklığı açıklamada en iyi modeller olduğunu beliren araşırmacı, aynı zamanda hisse senedi geirilerindeki oynaklığın espiinde şarlı varyans modellerinin üsünlüğünü de oraya koymuşur. Kısaca, Türk Sermaye Piyasası ndaki değişkenlik yapısını inceleyen ve az sayıda olup yukarıda değinilen bu çalışmaların sonuçlarını özelersek, ülkemizde sermaye piyasalarında; Yüksek oralama geiri ve yüksek değişkenlik söz konusudur, Geiri serilerinde normal dağılım gözlemlenmemekedir, Geiri serilerinde zamana dayalı bir değişken varyans (heeroskedasik) söz konusudur. Borsaya gelen olumlu ya da olumsuz haberlerin geiri serilerindeki asimerik ekisinden söz emek mümkündür. III. İSTATİSTİKİ MODEL VE ARCH- ANALİZLERİ III.A. İSTATİSTİKİ MODEL Zaman serilerinin çoğunda olduğu gibi, finansal serilerde de sabi varyans varsayımının geçerli olmadığı görülmekedir. Zaman serilerinde sabi varyans varsayımının sağlanamadığını ilk defa oraya koyan Engle (1982) ooregresif koşullu değişken varyans (Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy- ARCH) modelini oraya koymuşur. Engle (1982) ın modelinde koşullu varyans, haa erimlerinin kare değerlerine ve koşullu gecikmeli varyanslara bağlıdır. Haa erimini (ε ) oralaması (0) olan bir sokasik süreç, ε = Z h (1) olarak ifade emiş ve bu sürecin elemanları arasında korelasyonun 52

6 bulunmadığı savından hareke emişir. Engle (1982) bu modelinde Z N(0,1) beyaz gürülüyü, h de ε 'nin koşullu varyansını gösermekedir ve h zamanla değişebilmekedir. Denklemde, () periyodundaki koşullu varyans, h bir sabi sayı ve önceki periyodlardan gelen gecikmeli haa erimlerinin karesi ile ifade edilmekedir. Klasik bir ARCH modeli aşağıdaki şekilde ele alınabilir (Gujarai, 2001, s ): (m) değişkenli bir regresyon modelini aşağıdaki şekilde ifade edecek olursak, Y = β 1 + β 2 X β k X k + ε (2) (2) numaralı denklemde (-1) döneminde şarlı bilgi elde edilebildiği varsayımı alında haa erimi; ε ~ N[0, (α 0 + α 1 + ε 2-1)] yani ε, sıfır oralama, (α 0 + α 1 + ε 2-1) varyansla normal dağılmakadır. Haa eriminin sıfır oralamaya sahip olması klasik en küçük kareler yönemi-nin varsayımlarından biri iken, haa eriminin dönemindeki varyansının (-1) döneminin haa eriminin karesinin bir fonksiyonu olarak ele alınması ARCH modelinin geirdiği bir yenilik-ir. Ayrıca, haa eriminin varyansının (α 0 + α 1 + ε 2-1) şeklinde ifade edilmesi ARCH(1) süreci olarak adlandırılmakadır. ARCH modelinin uygulamasında, nispi olarak uzun gecikmeler kullanılması ve sabi gecikme yapısının önerilmesi nedeniyle, koşullu varyans denklemindeki paramerelere bazı kısılamalar konulmuşur. Bu kısılamaların sağlanamaması ve negaif varyanslı paramere ahminlerine ulaşılması sakıncasını gidermek amacıyla, Bollerslev (1986), Engle ın ARCH Modeli ni gelişirerek Genelleşirilmiş Ooregresif Koşullu Değişken Varyans (Generalized Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy-), Modeli ni oluşurmuşur. Modeli, hem ooregresif hem de harekeli oralamalar erimlerinin koşullu varyansın modellenmesinde kullanılabilmesini sağlamakadır. (p,q) Modeli aşağıdaki gibi yazılabilir: a 2, q p a 2 i i i 1 j 1 Burada da yine,[n~(0,1)] j 2 j (3) 0 ve 0 i, 0 j ve durağan bir süreç olabilmesi için olmalıdır. max( q, p ) ( i i ) i 1 modeli, hem daha fazla geçmiş bilgiye dayanan, hem de daha esnek bir gecikme yapısına sahipir ve ARCH (p) sürecinde koşullu varyans, sadece geçmiş örneklem varyanslarının doğrusal bir fonksiyonu iken, (p,q) sürecinde, koşullu varyansın gecikmeli değerleri de modele dahil edilmekedir. Şarlı varyansı göseren (3) numaralı denklem, oralamanın (ω), ARCH eriminin (ε 2-1) ve eriminin (σ 2-1) bir fonksiyonudur. Dolayısıyla (p,q) göseriminde (p) ARCH erimini ve (q) erimini ifade emekedir. 1 53

