Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:1"

Transkript

1 2. ENZİMLER Hücrelerdeki biyolojik katalizörlerdir, biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşmesinde görevlidirler. Katalizörler, kimyasal tepkimelerin hızını arttıran ve tepkimeden etkilenmeden çıkan moleküllerdir. Vücuttaki biyokimyasal tepkimelerin başlayabilmesi için, tepkimeye girecek moleküllerin aktifleşmesi gerekmektedir. Bunun için harcanacak en düşük enerji miktarına başka bir deyişle kimyasal bir tepkimenin başlayabilmesi için gerekli minimum enerjiye aktivasyon enerjisi denir. Enzimler tepkimeyi hızlandırır. Ancak tepkimeyi başlatmaz ya da tepkimeye enerji vermez. Enzimlerin Özellikleri a) Protein yapılıdırlar: Hücrede, genlerin kontrolünde, ribozomda sentezlenirler. Bazı enzimler yalnızca proteinden oluşmuştur. Böyle enzimlere basit enzim denir. Bazılarında ise protein kısımla birlikte, mineral ya da vitaminden oluşmuş bir grup daha vardır. Bir enzimin, bu şekilde tek başına iş göremeyen protein kısmına apoenzim; yardımcı olan kısmına, vitamin ise koenzim; metal iyonu ise kofaktör denir. Bu şekilde proteinden başka gruplar da taşıyan enzime bileşik enzim ya da holoenzim adı verilir. O halde bileşik enzimler: O halde bileşik enzimler: Holoenzim = Apoenzim + Koenzim (Kofaktör) ya da Bileşik enzim = Protein + Vitamin (Mineral) şeklinde gösterilebilir. b) Her apoenzim kendine özel bir koenzimle ya da kofaktörle çalışır ancak bir koenzim ya da kofaktör farklı apoenzimlerle çalışabilir. c) Daha önce de belirtildiği gibi aktivasyon enerjisini düşürürler ve tepkimeyi hızlandırırlar. d) Enzimler, substrata ve tepkimeye özeldir. Substrat, enzimin etki ettiği maddedir. Enzimler substratlarıyla anahtarkilit uyumuna sahiptir. Enzimin substratı tanıyan ve onunla bağlanan bölgesine aktif bölge adı verilir. Nasıl her anahtar bir kilide özelse, enzimler de kendilerine özel substratla tepkimeye girerler. Hücredeki tepkime çeşidi kadar, enzim çeşidi vardır. Canlılar ne kadar çok gelişmişlerse, enzim çeşitleri de o kadar fazladır. e) Enzimler, tersinir çalışırlar. Birçok enzim, bir tepkimeyi iki yönlü katalizler. Ancak sindirim enzimlerinde bu özellik görülmez. Enzim A B f) Enzimler, tepkimeden etkilenmeden çıkarlar. Bir başka deyişle tekrar tekrar kullanılabilirler. g) Enzimler, takımlar halinde çalışır. Ya da, bir enzimin son ürünü, kendisinden sonraki enzimin substratıdır. A E1 B E2 C Yukarıda da görüldüğü gibi Enzim 1 in ürünü olan B maddesi Enzim için substrattır. h) Enzimler, çok hızlı çalışırlar. i) Enzimler, hücre dışında da çalışabilirler. Örneğin, çürükçül beslenen canlılarda sindirim enzimleri dış ortama salgılanır. j) Enzimler, substrata dış yüzeyinden başlayarak etki ederler. k) Enzimler isimlendirilirken; etki ettiği substratın ya da katalizlediği tepkimenin sonuna, enzim aktifse -az, pasifse (inaktif) -jen eki getirilir. Örneğin lipaz, aktif; pepsinojen, pasif bir enzimdir. Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler: 1) Sıcaklık: Enzimler protein yapıda olduklarından sıcaklıktan etkilenir. En iyi çalıştıkları sıcaklığa optimum sıcaklık denir. (30 o C-35 o C). Soğuk bozulmalarına neden olmaz. Hızlarını yavaşlatır. Çoğunlukla 0 o C de inaktif olurlar. Aşırı sıcaklık yapılarını bozar (denatürasyon) ve tepkimeyi geri dönüşü olmaksızın durdurur. 2) ph: Enzimler genellikle nötr ph ta çalışırlar. Ancak her enzimin kendine özel bir ph aralığı vardır. Örneğin sindirim sisteminde, ağızda iş gören enzimler nötr (ph:7), midedekiler asidik (ph:2), bağırsaktakiler bazik (ph:8,5) ortamda çalışırlar. 3) Su: Enzimlerin çalışması en az %15 sulu ortamda gerçekleşir. Tohumların içindeki nem miktarı yaklaşık %5 olduğu için kuru ortamlarda çimlenme gerçekleşemez. 4) Substrat Yüzeyi: Enzimler etkiye substratın dış yüzeyinden başladığı için, substrat yüzeyi ne kadar geniş olursa tepkime hızı o kadar artar. 5) Enzim Yoğunluğu: Ortamda yeterli substrat varsa, enzim miktarı arttıkça tepkime hızı da artar. 6) Substrat Yoğunluğu: Ortamda enzim miktarı sabit ise substrat eklendikçe tepkime hızı da bir süre artar daha sonra sabitleşir. Çünkü hızın maksimum olduğu noktada tüm enzimler substrata doymuş ve çalışıyor durumdadır. 7) Aktivatör Maddeler: Bu maddeler, enzimlerin etkinliğini artıran maddelerdir. Örneğin pepsinojeni aktifleştiren HCI gibi. Panzehirler de enzime bağlanmış olan zehri kendine bağlayarak, enzimin serbest kalmasını ve tepkimenin normale dönmesini sağlar. Ayrıca vitamin ve bazı mineraller koenzim ve kofaktör olarak çalışırlar. 8) İnhibitör Maddeler: Arsenik, siyanür gibi zehirler; kurşun, cıva gibi ağır metaller inhibitörlere örnektir. Substrata çok benzeyen bu maddeler, enzimlerle birleşerek çalışmalarına engel olurlar ve tepkimeye olumsuz etki ederler. 3. NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, yapılarında C, H, O, N ve P bulunduran ve hücreler tarafından sentezlenen büyük organik moleküllerdir. Görevleri: Genel olarak, kalıtsal bilgiyi taşımak, aktarmak ve hücre yönetimini sağlamaktır. Yapıları: Nükleik asitlerin yapı taşları nükleotidlerdir. Bir nükleotidde, azotlu organik baz (B), 5C lu şeker (Ş) ve fosfat (P) olmak üzere 3 kısım bulunur Bu yapılar birbirlerine glikozit ve ester bağlarıyla bağlanmışlardır. (Sadece baz ve şekerden oluşan yapıya nükleozit denir.) BAZ Nükleik asitlerin yapısına katılan azotlu organik bazlar iki çeşittir Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:1

2 a. Pürin Bazları: Çift halkalı bazlardır. 2 çeşittir: Adenin (A) Guanin (G) b. Pirimdin Bazları: Tek halkalı bazlardır. 3 çeşittir: Urasil (U), Timin (T), Sitozin (S veya C) Üç tane tek halkalı baz, timin, Urasil ve Sitozin, pirimidin; iki çift halkalı baz, adenin ve Guanin pürindir. Adenin, Guanin ve Sitozin hem DNA da hem de RNA da bulunurken, timin sadece DNA da bulunur. RNA da ise onun yerini Urasil alır. Nükleik asitler içerdikleri pentoz çeşidine göre 2 ye ayrılırlar: A. Deoksiribonükleik asit (DNA) B. Ribonükleik asit (RNA) A. DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİTİN (DNA) YAPISI VE GÖREVLERİ Watson ve Crick e Göre DNA Modeli İki iplikten oluşmuş, sarmal yapılı bir moleküldür. Adenin, Guanin, Sitozin ve Timin nükleotidlerini taşır. (DNA da Urasil bulunmaz.) İçerdiği 5C lu şeker deoksiriboz dur. Bir zincirdeki Adenin nükleotidin karşısına diğer iplikte Timin, Guanin nükleotidin karşısına diğer iplikte Sitozin gelir. Yani bir pürin bazının karşısında daima bir pirimidin bazı bulunur. DNA için, ü Ş DNA molekülü oluşurken, bir zincirdeki nükleotidler birbirlerine fosfodiester, karşılıklı nükleotidler birbirlerine hidrojen bağıyla bağlanırlar. Adenin ve timin arasında 2, Guanin ve Sitozin arasında 3 hidrojen bağı bulunur. O halde hidrojen bağı sayısı = 2(A) + 3(G) = toplam nükleotid sayısı + Guanin (Sitozin) sayısı DNA kendini eşleyebilir. Bu olaya replikasyon denir. Ökaryot hücrelerde; çekirdek, mitokondri ve plastidlerde bulunur. Hücrelerin genetik bilgisini taşır ve sonraki döllere aktarır. Protein ve RNA sentezini yönetir. DNA polimeraz ve ligaz enzimleri tarafından sentezlenir. Mutasyon denen kalıtsal değişikliklere neden olur. DNA nın Kendini Eşlemesi (Replikasyon) Çok hücreli bir canlının aynı tip hücrelerinde DNA nın niceliği ve niteliği aynıdır. Bunun nedeni hücrenin bölünmeye hazırlandığı evrede DNA nın kendini eşlemesidir. DNA sentezlenirken; Hücredeki organik baz, deoksiriboz ve fosfattan çok, sayıda nükleotid sentezlenir. DNA nın ipliklerini bir arada tutan hidrojen bağları kopar ve iplikler fermuar gibi birbirinden ayrılır. Açılan ipliklerin nükleotidlerinin karşısına DNA polimeraz enzimi sayesinde sitoplazmadan uygun nükleotidler gelir. Örneğin Guaninin karşısına Sitozin gibi Sırasıyla, fosfat şeker bağları ve hidrojen bağları kurulur. B. RİBONÜKLEİK ASİTİN (RNA) YAPISI VE GÖREVLERİ Tek iplikten oluşmuş nükleotid zinciridir. Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil nükleotidlerini taşır. (RNA da Timin bulunmaz.) İçerdiği 5C lu şeker ribozdur. Kendisini eşleyemez. DNA üzerinden sentezlenir. Ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri, plastitler, ribozom ve sitoplazmada bulunabilir. DNA dan aldığı bilgiyle protein sentezini sağlar. RNA polimeraz enzimiyle sentezlenir, RNaz tarafından parçalanır. Miktarı, bir canlının aynı tip hücrelerinde bile farklı olabilir. Protein sentezinin fazla olduğu hücrelerde RNA miktarı fazladır. Görevlerine göre 3 çeşit RNA vardır. Messenger RNA (mrna = mesajcı RNA = elçi RNA) Hücrede en az bulunan RNA çeşididir. Toplam RNA ların %5 ini oluşturur. DNA çekirdekten çıkamadığı için, protein sentezi için gerekli şifreyi DNA dan alıp ribozomun küçük alt birimine getirir. Hücrede, her farklı protein için farklı bir mrna sentezlenir. Transfer RNA (trna = taşıyıcı RNA) Hücredeki RNA ların %15 ini oluşturur. Sitoplazmada çözelti halinde bulunduğundan eriyebilir RNA da denir. Görevi, protein sentezinde kullanılacak aminoasitleri ribozomun büyük alt birimine taşımaktır. Her trna, bir defada sadece bir aminoasidi ribozoma taşıyabilir. Canlılarda 20 değişik aminoasite özgü en az 20, en çok 61 çeşit trna bulunur. Ribozomal RNA (rrna) Hücredeki RNA ların %75-85 ini oluşturur. Proteinlerle birlikte ribozomun yapısına katılır. DNA ve RNA nın özellikleri arasında pek çok farklılıklar vardır. Ancak her iki nükleik asitte ortak olan özellikler de vardır. Örneğin, -Sitozin bazı taşımaları -Bulundurdukları pürin bazı çeşitleri (Adenin, Guanin) -Fosfat grubu (H 3 P0 4 ) -Nükleotidleri birbirine bağlayan fosfodiester bağlar Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:2

3 4. YAĞLAR (LİPİTLER) Karbon (C), Hidrojen(H) ve Oksijen (O) atomları içerirler. Yapılarında ayrıca Fosfor (P) ve Azot (N) bulunabilir. Suda çözünmez. Alkol, eter, kloroform gibi organik çözücülerde çözünürler. Hidrojen oranlan karbonhidrat ve proteinlere göre fazla olduğu için bu moleküllerden daha çok enerji verirler. Yağların, yağ asitleri, nötral yağlar(trigliserit) steroid, fosfoslipit ve kolesterol gibi çeşitleri vardır. Şimdi bu yapıları inceleyelim. a. Nötral Yağlar (Trigliserit) 3 molekül yağ asidiyle 1 molekül gliserolün(gliserin) birleşmesiyle oluşurlar. Dehidrasyon tepkimesi sırasında yağ asidi ve gliserolün birleşimini sağlayan bağa ester bağı, bu bağın kurulduğu tepkimeye de esterleşme tepkimesi denir. b. Steroidler İnsanda bulunan bazı hormonlar (erkeklik ve dişilik hormonları gibi) ve kolesterol steroidlere örnektir. c. Fosfolipitler Gliserol ve yağ asidi dışında fosforik asit de içeren yağlardır. Hücre zarının yapısında bulunurlar. d. Glikolipitler Sinir hücrelerinde yer alan miyelin kılıfın ve hücre zarının yapısına katılırlar. Yağ molekülleri taşıdıkları yağ asidinin çeşidine göre ikiye ayrılırlar. 1. Doymuş Yağlar Doymuş yağ asidi içerirler. Şöyle ki; yağ asitlerinin karbonları birbirine tek bağla bağlanmıştır. Diğer bağlar hidrojenle doyurulmuştur. Oda sıcaklığında katıdırlar. Doymamış yağlara göre daha çok hidrojen içerirler. Genellikle hayvansaldırlar. Örneğin tereyağı, kuyruk yağı Doymamış Yağlar İçerdiği yağ asidinin karbon zincirinin bazı karbonları arasında çift veya üçlü bağ bulunur. Bu yağ asitlerinin karbonları hidrojen alabilecek durumdadır. Oda sıcaklığında sıvıdırlar. Genellikle bitkiseldirler. Örneğin zeytinyağı gibi Yağların Canlı Vücudu İçin Önemi Hücre zarının yapısına katılırlar. Bazı hormonların yapısına katılırlar. Enerji kaynağı olarak karbonhidratlardan sonra ikinci sırada kullanılırlar. Eşit miktarları yakıldığında proteinlerden de karbonhidratlardan da fazla enerji verirler. Ancak oksijen sayıları az olduğu için zor yanarlar. Vücutta fazla yağ deri altında depolanır. Bu sayede canlıyı soğuktan korur. Soğuk ortamda yaşayan kuş ve memelilerde daha kalın yağ tabakasına rastlanır. Vücudu basınç ve darbelerden korur. Hidrojen bakımından zengin moleküller oldukları için yıkımları sonucu bol miktarda su oluşur. Bu da develer ve göçmen kuşlar ya da kış uykusuna yatan canlıların su gereksinimlerinin karşılanmasını sağlar. Kuşların enerji kaynağı olarak yağ depolamaları, yoğunluklarının düşük olmasından dolayı canlıya hafiflik sağlar ve uçmayı güçleştirmez. Yağda çözünen vitaminler olan A, D, E, K vitaminlerinin vücuda alınmasında rol oynar. Yağlar fazla alınırsa, Şişmanlık görülür. Damar tıkanmaları kalp ve dolaşım rahatsızlıkları ortaya çıkar. 5. KARBONHİDRATLAR Yapılarında karbon (C) hidrojen (H) ve oksijen (O) atomu bulundururlar. 3 grupta incelenirler, a) Monosakkaritler Basit ya da tek şekerler olarak da adlandırılırlar. Genel formülleri C n H 2n O n dir. Karbon sayısı 3-8 arasında değişir. En küçük karbonhidratlardır. Sindirilemezler. Karbon sayılarına göre isimlendirilirler. Şöyle ki; 3C lu olanlara trioz denir. (Örneğin PGAL) 5C lu olanlara pentoz denir. (Örneğin riboz, deoksiriboz) 6C lu olanlara heksoz denir. (Örneğin glikoz, galaktoz, ) Pentozlardan, riboz RNA'nın ve ATP'nin yapısına katılır. Deoksiriboz ise DNA'nın yapısında bulunur. Riboz ve deoksiriboz arasında sadece oksijen sayılarında farklılık gözlenir. Deoksiribozun bir tane oksijeni eksiktir. Heksozların, genel formülü C 6 H 'dır. Çeşitleri glikoz (üzüm şekeri), fruktoz (meyve şekeri) ve galaktoz (süt şekeri)dir. Üç çeşidin de kapalı formülleri aynı ancak açık formülleri farklıdır. Heksozlar arasında canlılarda enerji verici olarak en fazla kullanılan molekül glikozdur. İnsan kanında gözlenebilen tek monosakkarit glikozdur. Besinlerle alınan fruktoz ve galaktoz karaciğerde glikoza dönüştürülerek kana verilir. Heksozların tümü suda çözünebilir ve tatlıdır. Ancak en tatlı şeker fruktozdur. b) Disakkaritler İki monosakkaritin birleşmesiyle meydana gelirler. Disakkarit örnekleri maltoz ( arpa şekeri ), laktoz ( süt şekeri ) ve sükroz ( sakkaroz ) ( çay şekeri ) dir. Genel oluşum tepkimesi Monosakkarit + Monosakkarit Disakkarit + H 2 O İki monosakkarit birleşip bir disakkarit oluştururken su açığa çıkar. Böyle tepkimelere dehidrasyon tepkimeleri denir. (1 nolu ok yönü) Dehidrasyon tepkimelerinde açığa çıkan su sayısı kadar bağ kurulur. Karbonhidrat monomerleri arasında kurulan bağa glikozit bağı denir. O halde disakkaritlerde 1 tane glikozit bağı "bulunur diyebiliriz. Dehidrasyon tepkimelerinin tersine yani büyük organik moleküllerin, Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:3

4 su katılarak küçük organik moleküllere parçalanmasına hidroliz (sindirim) tepkimeleri denir. (2 nolu ok yönü) Dehidrasyon ve hidroliz tepkimeleri birbirine zıt tepkimelerdir. Disakkaritlerden, maltoz ve sakkaroz bitkilerde, laktoz hayvanlarda sentezlenebilir. Dehidrasyon tepkimelerinde ATP harcanır. Hidroliz tepkimelerinde ATP tüketimi ya da üretimi gözlenmez. c) Polisakkaritler Çok sayıda ( ) glikozun dehidrasyonuyla oluşmuş büyük yapılı karbonhidratlardır. Bir polisakkaritin oluşum tepkimesi şu şekilde gösterilebilir. n(glikoz) > Polisakkarit + (n-1) su Görüldüğü gibi (n-1) su oluşmuştur. O halde polisakkaritlerde (n-1) glikozit bağı bulunur. Bütün polisakkaritlerin yapı taşı glikoz olduğu halde, glikozların bağlanma şeklinin farklılığından dolayı farklı polisakkarit çeşitlerine rastlanır. 1. Nişasta Bitki hücrelerinde bulunan depo polisakkarittir. Bitkiler fazla glikozu nişasta haline getirerek depo ederler. Hücre içinde, lökoplast adı verilen organellerde depolanır. Suda az çözündüğü için tadı ve kokusu algılanamaz. Buğday, mısır gibi tahıllarda ve patates yumrusunda bolca bulunur. Nişasta içeren besine iyot (ya da lügol) çözeltisi damlatıldığında lacivert-mor renk oluşur. 2. Glikojen Hayvan nişastası olarak da adlandırılır. Çok sayıda glikozdan oluşmuş hayvansal depo polisakkarittir. Hayvanların karaciğer ve kaslarında depo edilir. Gerektiğinde karaciğerdeki parçalanır ve oluşan glikozlar kana verilir. Suda bir miktar çözünür. Mantar ve bakteri hücrelerinde de gözlenen polisakkarit çeşididir. Üzerine iyot damlatıldığında kahverengi renk oluşur. 3. Selüloz Çok sayıda glikozun birbirine ters bağlanmasıyla oluşmuştur. Bitkilerde hücre çeperinin temel maddesini oluşturur. Genellikle hayvanlarda selüloz sindiren enzimlere rastlanmaz. Ancak otçul beslenen canlıların sindirim sisteminde bu enzimi üreten mikroorganizmalar yaşar. İnsanların sindirim sisteminde bu mikroorganizmalardan yeterince bulunmadığı için selüloz büyük bir değişikliğe uğramadan sindirim sisteminden dışarı atılır. Suda erimez, iyotla boyanmaz. Ancak iyotlu çinko klorür ile yeşil renk verir. 4. Kitin Yapısı selüloza benzer. Omurgasız hayvanlardan eklem bacaklılarda (örneğin: böceklerde) dış iskeleti oluşturur. Azotlu bir polisakkarittir. Karbonhidratların Canlı Vücudu İçin Önemi Hücrede enerji verici olarak ilk sırada kullanılırlar. Beyin hücrelerinin tek enerji kaynağı glikozdur. Glikoz, proteinlerle birleşerek glikoproteinleri, yağlarla birleşerek glikolipitleri oluşturur ve bu moleküller hücre zarının yapısına katılır. Pentoz çeşitleri olan riboz ve deoksiriboz, nükleik asitlerin ve ATP nin yapısına katılır. Memelilerin sütünde bulunan laktoz, yavru canlıların beslenmesinde etkilidir. Karbonhidratlar fazla alınırsa; Yağa çevrilerek depolanır, şişmanlığa neden olur. Ağızdaki bakteri etkinliğini artıracağından diş çürümelerine neden olur. 6. PROTEİNLER Çok sayıda aminoasitin dehidrasyonuyla oluşmuş büyük organik bileşiklerdir. Aminoasitlerde karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O) ve azot (N) elementleri bulunur. Ayrıca kükürt (S) ve fosfor (P) da bulundurabilirler. Proteinlerin özelliklerine geçmeden önce yapıtaşları olan aminoasitleri tanıyalım: Aminoasitlerin yapısında üç grup bulunur. Bunlar: 1-amino grubu (-NH 2 ) 2-karboksil grubu (-COOH) 3-radikal grup (-R) tur. Tüm aminoasitlerde aynı gruplar bulunur. Ancak radikal (değişken) grup her aminoasitte farklı atom ya da atom grubu olabilir. Bilinen 20 çeşit aminoasitten her birinin -R grubu birbirinden farklıdır. Bitki hücreleri, bütün aminoasit çeşitlerini kendileri sentezler. Hayvan hücreleri ise 12 çeşit aminoasiti sentezleyebildikleri halde, 8 ini dışarıdan almak zorundadırlar. Vücutta üretilemeyip, dışarıdan alınan aminoasitlere temel (Esansiyel) aminoasitler denir. Aminoasitler birbirlerine peptit bağlarıyla bağlanarak proteinleri oluştururlar. n(aminoasit) Protein + (n-1) Su Peptit bağları aminoasitlerin, amino ve karboksil grupları arasında kurulur. Bir aminoasitin amino grubunun hidrojeniyle, diğer aminoasitin karboksil grubunun hidroksili birleşerek H 2 O oluştururlar. Bu suyun çıktığı yerde peptit bağı kurulur. Sonuçta oluşan iki aminoasitli yapıya da dipeptit adı verilir. Oluşan molekül tepkimeye giren aminoasit sayısına göre tripeptit, polipeptit gibi isimler alır. Proteinler hücrede, genlerin kontrolünde ribozom organelinde sentezlenirler. Her canlının proteini kendine özeldir. Çünkü kendi genlerinden gönderilen şifrelerle sentezlenmiştir. Proteinlerin farklılığını, kullanılan aminoasitlerin ÇEŞİT, SAYI ya da DİZİLİŞLERİNİN farklılığı sağlar. Proteinler, yalnız aminoasitlerden oluşabileceği gibi nükleik asitlerle birleşerek nükleoproteinleri ya da glikozla birleşerek glikoproteinleri oluşturabilirler. Hidrolizi sonucu yalnız aminoasitler oluşan proteinlere basit, aminoasitlerin yanı sıra nükleik asit ya da glikoz gibi farklı maddelerle oluşan proteinlere bileşik proteinler denir. Proteinlerin Canlı Vücudu İçin Önemi Canlının en küçük birimi olan hücrenin, ana yapısını oluştururlar. Yapıcı ve onarıcıdırlar. Büyümeyi, yaraların iyileşmesini, zihinsel gelişimi sağlarlar Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:4

5 Kanda bulunan ve oksijen taşınmasını sağlayan hemoglobin gibi solunum pigmentlerinin yapısına katılırlar. Proteinden yapılmış olan antikorlar, vücudun mikroplara ya da yabancı proteinlere karşı savunmasında görev yaparlar. Bir canlıdaki yaşamsal olayların düzenlenmesini sağlayan, hormonların yapısına katılırlar. Canlının biyokimyasal tepkimelerinde görev alan enzimlerin yapısında bulunurlar. Hücrede, gerekirse, karbonhidrat ve yağlardan sonra enerji verici olarak kullanılırlar. Ancak bu vücudun kendi kendini yemesi anlamına gelir. Kasların kasılmasında görev alan aktin ve miyozinler de protein yapılıdır. Hücre içinde, hücre dışında ya da kanda osmotik basıncın dengelenmesinde etkilidirler. Proteinler içerdikleri -COOH grubundan dolayı asit, - NH 2 grubundan dolayı bazik özellik gösterirler. Böyle hem asit hem de baz özelliği gösteren maddelere amfoter maddeler denir. Bu sayede proteinler hücrede meydana gelen ph değişikliklerinde tampon görevi görürler. Karbonhidrat(l), Yağ (II) ve Proteinler(III); Hücrede enerji eldesinde kullanılma sıralarına göre I II III Verdikleri enerji miktarına göre II III I Canlının yapısına katılma miktarlarına göre III II I Şeklinde sıralanırlar. 7. VİTAMİNLER Vitaminler, hidrolize uğramayan yani sindirilmeyen organik bileşiklerdir. Hücrede enerji verici olarak kullanılmaları ya da hücre yapısına katılmaları da söz konusu değildir. Vitaminler, koenzimlerin yapısına katılarak enzimlerin çalışmasına yardımcı olurlar. Bitkiler ve diğer ototroflar vitamin sentezleyebilirler. Hayvanlar birçoğunu besinlerle dışarıdan hazır olarak alırlar. Bazılarını ise öncü maddelerini hazır aldıklarında vücutlarında vitamine çevirebilirler. Vitaminler yağda ve suda çözünenler olmak üzere ikiye ayrılır. Yağda çözünenler A, D, E, K vitaminleridir. Fazla alındıklarında karaciğerde depolanabilirler. Suda çözünenler B grubu (B 1 B 2, B 3, B 5, B e, B 7, B 9, B 12 ) ve C vitaminleridir. Suda çözündükleri için fazla alındıklarından idrarla atılırlar. Bu yüzden günlük alınması gereken vitaminlerdir. Vücutta depo edilemezler. Vitaminlerin Canlılar İçin Önemi Enzimlere yardımcı olan koenzimlerin yapısına katılırlar, düzenleyicidirler. Büyüme, gelişme ve üremede etkilidirler. Kemik oluşumu, gelişimi ve sertleşmesinde görevlidirler. Vücudu kan kaybından ve kansızlıktan korurlar. YAĞDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER SUDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER Vitamin Adı A D E K B1 B2 B3 B5 B6, B9 B12 Görevi Eksikliğinde Görülen Hastalıklar Görme olayında, kemik Gece körlüğü ortaya gelişimi ve üremede etkilidir. Ayrıca yaşlı hüc- kolay kırılır. Hastalık- çıkar. Kemik ve dişler relerin yerine yenilerinin lara karşı direnç azalır. yapılmasını sağlar. Kalsiyum ve fosforun emilmesini ve kemiklerde depolanmasını sağlar. Üremede etkilidir. Ayrıca A vitamininin vitamin özelliklerini kaybetmesini engeller. Kanın pıhtılaşmasında rol oynar. Karbonhidratların hücrede kullanımını sağlar. Sinir sisteminin çalışmasında etkilidir. Küçüklerde raşitizm, büyüklerde osteomalazi görülür. Kısırlık, karaciğer, kalp ve damar hastalıkları görülür. Kanın pıhtılaşmasında gecikme meydana gelir. Bir sinir hastalığı olan Beriberi, eklem yerlerinde şişlikler, kalp yetmezliği görülür. Karbonhidrat, yağ ve proteinlerden enerji eldesinde rol oynar. Demi- Ciltte lekeler, yaralar görülür. Kansızlık ortaya çıkar. rin emilimini kolaylaştırır. Görme olayında etkilidir. Besinlerden enerji elde edilmesini sağlar. Besinlerden enerji eldesinde kullanılır. Davranış anormallikleri, sindirim ve sinir sistemi bozuklukları ile kendini gösteren Pellegra hastalığı ortaya çıkar. Sinir sistemi bozuklukları saç dökülmesi, deride yaralar Hemoglobin yapımında Kansızlık, ciltte yaralar, sinir sistemi bo- görev alır, kan hücrelerinin yapımında rol oynarlarzukluklar Alyuvar yapımında görevlidir. Aminoasit ve protein metabolizması için gereklidir. Kansızlık, sinir sistemi bozuklukları, yorgunluk ortaya çıkar. Enfeksiyonlara ve zehirlenmelere karşı vücudu Diş etinde kanama ve diş dökülmelerine korur. Bağ doku liflerinin C neden olan skorbüt. yapısında bulunan proteinlerin sentezi için ge- Ayrıca, yorgunluk, tembellik reklidir. Organik Besinlerin Aranması Ekmek, süt veya et gibi bir yiyecekler, bir çeşit maddeden olmayıp birçok kimyasal bileşiğin karışımıdır. Vücudu besleyen bu kimyasal bileşiklere besinler denir. Bunlar karbonhidrat, yağ, protein, vitamin ve madensel tuzlardır. Besin maddeleri günlük yiyeceklerimizde birbirine karışmış olarak Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:5

6 bulunsa da besinlerin hiçbirini bir görüşte tam olarak tanımak mümkün değildir. Besinlerin içindeki maddeler ancak kimyasal ayraçlarla aranır. Canlılar İçin Minerallerin Önemi Fırın, kazan dairesi gibi sıcak yerlerde çalışanlar ve sıcak ülkelerde yaşayanlar diğer insanlara göre daha fazla tuz tüketmek zorundadırlar. Nedenini düşününüz. Mineraller canlının yapısına katılmakla birlikte birçok canlılık faaliyetini de gerçekleştirir. Aşağıdaki tabloda canlılar için önemli olan minerallerin özellikleri verilmiştir. MİNERAL LER Kalsiyum (Ca) Demir (Fe) Fosfor (P) Magnezyum (Mg) Sodyum (Na) Potasyum (K) Flor (F) Etkili Olduğu Olaylar ya da Katıldığı Yapı Kemik ve dişlerin yapısı, kas kasılması, kanın pıhtılaşması, enzimlerin aktivasyonu Alyuvarların (hemoglobin) yapısı, bazı enzimlerin aktivasyonu, kas proteininin (miyoglobin) yapısı Bol Bulundukları Besinler Lahana, tere, maydanoz, zeytin, kereviz, süt, peynir, yumurta, deniz ürünleri Baklagiller, pekmez, yeşil sebzeler, kuru meyveler, balık, kırmızı ve beyaz et, yumurta ATP, nükleik asit, Tahıllar, baklagiller, fındık, ceviz, kemik ve dişlerin yapısı, enzimlerin badem, süt, peynir, yumurta, kır- aktivasyonu, organ ve sistemlerin mızı et, beyaz et çalışması Kemiklerin yapısı, sinir ve kasların çalışması, enerji üretimi, klorofilin yapısı Hücrelerin su alış verişi (osmotik denge), sinir ve kasların çalışması Hücre sıvısının oluşması, protein ve glikojen sentezi, hücrenin su alışverişi, kas ve sinir sistemlerinin çalışması Dişlerin oluşması ve güçlenmesi Eksikliğinde Oluşacak Hastalıklar Raşitizm (kemik eğriliği) osteomalazi (kemik erimesi) Anemi (kansızlık) Kolay kırılan kemik ve dişler Yeşil yapraklı sebzeler, tahıllar, baklagiller, soğan, celuk hissi, kas Sinirlilik, uyuşukviz, süt, yumurta, krampları balık, kırmızı et Ekmek, zeytin, ıspanak, yemek tuzu, süt, peynir, yumurta, kırmızı ve beyaz et Buğday, baklagiller, havuç, enginar, zeytin, süt, yumurta, balık, kırmızı et Fazla alındığında yüksek tansiyon, böbrek hastalıkları İştahsızlık, hâlsizlik, kas yorgunluğu, kalp atımında sorunlar Taze meyve ve Az alınırsa dişlerde sebzeler, içme çürüme, çok alınırsa dişlerde sa- suyu, kırmızı et, karaciğer, süt, yumurtrarma İyotlu yemek tuzu, İyot Tiroit hormonlarının balık, karides, ısta- Eksikliğinde guatr (I) üretimi koz gibi deniz hastalığı ürünleri Düzenli ve Dengeli Beslenme, Obezite ve İnsülin Direnci Vücudumuzun enerji ihtiyacını düzenli beslenerek karşılayabiliriz. Yaşamımız için gereken enerjiyi besinlerden sağlarız. Dengeli beslenme vücudumuza gerekli yiyecek ve içeceklerin yeterli ölçüde ve türde alınmasıdır. İnsanlar ne az ne çok yemelidir. Dengeli beslenmek için yararlı ve değişik besinler alınmalıdır. Vücut için yararlı olmayan besinleri almaktan kaçınılmalıdır. Enerjiye ihtiyacımız vardır. Besinler büyümemizi ve normal gelişmemizi sağlar. Boyumuzun uzaması, dişlerimizin ve kemiklerimizin gelişmesi, kaslarımızın güçlenmesi için besin tüketmemiz gerekir. Besinlerin içerisindeki maddeler vücudumuzu mikroplara karşı dayanıklı hâle getirir. Özellikle çok şekerli ve yağlı yiyecek ve içeceklerden uzak durmalıyız. Bunlardan oldukça az tüketmeliyiz. Çabuk servis edilen yiyecekler yerine daha sağlıklı yiyecekler tüketmeliyiz. Obezite (şişmanlık) günümüzün en önemli hastalıklarından biridir. Obezite insülin direncine yol aşabilen faktörlerin başında gelir. İnsülin direncinden söz ederken insülinin ne olduğuna, ne işe yaradığına ve insüline karşı direnç geliştiğinde ya da insülin yokluğunda ne gibi sorunlarla karşılaşabileceğimizi bilmemiz gerekir. İnsülin, pankreastan salgılanan bir hormondur. Kandaki şekeri kullanılmak için salgılanır. İnsülin hormonu yardımıyla hücre içine şeker girebilir. Bu işlem sonucunda hayati organlar kendileri ve vücut için gerekli enerjiyi sağlamak üzere şekere kavuşur. İnsülinin yeterli üretilememesi veya üretilen insülinin doğru bir şekilde kullanılamaması sonucu diyabet hastalığı (diabetes mellitus) ortaya çıkar. Diyabet, hayat boyu devam eden, kronik bir hastalıktır. İnsülin direnci, insülinin işlevine karşı vücutta bir direnç gelişmesidir. Salgılanan insülin miktarı gereken işi yeterince yerine getiremez ve bu durumda pankreastan daha fazla insülin salgılanır. Bu aşamada kan şekeri dengede tutulmaya devam etmektedir ancak kanda yapılan bazı ölçümlerle kişide insülin direnci olduğu ortaya çıkarılabilir. İnsülin direnci sonucunda kan şekerindeki bu oynamalarla beraber aşırı tatlı yeme isteği, açlık krizleri, öfkeli ve sinirli davranmak, sabırsızlık, konsantrasyon bozukluğu, unutkanlık, yemeklerden sonra uyuklamak, genel yorgunluk ve uyku hâli, enerji düşüklüğü sık gözlenmektedir. İnsülin direncinden kurtulmak için öncelikle beslenmeye dikkat etmek gerekir. Düşük şekerli ve lifli gıdalarla beslenmek, kilo vermek ve beraberinde spor yaparak sağlığa uygun bir hayat tarzını benimsemek sağlıklı yaşamın gereklerindendir. II. CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE Hücre; canlılığın, yaşama ve üreme yeteneğine sahip temel birimidir. Yani bir hücrede ifade edilen özellikler bütün canlılar için ortaktır. Bir hücre bölünerek, kendine benzer yeni hücreler meydana getirir. İlk hücre, Robert Hooke tarafından keşfedilen (1665) şişe mantarı hücresidir. Leeuwenhoek, kendi yaptığı mikroskopla, havuz suyu örneğinde mikroorganizmaları ilk kez gözlemlemiştir yılında M. Schleiden ve T. Schwann hücre ile ilgili bilinenleri hücre teorisi adı altında toplamıştır yılında R. Virchow, yeni eklediği bilgilerle teoriyi aşağıdaki duruma getirmiştir: Tüm canlılar hücrelerden oluşmuşlardır. Canlıların temel yapı ve görev birimi hücrelerdir. Hücreler bağımsız birimler olmalarına karşılık, birlikte iş yapabilirler. Hücreler bölünerek, içerdikleri kalıtım maddesi sayesinde, sahip oldukları özellikleri yeni hücrelere aktarırlar Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 9. Sınıflar Biyoloji Notu II Sayfa:6

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Hazırladığımız bu yazıda; organik bileşikler ve organik bileşiklerin yapısını, canlılarda bulunan organik bileşikleri ve bunların görevlerini, kullanım alanlarını, canlılar

Detaylı

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yapılarında.. (C),.. (H) ve. (O) atomu bulunduran organik bileşiklerdir. Karbonhidratların formülü ( ) ile gösterilir. Nükleik asitlerin, ATP nin, hücre, bitkilerde yapısına

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf DOĞRU YANLIŞ SORULARI Nitel gözlemlerin güvenilirliği nicel gözlemlerden fazladır. Ökaryot hücrelerde kalıtım materyali çekirdek içinde bulunur. Ototrof beslenen canlılar

Detaylı

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Canlılardaki Organik Bileşikler: Canlı vücudunda biyosentez reaksiyonları sonuncu oluşturulan maddelerdir. Organik moleküllerin vücutta çeşitli

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ İNORGANİK BİLEŞİKLER Su ORGANİK BİLEŞİKLER GÖREVLERİNE GÖRE

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA 12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

Aktivasyon enerjisi. Enzim kullanılmayan. enerjisi. Girenlerin toplam. enerjisi. Enzim kullanılan. Serbest kalan enerji. tepkimenin aktivasyon

Aktivasyon enerjisi. Enzim kullanılmayan. enerjisi. Girenlerin toplam. enerjisi. Enzim kullanılan. Serbest kalan enerji. tepkimenin aktivasyon ENZİMLER Enzimler Canlı sistemlerde meydana gelen tüm yapım ve yıkım reaksiyonlarına metabolizma denir Metabolizma faaliyetleri birer biyokimyasal tepkimedir. Ve bu tepkimelerin başlayabilmesi belirli

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE Protein sentezini tüm canlılar gerçekleştirir. Bir mrna molekülünde en fazla 64 çeşit kodon bulunur. DOĞRU YANLIŞ SORULARI Canlıların heterotrof beslenenleri

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #2

YGS ANAHTAR SORULAR #2 YGS ANAHTAR SORULAR #2 1) Bir hayvan hücresinde laktoz yapımı ile ilgili olarak, sitoplazmadaki madde miktarının değişimlerini gösteren grafik aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Glikoz B) Su miktarı 2)

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 1) Canlılar soylarının devam ettirebilmek için üreyerek yeni bireyler meydana getirir. Bu üreme olaylarıyla ilgili olarak; I. Bakterinin ikiye bölünerek kendine benzer yeni

Detaylı

GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks

GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks PROTEİNLER GENEL ÖZELLİKLERİ: Tüm canlılarda sudan sonra en fazla bulunan moleküllerdir. Canlının kuru ağırlığının %50 si proteindir. Oldukça büyük ve kompleks maddelerdir. Hücrede ribozom organelinde

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

SINIF. Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST

SINIF. Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST 9. SINIF B Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri 1. Bilim ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Objektif düşünebilmeyi gerektirir. B) Mutlak

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi LYS ANAHTAR SORULAR #4 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 1) İncelenen bir nükleotidin DNA ya mı yoksa RNA ya mı ait olduğu; I. Bağ çeşidi II. Pürin bazı çeşidi III. Pirimidin bazı çeşidi IV. Şeker çeşidi

Detaylı

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler 3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri 3.3.1. Monosakkaritler 3.3.1.1. Monosakkaritlerin isimlendirilmesi 3.3.2. Monosakkaritlerin

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #1

YGS ANAHTAR SORULAR #1 YGS ANAHTAR SORULAR #1 1) Yıkımları sırasında Tüketilen O2 miktarı 2) H2O2 H2O2 H2O2 Grafikte bazı organik bileşiklerin yıkımları sırasında tüketilen oksijen miktarı verilmiştir. Buna göre organik bileşiklerin

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!!

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! DERS : BİYOLOJİ KONU: HÜCRE BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.( Virüsler hariç) Şekil: Bir hayvan

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ DNA nın Yapısı ve Replikasyonu Biyoloji Ders Notları A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ İlk olarak Friedrich Miescher (1869) akyuvar hücreleri ve balık sperminde yönetici molekülleri tespit etmiştir. Çekirdekte

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller)

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLERİN KEŞFİ *FRIEDRICH MIESCHER * Balık spermlerinin çekirdeklerini ve akyuvar çekirdeklerini ayrıştırarak yaptığı çalışmalarda, bu hücrelerin

Detaylı

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ Polimerlerin yapısı Polimer, birbirinin aynısı veya benzeri yapıtaşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları uzun bir moleküldür. Polimerlerin yapıtaşı olarak

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE

SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE Sağlıklı büyümek ve gelişmek için yeterli ve dengeli beslenmeliyiz. BESLENME İnsanın yaşına, cinsiyetine, çalışma ve özel

Detaylı

gereksinimi kadar sağlamasıdır.

gereksinimi kadar sağlamasıdır. Yeterli beslenme, vücudun yaşamı ve çalışmasını sürdürebilesi için gerekli olan enerjinin sağlanması anlamına gelir. Dengeli beslenme ise, alınan enerjinin yanında bütün besin öğelerini gereksinimi kadar

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur.

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur. Lipitler ortak özellikleri su ile karışmamak olan organik maddelerdir ve kimyasal olarak yağ asitlerinin bir alkolle esterleşmesinden oluşur. 1.1. Lipitlerin Yapısı ve Ortak Özellikleri * Yapılarında C,

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3

ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3 ADIM ADIM YGS-LYS 34. ADIM HÜCRE 11- SİTOPLAZMA 3 TEK ZARLI ORGANELLER 4) Koful Hücre içerisinde çeşitli görevleri bulunan organeldir. Genel olarak hayvan hücrelerinde çok sayıda küçük küçük ;bitki hücrelerinde

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

7. ÜNİTE - Beslenme İlkelerini Fiziksel Aktivite Programına Uygulamak. Bölüm -2- Beslenme ve sindirim ile ilgili kavramlar

7. ÜNİTE - Beslenme İlkelerini Fiziksel Aktivite Programına Uygulamak. Bölüm -2- Beslenme ve sindirim ile ilgili kavramlar Mikro Besinler Vitaminler ve Mineraller Makro besin maddelerine oranla çok daha az miktarlarda ihtiyaç duyulmaları nedeniyle vitamin ve mineraller mikro besin maddeleri olarak adlandırılır. Bununla birlikte,

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı

CANLILARIN YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER. - Enzimlerin çalışmasında etkilidir(en az %15) -Vücut ısısının düzenlenmesinde (terlemebuharlaşma

CANLILARIN YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER. - Enzimlerin çalışmasında etkilidir(en az %15) -Vücut ısısının düzenlenmesinde (terlemebuharlaşma CANLILARIN YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER Doğada bulunan 90 dan fazla elementten sadece 30 kadarı canlıların yapısına katılır. Tüm canlıların yapısında bulunan temel elementler karbon (C), hidrojen

Detaylı

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler Doğal Biyomalzemeler yaşamın en önemli biyopolimerleridir. Molekül ağırlıkları birkaç binden milyonlara kadar olabilir. Canlı hücrelerinin kuru ağırlıklarının yaklaşık yarısı proteindir. Protein molekülleri

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

PROTEİNLER. -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler. -Aminoasitler. --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması

PROTEİNLER. -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler. -Aminoasitler. --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması PROTEİNLER -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler -Aminoasitler --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması - Esansiyel olan veya olmayan amino asitler -Proteinlerin Kimyasal Özellikleri

Detaylı

VİTAMİNLER ERZURUM İBRAHİM HAKKI FEN LİSESİ

VİTAMİNLER ERZURUM İBRAHİM HAKKI FEN LİSESİ VİTAMİNLER VİTAMİNLERİN ÖZELLİKLERİ 1) Enerji vermezler. 2) Sindirilmezler, direkt kana karışırlar. 3) Organik maddedirler ve en basit organik moleküllerdir. 4) C, H, O ve N elementlerinden oluşur. VİTAMİN

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlının temel yapı ve görev birimi hücredir. Hücreyi oluşturan maddeler de atomlardan meydana gelmişlerdir.

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlının temel yapı ve görev birimi hücredir. Hücreyi oluşturan maddeler de atomlardan meydana gelmişlerdir. CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlının temel yapı ve görev birimi hücredir. Hücreyi oluşturan maddeler de atomlardan meydana gelmişlerdir. Molekül Organeller Hücre Doku Organ Sistemler Organizma Atom :

Detaylı

DNA ve Özellikleri. Şeker;

DNA ve Özellikleri. Şeker; DNA ve Özellikleri Hücrelerdeki hayatsal olayların yönetimini çekirdek sağlar. Çekirdek içinde, hücrenin beslenme, solunum, üreme gibi canlılık faaliyetlerin yönetilmesini sağlayan genetik madde bulunur.

Detaylı

DENGELİ BESLENME NEDİR?

DENGELİ BESLENME NEDİR? DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için gereken dört temel besin grubu olan; süt ve ürünleri, et ve benzeri, sebze ve meyveler, ekmek ve tahıllar dan hergün sizin için gerekli

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Canlıların enerji kazanabilmeleri için beslenmeye gereksinimleri vardır.

Canlıların enerji kazanabilmeleri için beslenmeye gereksinimleri vardır. 1- Canlılar neden beslenmeye ihtiyaç duyarlar? Canlıların enerji kazanabilmeleri için beslenmeye gereksinimleri vardır. 2- İnsanlar ve hayvanlar hangi şekilde hareket ederler? İnsanlar ve hayvanlar yer

Detaylı

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin III.PROTEİNLER Karbon,hidrojen,oksijen ve azot elementlerinden oluşmuş organik bileşiklerdir.yapısında bazen sülfür,fosfor veya demir de bulunabilir. Proteinler canlılarda en fazla bulunan organik madde

Detaylı

Ayhan KORKMAZ Sayfa 1 11.10.2010 ORGANIK BİLEŞİKLER

Ayhan KORKMAZ Sayfa 1 11.10.2010 ORGANIK BİLEŞİKLER Ayhan KORKMAZ Sayfa 1 11.10.2010 ORGANIK BİLEŞİKLER KARBONHİDRATLAR A-Monosakkaritler: 1-Hücre zarından geçerler 2-Hidrolize uğramazlar 3-Kan ve doku sıvısında bulunurlar 4-Karbonhidratların yapıtaşlarıdır

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 1) Bir hücrenin X maddesini difüzyonla almakta olduğu görülmüştür. Bu hücre ve içerisinde bulunduğu ortamla ilgili, I. Ortamdaki X yoğunluğu hücreden daha fazladır. II. X in

Detaylı

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin 1 Giriş Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin tamamlayacağı yazılı, sözlü ve uygulamalı görevler beslenme,

Detaylı

7) I. C0 2 ve 0 2 II. Amino asitler III.Madensel tuzlar IV.Glikoz

7) I. C0 2 ve 0 2 II. Amino asitler III.Madensel tuzlar IV.Glikoz HÜCREDE MADDE ALIŞVERİŞİ TEST 1) Ökaryot canlıların hücre zarında, 5) İçerisinde nişasta ve benedikt çözelitisi bulunan bir bağırsak parçası, glikoz ve iyot çözeltisi bulunan deney kabına daldırılıyor.

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER NÜKLE K S TLER DN (Deoksiribonükleik asit) RN (Ribonükleik asit) Bulundu u Yerler Çekirdek Bulundu u Yerler Çekirdek Mitokondri Ökaryotlarda Mitokondri Kloroplast

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 1) Canlılarda özelliklerin genlerle kontrol edildiği ve her genin en az bir özellikten sorumlu olduğu bilindiğine göre, I. Diploid canlılarda her özellik için iki gen bulunması

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK 3) Çekirdek Ökaryot yapılı hücrelerde genetik maddeyi taşıyan hücre kısmıdır. Prokaryot hücreli canlılarda bulunmaz. GÖREVLERİ: 1) Genetik maddeyi taşıdığından

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 1) Hücre teknolojisi yöntemlerinin gelişmesi, kök hücrelerden faydalanmaya başlanmasına, ayrıca hücre ve doku kültürü ile ilgili çalışmalarda önemli gelişmeler kaydedilmesine

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula

Detaylı

Yeterli ve Dengeli Beslen!

Yeterli ve Dengeli Beslen! Yeterli ve Dengeli Beslen! Hareketli Ol, Egzersiz Yap! Kişisel Bakımına ve Günlük Hijyenine Özen Göster! Uyku Düzenine Dikkat Et! Stresten Uzak Dur! Yeterli ve dengeli beslenme «4 Yapraklı Yonca» içerisindeki

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 1) Memeli bir hayvanın vücudunda gerçekleşen biyokimyasal tepkimelerden bazıları aşağıdaki gibidir. I Glikojen Glikoz ATP III Buna göre I, II ve III ile gösterilen metabolik

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU ADIM ADIM YGS-LYS 5. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #3

YGS ANAHTAR SORULAR #3 YGS ANAHTAR SORULAR #3 1) Bir insanın kan plazmasında en fazla bulunan organik molekül aşağıdakilerden hangisidir? A) Mineraller B) Su C) Glikoz D) Protein E) Üre 3) Aşağıdakilerden hangisi sinir dokunun

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 Miktar 1) I.Hemoglobinin yapısındaki karbon atomu sayısını tespit etmek II. Solunumda kullanılacak gazların hangi molekülle taşınacağını tespit etmek III. Kanın ph ını tespit

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ

ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ Hücre zarı canlıdır ve seçici-geçirgendir. Bu özelliği nedeniyle bazı maddeler hücre zarından geçebilirken bazı maddeler geçemez. Hücre

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

2. Histon olmayan kromozomal proteinler

2. Histon olmayan kromozomal proteinler 12. Hafta: Nükleik Asitler: Nükleik asitlerin yapısal üniteleri, nükleozitler, nükleotidler, inorganik fosfat, nükleotidlerin fonksiyonları, nükleik asitler, polinükleotidler, DNA nın primer ve sekonder

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

İnorganik Bileşikler: Canlının kendi vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan hazır olarak aldığı bileşiklere denir.

İnorganik Bileşikler: Canlının kendi vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan hazır olarak aldığı bileşiklere denir. İnorganik Bileşikler: Canlının kendi vücudunda sentezlenmeyip dışarıdan hazır olarak aldığı bileşiklere denir. Özellikleri: Canlı vücudunda sentezlenmezler. Bu bileşiklerin yapılarında C (karbon), H (Hidrojen),

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15 1) Bir hücrede meydana gelen bölünme evrelerinden birine ait şekil yukarıdaki gibi ise; I. Diploit kromozomludur. II. Glikozu nişasta şeklinde depolar. III. Sitoplazması boğumlanma

Detaylı

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur.

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur. BAKTERİLER GENEL ÖZELLİKLERİ: -Prokaryot hücre yapılı, tek hücreli canlılardır. -Halkasal DNA ya sahiptirler. Bazı bakterilerde plazmit bulunur. Plazmit: Küçük ve halka şeklinde DNA parçacıklarıdır. Bakterilerin

Detaylı

12-A. Alt Bilim Dalları TEST

12-A. Alt Bilim Dalları TEST 12-A B TEST 1 Alt Bilim Dalları 1. Aşağıda biyolojiye ait bazı alt bilim dallarının görevleri verilmiştir. X : Doku ve organların çalışmasını, işlevini inceleyen bilim dalıdır. Y : Canlılardaki yapıların

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Besin İçerikleri 10 Vitamin, Su ve Mineraller 17 Dengeli Beslenme ve Besinlerin Tazeliği 24 Besinlerin Sindirimi 31 Vücudumuzda Boşaltım

Detaylı

Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır?

Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır? 1- l- ll- lll- ıv- Yukarıda verilen canlılardan hangisi ya da hangileri yaşamsal faaliyetini sürdürebilmek için beslenmek zorundadır? A) Yalnız ı B) ıı ve ııı C) ı, II, ıv D) Hepsi 2- A Kandaki zararlı

Detaylı