Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım"

Transkript

1 Takım Çelikleri

2 Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım çeliklerinin kullanımı her yıl artış göstermektedir.

3 Çelik malzemelerin takım çeliği olarak sınıflandırılması sadece kullanım amacına yönelik olmaktadır.

4 Diğer çelik gurupları gibi takım çeliklerinde kimyasal bileşime göre sınıflandırma veya sınırlandırma mümkün olmamaktadır, zira hem kimyasal bileşim çok geniş aralıklarda değişebilmekte ve hem de diğer çelik gurupları ile kesişebilmektedir.

5 Bu nedenle aynı kimyasal bileşimdeki çelikler üretim şekillerindeki (yöntemlerindeki) değişikliklerle farklı özelliklere sahip olabilmektedir, böylece farklı kullanım alanlarında aynı kimyasal bileşime sahip malzeme farklı isimler ile adlandırılabilmektedir, örneğin

6 29 CrMoV 9 (1.2307, plastik enjeksiyon kalıbı 30 CrMoV 9 (1.7701) ıslah çeliği 31 CrMoV 9 (1.8519) nitrasyon çeliği

7 Takım çeliklerinde kullanılan alaşım elementleri ve kullanım oranları Alaşım elementi Alaşım elementi miktarı C 0-2 Si 0-2 Mn 0-17 Cr 0-25 Co 0-12 Mo 0-9 Ni 0-20 V 0-5 W 0-18

8 Takım çeliklerinin sistematik olarak içerdiği alaşım elementlerine ve kimyasal bileşimine göre sınıflandırılması mümkün olmadığı için sınıflama ana kullanım alanına göre yapılmaktadır. Burada karakteristik farklılık malzemenin özellilerini de etkiler şekilde kullanım sıcaklığıdır.

9 Buna göre DIN normunda takım çelikleri Soğuk iş takım çelikleri Sıcak iş takım çelikleri Yüksek hız takım çelikleri

10 Bu malzemeleri birbirlerinden ayıran en önemli özellik sertlik ve bu sertliğin temperleme sıcaklığı ile değişimidir

11 Sertlik HRc İkincil Sertlik maksimumu 1. Soğuk iş takım çeliği 2. Sıcak iş takım çeliği 3. Yüksek hız takım çeliği Temper sıcaklığı C Soğuk iş, sıcak iş ve yüksek hız takım çeliklerinin temper sertlikleri

12 Soğuk iş takım çelikleri yüksek başlangıç sertliğine sahiptir ve bu sertlik 200 C sıcaklığın üzerinde hızlı bir şekilde düşer.

13 Buna karşılık sıcak iş takım çelikleri daha düşük temper öncesi sertliğe sahip olmakla birlikte bu sertlik 600 C temper sıcaklıklarına kadar sabit kalır ve düşmez.

14 Yüksek hız takım çelikleri ise hem yüksek temper öncesi sertliğe sahiptir ve hem de bu sertlik çok yüksek temper sıcaklıklarına kadar kalıcı olur.

15 Yüksek hız ve sıcak iş takım çeliklerinin önemli özelliklerinden biri de C temper sıcaklık aralığında sertlikte gözlenen artıştır.

16 İkincil sertlik artışı olarak da bilinen bu artış V, W, Mo gibi alaşım elementlerin karbür çökeltileri ile meydana gelir ve bu malzemenin 500 C sıcaklığın üzerine kullanılmasına imkan tanır.

17 Takım Çelikleri Sıcak iş takım çeliği Dövme Haddeleme Basınçlı Döküm Ekstrüzyon Sıcak şekillendirme Soğuk iş takım çeliği Yüksek hız takım çeliği Plastik şekillendirme Soğuk deformasyon Kesme Talaşlı işleme Soğuk deformasyon Kesme Talaşlı işleme Takım çeliklerinin ana kullanım alanları

18 Genel olarak kullanım sıcaklığına göre adlandırılan takım çeliklerinin DIN 8580 normuna göre bir başka sınıflandırılması da şöyledir: İlk şekillendirme (sıvı-katı): Basınçlı döküm, cam ve plastik kalıpları Katı halde şekillendirme: Gravur, pres v.b. kalıpları Ayırma: Koparma ve kesme v.b. kalıpları

19 Ayrıca bu kullanım yerlerinde birden fazlasını da içeren kullanım alanları bulunmaktadır ve daha çok bunlar el takımlarında kullanılmaktadır.

20 Malzeme Özellikleri

21 Bu malzemelerin önemli özelliklerinden biri de işleme ve imalat özellikleridir. Zira takım malzemelerin üretim maliyetinin önemli bir oranı talaşlı veya talaşsız işleme (şekillendirme) ile ısıl işlem sırasında meydana gelmektedir.

22 Yüksek Hız Sıcak İş Şekillendirme Soğuk İş Isıl işlem sırasında boyut koruma Yüzey parlatılabilirlik Ekonomik talaşlı şekillendirme Yüksek kesme özelliği Ekonomik talaşsız şekillendirme Yüksek sertleşebilirlik Homojen mikroyapı ve izotropi Temper dayanımı Yüksek kullanım sertliği Aşınma dayanımı Basma dayanımı Sıcak dayanım Sıcak aşınma direnci Sıcak tokluk Sıcak çatlak oluşum direnci Oksidasyon direnci Tav sertliği Tokluk Korozyon direnci Form (şekil) koruma Takım çeliklerinden istenen özellikler

23 İstenen özelliklerin sağlanması ve bunların optimizasyonu en uygun mikro yapının oluşturulması ile mümkündür. İstenen mikro yapının oluşumu ise alaşım elementleri ve miktarlarına, üretim koşullarına, işleme (şekillendirme) ısıl işlem ve kısmen de yüzey işlem koşullarına bağlıdır.