7 III.B. İSTATİSTİKİ ANALİZ VE BULGULAR Bu çalışma, 3 Temmuz Temmuz 2008 arihleri arasındaki İMKB-100 Bileşik Endeksinin geirilerinden harekele oplam 5157 günlük daa kullanılarak gerçekleşirilmişir. Veri sei Türkiye Cumhuriyei Merkez Bankası (TCMB) Web Siesinden alınmışır. İsaisiki eslerin sınanmasında Eviews 6.0 pake programından yararlanılmışır. İMKB-100 Endeksi günlük kapanışlarından harekele aşağıda verilen 4 nolu denklemden harekele geiri serileri modeli oluşuruldukan sonra, endeks geirilerine ilişkin anımlayıcı isaisikler hesaplanmış ve aşağıda Şekil 1 de verilmişir. Burada İMKB-100 ve P sırasıyla, ilgili endeksin () anındaki logarimik geirisini ve kapanış fiyaını gösermekedir. İMKB-100 = ln( P / P 1) (4) Şekil 1. İMKB-100 Bileşik Endeksi Geiri Dağılım İsaisikleri 1, Şekil 1 e göre, İMKB-100 endeksi geiri serisinin, basıklık kasayısı 3 den büyük olduğu için lepokurik (kalın kuyruk) ve çarpıklık kasayısı (skewness) çok küçük de olsa negaif olduğu için sola çarpık bir dağılıma sahipir. Jarque Bera isaisiği ise, Series: IMKB Sample Observaions 5154 Mean Median Maximum Minimum Sd. Dev Skewness Kurosis Jarque-Bera Probabiliy şeklinde kurulan emel hipoezin reddedileceğini gösermekedir. Jarque-Bera es isaisiği değerinden de kolayca anlaşılacağı gibi %1 anlamlılık düzeyinde sandarlaşırılmış arıkların normal dağılmadığı görülmekedir. H 0 : Normalliken sapma yokur 54

8 Şekil 2. İMKB-100 Bileşik Endeksinin Döneminde Logarimik Geirileri.2 IMKB Şekil 2, İMKB-100 Endeksi geiri serisindeki oynaklık kümelenmesini (volailiy clusering) en çarpıcı biçimde gösermekedir. Diğer bir deyişle, logarimik geirilerde meydana gelen büyük değişimleri büyük, küçük değişimleri ise küçük harekeler izlemekedir. Bu aynı zamanda, İMKB-100 Endeksindeki değişken varyanslılığın ve oynaklık kümelenmesinin bir gösergesidir. Çalışmada kullanılan veri sei zaman serisi olduğundan analize geçmeden, öncelikle ele alınan dönem içerisinde İMKB-100 Endeksi geiri serisinin durağan olup olmadığının incelenmesi gerekmekedir. Bilindiği üzere, zaman serisi analizlerinde, durağan olmayan serilerin denklemlere konulması gerçeke olmayan ilişkilerin varmış gibi görünmesine neden olabilmekedir. Genelde finansal zaman serilerinin durağan olmadığı gözlenmekedir. Diğer bir ifadeyle, serilerin oralamaları, varyansları ve kovaryansları zamana bağlı olarak değişmekedir. Durağanlık eslerinde yaygın olarak birim kök esleri kullanılmakadır. Birim kök eslerinde amaç serinin birim kök içerip içermediğini araşırmakır. Eğer seri birim kök içeriyorsa o seri durağan değildir. Bu nedenle çalışmada, öncelikle analize alınan serilerin durağanlıkları es edilmiş ve durağan olmayan serilerin durağan hale geirilmesi ve analize durağan şekilde kaılması sağlanmışır. Çalışmada ele alınan zaman serilerinin durağanlıkları, durağanlık eslerinde yaygın olarak kullanılan Genişleilmiş Dickey-Fuller (Augmened Dickey- Fuller-ADF) (1979) birim kök esleri ile sapanmış ve es sonuçları Tablo 1 de verilmişir. 55

9 Tablo 1. İMKB-100 Bileşik Endeksi Logarimik Geirilerinin I(0) Düzeyinde Durağanlık (Birim Kök) Tesleri Sabisiz, Trendsiz Sabili Sabili, Trendli ADF es isaisiği Olasılık % kriik değeri % kriik değeri % kriik değeri MacKinnon (1996) one-sided p-values. 32 gecikmeye kadar bakılmışır H 0 : birim kök var; seri durağan değil H a : birimkök yok; seri durağan Yukarıdaki emel hipoezi es emeden önce, serinin birinci farkı bağımlı değişken olmak üzere, eşiliğin sağ arafında serinin orjinal değerleri sabisiz, sabili ve sabili, rendli olarak deerminisik bileşenlerin yer aldığı 3 farklı regresyon denklemi kurulmuşur. Y Y Y Y Y 2 1 k 1 Y 1 (5) i 1 i Y i k 0 1 Y 1 i Y i (6) i 1 0 k i 1 rend 1 i Y i (7) İMKB-100 geiri serisine ilişkin ADF es isaisikleri hem sabisiz, hem sabili, hem de sabili ve rendli modellerde mulak değer olarak Mac-Kinnon kriik değerlerinden yüksek çıkmış, bundan dolayı üm modelerde seri %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeylerinde durağan bulunmuşur. Logariması alınmış mevcu veri seinin kendi seviyesinde durağan olduğuna karar verildiken sonra, İMKB-100 Endeksi nin geiri serisinde ARCH ekisinin bulunup bulunmadığını es emek için ARCH- LM (ARCH-Lagrange Muliple) esine geçilmişir. ARCH-LM esinin ilk adımı oralama denkleme karar vermekir. Oralama denklemin espii için 10. seviyeye (lag) kadar büün Box Jenkins (Auoregressive Inegraed Moving Average-ARIMA) modelleri denenmiş ve en iyi açıklama gücüne sahip AR (1) modeli oralama denklem olarak kabul edilmişir. İMKB-100 = Φ İMKB c (8) 56

10 AR(1) model sonuçları aşağıda Tablo 2 de verilmişir. Tablo 2. Oralama Denklemin İsaisiki Sonuçları Dependen Variable: IMKB-100 Mehod: Leas Squares Sample (adjused): 5154 Coefficien Sd. Error -Saisic Prob. C IMKB(-1) R-squared Mean dependen var Adjused R-squared S.D. dependen var S.E. of regression Akaike info crierion Sum squared resid Schwarz crierion Log likelihood Hannan-Quinn crier F-saisic Durbin-Wason sa Prob(F-saisic) Seri için kurulan yukarıdaki denklemde ARCH ekisinin esi ARCH-LM esi ile araşırılmışır. ARCH-LM esinde, H 0 : β 1 =β 2 =.=βn=0 boş hipoezinin reddedilmesi ARCH ekisinin varlığını gösermekedir (Engle, 1982). Tablo 3. ARCH-LM Tesi Sonuçları Heeroscedasiciy Tes: ARCH F-saisic Prob. F Obs*R-squared Prob. Chi-Square(1) ARCH ekisinin varlığını es emek için Engle (1982) arafından önerilen ARCH-LM esinden, ahmin edilen regresyonun (8 no lu denklem) haalarının karelerinin Obs*R-squared değeri , bunun olasılık değerinin de olduğu Tablo 3 de görülmekedir. Bu sonuçlardan açıkça eşi varyanslılığı ifade eden sıfır hipoezinin reddedileceği söylenebilir. Diğer bir deyişle, ARCH ekisi vardır ve bu eki giderilmelidir. ARCH ekisinin varlığı kabul edildiken sonra uygun ARCH ipi model seçimine geçilmişir. Buna göre, ARCH ve modelleri denenmiş ve ilgili sonuçların bir bölümü aşağıda Tablo 4 de verilmişir. Tablo 4'e (1,3), (2,1), (2,2), (2,3), GACH(3,1), (3,2) ve (3,3) modelleri 3 nolu denklemdeki 57

11 kasayıların poziif olma kısılarını yerine geirmedikleri için uygun model olarak seçilemezler. Bu nedenle, İMKB-100 günlük geirilerine uygun olan modelin seçimi yapılırken geriye kalan modeller arasından Akaike Bilgi Krierine (Akaike Informaion Crierion-AIC) göre seçim yapılacakır. Akaike Bilgi Krierine göre farklı modeller içinde en düşük kasayıya sahip olan ( ) modelin (1,2) olduğu gözükmekedir; ancak, (β 2 ) kasayısının isaisiki olarak anlamsız olmasından dolayı bu model ercih edilmeyecekir. Bundan dolayı, İMKB-100 Endeksi geiri serisindeki oynaklığı ahminleyen en iyi model AIC e göre ( ) (1,1) olacakır. ARCH ekisinin bu modelde yok olup olmadığını es emek için (bu modelin uygunluğunu es emek için) ekrar ARCH-LM esi yapılmış ve esin F isaisiğinin olasılık değeri %5 en büyük olduğu için (1,1) modelinde haa erimleri arasındaki ARCH ekisinin kalmadığı sonucuna varılmışır. Yapılan ARCH-LM esi sonuçları Tablo 5 e verilmişir. Tablo 4. İMKB-l00 Bileşik Endeksi Geiri Serisi için Alernaif ARCH- Modelleri Tahmin Sonuçları ARCH(1) ARCH(2) ARCH(3) ARCH(4) ARCH(5) (1,1) (1,2) C E E-05 α α α α α β β * β 3 R-squared Adjused R-squared S.E. of regression Sum squared resid Log likelihood F-saisic Prob(F-saisic) Mean dependen var S.D. dependen var Akaike info crierion Schwarz crierion Hannan-Quinn crier Durbin-Wason sa

12 (1,3) (2,1) (2,2) (2,3) (3,1) (3,2) (3,3) C 2.71E E E E E E E-05 α * * α α * α 4 α 5 β β β R-squared Adjused R-squared S.E. of regression Sum squared resid Log likelihood F-saisic Prob(F-saisic) Mean dependen var S.D. dependen var Akaike info crierion Schwarz crierion Hannan-Quinn crier Durbin-Wason sa * %1, 5 ve 10'da anlamsız Tablo 5. (1,1) Modeli İçin ARCH-LM Tesi Sonuçları Heeroscedasiciy Tes: ARCH F-saisic Prob. F Obs*R-squared Prob. Chi-Square(1) IV. SONUÇ Bu çalışmada, klasik koşullu değişken varyans yönemleri olarak da bilinen ARCH ve meodları kullanılarak İsanbul Menkul Kıymeler Borsası nda oynaklık modellenmeye çalışılmışır. Özellikle yüksek frekanslı günlük finansal verileri modellemede gösermiş oldukları başarıları ve aynı zamanda değişken varyanslılığı göz önünde bulundurmaları nedeniyle araşırmada ARCH ve yönemleri ercih edilmişir. Araşırılan üm model ahmin sonuçları içerisinde Akaike Bilgi Krieri değerlendirme sonucuna göre, (1,1) modelinin İMKB- 100 Endeksi günlük geiri serisindeki değişkenliği modellemede kullanılabilecek en uygun model olduğu espi edilmişir. Ancak, 59

13 ARCH ve modellerinde varyansın ekisinin simerik olduğu varsayılmakadır. Diğer bir deyişle, poziif ve negaif şokların oynaklığa ekisi aynıdır. Oysa İMKB-100 Endeksi nde volailie kümelenmeleri gözlemlenmekedir. Bundan dolayı, İMKB de volailienin modellenmesinde asimerik yönemlerinin kullanılmasının daha uygun sonuçlar üreeceği düşünülebilir. Gerçeken de, yüksek volailienin şoklar ve belirsizlikler sonrası bir süreklilik izlediği (1,1) denkleminde ( 1 1) değerinin yüksekliğinden de açıkça görülmekedir. Bu durum herhangi bir dönemdeki şokun ekisinin geleceke de bir süre daha devam eiğini gösermekedir. Bu da kriz zamanlarında ve belirsizlik dönemlerinde, İMKB-100 Endeksi geirilerindeki değişkenliğin arığı ve bu dönemlerde volailie kümelenmelerinin gözlemlendiği sonucu ile uyumludur. KAYNAKÇA AKGÜL, I., and Sayyan, H, 2005, Forecasing Volailiy in ISE-30 Sock Reurns wih Asymmeric Condiional Heeroscedasiciy Models, Symposium of Tradiional Finance, Marmara Üniversiesi, Bankacılık ve Sigoracılık Yüksekokulu, Isanbul, Türkiye. AYDIN, K., 2003, Riske Maruz Değer Hesaplamalarında EWMA ve Meodlarının Kullanılması: İMKB-30 Endeks Uygulaması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karaelmas Üniversiesi, Sosyal Bilimler Ensiüsü, Zonguldak, Türkiye. BALABAN, E., Candemir, H. Bauralp ve Kuner, K, 1996, Sock Marke Efficiency in a Developing Economy: Evidence From Turkey, Discussion Paper, The Cenral Bank of he Republic of Turkey, BOLLERSLEV, T., 1986, Generalized Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy, Journal of Economerics, 31, BROOKS, C., 2002, Inroducory Economerics for Finance, Cambridge Universiy Press, Unied Kigdom. DAĞLI, H., 1996, Türkiye nin Risk ve Geiri Açısından Gelişen Hisse Senedi Piyasaları Arasındaki Yeri, İşleme ve Finans Yayınları. DICKEY, D. A., ve Fuller, W, A, 1979, Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Journal of he American Saisical Associaion, 74, ENGLE, R. F., 1982, Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy wih Esimaes of he Variance of U.K. Inflaion, Economerica, 50, GÖKÇE, A., 2001, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası Geirilerindeki Volailienin ARCH Teknikleri ile Ölçülmesi, İ.İ.B.F. Dergisi, Gazi Üniversiesi, 1, GUJARATI, D. N., 2001, Temel Ekonomeri, (Çevirenler: Şenesen, Ü., ve Şenesen, G, G,), Lieraür Yayınları, 33, İsanbul, Türkiye. MANDELBROT, B., 1963, The Variaion of Cerain Speculaive Prices, Journal of Business, 26,

14 MAZIBAŞ, M., 2005, İMKB Piyasalarında Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik Modelleri ile bir Uygulama, VII. Ulusal Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu, İsanbul, Türkiye, (çevirimiçi: hp://www.ekonomeridernegi.org/bil diriler), Erişim Tarihi : ÖZER, M., ve Türkyılmaz S, 2004, Türkiye Finansal Piyasalarında Oynaklıkların ARCH Modelleri İle Analizi, TC Anadolu Üniversiesi Yayınları, No:1593, Eskişehir, SARIOĞRU, S., 2006, Değişkenlik Modelleri ve İMKB Hisse Seneleri Piyasası nda Değişkenlik Modellerinin Kesisel Olarak İrdelenmesi, Yayımlanmış Dokora Tezi, Ünal Aysal Tez Değerlendirme Yarışma Dizisi. TSAY, R. S., 2002, Analysis of Financial Time Series, John Wiley & Sons Inc., USA. YILMAZ, M. K., 1997, Hisse Senedi Fiya Oynaklığı ve Fiya Oynaklığının Vade Yapısı: Türkiye için Genel Bir Değerlendirme, İMKB Dergisi, 1, 3, YAVAN, Z. A., ve Aybar, C, B, 1998, İMKB de Oynaklık, İMKB Dergisi, 2, 6, 61

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 2, 2010 53 FİNANSAL PİYASA ETKİNLİĞİ: S&P 500 ÜZERİNE BİR UYGULAMA Erhan DEMİRELİ *, Gökuğ Cenk AKKAYA ** ve Elif İBAŞ *** Öze Finansal ekinlik kavramı

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Geriye Dönük Teslerin Karşılaşırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** - Sai Yılmazer *** Bu çalışmada, riske maruz değer modellerinin

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi

HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araşırma Dergisi ISSN: 138-6944 www.hikmeyurdu.com Hikme Yurdu, Ocak Haziran 1, Yıl: 5, C: 5, Sayı: 9, ss. 65-79 İmkb Ulusal 1 Endeksi Geiri Volailiesinin ARCH

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ *

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ * Doğuş Üniversiesi Dergisi, 9 () 8, 46-57 SAAN GÖZLEM İLE YAISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESİTİ * THE RELATIONSHI OF ABERRANT OBSERVATION AND STRUCTURAL BREAK OINT:

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2014, C:6, S:1, s. 79-90 Year:2014, Vol:6, No:1, s. 79-90 Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI Tufan ÖZEK YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI Konya, T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Ekonomeri ve Đsaisik Sayı:10 2009 20-28 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Necmein Alpay KOÇAK Absrac Omiing he official and religious

Detaylı

HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA

HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 2, 2009 243 HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA Mer URAL (*) Erhan DEMİRELİ (**) Öze: Finansal

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Porföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** Bu çalışmada,..-5..7

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

BNK10 Endeksindeki Kaldıraç Etkisinin Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Varyans Modeli İle Analiz Edilmesi

BNK10 Endeksindeki Kaldıraç Etkisinin Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Varyans Modeli İle Analiz Edilmesi Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2015, C:7, S:3, s.169-181 Year:2015, Vol:7, No:3, s. 169-181 BNK10 Endeksindeki Kaldıraç Etkisinin

Detaylı

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ 62 Arş. Grv. Emrah ÖNDER İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Arş. Grv. Özlem HASGÜL

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı