Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I"

Transkript

1 Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 4. Malzemelerin Diğer Mekanik Özellikleri 4.1. Sertlik Sertlik Ölçüm Metotları Sertlikle Mukavemet Arasındaki İlişki 4.2. Aşınmaya Dayanıklılık Metallerde aşınma olayı ve deneyi Taş yapılı cisimlerde aşınma olayı ve deneyi 4.3. İşlenebilme 4.4. Tokluk ve Darbeye Dayanıklılık 1

2 4.1 Sertlik Temel mekanik özellikleri basınç kesme çekme eğilme ilişkili İkinci derecede önem taşıyabilen bazı özellikler sertlik aşınmaya dayanıklılık işlenebilme tokluk 2

3 4.1 Sertlik izafi bir ölçü sürtünmeye çizmeye kesmeye plastik deformasyona direnç 3

4 4.1 Sertlik malzeme yüzeyinin kalıcı şekil değiştirmeye gösterdiği direnç Prizmatik, konik veya küresel standart bir uç farklı yük seviyeleri Sert bir cisim, genellikle yumuşak olmayan ve başka bir cismin kuvvet altında o malzeme içine i ine penetre olmasına büyük b k direnç gösteren bir malzemedir. Uygun olarak seçilen sert uç, u, uygulanan yük y k altında malzemeye batırıld ldığında malzeme üzerinde bir iz bırakacaktb rakacaktır. r. Malzemenin sertliği, i, bu 4 izin büyüklb klüğüyle ters orantılıdır. r.

5 4.1 Sertlik Bir cismin sertliğinin inin bilinmesinde şu u yararlar vardır r : a) Malzemenin kökeni k keni hakkında bilgi verir. b) Malzemenin diğer özellikleri hakkında fikir verir. Örneğin, sertlik malzemenin işlenebilme i özelliğini ini gösterebilir. g Genellikle sertlik ile işlenebilme özelliği i arasında ters bağı ğıntı vardır. r. Diğer bir deyişle, sert malzemeleri işlemek i zordur. c) Sertlik deneyleri basit ve tahribatsız z deneyler olduğundan, undan, malzemenin diğer özellikleri hakkında, malzemeyi elden çıkarmadan bir fikir edinilebilir. Daha sonra örnek üzerinde diğer deneyler yapılabilir. most plastics brasses Al alloys easy to machine steels file hard cutting tools nitrided steels diamond increasing hardness 5

6 4.1 Sertlik Cisimlerin sertliği ölçme yöntemleri y üç gruba ayrılabilir: 1) yüzeyi sert bir cisim ile çizerek, 2) yüzeye sert bir cisim ile kuvvet uygulayıp p deformasyon ölçerek, 3) sert bir bilyayı malzeme üzerine düşürmek d ve sıçratmak s suretiyle yapılan sertlik deneyleri. 6

7 4.1 Sertlik Çizerek yapılan sertlik deneyleri. Sert bir malzeme kendisinden daha az sert olan bir malzemeyi çizer. Mohs skalası Frederick Mohs

8 4.1 Sertlik MOHS SERTLİK K SKALASI 1. TALK 2. JİPS (ALÇI I TAŞI) 3. KALSİT 4. FLORİT 5. APATİT 6. ORTOKLAZ 7. KUVARS 8. TOPAZ 9. KORONDEN 10. ELMAS

9 4.1 Sertlik MOHS SERTLİK K SKALASI 1. TALK 2. JİPS (ALÇI I TAŞI) 3. KALSİT 4. FLORİT 5. APATİT 6. ORTOKLAZ 7. KUVARS 8. TOPAZ 9. KORONDEN 10. ELMAS Bu skalaya göre g kuvars'ı çizebilen, topaz'ı çizemeyen bir maddenin sertliği i Mohs skalasına göre g Mohs sertliğindedir. indedir. Örneğin, sert çelik 6.5, alüminyum 2, normal cam 5.5 Mohs sertliğindedir. indedir. Malzemenin Mohs skalasına göre g sertliği belirlenirken bir mineralin diğerini çizdiğinden inden emin olunmalıdır. Yüzeyi tozlu, gevşek ek partiküller içeren i malzemeler üzerinde yapılan çizme işlemi i yanılt ltıcı olabilir. 9

10 10

11 4.1 Sertlik MOHS SERTLİK K SKALASI Mohs skalası lineer değildir. Koronden den elmas a Mohs skalasında 9 dan109 dan10 a geçiş sertlikte % 300 den daha artış ış. 11

12 4.1 Sertlik Batırılarak yapılan sertlik deneyleri. Metal endüstrisinde genellikle Rockwell, Brinell ve Vickers sertlik deneyleri kullanılmaktad lmaktadır. Bu deneyler belirli bir sürede s belirli bir yük y altında deforme olmayan bir küre k veya koninin metal içine i ine batma derinliğinin inin ölçülmesiyle yapılır. Farklı malzemeler için i in değişik ik deney yöntemleri y olup, bunların sonuçlar ları farklılıklar klar gösterir. Bu nedenle bir malzemenin sertliğinden inden söz s z ederken, deney yönteminin de belirtilmesi gerekir. 12

13 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Rockwell sertlik deneyi (RSD), yapılmas lmasının çok kolay olması ve özel bir ustalık k gerektirmemesinden dolayı metallerin sertlik ölçümünde en yaygın n kullanılan lan metottur. 13

14 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Batıcı Uç: Birçok farklı skala, farklı yük ve çeşitli uç kombinasyonlarının kullanımıyla en sertten en yumuşağa kadar tüm metal ve alaşımların sertliğinin tayin edilmesine olanak sağlar. Rockwell deneyleri, örnek üzerine yapılan bir seri yükleme ve boşaltma sonucu örnek yüzeyinde y oluşan derinliğin ölçülmesi ile gerçekle ekleştirilir. 14

15 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Batıcı Uç: 1/18, 1/8, ¼ ve ½ inch çaplarında küresel, sert çelik toplar veya Tepe açısı 120º olan, uç kısmı 0.2 mm yarıçapında yuvarlatılmış çok sert malzemeler için kullanılan brale adı verilen konik elmas uç 15

16 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi 120 P 0 P 1 P0 P 0 Bu yöntemde batma derinliği ölçüleceği için yüzey pürüzlülüğü sonuçları etkileyebilir. t 0 t 1 Bu sakıncayı gidermek için önce batıcı uç küçük bir yükle (P 0 = ön yük) malzemeye daldırılarak alet sıfır düzeyine ayarlanır. 100 t 0 Daha sonra toplam yüke tamamlanacak şekilde ana yük (P 1 ) uygulanır mm 0 t 1 Son olarak Ana yük (P 1 ) kaldırılır. Meydana gelen kalıcı izdeki derinlik artışı bulunarak mevcut göstergeden Rockwell Sertlik değeri okunur. 16

17 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi 120 P 0 t 0 t 1 P 1 P0 P 0 Rockwell Sertlik değeri boyutsuzdur. Ucun malzeme içine her mm batışı bir sertlik değerinin düşmesi olarak alınır mm t 0 t 1 t b Ön yük uygulandıktan sonra ucun konumu ile ana yük kaldırıldıktan sonra ucun konumu arasındaki batma derinliği t b olmak üzere RSD- C aşağıdaki formülle hesaplanabilir. RSD C 100 t b

18 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi 18

19 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Hem ön n yükün y n hem de toplam yükün y n büyüklb klüğüne göre g iki tip deney vardır: r: 1. Rockwell ve 2. Yüzeysel Y (superficial) Rockwell. 1. Rockwell Ön n yük= y 10 kgf Toplam yük y k = 60 kgf R A Toplam yük y k = 100 kgf R B Toplam yük y k = 150 kgf R C R A : İnce malzemeler; nce malzemeler; yüzeyi ince levha halinde sertleştirilmi tirilmiş malzemeler; R B : Yüzeyi orta kal zeyi orta kalınlıkta sertleştirilmi tirilmiş çelik ve perlitik temper döküm; d R C : Çelik, sert d elik, sert dökme demirler, derin olarak yüzeyi y sertleştirilmi tirilmiş çelikler 19

20 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Hem ön n yükün y n hem de toplam yükün y n büyüklb klüğüne göre g iki tip deney vardır: r: 1. Rockwell ve 2. Yüzeysel Y (superficial) Rockwell. 2. Yüzeysel Y Rockwell Ön n yük= y 3 kgf Toplam yük y k = 15 kgf Toplam yük y k = 30 kgf Toplam yük y k = 45 kgf Bu deney ince örnekler, hafifçe e karbürlenmi rlenmiş yüzeyler, küçük üçük k parçalar alar ve Rockwell deneyinin kullanılmas lmasının n uygun olmadığı durumlarda yapılır. 20

21 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Rockwell sertlik skalası Yüzeysel R. S. Skalası Skala sembolü Batıcı uç Ana yük (kgf) Skala sembolü Batıcı uç Ana yük (kgf) A Elmas 60 B 1/16 inch küre 100 C Elmas 150 D Elmas 100 E 1/8 inch küre 100 F 1/16 inch küre 60 G 1/16 inch küre 150 H 1/8 inch küre 60 K 1/8 inch küre N Elmas 15 30N Elmas 30 45N Elmas 45 15T 1/16 inch küre 15 30T 1/16 inch küre 30 45T 1/16 inch küre 45 15W 1/8 inch küre 15 30W 1/8 inch küre 30 45W 1/8 inch küre 45 21

22 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Su verilmiş çok sert bir çeliğin in Rockwell sertliği i Rc arasındad ndadır. Deney sonuçlar ları,, sertlik değerinin erinin yanında nda ölçümün n yapıld ldığı skalayla birlikte gösterilir. g Örneğin, 80 RSD B, B skalasında sertliğin in 80 olduğunu, unu, 60 RSD 30W, Rockwell sertliğinin inin 60 olduğunu unu skalanın n ise 30W olduğunu unu gösterir. g Örnek kalınl nlığı iz kalınl nlığının n en az 10 katı olmalıdır. İzin kenarlara olan uzaklığı ve iz merkezleri arasındaki mesafe iz çapının n en az üç katı olmalıdır. Deneyin yapıld ldığı yüzey pürüzsp zsüz z olmalıdır. 22

23 4.1 Sertlik Rockwell Sertlik Deneyi Metalik malzemelerin yanında nda seramik malzemelerin sertliği de Rockwell deneyi ile belirlenebilir. Plastiklerin sertliği i de en yaygın n olarak Rockwell ve Shore (Durometer) sertlik deneyleri ile belirlenir. Rockwell sertliği i genellikle naylon, polikarbonat, polyester gibi sert plastiklerin sertliğinin inin belirlenmesinde kullanılır. 23

24 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi D çapında sert, küre k şeklinde bir bilya düşey d doğrultuda sertlik değeri eri ölçülecek parçan anın n yüzeyine y dik olarak belirli bir P kuvveti ile bastırılır Yük k belirli bir süre s uygulanır. 24

25 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi Bilyanın n kaldırılmas lmasından sonra malzemede oluşan plastik şekil değişimi imi sonucunda yüzeyde y küresel k bir iz kalır. Metalin yüzeyindeki y dairenin çapı (d), 0.02 mm duyarlıkta ölçülür. 25

26 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi P C d D E d/2 B f f A S küresel k izin alanı ise Brinell sertliği i (BSD) şu şekilde tanımlan mlanır r : BSD P S (f) izin en fazla derinliği i ise, S = D f Ancak f'nin ölçümü çok zordur. 26

27 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi D P C E f d/2 A B f f d D D Üçgenlerin benzerliğinden inden ( AEB CEB) f 2 2 f d 2 d 2 D f 2 d D.f 0 4 d 2 27

28 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi D P C E f d/2 A B BSD f d πd D 2P D BSD 2 d P S olduğundan undan 2 P πdf Bu formülde, P kg, D ve d mm olarak yerine konulmalıdır. Esasen bu bir basınç ölçümüdür r ve birimi kgf/mm 2 dir. Ancak birimi nadiren kullanılır. 28

29 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi Deneyde kullanılan lan bilyeler: Brinell sertliği i 450 den küçük üçük k olan malzemeler için i in sertliği i en az 850 BSD olan çelik bilye. sertliği i 450<BSD<630 ise metal karbür r bilyedir. BSD>630 ise sertliklerin Brinell yöntemiyle y ölçülmesi tavsiye edilmez. Standart bilye çapı 10 mm, Standart yükler y 500 kgf ile 3000 kgf arasında (500 kgf artış ışla) dır. d 29

30 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi Sert malzemeler daha büyük b k yüklerin y uygulanmasını gerektirir. Uygulanan yük y k bakır, pirinç gibi yumuşak metaller için i in 500 kgf, dökme alüminyum için i in 1500 kgf ve demir, çelik gibi sert metaller için i in 3000 kgf dir dir. 10 mm standart ölçü bilyesinin dışıd ışındaki bilye çapları 5 ve 2.5 mm dir. 30

31 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi Deney esnasında, yük malzeme üzerinde belirli bir süre (genellikle 10 ile 30 saniye arasında) tutulur. Yük uygulandığında malzeme tepkisindeki değişiklikleri karşılamak için yükün uygulandığı süre belirlidir. Sert malzemeler, örneğin çelik için 15 s yükleme süresi yeterlidir. Yumuşak ve metal alaşımlar, örneğin pirinç alaşımları için 30 s ve magnezyum için yaklaşık olarak 2 dakikadır. 31

32 4.1 Sertlik Brinell Sertlik Deneyi Hesaplanan BSD yanında bilya çapı/yük/yükleme süresi (mm/kgf/s) sırasıyla bilgi olarak eklenir. Örnek 99 BSD 5/500/30. Brinell deneyinde kullanılan batıcı uç diğer deneylerde kullanılanlara kıyasla daha büyük bir alanı kapsar Bu nedenle lokal heterojenliklere daha duyarlı olan küçük izlere göre malzemenin sertliğini genel olarak daha iyi temsil eder. 32

33 4.1 Sertlik Vickers Sertlik Deneyi Brinell sertlik deneyi, sertliği çoğunlukla arasında olan yumuşak çelik veya yapı çeliğinin inin muayenesinde kullanılır. Malzeme daha sert olunca deneyde kullanılan lan çelik bilyanın şekil değişimi imi de önem kazanır. Bu nedenle daha değişik ik yöntemler y kullanmak gerekir. Bunların n en önemlisi Vickers sertlik deneyidir. Bu yöntemde y metal yüzeyine y batıcı olarak kare kesitli ve tepe açısıa 136 olan elmas piramit bir uçu kullanılır 33

34 4.1 Sertlik Vickers Sertlik Deneyi Vickers deneyi ile Brinell deneyinde aynı cihaz kullanılır. Yalnızca batıcı uç değiştirilir. Piramidin bıraktb raktığı izin köşegeni k (d), her iki köşegen uzunluğunun unun milimetrenin 1/1000 i duyarlılıkta mikroskopla ölçülmesi ve ortalamasının n alınmas nması ile tespit edilir. Vickers sertliği i (VSD) aşağıa ğıda verilen bağı ğıntı ile hesaplanır r : 2Psin P VSD VSD 2 S d α 2 Piramidin tepe açısı a =136 olarak alınırsa, VSD P 2 d 34

35 4.1 Sertlik Vickers Sertlik Deneyi Deney yüküy kgf arasında olabilir. Uygulama süresi s saniyedir. Vickers deneyi mikrosertlik ölçümünde de kullanılır. Bu yöntemle y en yumuşak malzemeden en sert malzemeye kadar geniş bir aralıkta sertlik ölçümü yapılabilir. 35

36 4.1 Sertlik Vickers Sertlik Deneyi VSD nin yanında nda gerektiğinde inde sırass rasıyla deney yüküy ve uygulama süresi s yazılır. Örneğin, 550 VSD/30/20; deney yükünün y n 30 kgf, Uygulama süresinin s 20 saniye ve Vickers sertliğinin inin 550 olduğunu unu gösterir. 600 e e kadar Brinell sertliği i yaklaşı şık olarak Vickers sertliğine ine eşittir. e Vickers sertliğinin inin birimi kgf/mm 2 dir. 36

37 4.1 Sertlik Vickers Sertlik Deneyi Vickers sertliğinin inin avantajı,, oldukça doğru okumalar yapması ve tüm t metal ve işlem i görmg rmüş yüzeyler için in sadece bir tip batıcı ucun kullanılmas lmasıdır. Vickers sertliği i metallerin yanında nda seramik malzemelerin sertliğinin inin ölçümünde de güvenilir g bir sertlik ölçüm m metodudur. Vickers sertliği ölçme yöntemi y daha uzun zaman almakla beraber en duyarlı sertlik ölçüm m yöntemidiry ntemidir. Malzeme sertliğini ini temsil edecek ortalama bir d değeri eri için i in çok sayıda izin ölçülmesi gerekir. 37

38 4.1 Sertlik Knoop Sertliği Bir malzemenin göreceli g mikrosertliği i Knoop batma deneyi ile belirlenebilmektedir Bu deneyde tepe açısıa 130º ve 172º 30 olan piramit şekilli elmas bir uçu malzeme üzerine bastırılır. r. Bir boyutu diğerinin yaklaşı şık k olarak 7 katı olan bir iz oluşur. ur. Malzemenin sertliği i izin derinliği ölçülerek bulunur. 38

39 4.1 Sertlik Knoop Sertliği b t Vickers sertlik ölçme deneyine göre g daha düşük k kuvvetler uygulanır. Knoop deneyi, cam ve seramik gibi gevrek malzemelerin sertliğinin inin test edilmesini sağlar. L b L 7.11 Malzeme üzerine uygulanan yük y k genellikle 1 kgf den daha azdır. Batıcı uç yaklaşı şık k olarak 0.01 ile 0.1 mm arasında dört d yanlı bir iz bırakb rakır. r. 14.2P b 4.00 t KSD L 2 39

40 4.1 Sertlik Shore Sertliği Bu yöntemde y bir düşey d tüp t içinde inde düşürülen d bir çekicin cisme çarpıp p geri sıçramass raması ile ulaştığı yükseklik ölçülür. Metalin sertliği i ile bu sıçrama s yüksekliği i orantılıdır. r. 40

41 4.1 Sertlik Shore Sertliği Lastiklerde kullanılan lan yöntemde y ise lastiğin in içine i ine batmaya çalışan bir uçu kullanılır. Ucun gerisinde bulunan yay lastiğin in sertliğine ine göre g gerilir ve yayın n gerilmesine bağlı olarak lastiğin in sertliği i belirlenir. Ancak burada elde edilen sonuçlar yalnız z sertliğe değil malzemenin elastisite modülüne ve plastik şekil değişim im yapabilmesine de bağlı olduğundan undan diğer deneylerden farklı sonuçlar verebilir. 41

42 4.1 Sertlik Beton Test Çekici Beton tabancası adı da verilen bu aygıttaki bir yay aracılığı ığıyla çelik bir bilya beton yüzeyine y fırlatf rlatılır. r. Bilya beton yüzeyine y çarptıktan sonra geri sıçrar. s Bu sıçrays rayış yüksekliği i ne kadar büyük b k ise betonun sertliği i ve dayanımı o kadar büyüktb ktür. Yapılar ların n yerinde muayenesinde basitliği i nedeniyle sık s k kullanılır. Bu deneyin amacı sertlikten giderek betonun dayanımını saptamaktır. Betonun yüzeyden y itibaren zamanla sertleşti tiği i için, i in, eski binalarda yanılt ltıcı sonuçlar vermektedir. 42

43 4.1 Sertlik Beton Test Çekici 43

44 4.1 Sertlik Beton Test Çekici 44

45 4.1 Sertlik Sertlikle Mukavemet Arasındaki İlişki Hem sertlik hem de çekme dayanımı metallerin plastik deformasyona karşı direncini gösterir. g Sonuç olarak bu iki değer er kabaca orantılıdır. r. 45

46 4.1 Sertlik Sertlikle Mukavemet Arasındaki İlişki Dökme demir, çelik ve pirincin çekme dayanımı Brinell sertliğinin inin bir fonksiyonudur. Aynı oransal ilişki tüm t m metaller için in kurulamaz. Çoğu çelik için i in pratik olarak, Brinell sertliği i ve çekme dayanımı arasındaki ilişki şu şekildedir. ÇD MPa 3.45 BSD 46

47 4.2 Aşınmaya dayanıklılık 47

48 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Aşınma sürts rtünen yüzeylerden y malzeme kaybı olarak tanımlan mlanır. Aşınma miktarı malzemenin türüne, sürts rtünen yüzeylerin y biçimine, imine, sürts rtünme koşullar ullarına ve çevrenin kimyasal etkilerine bağlıdır. Sürtünen hareketli parçalar aların bulunduğu u aletler, üzerinden hareketli cisimlerin geçti tiği i yol, döşeme vb. malzemeler zamanla aşınma etkisine girerler. 48

49 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Adezif AşıA şınma Cisimlerin yüzeylerine y mikroskopla bakıld ldığı zaman, gözle g çok düzgd zgün n görünen g yerlerin aslında girintili çıkıntılı olduğu u anlaşı şılır. Böylece iki cismin sürts rtünmesi ile cismin yüzeyindeki belirli tepe noktalarda gerilme yığılmaları oluşur. ur. Şekil değişimlerinin imlerinin ve sıcakls caklığın n artımı ile sürtünen iki cisimden kesme dayanımı küçük k olandan bazı parçalar alar kopar. Bu tip aşıa şınmaya adezif aşınma denir. 49

50 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Abrazif AşıA şınma Sürtünen cisimlerden biri yumuşak diğeri sert ise, sert cisim yumuşak olanı çizerek ve kazıyarak aşıa şınmaya neden olabilir. Bu tip aşıa şınmaya abrazif aşınma denir. sert yumuşak Çok iyi parlatılm lmış ve sertleştirilmi tirilmiş yüzeylerde abrazif aşıa şınma en düşük d düzeydedir. Sertlik yanında nda malzemenin aşıa şınmasını etkileyen diğer faktörler, malzemeye uygulanan basınç ve aşıa şındırma süresidir. s 50

51 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Endüstride üretim teknolojisinde taşlama ve parlatma işlemleri bu aşıa şınma türüne t (abrazif) dayanır. 51

52 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Endüstride üretim teknolojisinde taşlama ve parlatma işlemleri bu aşıa şınma türüne t (abrazif) dayanır. 52

53 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Suyun aşındırıcı etkisi 53

54 4.2 Aşınmaya dayanıklılık kavitasyon 54

55 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Korozif AşıA şınma iki cisim arasında suyun veya başka bir sıvının s bulunması,, bunlarla katı cisimler arasında bazı kimyasal reaksiyonların oluşmas masına neden olur. Bu reaksiyonlar sonunda oluşan maddelerin cisimlerden ayrılmas lması ile cisim aşıa şınır. Bu tip aşıa şınmaya korozif aşınma denir. 55

56 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Metallerde aşıa şınma olayı ve deneyi İnşaat MühendisliM hendisliğinde inde metallerde aşıa şınma olayına, demiryolu raylarında rastlanır. r. Metalik malzemelerin aşıa şınmaya dayanıkl klılık k deneyi zor bir deneydir. Genellikle deney belirli bir basınç ile malzeme yüzeyine y temas ettirilen ve bir eksen etrafında dönen d millerle yapılır. Malzeme örneği, deney öncesi ve sonrası tartılıp, ağıa ğırlıktaki azalma deney süresine bölünerek, b aşıa şınmaya dayanıkl klılık k g/dak cinsinden tanımlan mlanır. 56

57 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi Yapı mühendisliğinde inde özellikle taş bünyeli elemanlar aşıa şınma olayının etkisinde kalırlar. karo plak Bu nedenle beton yol, hava meydanı,, merdiven basamakları,, döşemeler d gibi yerlerde kullanılan lan malzeme aşıa şınmaya dayanıkl klı olmalıdır. 57

58 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi Bu tür t r malzemenin deneyi, bir düşey eksen etrafında ve yatay düzlem içinde i inde dönen d 60 cm çaplı madensel bir tabladan oluşan 58 Dorry (Böhme) aygıtı ile yapılır.

59 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi 300 N aşındırıcı toz Tablanın üzerine dönüşd sırasında aşıa şındırıcı toz akıtılmaktad lmaktadır. Tabla dakikada devirlik hızla döner. d 440 devir sonra malzeme tartılarak veya hacmi ölçülerek aşınma miktarı saptanır. 59

60 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi 60

61 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi Ahşap, linolyum, plastik gibi döşeme d kaplamalarının aşınma miktarı Taber aleti ile bulunur. Dönen yatay bir tabla üzerine tespit edilen deney numunesi üzerine malzeme türüne t göre g seçilen bir çift aşıa şındırıcı disk belirli bir yükle y bastırılır. r. Yatay tabla döndd ndürülerek belirli bir süre s sonunda ağıa ğırlık k kaybı ölçülür. Birim mesafede aşıa şınan miktar aşıa şınma direnci olarak tanımlan mlanır. 61

62 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi Yollarda kullanılan lan beton veya asfalt gibi kaplama malzemelerinin iskeletini oluşturan çakıl l veya kırmataşların n aşıa şınma deneyleri için i in ise Los Angeles deneyi uygulanır. İçerisinde bir raf bulunan standart boyutlardaki bir silindirik tamburun içine i ine belirli ağıa ğırlıkta (P) ve tane dağı ğılımında deney örneği i konulur. Tamburun içine i ine ayrıca deney örneği tipine bağlı olarak belirli sayıda çelik küre k yerleştirilip, silindir kapatılır. 62

63 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi dev./dak. hızla h 500 devir döndürülür. r. Kürelerin ağıa ğırlığı ve dinamik etkisi ile parçalanan alanan malzeme 12 no lu elekten elenir. Bu eleğin üstünde kalan malzeme P u ağırlığında ise, aşıa şınma yüzdesi y U şöyle bulunur: U P P P u

64 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Taş yapılı cisimlerde aşıa şınma olayı ve deneyi Hesaplanan aşıa şınma yüzdesi y (U) ne kadar küçük üçük k ise, agreganın n aşıa şınma dayanımı o kadar yüksektir. y ASTM standartlarına na göre g bu kayıp p yüzdesinin y beton agregasında 100 devir için i in %10 u, 500 devir için i in %50 yi, yol agregası için in 500 devirde %30 u u geçmemesi istenir. 64

65 4.2 Aşınmaya dayanıklılık Mikrodeval agregalarda 65

66 4.3 İşlenebilirlik İŞLENEB LENEBİLİRLİK 66

67 4.3 İşlenebilirlik Metalik Malzemelerde İşlenebilirlik Bazı malzemeler yapıda kullanılmadan lmadan önce bazı mekanik işlemlere tabi tutulabilir. Örneğin, betonarmede kullanılan lan donatının, n, betona yapış ışmasının (aderansın) n) sağlanmas lanması amacıyla uçlaru larına kanca yapılır. 67

68 4.3 İşlenebilirlik Metalik Malzemelerde İşlenebilirlik Eğer deney örneği bu işlemler sırasında çatlıyorsa, o malzemeyi yapıda kullanmak sakıncalıdır. Metalik malzemelerde işlenebilirlik özelliği pilyaj deneyi sonucunda belirlenir 68

69 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık TOKLUK ve DARBEYE DAYANIKLILIK 69

70 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Tokluğun un en basit ölçme yöntemlerinden y birisi darbe deneyidir. 70

71 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Bir yapı veya yapı elemanı statik denge konumundan uzaklaştırılarak larak bırakb rakıldığında bir titreşim im hareketi yapar. Dış bir zorlama olmadığı takdirde bu hareket doğal titreşim im hareketi olarak tanımlan mlanır. Bu harekette hareketin kendini bir kere tekrarı için in geçen en zaman doğal titreşim im periyodu olarak tanımlan mlanır. Bir yapıya veya elemana uygulanan dışd yük, doğal titreşim im periyodunun üçte birinden daha kısa k zamanda uygulanır r ise bu yüklemeye y darbe denilir. 71

72 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık doğal titreşim im hareketi Dış kuvvetin tekrarlı uygulanması (rezonans) Sallandıkça sallamanın kolaylaşmasının nedeni salıncağın doğal frekansında salınım yapmasıdır. Doğal frekasında sallanmakta olan salıncağı hareket ettirmek kolaydır. By tuning ultra sound waves to the natural frequency of a kidney stone, we can rely on resonance to pulverize the stone. 72

73 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık ağır r bir cismin düşmesid darbe etkisi ani büyük b k gerilme darbeye dayanıkl klılığıığı atom bağlar ları (kohezyon dayanımı) deneyler 73

74 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Darbe etkisinde malzeme dışd kuvvetlerin yapmış olduğu u bir iş etkisinde kalmaktadır. Bu işi i i dengelemek için, i in, malzeme şekil değiştirerek içi iş oluşturur. Eğer bu şekil değişim im işi i i belirli bir kritik değeri eri aşarsa a arsa malzeme darbe tesiriyle göçg öçer. Bu tip göçg öçmelere daha çok köprk prü,, yol ve havaalanlarında nda kullanılan lan malzemelerde rastlanır. r. 74

75 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 75

76 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Malzemenin darbeye dayanıklılığını etkileyen faktörler -örneğin şekli ve boyutu, - kuvvetin uygulama hızı, - gerilme yığılmasının şiddeti (çentik derinliği ve keskinliği) -sıcaklık the results may be reported as energy lost per unit crosssectional area at the notch (J/m² 76

77 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) Amaç: : gerilme yığıy ığılmasını sağlamak Metaller için i in Charpy deneyi Polimerler için i in Izod deneyi 77

78 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) Ani bir darbe nedeniyle malzemenin absorbe ettiği enerji miktarı ölçülür. Hatalı ısıl l işlem i veya başka nedenlerden doğan kırılganlk lganlığı çekme deneyi ile tespit etmek mümkün n olamayabilir. Çentik darbe deneyi ile bu kırılganlık k rahatlıkla gözlenebilir. g 78

79 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) Deneyde belirli ağıa ğırlıktaki tokmaklı bir pandül l belirli bir h 2, yüksekliğinden inden serbest olarak daha aşağıa ğıda mesnet üzerine konmuş,, malzeme örneği üzerine düşürülür. r. Tokmak yörüngesi y üzerindeki örneği i zayıflat flatılmış kesitinden kırarak yoluna devam eder ve çarpma nedeniyle potansiyel enerjinin bir kısmk smını kaybettiğinden inden h 2 den küçük üçük k bir h 1 yüksekliğine ine çıkar. 79

80 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) Zayıflat flatılmış kesitin (çentik)( derinliği, i, açısı deney sonuçlar larını etkilemektedir. Genellikle çentik 2 mm derinlikli ve 45º açılıdır. Çentik dibi eğrilik e yarıçap apı 0.25 mm dir. Tokmağı ğın çıktığı yükseklik yutulan enerji arttıkça a azalacaktır. Deney sırass rasında yutulan enerji birim alana düşen d enerji ile ifade edilir. Sünek malzemeler gevrek malzemelere kıyasla çok daha fazla enerji yutarlar. 80

81 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) P ile pandülün n ağıa ğırlığı,, W ile malzemenin kırılmask lması için in harcanan iş gösterilirse ve sürts rtünme gibi diğer etkiler ihmal edilirse; P h 2 = P hp 1 +W W = P (h( 2 h 1 ) Deney aletindeki özel bir düzenek d ile W doğrudan doğruya ölçülür. 81

82 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Charpy) Hazırlanan örnek darbe etkisi ile kırılırken k rken ; Bazen tamamen kopabilir. Bazen de tamamen iki parça a haline gelmez 82

83 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 83

84 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 84

85 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğu u deneyi (Izod) Benzer bir darbeye dayanıkl klılık k deneyi de İzod deneyidir. İzod ve Charpy deneyleri arasındaki fark, deney örneğinin boyutu, örneğin mesnetleniş ve yükleniy kleniş şeklidir. 85

86 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğunun unun sıcakls caklıkla kla değişimi imi Malzemelerin (özellikle( hacim merkezli kübik k kristal yapılı cisimler) çentik darbe toklukları sıcaklıkla kla değişir. ir. Malzeme yüksek y sıcakls caklıklarda klarda tok iken, düşük d k sıcakls caklıklarda klarda gevrek hale gelir. Normal yumuşak (hacim merkezli kübik k kristal yapılı) çelik yapılar ların çentik darbe dayanımı genellikle atmosfer sıcakls caklığının altında aniden azalır. Örneğin tipik bir çeliğin in süneklis nekliği i sıcakls caklık k 27ºC C den - 40ºC düştüğünde çentik darbe dayanımı 95 Nm den 14 Nm e e düşebilir. d 86

87 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğunun unun sıcakls caklıkla kla değişimi imi malzemenin tokluğunu kaybederek gevrekleştiği sıcaklığa çentik darbe tokluğu geçiş sıcaklığı denir. düşük sıcaklıklarda çalışacak malzemeler için bu özellik önem kazanmaktadır. Örneğin, sıcak iklim şartlarında kullanılacak şekilde tasarlanmış bir petrol tankeri Kuzey Buz Denizinde dalgaların veya rüzgarın oluşturduğu darbe etkisiyle hasar görebilir 87

88 88

89 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğunun unun sıcakls caklıkla kla değişimi imi Malzemelerin davranışı kesitlerinde ani bir değişiklik iklik olması durumunda farklıdır. r. Çentik hassasiyeti olarak bilinen bu davranışı ışın n incelenmesinde çentik darbe deneyi iyi bir metottur. Bazı malzemeler bu etkiye karşı daha duyarlıdır. r. Böylece farklı malzemelerin çentik hassasiyeti de bu deney ile kıyaslanabilir. 89

90 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğunun unun sıcakls caklıkla kla değişimi imi Kırılma sonuçlar ları çıplak gözle g de incelenmelidir. Genellikle iki farklı bölge gözlenmektedir. g Düz z ipeksi bölgede b düktil d kırılma k başlam lamıştır. Kaba taneli bölgede b ise gevrek kırılma k oluşmu muştur 90

91 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık Çentik darbe tokluğunun unun sıcakls caklıkla kla değişimi imi 91

92 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 92

93 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 93

94 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 94

95 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 95

96 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 96

97 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 97

98 4.4 Tokluk ve darbeye dayanıklılık 98

SERTLĐK. Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır.

SERTLĐK. Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır. SERTLĐK Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlarıdır. Đkinci derecede önem taşıyabilen bazı özellikler, çoğunlukla birinci derecedeki önemli özelliklere bağlıdır.

Detaylı

YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ AŞINMAYA DAYANIKLILIK

YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ AŞINMAYA DAYANIKLILIK Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ AŞINMAYA DAYANIKLILIK 1 AŞINMAYA DAYANIKLILIK Aşınma sürtünen yüzeylerden malzeme kaybı olarak tanımlanır. Aşınma miktarı malzemenin

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ DĐĞER MEKANĐK

Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ DĐĞER MEKANĐK Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ DĐĞER MEKANĐK ÖZELLĐKLER 19 Ekim 2010 1 Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlar mlarıdır.

Detaylı

MALZEME BİLGB SERTLİK. Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN. Pamukkale Üniversitesi 2007 - BAHAR

MALZEME BİLGB SERTLİK. Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN. Pamukkale Üniversitesi 2007 - BAHAR 5 MALZEME BİLGB LGİSİ SERTLİK Yrd. Doç. Dr. Hayri ÜN Pamukkale Üniversitesi 2007 - BAHAR SERTLİK Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri basınç, çekme, kesme ve eğilme dayanımlar mlarıdır. r. İkinci derecede

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 4. Malzemelerin Diğer Mekanik Özellikleri 4.1. Sertlik 4.1.1. Sertlik Ölçüm Metotları 4.1.1.1.Sertlikle Mukavemet Arasındaki İlişki

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER

Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İNŞ2023 YAPI MALZEMESİ I DİĞER MEKANİK ÖZELLİKLER Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER http://kisi.deu.edu.tr/huseyin.yigiter SERTLİK Cisimlerin en önemli mekanik

Detaylı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı

SERTLİK DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Sertlik Deneylerinin Amacı 1. Sertlik Deneylerinin Amacı Malzemeler üzerinde yapılan en genel deney, sertliğinin ölçülmesidir. Bunun başlıca sebebi, deneyin basit oluşu ve diğerlerine oranla numuneyi daha az tahrip etmesidir. Diğer

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320 Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Konuyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplandırarak rapor halinde

Detaylı

Doç. Dr. Halit YAZICI

Doç. Dr. Halit YAZICI Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESĐ I DERSĐ DĐĞER MEKANĐK ÖZELLĐKLER Doç. Dr. Halit YAZICI http://kisi.deu.edu.tr/halit.yazici/ SERTLĐK Cisimlerin en önemli mekanik özellikleri

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ SERTLİK DENEY FÖYÜ SERTLİK TESTLERİ Sertlik Nedir? Basite indirgendiğinde oldukça kolay tanımlanan

Detaylı

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi:

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi: Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi Deneyin Tarihi:13.03.2014 Deneyin Amacı: Malzemelerin sertliğinin ölçülmesi ve mukavemetleri hakkında bilgi edinilmesi. Teorik Bilgi Sertlik, malzemelerin plastik

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI MALZEMELERİN GENEL TANIMI Giriş: Tasarlanan yapının belirli bir amaca hizmet edebilmesinde en önemli öğe malzemedir. Bu nedenle yapı malzemelerinin özelliklerinin

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ SERTLİK ÖLÇME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. NURCAN ÇALIŞ

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

SERTLĐKLE MUKAVEMET ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ

SERTLĐKLE MUKAVEMET ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ SERTLĐKLE MUKAVEMET ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐ 1 Hem sertlik hem de çekme dayanımı metallerin plastik deformasyona karşı direncini gösterir. Sonuç olarak bu iki değer kabaca orantılıdır. 2 Dökme demir, çelik ve

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Bir cismin uygulanan kuvvetlere karşı göstermiş olduğu tepki, mekanik davranış olarak tanımlanır. Bu davranış biçimini mekanik özellikleri belirler. Mekanik özellikler,

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI DENEY ADI: EĞİLME (BÜKÜLME) DAYANIMI TANIM: Eğilme dayanımı (bükülme dayanımı veya parçalanma modülü olarak da bilinir), bir malzemenin dış fiberinin çekme dayanımının ölçüsüdür. Bu özellik, silindirik

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ. PERDAHLAMA ve KÜRK DOÇ.DR. KAMİLE TOSUN FELEKOĞLU

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ. PERDAHLAMA ve KÜRK DOÇ.DR. KAMİLE TOSUN FELEKOĞLU Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ PERDAHLAMA ve KÜRK DOÇ.DR. KAMİLE TOSUN FELEKOĞLU BETON YÜZEYY ZEYİNİN N PERDAHLANMASI Beton yüzeyinin y perdahlanması

Detaylı

BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ

BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 5 MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ 1 Malzemelerin belirli bir yük altında davranışlarına malzemenin mekanik özellikleri belirlenebilir. Genelde malzeme üzerine dinamik ve statik olmak üzere iki tür

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ

DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN ADI: MİHENGİR CİHAZI İLE YAPILAN ÖLÇME İŞLEMİ DENEYİN AMACI: Bir ölçüm cihazı olan Mihengir ile ne tür ölçümlerin gerçekleştirilebildiği, ne tür ölçümlerin gerçekleştirilemediği hakkında teorik

Detaylı

MEKANİK TEST LABORATUVARI

MEKANİK TEST LABORATUVARI MEKANİK TEST LABORATUVARI Darbe Mukavemeti Cihazı (Impact Resistency) Termoplastik malzemelerin darbeye karşı olan rezilyans değerlerinin belirlenmesinde kullanılmaktadır. Testler; 0.5-50J aralığında değişim

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

SERTLİK TESTLERİ. Sertlik Tanımı. -Brinell Sertlik Deneyi (HB) -Vickers Sertlik Deneyi (HV) -Rockwell Sertlik Deneyi (HR)

SERTLİK TESTLERİ. Sertlik Tanımı. -Brinell Sertlik Deneyi (HB) -Vickers Sertlik Deneyi (HV) -Rockwell Sertlik Deneyi (HR) SERTLİK TESTLERİ Sertlik Tanımı -Brinell Sertlik Deneyi (HB) -Vickers Sertlik Deneyi (HV) -Rockwell Sertlik Deneyi (HR) 1 Sertlik Nedir? Basite indirgendiğinde oldukça kolay tanımlanan bir özelliktir;

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY- 1 SERTLİK ÖLÇME VE DARBE TESTİ KULLANARAK MALZEME TOKLUK DEĞERİNİN BELİRLENMESİ 1 SERTLİK DENEYİ GİRİŞ

Detaylı

KTU MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI Arş. Gör. Şener ALİYAZICIOĞLU LOS ANGELES AŞINMA DENEYİ

KTU MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI Arş. Gör. Şener ALİYAZICIOĞLU LOS ANGELES AŞINMA DENEYİ LOS ANGELES AŞINMA DENEYİ Tanım: Darbe dayanımı, standart boyutlardaki kayaçların belirli bir doğrultuda darbelere karşı gösterdiği dirençtir. Kayaç malzemesinin darbe ve aşınma gibi etkilere karşı dayanıklılığının

Detaylı

DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ

DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ DAYANIM İLE İLİŞKİLİ MALZEME ÖZELİKLERİ Dayanım, malzemenin maruz kaldığı yükleri, akmadan ve kabiliyetidir. Dayanım, de yükleme değişebilmektedir. kırılmadan şekline ve taşıyabilme yönüne göre Gerilme

Detaylı

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON TANIM YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON Concrete kelimesi Latinceden concretus (grow together) ) kelimesinden gelmektedir. Türkçeye ise Beton kelimesi Fransızcadan gelmektedir. Agrega, çimento, su ve gerektiğinde

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 2 Mukavemet ve deformasyon özelliklerinin belirlenmesi - Basma ve sertlik deneyleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Mukavemet ve deformasyon

Detaylı

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır.

Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. YORULMA 1 Malzeme yavaşça artan yükler altında denendiği zaman, belirli bir sınır gerilmede dayanımı sona erip kopmaktadır. Bulunan bu gerilme değerine malzemenin statik dayanımı adı verilir. 2 Ancak aynı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

KAYNAK KĐTAPLARK. 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri (Bekir POSTACIOĞLU)

KAYNAK KĐTAPLARK. 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri (Bekir POSTACIOĞLU) YAPI MALZEMESĐ KAYNAK KĐTAPLARK 1.) Yapı Malzemesi-II (Bülent BARADAN) DEÜ 2.) Yapı Malzemesi ve Beton (M. Selçuk GÜNER, G Veli SÜME) S 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri

Detaylı

ĐNŞ2024 YAPI MALZEMESĐ II AGREGALAR-2

ĐNŞ2024 YAPI MALZEMESĐ II AGREGALAR-2 Dokuz Eylül Üniversitesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü ĐNŞ2024 YAPI MALZEMESĐ II AGREGALAR-2 Doç. Dr. Halit YAZICI http://kisi.deu.edu.tr/halit.yazici Granülometri Bileşimi imi - Islatma Suyu İlişkisi Kuru

Detaylı

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802)

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802) 1 5.5 Beton Karışım Hesapları 1 m 3 yerine yerleşmiş betonun içine girecek çimento, su, agrega ve çoğu zaman da ilave mineral ve/veya kimyasal katkı miktarlarının hesaplanması problemi pek çok kişi tarafından

Detaylı

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Prof.Dr. Vural CEYHUN Ege Üniversitesi Kaynak Teknolojisi Eğitim, Muayene, Uygulama ve Araştırma Merkezi Tahribatlı Deneyler Standartlarda belirtilmiş

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları BETON* Beton Beton, çimento, su, agrega kimyasal ya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karıştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil rilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek

Detaylı

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır.

Ayrıca, bu kitapta sunulan bilgilerin İnşaat Mühendislerine de meslek yaşamları boyunca yararlı olacağı umulmaktadır. Önsöz Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, İNŞ 2023 Yapı Malzemesi I (3+0) dersinde kullanılmak üzere hazırlanan bu kitap, İNŞ 2024 Yapı Malzemesi II dersinde kullanılan

Detaylı

SERTLİK ÖLÇME METODLARI

SERTLİK ÖLÇME METODLARI SERTLİK ÖLÇME METODLARI Derleyen:Metin BULUT BMS Bulut Makina Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Dolapdere Sanayi Sitesi Ada 4 No : 7-9 Başakşehir / İSTANBUL Tel : +90 212 671

Detaylı

KILAVUZ. Perçin Makineleri KILAVUZ

KILAVUZ. Perçin Makineleri KILAVUZ 2016 Perçin Makineleri 1. PERÇİNLEME NEDİR? Perçin, sökülemeyen bir bağlantı elemanıdır. İki parça bir birine birleştirildikten sonra tahrip edilmeden sökülemiyorsa, bu birleştirmeye sökülemeyen birleştirme

Detaylı

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir

Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Bu deneyler, makine elemanlarının kalite kontrolü için çok önemlidir Tahribatlı Deneyler ve Tahribatsız Deneyler olmak üzere ikiye ayrılır. Tahribatsız deneylerle malzemenin hasara uğramasına neden olabilecek

Detaylı

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 ÖZET Yer yüzündeki her cismin bir konumu vardır. Zemine her cisim bir konumda oturur. Cismin dengede kalabilmesi için konumunu koruması gerekir. Yapının konumu temelleri üzerinedir.

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ Metalik malzemelerin geriye dönüşü olmayacak şekilde kontrollü fiziksel/kütlesel deformasyona (plastik deformasyon) uğratılarak şekillendirilmesi işlemlerine genel olarak

Detaylı

KTU MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MADEN ĠġLETME LABORATUVARI ArĢ. Gör. ġener ALĠYAZICIOĞLU AGREGA DARBE DAYANIMI DENEYİ

KTU MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MADEN ĠġLETME LABORATUVARI ArĢ. Gör. ġener ALĠYAZICIOĞLU AGREGA DARBE DAYANIMI DENEYİ AGREGA DARBE DAYANIMI DENEYİ Tanım: Darbe dayanımı, standart boyutlardaki kayaçların belirli bir doğrultuda darbelere karģı gösterdiği dirençtir. Kayacın kullanım alanlarının belirlenmesinde darbe dayanımının

Detaylı

Alçı Doğada : Alçı taşları Saf alçı taşı : CaSO.2H 4.2 2O Đçerdikleri : MgO, Al, Fe, SiO, 2O3, Fe2O3, SiO2, CaCO, MgCO... 3, MgCO3..

Alçı Doğada : Alçı taşları Saf alçı taşı : CaSO.2H 4.2 2O Đçerdikleri : MgO, Al, Fe, SiO, 2O3, Fe2O3, SiO2, CaCO, MgCO... 3, MgCO3.. ALÇI Doğada : Alçı taşlar ları Alçı Saf alçı taşı : CaSO 4.2H 2 O Đçerdikleri : MgO, Al 2 O 3, Fe 2 O 3, SiO 2, CaCO 3, MgCO 3... Kazı Kırma parçalama alama Öğütme Pişirilme irilme Soğutma Paketleme Üretim

Detaylı

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları 9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI MEV Koleji Özel Ankara Okulları Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Fakat öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmek

Detaylı

YTÜ Mimarlık Fakültesi Statik-Mukavemet Ders Notları

YTÜ Mimarlık Fakültesi Statik-Mukavemet Ders Notları KESİT TESİRLERİNDEN OLUŞAN GERİLME VE ŞEKİLDEĞİŞTİRMELERE GİRİŞ - MALZEME DAVRANIŞI- En Genel Kesit Tesirleri 1 Gerilme - Şekildeğiştirme Grafiği Gerilme - Şekildeğiştirme Grafiği 2 Malzemelere Uygulanan

Detaylı

SERTLİK DENEYLERİ TS EN DIN TS EN :58 1

SERTLİK DENEYLERİ TS EN DIN TS EN :58 1 SERTLİK DENEYLERİ TS EN 10003-1 DIN 50133 TS EN 10109-1 22.03.2016 13:58 1 Sertlik; çoğunlukla bir maddenin bir başka cismin batırılmasına karşı gösterdiği direnç olarak tanımlanır Sertlik izafi bir ölçü

Detaylı

BETONUN DİĞER Doç. Dr. Halit YAZICI

BETONUN DİĞER Doç. Dr. Halit YAZICI Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İNŞ2024 YAPI MALZEMESİ II SERTLEŞMİŞ BETONUN DİĞER ÖZELLİKLERİ Doç. Dr. Halit YAZICI http://kisi.deu.edu.tr/halit.yazici EĞĐLME DENEYĐ ve EĞĐLME DAYANIMI

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802)

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) Beton karışım hesabı Önceden belirlenen özellik ve dayanımda beton üretebilmek için; istenilen kıvam ve işlenebilme özelliğine sahip; yeterli dayanım ve dayanıklılıkta olan,

Detaylı

Malzemelerin Deformasyonu

Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin deformasyonu Kristal, etkiyen kuvvete deformasyon ile cevap verir. Bir malzemeye yük uygulandığında malzeme üzerinde çeşitli yönlerde ve çeşitli şekillerde yükler

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 3 Malzemelerin esnekliği Gerilme Bir cisme uygulanan kuvvetin, kesit alanına bölümüdür. Kuvvetin yüzeye dik olması halindeki gerilme "normal gerilme" adını alır ve şeklinde

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir.

Mekanik Davranışın Temel Kavramları. Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. ŞEKİL DEĞİŞTİRME 1 Mekanik Davranışın Temel Kavramları Cisimlerin uygulanan dış kuvvetlere karşı gösterdiği tepkiye mekanik davranış denir. Sürekli artan kuvvet altında önce şekil değiştirme oluşur. Düşük

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER

Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İNŞ2024 YAPI MALZEMESİ II SERTLEŞMİŞ BETONUN DİĞER ÖZELLİKLERİ Yrd.Doç.Dr. Hüseyin YİĞİTER http://kisi.deu.edu.tr/huseyin.yigiter EĞİLME DENEYİ ve EĞİLME

Detaylı

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -2-

İmal Usulleri 1. Fatih ALİBEYOĞLU -2- 1 Fatih ALİBEYOĞLU -2- Malzemeler iki tür gerilmeye maruz kalır. Bu gerilmeler tekil etkiyebileceği gibi bunların bir bileşkesi de malzemelere etkiyebilir. Normal Gerilme(Çeki- Bası- Eğilme) Kayma Gerilmesi(Kayma-Burulma)

Detaylı

BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ

BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ www.muhenisiz.net 1 BRİNELL SERTLİK YÖNTEMİ Belli çaptaki sert bir bilya malzeme yüzeyine belli bir yükü uygulanarak 30 saniye süre ile bastırılır. Deneye uygulanan yükün meyana gelen izin alana bölünmesiyle

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altında elastik ve plastik davranışını belirlemek amacıyla uygulanır. Çekme deneyi, asıl malzemeyi temsil etmesi için hazırlanan

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER

BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER BÖLÜM 8 MEKANİK TESTLER METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ Metaller ve metal alaşımları mekanik tasarımda en çok tercih edilen malzeme grubundandır. Metaller özellikle kuvvet taşıyan elemanlarda yaygın

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

Elastisite modülü çerçevesi ve deneyi: σmaks

Elastisite modülü çerçevesi ve deneyi: σmaks d) Betonda Elastisite modülü deneyi: Elastisite modülü, malzemelerin normal gerilme (basınç, çekme) altında elastik şekil değiştirmesinin ölçüsüdür. Diğer bir ifadeyle malzemenin sekil değiştirmeye karşı

Detaylı

MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ

MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ MALZEME SEÇİMİ ve PRENSİPLERİ 1 MEKANİK ÖZELLİKLER Bu başlıkta limit değeri girilebilecek özellikler şunlardır: Young modülü (Young s modulus), Akma mukavemeti (Yield strength), Çekme mukavemeti (Tensile

Detaylı

AN EKER. Prof.Dr.Ayşeg AN EKER

AN EKER. Prof.Dr.Ayşeg AN EKER Malzeme-Fonksiyon İlişkisi Malzeme-Fonksiyon İlişkisi Bir malzemenin nitelikleri ; onun öz z kütle, k elastiklik modülü,, dayanım, fiyat vb. özelliklen tarafından belirlenir. Bir tasarım ; malzeme özelliklerin

Detaylı

Maden Mühendisliği Bölümü Mermer ve Doğal Taş Laborattuvarı. Maden Mühendisliği Bölümü. Darbe Dayanımı Testt Cihazı. Kaynar Suda Su Emme Cihazı

Maden Mühendisliği Bölümü Mermer ve Doğal Taş Laborattuvarı. Maden Mühendisliği Bölümü. Darbe Dayanımı Testt Cihazı. Kaynar Suda Su Emme Cihazı Doğal taşların kaynar suda su emme oranları 100 o C'ye kadar ısıtma kapasiteli, derece kontrollü rezistans 7 X 7 x 7 cm boyutlarında düzgün kesilmiş 5 adet numune Darbe Dayanımı Testt Cihazı Doğal taşların

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013 YILI DÖNER SERMAYE FİYAT LİSTESİ İÇİNDEKİLER Kod Deney Adı Sayfa No 1. AGREGA DENEYLERİ 2 2. TAŞ DENEYLERİ 2 3. ÇİMENTO

Detaylı

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin BURMA DENEYİ Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin genel mekanik özelliklerinin saptanmasında

Detaylı

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR YAPI MALZEMESİ AGREGALAR 1 YAPI MALZEMESİ Agregalar en önemli yapı malzemelerinden olan betonun hacimce %60-%80 ini oluştururlar. Bitümlü yol kaplamalarının ağırlıkça % 90-95, hacimce %75-85 ini agregalar

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ I DERSİ REOLOJİ KT 1

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ I DERSİ REOLOJİ KT 1 Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ I DERSİ REOLOJİ 2.bölüm KT 1 ÖRNEK-R1 ÖRNEK: Genel bünye denklemi aşağıdaki gibi verilen reolojik cisim bir yapı malzemesinin modeli olarak

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN VE TÜNEL KAZILARINDA MEKANİZASYON LABORATUVAR DENEY FÖYÜ Deney 1. Sievers Minyatür Delme Deneyi Deney 2. Kırılganlık(S20) Deneyi Deney 3. Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (CAI)

Detaylı

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği

Şekil 1. Sarkaçlı darbe deney düzeneği DARBE DENEYİ Giriş Ani darbelere karşı dayanımı yüksek olan malzeme seçimi için, malzemenin kopmaya karşı olan direnci darbe testi ile ölçülmelidir. Malzemenin ani darbelere karşı dayanımı tokluğu ile

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ DERS-6 KOMPOZİTLER

İLERİ YAPI MALZEMELERİ DERS-6 KOMPOZİTLER İLERİ YAPI MALZEMELERİ DERS-6 KOMPOZİTLER Farklı malzemelerin üstün özelliklerini aynı malzemede toplamak amacıyla iki veya daha fazla ana malzeme grubuna ait malzemelerin bir araya getirilmesi ile elde

Detaylı

Tahribatlı Tahribatsız Deney Yöntemleri

Tahribatlı Tahribatsız Deney Yöntemleri Tahribatlı Tahribatsız Deney Yöntemleri Tahribatlı Tahribatsız Deney Yöntemleri TAHRİBATLI YÖNTEM 1.Yapıya zarar verebilir. 2.Tekrar edilmez. 3.Tek başına sonuç verir. 4.Maliyetlidir. 5.Standard sapması

Detaylı

MUKAVEMET TEMEL İLKELER

MUKAVEMET TEMEL İLKELER MUKAVEMET TEMEL İLKELER Temel İlkeler Mukavemet, yük etkisi altındaki cisimlerin gerilme ve şekil değiştirme durumlarının, iç davranışlarının incelendiği uygulamalı mekaniğin bir dalıdır. Buradaki cisim

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Dökme Demirlerin Korozyonu DÖKME DEMİR %2,06-%6,67 oranında karbon içeren Fe-C alaşımıdır. Gevrektirler. İstenilen parça üretimi sadece döküm ve talaşlı şekillendirme ile gerçekleştirilir. Dayanım yükseltici

Detaylı

Talaş oluşumu. Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası. İş parçası. İş parçası. Takım. Takım.

Talaş oluşumu. Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası. İş parçası. İş parçası. Takım. Takım. Talaş oluşumu 6 5 4 3 2 1 Takım Akış çizgileri plastik deformasyonun görsel kanıtıdır. İş parçası 6 5 1 4 3 2 Takım İş parçası 1 2 3 4 6 5 Takım İş parçası Talaş oluşumu Dikey kesme İş parçası Takım Kesme

Detaylı

Havalı Matkaplar, Kılavuz Çekmeler, Hava Motorları KILAVUZ

Havalı Matkaplar, Kılavuz Çekmeler, Hava Motorları KILAVUZ 2016 Havalı Matkaplar, Kılavuz Çekmeler, Hava Motorları 1. Çalışma Prensibi Matkaplar, kılavuz çekmeler ve paletli tip hava motorları aynı çalışma prensibine sahiptir. Rotorlu (vane) motor ve dişli kutusu

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ AGREGA-3

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ AGREGA-3 Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ II DERSİ BETON TEKNOLOJİSİ AGREGA-3 1 Agregaların n Birim AğıA ğırlıkları BİRİM M AĞIRLIK: A Agreganın n birim ağıa ğırlık, belirli bir

Detaylı

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7-

İmal Usulleri. Fatih ALİBEYOĞLU -7- Fatih ALİBEYOĞLU -7- Giriş Malzemeler birçok imal yöntemiyle şekillendirilebilir. Bundan dolayı malzemelerin mekanik davranışlarını bilmemiz büyük bir önem teşkil etmektedir. Bir mekanik problemi çözerken

Detaylı

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU İlkay BİNER GSI SLV-TR - Kaynak Mühendisi E-posta: ilkay.biner@gsi.com.tr ÖZET Kaynaklı imalatta her ürünün aynı kalitede

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

ALÇI ALÇI Tabiatta bazen anhidrit (susuz kalsiyum sülfat) bazen de jips (%21 kadar su taşıyan kalsiyum sülfat) minerali olarak karşımıza çıkan alçıtaşı en fazla ihmal edilen hammadde kaynaklarımızdandır.

Detaylı

Beton Yol Kalınlık Tasarımı. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Beton Yol Kalınlık Tasarımı. Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Beton Yol Kalınlık Tasarımı Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Esnek, Kompozit ve Beton Yol Tipik Kesitleri Beton Yol Tasarımında Dikkate Alınan Parametreler Taban zemini parametresi Taban zemini reaksiyon modülü

Detaylı

Kırılma nedir? Bir malzemenin yük altında iki veya daha fazla parçaya ayrılması demektir. Her malzemede kırılma karakteri aynı mıdır? Hayır.

Kırılma nedir? Bir malzemenin yük altında iki veya daha fazla parçaya ayrılması demektir. Her malzemede kırılma karakteri aynı mıdır? Hayır. KIRILMA İLE SON BULAN HASARLAR 1 Kırılma nedir? Bir malzemenin yük altında iki veya daha fazla parçaya ayrılması demektir. Her malzemede kırılma karakteri aynı mıdır? Hayır. Uygulanan gerilmeye, sıcaklığa

Detaylı

E = U + KE + KP = (kj) U = iç enerji, KE = kinetik enerji, KP = potansiyel enerji, m = kütle, V = hız, g = yerçekimi ivmesi, z = yükseklik

E = U + KE + KP = (kj) U = iç enerji, KE = kinetik enerji, KP = potansiyel enerji, m = kütle, V = hız, g = yerçekimi ivmesi, z = yükseklik Enerji (Energy) Enerji, iş yapabilme kabiliyetidir. Bir sistemin enerjisi, o sistemin yapabileceği azami iştir. İş, bir cisme, bir kuvvetin tesiri ile yol aldırma, yerini değiştirme şeklinde tarif edilir.

Detaylı