24 Tokluk Kırılma direnci Yüksek kesme ömrü Sıcaklık direnci Termoşok direnci Sürünme direnci Sertleştirilebilirlik Sertlik alma Sert. derinliği Boyut değişimi Sertlik Mukavemet Aşınma direnci def. direnci İstenen Özellik İşlenilebilirlik Şekil değiştirme Talaşlı işlem Taşlama Alaşım elementleri Mikro yapı *Yüzey işlemleri+ Üretim koşulları İşleme Isıl işlem Takım çeliklerinde istenilen özelliklere göre mikroyapı ve özellikl değişimleri

25 Takım çeliklerinde istenilen bu çok yönlü özelliklerin sağlanması alaşım elementleri, bunların miktarları ve kombinasyonunun optimizasyonu ile ulaşılmış durumda. Bu da hemen her farklı kullanım için neredeyse farklı takım malzemelerinin geliştirilmesini getirmiş.

26 İstenen Özellikler Gerekli mikroyapı Gerekli alaşım elementleri Sertlik Martenzit, yüksek C çözünürlüğü Sertlik ve aşınma direnci Martenzit + karbürler % 1-2 C %12 e kadar Cr W, Mo ve V Büyük kesitlerde sertlik Sıcak mukavemet Termo şok direnci Sertlik Sıcak aşınma direnci Martenzit, dönüşüme dirençli matriks Martenzit ikincil karbür çökeltileri Martenzit, primer karbürler ikincil karbür çökeltileri Çelik grubu ve örnekler % 0,6-1,5 C Alaşımsız soğuk iş takım çelikleri C100 % 0,4-0,6 C % 4 e kadar Ni Mn ve Cr % 0,3-0,4 C % 5 e kadar Cr Mo ve V % 0,8-2 C % 18 kadar (W+2Mo) % 4 e kadar V % 10 a kadar Co Alaşımlı soğuk iş takım çelikleri X210Cr12 Havada sertleşen soğuk iş takım çelikleri X45NiCrMo4 Sıcak iş takım çelikleri X38CrMoV5 1 Yüksek hız takım çelikleri S6-5-2 S

27 Günümüzde alaşım elementleri ile ilgili araştırmalar büyük çoğunluk olarak bitirilmiş ancak kimyasal bileşimde hala düzeltmeler yapılmaktadır ve bunlar genellikle kullanım yönündeki isteklere paralel olarak yapılan araştırmalar ile ortaya çıkmaktadır.

28 Önemli gelişmeler için ışık tutan imalat veya kullanım koşulları işleme ve ısıl işlem özellikleri olmuş ve bu hedeflere göre de mikroyapı geliştirilmiştir.

29 Takım malzemelerinde beklenen en önemli özellik kullanım şartlarında plastik şekil değiştirmemesi, kırılmaması (veya çatlak oluşmaması) ve mümkün olduğunca uzun süre yüzeyinin değişmeden (yüzey genel, oksidasyon, pürüzlülük, sertlik vb.) kalması.

30 Böylece takım çeliklerinin en önemli kullanım özelliklerini belirleyen sertlik, tokluk ve aşınma dayanımlarıdır.

31 Sertlik

32 Takım malzemesinin sertliği işleyen veya işlenilen malzemenin sertliğine oranı ile ortaya çıkar ve bu oran olabildiğince yüksek olmalıdır.

33 Kullanılan takım sertlikleri 200 HV, cam şekillendirme kalıpları ile 900 HV talaşsız veya talaşlı şekillendirme kalıpları arasındadır.

34 Sertlik malzemeden bağımsız bir özellik olmadığı ve özellikle aşınma direnci ve tokluk ile değiştiği için öncelikle takım malzemeleri olabildiğince sert ve bu yolla şeklini koruyacak şekilde dizayn edilmeye çalışılır. Bu özellikler sınırlı olmasına rağmen bu yönde çalışılır.

35 Sertlik ve mukavemet arasındaki bağıntıların yardımıyla ve mukavemet arttırıcı mekanizmaları kullanarak sertliği kolayca arttırmak mümkündür.

36 Bunlar: çökeltiler (boyut, miktar ve dağılımı), tane boyutu vb. Sertlik artışını sağlayan en etkili mekanizma martenzit oluşumudur.

37 Ulaşılabilecek en yüksek sertlik çözeltiye alınan karbon oranına bağlı olarak %0,6 C için 65 HRc civarındadır. Daha yüksek karbon oranlarında tane sınırı karbür oluşumu ile tokluk kaybına ve özellikle yüksek alaşımlı şekillerde artan kalıntı östenit oluşumuna ve sertlik kayıplarına yol açmaktadır.

38 Kullanım şartlarından dinamik ve darbeli yüklenmeler veya heterojen gerilim dağılımları nedeniyle lokal gerilimler (gerilim piki (maksimumları)) veya çok eksenli gerilmeler takım malzemelerde kullanım şartlarında meydana gelen gerilmeler akma mukavemetinin çok altında kalmasına rağmen gevrek kırılmalar meydana gelebilmektedir.

39 Bu çalışma koşulları altında yeterli bir kırılma emniyetini sağlayabilmek için malzemelerin ani gerilme yükselmelerine dayanabilmesi ve lokal plastik deformasyonları giderebilmesi lazım.

40 Artan sertlik ile şekil değiştirme hızla azalıyor, yani tokluk üssel olarak azalıyor. Takım çeliklerinde tokluk kaybı ile normal kullanım yüklenmelerinde bile kolaylıkla çatlak oluşumu meydana gelebiliyor.e

41 Artan sertlik ile şekil değiştirme hızla azalıyor, yani tokluk üssel olarak azalıyor. Takım çeliklerinde tokluk kaybı ile normal kullanım yüklenmelerinde bile kolaylıkla çatlak oluşumu meydana gelebiliyor. Başlangıç yapısında veya ısıl işlem sonrası oluşabilen inhomojenlikler (segregasyon vb.) tokluğu düşürücü etki gösteriyor.

42 Bu nedenle özellikle geometri veya boyut gereği deformasyon yönüne dik yönde yüklenmeler altında çalışan takım çelikleri ESU veya vakum yöntemleri ile üretilmesi gerekli ve özel durumlarda da difüzyon tavlaması ile ısıl işlem görmesi lazım.

43 Sertlik değeri 55 HRc üzerinde olan çeliklerde tokluğun kopma şekil değiştirmesi ile değerlendirilmesi çok anlamlı değil. Tokluk değerleri çok düşük malzemelerde statik eğme testleri veya torsiyon testleri kullanılıyor, burada tokluk değeri olarak kullanılan plastik değiştirme sınırı oluyor.

44 Gerilme Tok takım çelikleri Gevrek takım çelikleri Plastik eğme Eğme Elastik eğme Tok ve gevrek takım çeliklerinde gerilme eğme eğrileri

45 Aşınma Direnci

46 Takım malzemelerinin sınırlı kullanım ömürlerinin nedeni genellikle kullanılan yüzeylerinde meydana gelen aşırı aşınmalar ve bu yüzeylerin kesilerek (taşlanarak) kaybolması. Bu nedenle malzeme kullanılan koşullara dayanıklı olmalı ve yüksek aşınma dayanımı sağlanmalı.

47 Takım çeliklerinde aşınma dayanımını arttıran en önemli parametreler matriks sertliğinin arttırılması ve çelik malzemeye sertlik arttırıcı katkıları vermek (örneğin çökeltiler). Burada sertlik artışı ile ve çökelti artışı ile de tokluk azalacak ve kırılma tehlikesi artacaktır.

48 Mo,W ve V gibi karbür oluşturucu elementler ile alaşımlama, C artışı ile karbür sertliğinin artışına bağlı, bu şekilde takım aşınması azalıyor.

49 Sertlik HV Sertlik HV Alaşımlar Demir dışı metaller Çelik mikroyapısı Mineral ve aşındırıcılar Mohs sertlik skalası Metal, karbür ve mineral sertliklerinin kıyaslanması

50 Aşınma mm sertleştirilmiş halde karbür miktarı (%) Matriz ve zımba aşınmalarının sertleştirilmiş halde içerdiği karbür miktarı ile değişimi

51 Takım malzemelerinde % 25 in üzerinde karbür kullanımı (normalde mümkün değil ). Bu kadar karbür kullanımı ile sıcak deformasyon sınırı oluşmuş yani malzeme daha fazla şekil değiştiremiyor. Daha fazla karbür kullanımı ve bu şekilde takım çeliği üretimi sadece toz metalurjik yol ile mümkün.

52 Karbürlerin şekil ve miktarının dışında ayrıca dağılım ve boyutlarının da aşınma direncine önemli etkisi var.

53 Artan karbürler arası mesafe ve azalan karbür boyutu aşınma direncini azaltıyor zira hem matriks içerisinde tutunmaları zorlaşıyor ve hem de küçük oldukları için kesme zorlaşıyor.

54 Aşınma direncinin arttırılması için bir başka yol da yüzey değişimi veya yüzey kaplama işlemleri olabiliyor. Geleneksel olarak kullanılan nitrürleme, sert krom kaplama ve borürleme yanında PVD yöntemi ile uygulanan Titannitrür kaplamalarda kullanılıyor.

55 Soğuk İş Takım Çelikleri

56 Soğuk iş takım çelikleri oda sıcaklığı ile 200 C gibi düşük sıcaklıklarda şekillendirme amaçlı kullanılan takımları kapsıyor. Ana kullanım alanları metalik veya metalik olmayan malzemeler için kullanılan kesme kalıpları, soğuk deformasyon ve plastik şekillendirme kalıpları.

57 Kalıp ömrü daha çok kesici kenarlarda veya kalıp gravürlerindeki şekil değişimine bağlı. Basit kesme kalıplarında basma akma gerilmesi 1500 mpa ve gravür kalıplarında ise 3500 Mpa civarındadır.

58 Ağırlıklı olarak basma, aşınma, bükme ve kayma yüklenmeleri altında çalıştıkları için sertlik, aşınma direnci ve tokluk önemli özellikleridir.

59 İzleyen tablolar sırasıyla Alaşımsız Soğuk İş Takım Çelikleri Alaşımlı Soğuk İş Takım Çelikleri Kullanım Yerleri

60

61

62

63 Sınıflandırma C oranına göre yapılıyor. Böylece 3 grup var; Ötektoid altı (0,4-0,7%C) Ötektoid üstü (0,8-1,5 %C) Ötektik altı veya ledebüritik (1,5-2,9%C)

64

65 Alaşımsızlarda karbon oranının etkisi var ama alaşımlılarda dönüşüme alaşım elementinin etkisisin bilinmesi lazım. Örneğin %2 Cr ile %1,5 C oranında, 13 Cr ile de %0,8 C oranında ledebürit oluşuyor.

66 Diğer yandan alaşım elementleri ve miktarları ayrıca primer ve sekunder karbür miktarı ile tiplerini ve sertliklerini de etkiliyor.

67 Sertleştirme sıcaklıkları alaşım durumuna göre C e kadar çıkıyor. Daha yüksek temper sıcaklıkları için 1080 C e kadar çıkıyor. Su, yağ veya havada soğutulup bir kez 180 C de temperleniyor.

68 Sertlik ve Aşınma Dayanımı

69 Soğuk iş takım çeliklerinin en önemli özelliği sertliktir. Sertlik de mikroyapıya bağlıdır. Sertlik sadece matriksten gelebildiği gibi hem matriks hem de karbürlere bağlı olabilir. Mikroyapıdaki martenzit, kalıntı östenit, karbür miktar ve dağılımı sertliği belirliyor.

70

71 Ötektoid altı çeliklerde C östenitleme sırasında neredeyse tamamen östenit içerisinde çözünüyor. Ulaşılabilen sertlik artan C ile artıyor, ancak bu çeliklerden en fazla 62 HRc olabiliyor. kalıntı östenit oranı da çok az.

72 Ötektoid üstü çeliklerde C çok yüksek olduğu için bir yandan tam martenzit sertliği 64 HRc var diğer yandan da %5-10 çözünmemiş (M 3 C ) sertliği düşük oranda alaşım elementi içerdikleri için martenzitin çok az üzerinde bu grup soğuk iş takım çelikleri en fazla 65 HRc sertlik alabiliyor. Genel olarak kalıntı östenit oranı %5 in altında.

73 Grup 1 ve 2 ye ait alaşımsız takım çeliklerinde C ile iyi bir sertlik yakalanabiliyor ama bu neredeyse sadece yüzey ve yüzeyden 1 kaç mm derine kadar kalabiliyor. Bu türde soğuk iş takım çeliklerine kabukta sertleşen malzemeler adı veriliyor.

74 Yüzeylerinde basma gerilmeleri var. Bu nedenle çatlak oluşumunda oldukça dayanıklıdır. Basma yüklenmelerine karşı malzeme merkez sertliği düşük olduğu için dayanıksızdır.

75 Sertlik (HRc) Yağ Su Su Cr örneğinde alaşım elementlerinin sertleşebilirliğe etkisi

76 Sertleşebilirliği iyi çelik malzemelerin sertleştirme sıcaklığından çok hızlı soğutulması gerekmiyor. Böylece malzemede boyut değişimlerine çarpılmalara hatta çatlaklara neden olabilecek yüzey ve merkez sıcaklık farkı da oldukça düşük oluyor.

77 Takım çeliklerinde alaşım elementlerinin seçimi hem pozitif hem de negatif olacak etkilerine bağlı olarak optimize edilmelidir.

78 Örneğin karbür oluşumu, karbür sertliği, dekarbürizasyon eğilimi, yüksek sıcaklığa dayanımı, nitrasyona yatkınlığı şekillendirilebilirlik, dönüşüm sıcaklıklarında değişim vb.

79 Örneğin karbür oluşmaksızın yüksek sertleşebilirlik istenirse Ni alaşımlama kullanılır. Ama bunun dezavantajı dönüşüm sıcaklıklarını düşürerek yumuşatma tavlamasını zorlaştırmasıdır.

80 Diğer yandan eğer Si ile alaşımlanırsa dekarbürizasyon kolaylaşır.

81 Cr, Mo ve V ile alaşımlama da sırasıyla artan etkisiyle karbür oluşumunu kolaylaşır, nitrasyona yatkınlığı artar.

82 Ledebüritik Soğuk İş Takım Çelikleri de katılaşmasının hemen sonunda oluşumları başlar. Bu karbürler iri oldukları için katılaşma sonrası izleyen gsıvıdan karbür sıcak şekillendirme ile kırılarak dağıtılmasıerekir.

83 Alaşımsız ledebüritik çeliklerin M 3 C karbür oluşumu nedeniyle pratikte pek kullanım yeri yok. Zira M 3 C karbürleri dendiritler arasında bir ağ gibi bulunurlar ve sıcak deformasyonu güçleştirir ve kaba karbür oluşumunu getirir.

84 Buna karşın Cr oranı %12 ye çıkarsa M 3 C yerine M 7 C 3 karbürleri oluşur. Bu karbürler ağ gibi birbirine bağlı olmayıp çubuk şeklinde izole karbürler şeklinde çökelir. Böylece sıcak deformasyon kolaylaşır daha ince ve homojen dağılan karbürler ile de önemli tokluk artışları gözlenir.

85 200CrMn8 M 3 C karbür X210Cr12 M 7 C 3 karbür Döküm örnek (Çap 30 mm) Çubuk çelik 8 paso şekillendirilmiş (çap yarıya indirilmiş) Ledebüritik çeliklerde karbür oluşumları

86 Diğer yandan M 7 C 3 karbürleri M 3 C karbürlerine ( veya alaşımsızlarda Fe 3 C ) göre oldukça serttir. %25 M 7 C 3 karbürü içeren bir soğuk iş takım çeliği çok yüksek aşınma dayanımına sahiptir.

87 Bu çeliklerde %20 nin üzerine çıkan kalıntı östenit oranlarına rağmen HRc sertlikleri rahatlıkla sağlanır. Bu sertlik değerleri soğuk deformasyon ile şekillendirme sağlayan takım malzemelere istenilen yüksek basma dayanımını (elastik) sağlar. Bu dayanım eğme veya torsiyon deneyleri ile (%0,1 elastik sınır) ölçülür.

88 Sıcak İş Takım Çelikleri

89 Sıcak iş takım çelikleri yüksek sıcaklıkta metalik malzemelerin talaşsız şekillendirilmesinde kullanılan takım malzemeleridir. Ana kullanım alanları hafif metallerin basınçlı döküm veya ekstrüzyon kalıpları veya dövme kalıpları.

90 Bu malzemelerin sıcaklık yüklenmeleri genellikle periyodik ani sıcaklık değişimleri veya yüksek sıcaklıklarda ritmik yüksek mekanik yüklenmeler olabiliyor.

91 Malzemelerin çalışma sıcaklığı 200 C nin üzerinde, özellikleri: Yüksek temper dayanımı Yüksek sıcak dayanım Yüksek sıcak tokluk Yüksek sıcak aşınma dayanımı Termoşok dayanımı

92 Temper dayanımı

93 Takım malzemesi yüksek sıcaklıkta kullanılıyor veya kullanım sırasında takım ısınması varsa malzemenin bu ısı girişi ve sıcaklık artışı ile sertlik kaybı göstermemesi gerekir.

94 Artan ısıtma ile sertlik kaybı ne kadar düşükse malzemenin temper dayanımı da o kadar yüksek olur.

95 Temper dayanımının görülebileceği temper diyagramıdır, burada sertlik ile eş değer sürede farklı temperlenme sıcaklıkları bir diyagrama taşınır.

96 Yüksek alaşımlı sıcak iş takım çeliklerinde ve yüksek hız takım çeliklerinde sertlik soğuk iş takım çeliklerinde olduğu gibi sürekli bir düşüş göstermez, tam aksine alaşım elementi miktarına bağlı olarak C arasında bir maximum sertlik verir.

97 Sertlik (HRc) Temperleme Sıcaklığı ( C) Çok kullanılan sıcak iş ve yüksek hız takım çeliklerine ait temper diyagramları

98 Temper dayanımını sağlayan martenzitin parçalanmasını geciktiren alaşım elementleri veya ikincil karbür çökeltileridir. İkincil karbürleri en çok etkileyen Cr, W, Mo ve V elementleridir.

99

100 Sıcak iş takım çeliklerinde segregasyon a) ve c) döküm, b) ve d) deformasyon sonrası

101 Darbe Tokluk Enerjisi (J) Ark Ocağı Yüzey Merkez ESU ESU+Diffüzyon tavlaması Ca-ile kalıntı modifikasyonu+ Özel ısıl işlem ESU+Diffüzyon tavlaması+ Özel ısıl işlem Kullanılan üretim yönteminin sıcak iş takım çeliklerinde tokluğa etkisi (örnek X38CrMoV5 1)

102 Sıcaklık Hazırlama Son işleme Gerilim gidirme Tavlaması Isıtma Soğutma Östenitleme Temperleme 3. Ön ısıtma 1 dak/mm 900 C Sertleştirme sıcaklığı C 2. Ön ısıtma ½ dak/mm 650 C Sıcak banyo ( C) Hava/yağ 1. Temperleme 1h/20mm 2. Temperleme 1h/20mm Fırında Yavaş Soğutma 1. Ön ısıtma ½ dak/mm 400 C Dengeleme Sıcaklığı 1h/100mm Hava Hava Zaman Sıcak iş takım çeliklerinin >900 C sertleştirme sıcaklıklarında ısıl işleme ait sıcaklıkzaman diyagramı

103 Yüksek Hız Takım Çelikleri

104

105 Alaşım elementlerinin yüksek hız takım çeliklerinin özelliklerine etkisi

106 S6-5-2 Yüksek Hız Takım Çeliğine ait faz diyagramı ve döküm mikroyapısı

107 Toz metalurjisi 2t ingot (yüzey) 2t ingot (mekez) Ledebüritik takım çeliklerinde farklı soğutma hızlarında karbür ağı oluşumu

108 Toz metalurjisi Döküm 180 mm kare Yüzey Merkez Toz metalurjisi ve geleneksel döküm yolu ile üretilmiş yüksek hız takım çeliği deformasyon yapısı

109 Östenitleme sıcaklığı : 1210 C Dönüşüm başlangıcı Karbür çökelti başlangıcı perlit dönüşüm sonu Dönüşüm başlangıcı Beynit dönüşümü S çeliğine ait izotermal TTT diyagramı

110 Östenitleme sıcaklığı : 1210 C S çeliğine ait sürekli TTT diyagramı

111 Sıcaklık Hazırlama Son işleme Gerilim gidirme Tavlaması Isıtma Soğutma Östenitleme Temperleme 3. Ön ısıtma 1 dak/mm 900 C Sertleştirme sıcaklığı C 2. Ön ısıtma ½ dak/mm 650 C Sıcak banyo ( C) Hava/yağ 1. Temperleme 1h/20mm 2. Temperleme 1h/20mm Fırında Yavaş Soğutma 1. Ön ısıtma ½ dak/mm 400 C Dengeleme Sıcaklığı 1h/100mm Hava Hava Zaman Sıcak iş takım çeliklerinin >900 C sertleştirme sıcaklıklarında ısıl işleme ait sıcaklıkzaman diyagramı

112

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği TAKIM ÇELİKLERİ

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği TAKIM ÇELİKLERİ Takım çelikleri; metal, plastik, lastik, seramik, refrakter ile kağıt ve ahşap malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesinde kullanılmak üzere tasarlanan çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri Buhar kazanlarının, ısı değiştiricilerinin imalatında kullanılan saclara, genelde kazan sacı adı verilir. Kazan saclarının, çekme

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı -Ek Ders Notları- Yrd. Doç. Dr. Enbiya Türedi Aralık 2012 Kaynak: www.metallograph.de 2 Malzeme: 1.7131 (16MnCr5) ötektoid-altı ısıl işlemsiz Büyütme: 500 : 1 Dağlayıcı:

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı TS EN 10020 Standardına göre çelikler TS EN 10020 ye göre

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

Bu tablonun amacı, çelik seçimini kolaylaştırmaktır. Ancak, farklı uygulama tiplerinin getirdiği çeşitli baskı durumlarını hesaba katmamaktadır.

Bu tablonun amacı, çelik seçimini kolaylaştırmaktır. Ancak, farklı uygulama tiplerinin getirdiği çeşitli baskı durumlarını hesaba katmamaktadır. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması 1) Martenzitik Çelik (martenzit sıcaklığı yaklaşık olarak 480 C dir); bu form, ısı ile işlem gören çelikler ile karşılaştırılamamaktadır.

Detaylı

Uygulamalar ve Kullanım Alanları

Uygulamalar ve Kullanım Alanları BÖHLER W360 ISOBLOC ılık veya sıcak dövme kalıpları ve zımbaları için geliştirilmiş bir takım çeliğidir. Sertlik ve tokluğun istendiği çok çeşitli uygulamalarda kullanılabilir. Özellikler Yüksek sertlik

Detaylı

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i?

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i? YORULMA HASARLARI 1 Yorulma nedir? Malzemenin tekrarlı yüklere maruz kalması, belli bir tekrar sayısından sonra yüzeyde çatlak oluşması, bunu takip eden kopma olayı ile malzemenin son bulmasına YORULMA

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ Metalik malzemelerin geriye dönüşü olmayacak şekilde kontrollü fiziksel/kütlesel deformasyona (plastik deformasyon) uğratılarak şekillendirilmesi işlemlerine genel olarak

Detaylı

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. BÖHLER K390 MICROCLEAN, en basit anlatımla, şu anda BÖHLER ürün yelpazesinde bulunan soğuk iş uygulamaları için en gelişmiş özelliğe sahip toz metalürjisi soğuk iş takım çeliğidir. Bu çelik: Kesme, basma

Detaylı

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I S I C A K İ Ş T A K I M Ç E L İ K L E R İ MARTENSİTİK ÇELİKLER KIND Sınıf AISI Kimyasal Analiz % Kondüsyon HB C Si Mn Cr Mo Ni V Co W Sertleştirme

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

BÖHLER W302. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W302. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

BÖHLER S600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması:

BÖHLER S600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması: Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması: Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate alınmamıştır. Teknik

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme Isıl İşlem Isıl İşlem Isıl işlem, metal veya alaşımlarına istenen özellikleri kazandırmak amacıyla katı halde uygulanan kontrollü ısıtma ve soğutma işlemleri olarak tanımlanır. Çeliğe uygulanan temel ısıl

Detaylı

BÖHLER K600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması

BÖHLER K600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER ÇELİKLERİN KOROZYONU Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı KARBON ORANLARINA GÖRE ÇELİKLER Ötektoidaltı çelik %0,006 C - %0,8 C Ötektoid (Perlitik) çelik (%0,8 C li) Ötektoidüstü çelik %0,8 C - %2,06

Detaylı

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.BÖHLER W500

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.BÖHLER W500 Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması 1) Martenzitik Çelik (martenzit sıcaklığı yaklaşık olarak 480 C dir); bu form, ısı ile işlem gören çelikler ile karşılaştırılamamaktadır.

Detaylı

BÖHLER W303 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W303 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

BÖHLER K306 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması

BÖHLER K306 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik danışmanlık

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7- Fatih ALİBEYOĞLU -7- Giriş Malzemeler birçok imal yöntemiyle şekillendirilebilir. Bundan dolayı malzemelerin mekanik davranışlarını bilmemiz büyük bir önem teşkil etmektedir. Bir mekanik problemi çözerken

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 MAKİNE PROGRAMI MALZEME TEKNOLOJİSİ-I- (DERS NOTLARI) Prof.Dr.İrfan AY Öğr. Gör. Fahrettin Kapusuz 2008-20092009 BALIKESİR Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 DEMİR-KARBON (Fe-C) DENGE DİYAGRAMI

Detaylı

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ Isıl İşlem Isıl işlem; Bir malzemenin mekanik özelliklerini ve/veya içyapısını değiştirmek amacıyla, o malzemeye belli bir sıcaklık-zaman programı dahilinde uygulanan bir ısıtma

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü FAZ DİYAGRAMLARI DERS NOTLARI İçerik KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Denge Dışı Reaksiyonlar ve Oluşan Yapılar (Martenzitik ve Beynitik Yapı) Bu güne kadar işlenen konularda denge veya yarı

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında karşılaşılan ve kaynak kabiliyetini etkileyen problemler şunlardır:

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

BÖHLER S700 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması:

BÖHLER S700 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması: Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması: Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate alınmamıştır.

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Dökme Demirlerin Korozyonu DÖKME DEMİR %2,06-%6,67 oranında karbon içeren Fe-C alaşımıdır. Gevrektirler. İstenilen parça üretimi sadece döküm ve talaşlı şekillendirme ile gerçekleştirilir. Dayanım yükseltici

Detaylı

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI Östenitik paslanma çeliklerin kaynağı, alaşımlı karbonlu çeliklerden nispeten daha kolaydır. Çünkü östenitik paslanmaz çeliklerin kaynağında, hidrojen çatlağı problemi

Detaylı

Demir Karbon Denge Diyagramı

Demir Karbon Denge Diyagramı Demir Karbon Denge Diyagramı Saf Demirin Soğuma ve Isınma Eğrileri 769 C Curie noktasıdır. Bu sıcaklığın altında Fe manyetik özellik gösterir. 1 Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı 2 Fe-C Denge Diyagramı

Detaylı

BÖHLER K455 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca Çelik Özelliklerinin Kıyaslaması

BÖHLER K455 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca Çelik Özelliklerinin Kıyaslaması Başlıca Çelik Özelliklerinin Kıyaslaması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik danışmanlık

Detaylı

BÖHLER S500 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca Çelik Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER S500 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca Çelik Özelliklerinin Karşılaştırılması Başlıca Çelik Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate alınmamıştır. Teknik

Detaylı

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yeni Malzemeler ve Üretim Yöntemleri Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY İleri Teknoloji Ürünü Yüksek Mukavemetli Çelikler Otomobil endüstrisinde yüksek mukavemetli çeliklere önemli

Detaylı

BÖHLER S705 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması:

BÖHLER S705 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması: Başlıca çeliklerin özelliklerinin karşılaştırılması: Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate alınmamıştır.

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ÜRÜN KATALOĞU MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Soğuk İş Takım Çelikleri Sıcak İş Takım Çelikleri Plastik Kalıp Çelikleri Islah Çelikleri Sementasyon Çelikleri İmalat Çelikleri Paslanmaz Çelikler

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 11 Yüksek sıcaklığa dayanıklı çelikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Güz Yarıyılı Sıcaklık, K Sıcaklık, C 4000 W Ergiyik Ta 3000 T m Mo Nb Hf 2000

Detaylı

Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları

Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları Çeliğin Elde Edilmesi Çelik,(Fe) elementiyle ve genelde % 0,2 %2,1 oranlarında değişebilen karbon miktarının bileşiminden oluşan bir tür alaşımdır.

Detaylı

ÇELİKLERİN STANDARZİSAYONU VE TÜRK ÇELİK STANDARDI (TSE-1111)

ÇELİKLERİN STANDARZİSAYONU VE TÜRK ÇELİK STANDARDI (TSE-1111) ÇELİKLERİN STANDARZİSAYONU VE TÜRK ÇELİK STANDARDI (TSE-1111) Doç. Dr. Burak DİKİCİ Üretim Kısa Çeliklerin Kısa Standardizasyon Nedir? Standardizasyon; Belirli biçim, Ölçü, Kalite, Bileşim ve, Şekillere

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Sürünme, eğme ve burma deneyleri

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Sürünme, eğme ve burma deneyleri MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Sürünme, eğme ve burma deneyleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Mukavemet ve deformasyon

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

Talaş oluşumu. Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası. İş parçası. İş parçası. Takım. Takım.

Talaş oluşumu. Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası. İş parçası. İş parçası. Takım. Takım. Talaş oluşumu 6 5 4 3 2 1 Takım Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası 6 5 1 4 3 2 Takım İş parçası 1 2 3 4 6 5 Takım İş parçası Talaş oluşumu Dikey kesme İş parçası Takım Kesme

Detaylı

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri K O C A E L İ ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri 3 Şekillendirmenin Metalurjik Esasları Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Güz Yarıyılı 3. Şekillendirmenin

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi GİRİŞ Ekstrüzyon; Isı ve basınç kullanarak malzemenin kalıptan sürekli geçişini sağlayarak uzun parçalar elde etme işlemi olup, plastik ekstrüzyon ve alüminyum ekstrüzyon olmak üzere iki çeşittir. Biz

Detaylı

MalzemelerinMekanik Özellikleri II

MalzemelerinMekanik Özellikleri II MalzemelerinMekanik Özellikleri II Doç.Dr. Derya Dışpınar deryad@istanbul.edu.tr 2014 Sünek davranış Griffith, camlarileyaptığıbuçalışmada, tamamengevrekmalzemelerielealmıştır Sünekdavranışgösterenmalzemelerde,

Detaylı

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır. Önsöz Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, İNŞ 2023 Yapı Malzemesi I (3+0) dersinde kullanılmak üzere hazırlanan bu kitap, İNŞ 2024 Yapı Malzemesi II dersinde kullanılan

Detaylı

BÖHLER K720 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması

BÖHLER K720 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik

Detaylı

ÜRÜN KATALOĞU BM TEKNİK

ÜRÜN KATALOĞU BM TEKNİK TR ÜRÜN KATALOĞU BM TEKNİK HAKKIMIZDA Bm Lazer olarak sektörde edindiğimiz tecrübe ile siz değerli müşterilerimize daha kaliteli, güvenilir ve sürdürülebilir hizmet ulaştırmayı hedefliyoruz. 2009 yılından

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Özellikler Plastik kalıp üretimine yönelik ileri teknoloji ürünü martenzitik paslanmaz krom çeliğidir. ESR/ESU yöntemiyle üretilmesi, sıcak şekillendirmede özel önlemler ve ısıl işlem ve kimyasal bileşim

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI MALZEMELERİN GENEL TANIMI Giriş: Tasarlanan yapının belirli bir amaca hizmet edebilmesinde en önemli öğe malzemedir. Bu nedenle yapı malzemelerinin özelliklerinin

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır.

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Bütün metal ve alaşımlarda bulunan dislokasyonlar, katılaşma veya plastik deformasyon sırasında veya hızlı soğutmadan

Detaylı

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ. Ailesi

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ. Ailesi 2343 SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ 2344 2343 Ailesi SICAK İŞ ÇELİKLERİ Sıcak iş çelikleri yüksek sıcaklıkta çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır. Kimyasal ve fiziksel özellikleri karbon ve yapı çeliklerin de

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 3 Tavlama İşlemleri: Difüzyon Tavlaması (Homojenleştirme) ve Kaba Tane Tavlaması

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 3 Tavlama İşlemleri: Difüzyon Tavlaması (Homojenleştirme) ve Kaba Tane Tavlaması MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 3 Tavlama İşlemleri: Difüzyon Tavlaması (Homojenleştirme) ve Kaba Tane Tavlaması Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı Tarih Konu 20.02.2012 Isıl İşlem Yöntemlerinin

Detaylı

Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi

Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi Ders kapsamı Çelik malzemeler Termik dönüģümler ve kontrolü Fiziksel özellikler Ölçüm yöntemleri Malzeme seçim kriterleri Teknik ısıl iģlem uygulamaları Malzemelerin Kullanım

Detaylı

BÖHLER K110 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması

BÖHLER K110 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik danışmanlık

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KIRILMANIN TEMELLERİ KIRILMA ÇEŞİTLERİ KIRILMA TOKLUĞU YORULMA S-N EĞRİSİ SÜRÜNME GİRİŞ Basınç (atm) Katı Sıvı Buhar

Detaylı

Çelik Hasır Kaynak Elektrotları

Çelik Hasır Kaynak Elektrotları CUPRAL 5M CUPRAL 12M Çelik Hasır Kaynak Elektrotları Malzeme Adı, EN Malzeme Numarası, EN Malzeme Numarası, DIN Malzeme Numarası,ASTM Cr Zr Co Ni Be Al Sİ Fe Mn Diğerleri Cu Sertlik (HB) Çekme Dayanımı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 -

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 - BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - ZSD (zaman-sıcaklık-dönüşüm) diyagramlarının nasıl elde edildiğini, gerekli şekilleri çizerek açıklayınız? Cevap: Kritik Çekirdeklenme Çekirdeklenme Hızı Dönüşüm Hızı Soru 2 - Ötektoid

Detaylı

YAPI ÇELİKLERİNİN KAYNAKLANABİLİRLİĞİ

YAPI ÇELİKLERİNİN KAYNAKLANABİLİRLİĞİ YAPI ÇELİKLERİNİN KAYNAKLANABİLİRLİĞİ Murat VURAL(*), Filiz PİROĞLU(**), Özden B. ÇAĞLAYAN(**), Erdoğan UZGİDER(**) Bu yazıda, çelik yapı tasarım ve imalatında çok büyük önem taşıyan kaynaklanabilirlik

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI

İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI İMALAT YÖNTEMİ SEÇİM DİYAGRAMLARI İmalat Yöntemi Seçim Diyagramları Çizelge 1 de ; Malzemeler ve İmalat Yöntemleri arasındaki ilişkiyi topluca göstermektedir. Malzemeler; metaller, seramik ve camlar, polimerler

Detaylı

BÖHLER K510 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması

BÖHLER K510 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik

Detaylı

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü,

Detaylı

Yüksek Mukavemetli Düşük Alaşımlı Çeliklerin Kaynağı. Özlem Karaman Metalurji ve Malzeme Mühendisi Kaynak Mühendisi

Yüksek Mukavemetli Düşük Alaşımlı Çeliklerin Kaynağı. Özlem Karaman Metalurji ve Malzeme Mühendisi Kaynak Mühendisi Yüksek Mukavemetli Düşük Alaşımlı Çeliklerin Kaynağı Özlem Karaman Metalurji ve Malzeme Mühendisi Kaynak Mühendisi Yüksek Mukavemetli Düşük Alaşımlı Çelikler Yüksek mukavemetli ince taneli çelikler, yani

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

Demir Karbon Denge Diyagramı

Demir Karbon Denge Diyagramı Demir Karbon Denge Diyagramı Saf Demirin Soğuma ve Isınma Eğrileri 769 C Curie noktasıdır. 769 C sıcaklığın altında demir (Fe) manyetik özellik gösterir. 1 Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı 2 Fe-C

Detaylı

ATMOSFER KONTROLLÜ VAKUM FIRINLARINDA ISIL İŞLEM ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI

ATMOSFER KONTROLLÜ VAKUM FIRINLARINDA ISIL İŞLEM ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI BÖLÜM 16 ATMOSFER KONTROLLÜ VAKUM FIRINLARINDA ISIL İŞLEM ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI Svl.Müh. Serkan KAPTAN 1nci HİBM K.lığı Jet Revizyon Müdürlüğü Şubat 2004, ESKİŞEHİR ÖZET Isıl işlem

Detaylı

Standart Temin Edilme Koşulu HB Sertlik derecesine erişecek şekilde sertleştirilmiş ve temperlenmiş durumda.

Standart Temin Edilme Koşulu HB Sertlik derecesine erişecek şekilde sertleştirilmiş ve temperlenmiş durumda. Yeni Klasik BÖHLER M303 EXTRA, mükemmel tokluk, korozyon ve aşınma direnci sunan bir paslanmaz martenzitik krom çeliğidir ve iyileştirilmiş işlenebilirlik ve parlatılabilirlik özellikleri ile karakterize

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

TEKNİK KILAVUZ : QUARD VE QUEND SOĞUK ŞEKİLLENDİRİLMESİ

TEKNİK KILAVUZ : QUARD VE QUEND SOĞUK ŞEKİLLENDİRİLMESİ TEKNİK KILAVUZ : QUARD VE QUEND SOĞUK ŞEKİLLENDİRİLMESİ Distributed by Duferco 1. Giriş Quard, aşınmaya dayanıklı çelik ve Quend, yüksek dayanımlı çelik en iyi soğuk şekillendirme performansı için geliştirilmiştir.

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı