HEPATIT C HASTALARI İÇİN BİLGİ BROŞÜRÜ. Şifa bulmanız mümkün ve iyileşme şansınız her zamankinden çok daha iyi.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HEPATIT C HASTALARI İÇİN BİLGİ BROŞÜRÜ. Şifa bulmanız mümkün ve iyileşme şansınız her zamankinden çok daha iyi."

Transkript

1 HEPATIT C HASTALARI İÇİN BİLGİ BROŞÜRÜ Şifa bulmanız mümkün ve iyileşme şansınız her zamankinden çok daha iyi.

2 Önsöz Sevgili okurumuz, Hepatit C enfeksiyonunu kapmış olduğunuzu henüz öğrenmiş olabilirsiniz. Partneriniz veya size yakınlığı bulunan başka bir şahıs bu hastalığa maruz kalmış olabilir. Doktorunuz sizi mutlaka hastalığınız hakkında detaylı bir biçimde bilgilendirmiştir ama bazı sorular ancak muayenehanenin kapısı ardınızdan kapandıktan sonra ortaya çıkar. Bu durumda bu broşür size yardımcı olacaktır. Bu broşürü okuyarak Hepatit C hakkında rahat rahat bilgi sahip olma imkanından yararlanın. Bundan sonraki sayfalarda, Hepatit C hastalığı ile bağlantılı tüm önemli hususlar sizin için özetlenmiştir. Broşür size sadece Hepatit C hastalığının oluşumu, seyri ve tedavisi hakkında değil, bilakis sizin gelecekte orada ya da burada karşınıza çıkacak tıbbi yöntemler ve teknik terimler hakkında bilgilendirecektir. Ve şunu unutmayın: YALNIZ DEĞİLSİNİZ! Her türlü sorununuzla sizi tedavi eden doktorunuza başvurabilirsiniz. Ayrıca Bilgiler ve Tavsiyeler bölümünde, danışmanlık bürolarının ve yardımlaşma gruplarının adreslerini bulabilirsiniz. Burada hastalığa maruz kalmış olan diğer insanlarla fikir alışverişinde bulunabilir, birbirinizi karşılıklı fikren ve fiilen destekleyebilir ve cesaretlendirebilirsiniz. Size bundan sonraki yolunuzda güç, sabır ve başarılar dileriz! MSD Hepatoloji Ekibiniz Bu broşürü okumakla siz zaten doğru yola adım atmış bulunuyorsunuz çünkü bilgi ediniyorsunuz. Ve her şeyden önemlisi de bu zaten: KENDİNİZ HAREKETE GEÇİN! Bu gerçeğe göğüs gerin ve inisiyatifi elinize geçirin. Doktorunuza akıl danışın. Virüse karşı verilecek mücadelenin oluşumuna siz de faal bir şekilde katkı sağlayın. Tedavinin başarısı için bunlar en önemli koşullardır. Ayrıca günümüzde terapi olanakları ve başarıları hiç olmadığı kadar çok iyileşmiştir. 2 3

3 İÇİNDEKİLER 3 Önsöz 4 İçindekiler 6 İlk cevaplar 8 Hepatit C Nedir? 8 Hepatit C virüsü ve Hepatit C hastalığı 10 Hepatit C ne sıklıkta görülür? 10 Hastalık size nasıl bulaşır? 11 Hepatit C ne kadar süreyle bulaşıcıdır? 12 Virüs ve karaciğer 12 Karaciğerin fonksiyonları 13 Hepatit C enfeksiyonunun doğal seyri 14 Akut Hepatit C 15 Kronik Hepatit C 16 Kronik Hepatit C den sonra ortaya çıkacak olası hastalıklar 19 Enfeksiyonun ve hastalık evresinin teşhis olanakları 19 Karaciğer ve karaciğer ağrısı 20 Karaciğerin muayenesi 20 Kan muayenesi 23 Ultrason muayenesi (üst batın sonografisi) 23 Karaciğer doku örneğinin alınması (karaciğer biyopsisi, karaciğer ponksiyonu) 24 Fibroscan muayenesi (ültrason impüls elastografisi) 25 Hepatit C enfeksiyonunun tedavisi 25 Kronik Hepatit C tedavisi 26 Kronik Hepatit C tedavisinin uygulanması 27 Hepatit C tedavisinin ilaçları 27 İnterferon nedir? 27 Ribavirin nedir? 28 Bir proteaz inhibitörü nedir? 28 Tedavinin hedefi: İyileşme! 29 HCV tedavisinin yan etkileri 30 HCV tedavisinde kontrendikasyonlar 31 Tedavinin başarısına nasıl katkıda bulunabilirim? 32 Virüsle geçen yaşantım 32 Etrafımdaki insanlarla ilişkilerim 32 Meslek hayatı 33 Bedensel yakınlık 33 Hijyenik tedbirler 34 Fihrist 36 Diğer bilgiler ve tavsiyeler 36 Bilgiler 36 Bölgelerarası organizasyonlar 37 Bölgesel yardımlaşma grupları 4 5

4 İLK CEVAPLAR Ayrıntılı bir șekilde bilgi almak istiyorsunuz ama birçok cevaplanmamıș soru karșınızda bir dağ gibi yükseliyor ve ileriyi görmenizi engelliyor. Bu soruların cevaplarına ihtiyacınız var, kısa ve öz cevaplara, çünkü o zaman hastalığınızla daha yoğun ve faal biçimde yüzleșme huzuruna kavușacaksınız. Bu broșür sizi hastalığınız hakkında bilgilendirecek ve sorularınızı cevaplamaya yardımcı olacaktır. İşverenime söylemek zorunda mıyım? Hepatit C enfeksiyonunuzu işvereninize bildirmekle yükümlü değilsiniz. Fakat bununla beraber mesleğinizin (tıbbi meslekler, kasap vs. gibi doğrudan kandan kana temas olabilecek meslekler) başkalarına bulaştırma riskini beraberinde getirip getirmediğini de dikkate almanız gerekir. Şimdi bana kim yardım edecek? Neden ben? Bu sorudan kurtulun, bunu size hiç kimse cevaplayamaz. Ardınıza bakmayın, önünüze bakın ve bu gerçeğe göğüs gerin. Şu anda şahsi katılımınız söz konusu, doktorunuz ve ailenizle bir olup bu hastalığa karış savaşın. Savaşı kazanabilirsiniz! Tekrar iyileşme şansına sahip miyim? Bunun cevabı, evet! Hepatit C yi yenme şansı, hiç bir zaman bugünkü kadar yüksek olmamıştı! Son yıllarda yapılan yoğun araştırma ve geliştirme çalışmaları sayesinde birçok Hepatit C hastasının bu virüsü yendiği tedaviler geliştirilmiştir. Siz de başarabilirsiniz! Bununla ilgili bu broşürün 25. sayfasından itibaren Hepatit C enfeksiyonunun tedavisi kısmı altında bilgi edinebilirsiniz Partnerim ve aileme bu virüsü bulaştırabilir miyim? Hepatit C, kan temasıyla bulaşır. Birkaç tedbire dikkat ederseniz hem şahsi evrenizi çok iyi koruyabilirsiniz, hem de günlük yaşam içerisinde birbirinize gösterdiğiniz sevgi ve yakınlıktan feragat etmek zorunda kalmazsınız. Her ne olursa olsun partnerinize ve size yakın insanlara hastalandığınızı bildirmeniz gerekmektedir. Kişisel çevrenizden destek göreceksiniz. Birlikten kuvvet doğar! İlave bilgileri, bu broşürün 31. sayfasından itibaren Virüsle geçen yaşantım kısmından edinebilirsiniz. Hepatit hastalarının tedavisi alanında uzmanlaşmış bir doktor, vereceğiniz kararlarda fikren ve fiilen yanınızda olacak ve size çağdaş tedavi olasılıkları hakkında tavsiyelerde bulunabilecektir. Bu doktorun ve ekibinin, Hepatit C enfeksiyonunun tedavisi hakkında engin deneyleri bulunmaktadır ve sizi tüm güçleriyle estekleyeceklerdir. Tüm sorularınızı ve korkularınızı dile getirmekten çekinmeyin. Bunun ötesinde, korkularınızı, endişelerinizi, deneyimlerinizi ve başarılarınızı hastalığa maruz kalmış olan diğer insanlarla paylaşabileceğiniz çok sayıda hepatit yardımlaşma grupları mevcuttur. Adresleri ve sorumlu kişilerin isimlerini, bu broşürün 35. sayfasından itibaren Diğer bilgiler ve tavsiyeler kısmı altında bilgi edinebilirsiniz. Ne yapabilirim? Gerçeğe göğüs gerin, ona boyun eğmeyin! Doktorunuzun kesin tedavi önerilerine riayet edin ve size verilen ilaçları doktorun talimatları doğrultusunda kullanın. Ayrıca örneğin broşürü okumak gibi mevcut bilgi edinme olanaklarından yararlanın ve hastalığınız hakkında bilgi edinin. Çok iyi bilgi edinirseniz, ileride karşınıza çıkacak durumlarda daha bilinçli karar verebilecek ve bu virüsle mücadelede doktorunuzun güçlü bir müttefiki olacaksınız. 6 7

5 HEPATİT C NEDİR? Hepatit C virüsü herkese bulașabilir! Hepatit C, prensipte herkese bulașabilecek bir virüs hastalığıdır. Fakat bununl a beraber virüs bulașan pek az insan, içinde Hepatit C virüsünü tașıdığının farkındadır. Kendilerini genelde iyi hissetmezler, yorgundurlar, iștahları kapanmıștır ve ișlerinde eskisi gibi randıman gösteremezler. Bu semptomlar tanımlanamadığından, hastalık çoğu zaman bir doktor tarafından dahi derhal teșhis edilemez. Ancak bir kan testi netlik kazandırır. Hepatit C antikor testi adı verilen testin uygulanması veya hastanın kanında Hepatit C virüsüne (HCV-RNS) ait ge netik bilginin (RNS = ribonükleik asit) kanıtlanması, virüsün mevcudiyetini açıkça belgeler. Bu testler sadece doktorunuz tarafından ve çoğunlukla rutin olmayan ișlemler olarak gerçekleștirilir. Hastalığın bir kez farkına varıldı mı, insan kendine șu soruyu sorar: Böyle bir enfeksiyonu ben nasıl kaptım?. İnsan bu soruya çoğu zaman doğru cevap alamayabiliyor. Bu hastalığa maruz kalan çok az insan, hastalığın kendilerine ne zaman ve nasıl bulaștığını bilirler. Fakat bununla beraber bir tedavinin bașarılı olması için hastalığın nasıl bulaștığından çok, ne zaman bulaștığı büyük rol oynamaktadır. Enfeksiyon ne kadar erken fark edilirse, iyileșme umudu da o kadar büyüktür. Hepatit C virüsü ve Hepatit C hastalığı Hepatit C virüsüne karșı bir așı bulunmamaktadır ama Hepatit C hastalığına karșı bir tedavi mevcuttur. Hepatit C virüsünün bir özelliği de, kendini sürekli değiştirme yeteneğidir. Dolayısıyla da bugüne kadar, örneğin Hepatit A ve B deki gibi Hepatit C ye karşı bir aşı geliştirilememiştir. Hepatit C virüsleri kan dolaşımına ulaştıklarında vücudun her bölgesine yayılırlar. Hepatit C virüsü kendini vücudun belirli hücrelerine son derece yakın hisseder. Virüs bu hücrelerden bazılarını kuluçka yeri olarak kullanır ve daha başka zarara yol açmadan orada beklemeye başlar. Özellikle karaciğer hücreleri Hepatit C virüsüne kendisini çoğaltması için muhtemelen ideal koşullar sunmaktadır. Virüs, şiddetle çoğalması nedeniyle zamanla karaciğer hücrelerini tahrip etmeye başlar. Vücudun karaciğerde oluşturduğu iltihaplanma reaksiyonu, vücudun Hepatit C virüsüne karşı mücadele etme çabasıdır. Aynı zamanda Hepatit C enfeksiyonu, tedavi görmeyen çoğu hastada (yaklaşık % 80 i ila 90 ı) kronikleştiğinden, Hepatit A virüsü enfeksiyonundan daha vahimdir. Neticede bir Hepatit C enfeksiyonu karaciğer sirozuna (karaciğerin fonksiyon kaybetmesi ile birlikte büzülmesi) dönüşebilir. En kötü durumda karaciğer hücreleri onlarca yıl sonra bozulmaya başlarlar ve bir karaciğer karsinomu (karaciğer kanseri) oluşur. Bu tür durumlarda tek çıkış yolu karaciğer naklidir. Karaciğer nakli, bir donörden bir alıcıya organ nakli anlamına gelmektedir. Karaciğer nakilleri özel merkezlerde gerçekleştirilir ve haftalarca hastanede yatmanızı gerektirir. Hepatit C enfeksiyonuna uygun ilaçlarla gerçekleştirilen bir tedavi, bu gelişmeyi engelleyebilir ve birçok hastada tümüyle iyileşmeye olanak tanır (bkz. Sayfa 25). Hepatit kavramı altında, karaciğerin çoğu zaman bir virüs tarafından neden olunan iltihaplanması anlaşılmaktadır. Toplamda en az yedi Hepatit virüsü bilinmektedir (A, B, C, D, E, F ve G). Bunlardan çoğunlukla Hepatit A, B ve C virüsleri görünmektedir. Hepatit C virüsünün ayrıca, jenotipler adı verilen en az altı değişik türü ve bununla birlikte tekrar yaklaşık 30 alt tipi vardır. 8 9

6 Hepatit C ne sıklıkta görülür? Hepatit C enfeksiyonu nadir görülen bir hastalık değildir! Hepatit C virüsünü vücutlarında taşıyan yaklaşık ila insan yaşamaktadır. Çoğu hasta bunu bilmeden taşır yılında sadece Almanya da yaklaşık 6858 yeni enfeksiyonlar teşhis edilmiştir. Hastalık size nasıl bulaşır? Hepatit C virüsünün bulașması her zaman virüs içeren kan veya doku ile direkt temas üzerinden gerçekleșir! Hepatit C virüsünün size bulaşması için sayısız olanak mevcuttur. Tümünde, enfeksiyonun her zaman virüs içeren bir kan veya doku yolu ile direkt temas üzerinden gerçekleştiği esastır. En sık bulaşma yolları aşağıda açıklanmıştır: İntravenöz (damar içi) uyuşturucu tüketimi İntravenöz uyuşturucu tüketimi, yüksek enfeksiyon riskini artırır. Çoğu zaman birden fazla insan aynı iğneyi kullanır ( needle-sharing ). Şırınga içerisinde veya iğne ucunda bulunan kan artıkları, bir sonraki kullanıcıya virüsü bulaştırabilirler. Tıbbi mesleklerde virüs bulaşmış kan ile temas Tıbbi mesleklerde çalışan ve bu esnada virüs bulaşmış kan ile temasa geçen insanlar, son derece tehlike altındadırlar. Burada örneğin yanlışlıkla iğne batması sonucu yaralanma nedeniyle istenmeyen kandan kana temas ve bu suretle Hepatit C virüsleri bulaşabilir. Diğer bulaşma yolları Bulaşıcı olan sadece taze kan değildir. Örneğin tıraş bıçakları veya pansuman malzemeleri üzerinde kurumuş olan kan da, enfeksiyona yol açabilir. Bu nedenle, virüs bulaşmış insanların kanları ile her türlü temastan kaçınılması son derece önemlidir. Güncel bilgilere göre virüsün tükürük, ter, gözyaşı veya sperma gibi diğer vücut sıvıları vasıtasıyla bulaşması pek ihtimal dahilinde değildir. Fakat bununla beraber Hepatit C virüsü, cinsel yolla bulaşabilir. Ancak bulaşma riski nispeten düşüktür ve yaşanan cinselliğe bağlıdır. Hepatit C ne kadar süreyle bulaşıcıdır? Bir hastanın bulaştırıcı olma potansiyeli, kendi enfeksiyonu ile başlar ve Hepatit C virüsü kanında bulunduğu sürece mevcudiyetini korur. Kan nakli veya kan ürünleri 1991 yılından önce Hepatit C virüsünün bulaşması çoğu vakada, (örneğin ameliyatlar esnasında veya diyaliz = suni böbrek yardımı ile gerçekleştirilen kan temizleme işlemi vasıtasıyla) kan nakli veya kan ürünleri vasıtasıyla oldu. Bu bulaşma yolu bugün katı kontroller ve güvenli temizlik işlemleri sayesinde neredeyse imkansızdır

7 VİRÜS VE KARACİĞER Hepatit C virüsü, enfeksiyondan sonra karaciğer içerisinde çoğalmaya başlar. Karaciğerin bunun sonucu iltihaplanması ve yapısında bağ doku şeklindeki değişiklik, uzun vadeli bakıldığında karaciğer fonksiyonlarına zarar verebilir. Hepatit C hastalığının bu akıbetlerini daha iyi anlayabilmek için, karaciğer fonksiyonlarını iyi bilmek önemlidir. Karaciğerin fonksiyonları Karaciğer en önemli metabolizma organıdır ve vazgeçilmezdir. Karaciğer, insan bedeninin en büyük bezesidir ve yaklaşık 1,5 kilo ağırlığındadır. Yeri sağ üst batındadır ve kaburgalar tarafından korunur. Karaciğer, vücudumuzun merkezi metabolizma organı olarak birçok hayati önem taşıyan fonksiyona sahiptir: Günde bir litreye kadar safra sıvısı üretmektedir. Gıda maddesinden yağları ve belirli vitaminleri toplamak için safraya ihtiyaç vardır. Kanda bulunan sindirimi kolay maddeleri toplar, protein yapıtaşlarını (amino asitleri) vücudun kendi proteinine dönüştürür, şekeri depolar ve kan vasıtasıyla vücut hücrelerine enerji dolu besin maddesi gönderir. Bütün eski ve tüketilmiş alyuvarları bozar. KARACİĞER Kalbe giren kan Bağırsağa giren safra KALP Kalpten çıkan kan Bağırsaktan çıkan kan Toksinleri bozar ve bunları kan ve idrar vasıtasıyla vücuttan atar. Alt ana toplardamar Cinsel hormonların ve vücudun kendi yağları için çıkış maddeleri oluşturur. SAFRA KESESI BAĞIRSAK Sağ karaciğer lobu Diyaframa bitişik karaciğer alanı Sol karaciğer lobu İyi bir kan pıhtılaşması fonksiyonu için önemli faktörleri üretir. Şekil 2: Metabolizmada merkezi organ olarak karaciğer. Hilal şeklinde karaciğer bağı Hepatit C enfeksiyonunun doğal seyri Virüsün bulaştığı andan itibaren ilk bulgular ortaya çıkana kadar, genelde bir ila altı ay (kuluçka süresi) geçer. Hastalık, akut ve kronik Hepatit C olarak ikiye ayrılır. Alt karaciğer lobu Safra kesesi Şekil 1: Sağlıklı karaciğer 12 13

8 % %80 Çoğu zaman hastalığa maruz kalmış kişilerin bağışıklık sistemi dışarıdan destek almadan, virüsü zararsız hale getirme durumunda değildir. Sonuç: Akut Hepatit C, kronik Hepatit C ye dönüşür. Akut Hepatit C enfeksiyonu Kronik Hepatit C enfeksiyonu %20 30 Karaciğer sirozu / fibrozu Karaciğer karsinomu %1 4/Yıl Şekil 4: Akut iltihaplanma halindeki karaciğer AY YIL Şekil 3: Bir Hepatit C enfeksiyonunun, karaciğerin her bir hastalık safhasındaki tasviri ile doğal seyri. Akut Hepatit C Akut Hepatit C çoğu zaman kronik Hepatit C ye dönüșür. Akut Hepatit C nadir olarak teşhis edilir. Bunun nedeni, Hepatit C virüsü enfeksiyonun akut safhada kendisini çoğu zaman hiç veya yalnızca tanımlanamayan şikayetler nedeniyle fark edilir kılmasıdır. Böylelikle akut Hepatit C hastalarının % inde alenen semptomlar görülmez (= asemptomik akut Hepatit C enfeksiyonu) ve yalnızca yaklaşık % 20 sinde yorgunluk, bitkinlik ve/ veya sarılık (= semptomik akut Hepatit C enfeksiyonu) ortaya çıkmaktadır. Nadir durumlarda (hastalık bulaşmış hastaların yaklaşık % sinde) akut Hepatit C, enfeksiyondan sonra bir ay içerisinde kendiliğinden iyileşir. Kronik Hepatit C Tedavi edilmezse Hepatit C enfeksiyonundan türeyen daha bașka hastalıklar da gelișebilir. Akut Hepatit C, hastalığa maruz kalmış kişilerin % ında kronik Hepatit C ye dönüşür. Virüsün altı aydan daha uzun vücutta kalması halinde, kronik Hepatit C den bahsedilebilir. Hepatit C virüsünün kendisini sürekli çoğaltması, bütün karaciğerin sürekli enfeksiyonuna yol açar. Vücudun özel savunma hücreleri enfekte olmuş karaciğer hücrelerini fark ederler ve bunları söndürürler. Bu karaciğer hücrelerinin yerine zaman içerisinde bağ dokuları oluşur ve karaciğerin içerisinde yara dokusu meydana gelir. Şekil 5: Kronik iltihaplanma halindeki karaciğer 14 15

9 Kronik Hepatit C den sonra ortaya çıkacak olası hastalıklar Kronik Hepatit C enfeksiyonuna maruz kalmış insanlar, şayet hastalık tedavi edilmezse karaciğer sirozu (karaciğerin büzülmesi) veya karaciğer karsinomu (karaciğer kanseri) geliştirme hususunda daha büyük risk altında bulunurlar. Karaciğer fibrozu ve karaciğer sirozu (karaciğer büzülmesi) Karaciğer fibrozunda, karaciğer dokusunun yara izi şeklinde değişikliği söz konusudur. Bu azar azar büzülmeye ve karaciğerin fonksiyon kaybına yol açar. Karaciğerin büyük bir kısmı yara izi dokusuna dönüşmüşse, karaciğer sirozundan (karaciğer büzülmesi) bahsedilebilir. Hepatit C hastalığına maruz kalmış tedavi edilmeyen hastaların yaklaşık % 25 i, takriben Şekil 6: Karaciğer sirozu 20 yıllık hastalık süresinden sonra karaciğer sirozu geliştirirler. Bir karaciğer sirozunun oluşması, alkol tüketimi veya ilaçların kötüye kullanılması gibi diğer risk faktörleri dolayısıyla daha da hızlanır. Karaciğer büzülmesinin ve onunla birlikte sirayet eden fonksiyon kaybının yanı sıra, karaciğer sirozu kapsamında zaman zaman hayati tehlike arz eden komplikasyonlar da ortaya çıkabilir (bkz. Tablo No. 1). Tablo No. 1: Karaciğer sirozunun komplikasyonları Daha hafif komplikasyonlar Orta şiddetli komplikasyonlar Sarılık (ikterus): Akyuvarlara ait sarı bir parçalama ürününün artırılmış konsantrasyonu sayesinde (bilirubin) cilt, mukoza zarı ve de gözakı sarı enge bürünür. Kaşıntı (pruritus): Cildin, zorunlu kaşınmayı tahrik eden kaşıntısı. Kaşıntı çoğu zaman bir hastalığın semptomudur. Kaşıntıya yol açan sinir taşıyıcıları, (histamin gibi) vücuda ait olabilirler veya ilaçlar, gıda maddeleri, alerjikler, temas maddeleri ve benzer maddeler tarafından harekete geçirilebilirler. Deri üzerinde örümcek ağı türünde kırmızı damarlar ve avuç içlerinin kızarması (spider nevüs): Özellikle kronik karaciğer hastalıklarında ortaya çıkan deri belirtileri. Atardamara ilişkin cilt damarlarının birkaç santim çapında, gözle görülür şekilde genişlemesi söz konusudur. Dalak büyümesi (splenomegali): Dalağın akut ve kronik büyümesi. Bunun çok farklı nedenleri olabilir. Yetişkinlerde dalağın ağırlığı genelde 350 gr artar veya ölçüleri normal değerlerin üzerine (azami genişlik 4 cm, enine kesit 7 cm, uzunluk 11 cm) çıkar. Karın boşluğunda doku suyunun birikmesi (aszites): Karın boşluğunda hastalıklı doku suyunun birikmesi. Karın boşluğunda genellikle çok cüzi doku suyu izleri bulunmaktadır. Ancak birçok hastalıkta, karın boşluğunda daha çok sıvı biriktiği örülmüştür. Hormon sistemi bozukluğu: Erkeklerde de mevcut olan dişi hormonlar (östrojenler), karaciğer tarafından artık yıkılamazlar. Erkeklerde göğüsler gelişebilir, testisler büzülebilir, cinsel istek ve iktidar azalabilir. Kadınlarda regl kanaması gecikebilir veya düzensizleşebilir

10 Tablo No. 1: Karaciğer sirozunun komplikasyonları Ağır komplikasyonlar (uzun hastalık sürecinden sonra) Pıhtılaşma faktörlerinin zayıflaması (koagülopati): Karaciğer, pıhtılaşma fonksiyonu için vazgeçilmez faktörler yaratmaktadır. Şayet karaciğer zarar görmüşse, bu üretim ölümcül kanamalara yol açabilecek derecede kısıtlanır. Kapı toplardamarı hipertansiyonu (portal hipertansiyonu): Karaciğer sirozunda, kanın kapı toplardamarında birikmesi dolayısıyla meydana gelir. Bu birikim, daha sonraki evrelerde yemek borusu gibi diğer toplardamarlarda basınç artmasına ol açar. Burada varisler oluşur. Şayet akabinde bu damarlarda örneğin kusma gibi ilave basınç artışları meydana gelirse, bu damarlar yırtılır. Meydana gelen bu kanama, hızla ölümcül olabilecek kan kaybına yol açar. Beynin karaciğere bağlı fonksiyon bozuklukları (hepatik ensefalopati): Karaciğer tarafından yıkılamayan (amonyak gibi) zehirli maddeler, kana ve bu suretle beyne karışır ve beyin hücrelerine zarar verirler. Bu durum, hastanın komaya girmesine kadar gelişebilir. Karaciğer kanseri (hepatoselüler karsinom): Bu kanser türünün yaklaşık % 80 i, karaciğer sirozundan kaynaklanmaktadır. Yılda % 3 ila % 5 karaciğer sirozu hastası, karaciğer kanserine yakalanmaktadırlar. Karaciğer karsinomu (karaciğer kanseri) Daha önceden karaciğer sirozu hastalığına yakalanmış hastalar, yılda yaklaşık % 1 4 oranında karaciğer karsinomu eliştirmektedirler. Şekil 7: Karaciğer kanseri Enfeksiyonun ve hastalık evresinin teşhis olanakları Hepatit C virüsü enfeksiyonunun semptomları başlangıçta, gripal enfeksiyon gibi diğer (daha hafif) hastalıklardan ayırt edebilecek kadar belirgin değildir. Teşhis çoğu zaman enfeksiyondan yıllarca sonra, karaciğer değerlerindeki artışın (transaminazlar) tespit edildiği, rutin bir muayene kapsamında gerçekleştirilir. Hastalığın kendisini ve hastalık evresini belirleyebilmek için, farklı muayenelerin yapılması gerekmektedir. Karaciğer ve karaciğer ağrısı Karaciğerin kendisi ağrımaz. Karaciğerin kendisinde sinir lifleri bulunmadığından, ağrıya yol açması mümkün değildir. Ancak karaciğer iltihaplanma süreçleri dolayısıyla şişmeye başlarsa, onu çevreleyen bağ doku kapsülü, basınç hissi veya basınç ağrısı olarak algılamaya yol açacak şekilde gerilir

11 Karaciğerin muayenesi Elle yapılan ilk muayenenizde doktorunuz karaciğerin büyüklüğünü ve niteliğini parmakları yoklayarak ve vurarak tespit edebilir. Ultrasonografi muayenesi (sonografi = organik dokunun muayenesine dair resim yansıtan işlem olarak ultrasonun uygulanması) daha kesin bir değerlendirmeyi mümkün kılar. Bu işlem sayesinde, organın büyümesi veya büzülmesi ve hatta dikkat çeken diğer unsurlar tespit edilebilmektedir. Kan muayenesi Bir Hepatit C enfeksiyonun mevcudiyeti ile ilgili ilk dayanak noktasını, transaminazlar adı verilen karaciğerin artış göstermiş laboratuar değerleri sunabilir. Aşağıdaki tablo laboratuar değerleri ve bu değerlerin anlamları hakkında fikir vermektedir: Tablo No. 2: Karaciğerin başlıca laboratuar değerleri Laboratuar değeri Normal değer aralığı Not GOT veya AST GPT veya ALT Gamma GT Glutamat Oksalasetat Transaminaz Glutamat Piruvat Transaminaz Gamma Glutamil Transferaz Bayanlar: U/l* Erkekler: U/l* Bayanlar: U/l* Erkekler: U/l* Bayanlar: < 39 U/l* Erkekler: < 66 U/l* AP Alkalin fosfataz Bayanlar: U/l* Erkekler: U/l* * U/I Litre başına birim (uluslararası birim tanımı) Artış, karaciğerin zarar gördüğünü veya safra yollarının tıkanıklığını gösterir. Akut virüs Hepatit halinde çoğu zaman > 1000 U/I*. Artış, karaciğerin zarar gördüğünü gösterir. Sadece Gamma GT artmışsa ama diğer değerler normalse, bu alkole bağlı bir bozukluk anlamına gelir. Artış, karaciğerin veya safra yollarının zarar gördüğünü gösterir. Şayet artış göstermiş GOT (AST) ve GPT (ALT) değerleri ölçülürse, GOT/GPT oranları adı verilen oranların hesaplanması vasıtasıyla karaciğer hasarı boyutunun değerlendirilmesi gerçekleştirilir. Bunun için GOT değeri, GPT değeri tarafından bölünür. Şayet sonuç <1 ise, bu hafif ve çoğu zaman iltihaplanmaya müsait bir karaciğer anlamına gelmektedir. Şayet sonuç 1 in üzerinde bulunuyorsa, bu ağır karaciğer hasarı anlamına gelmektedir. Bu karaciğer değerlerinin ortak noktası, sadece karaciğerin hasar görmüş olması bunun boyutları hakkında ilk uyarıları vermesidir. Bu nedenle Hepatit C enfeksiyonu şüphesini onaylamak için, daha başka muayenelerin yapılması gerekmektedir: Hepatit C virüsüne karşı antikorlar (Anti-HCV) Antikorlar, yabancı maddelerin engellenmesine yarayan vücuda ait proteinlerdir. Bunlar, şayet Hepatit C virüsleri gibi yabancı maddeler vücuda nüfuz etmişlerse oluşturulurlar. Her bir yabancı madde için özel antikorlar mevcuttur. Diğer hepatit enfeksiyonlarının aksine (örneğin Hepatit A ve B) Hepatit C virüslerine karşı antikorların mevcudiyeti, ancak enfeksiyondan yaklaşık altı hafta sonra kanıtlanabilir. Bu gerçek, tanısal boşluk olarak da tanımlanmaktadır. Şayet antikorlar kanıtlanabiliyorsa, burada akut mu, kronik mi yoksa süresi bitmiş bir Hepatit C enfeksiyonunun söz konusu olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu ayrımı yapabilmek için, PCR testi adı verilen ilave bir testin uygulanması gerekmektedir. PCR testi (Polimeraz Zincirleme Reaksiyonu) Sadece Hepatit C virüsüne karşı antikorların var olması, hastalığın teşhis edilmesine yeterli olmamaktadır. Antikorların, henüz iyileşmiş bir Hepatit C enfeksiyonu nedeniyle kanda bulunmaları mümkündür. Yalnızca virüsün kendisi (daha doğrusu: virüsün genetik bilgisi (RNA)) direkt kanda kanıtlanabiliyorsa, gerçekten de faal bir Hepatit C enfeksiyonu mevcuttur. Bu kanıt, Polimeraz Zincirleme Reaksiyonu (PCR) adı verilen bir reaksiyon yardımı ile elde edilir. PCR, virüsün genetik bilgisinin saptanması için en hassas işlemdir. PCR yardımı ile virüs yükü de saptanır

12 Virüs yükü Virüs yükü, kanda bulunan virüslerin sayısını yansıtmaktadır. Bununla birlikte virüs yükü, tedavinin başarısı için önemli bir rol oynar. Genotipleme Hepatit C virüsünün tam karakteristiğini ortaya çıkarmak için, genotipin = genotiplemenin saptanması gerekmektedir. Dünya çapında Hepatit C virüsünün en az altı değişik türü ve bununla birlikte tekrar yaklaşık 30 alt tipi tanınmaktadır. Genotipin saptanması, tedavinin süresi üzerinde türe ven süreye olan etkisi bulunduğundan (bkz. Sayfa 26, Tablo No. 4) önemlidir. Almanya da ekseriyetle Genotip 1 (alt tip 1b) ve 3 (alt tip 3a) görülmektedir. Tablo No. 3: En önemli laboratuar parametreleri Laboratuar parametreleri Antikor kanıtı Anti-HCV HCV-RNS (PCR testi) HCV-RNS virüs yükü Genotipleme Karaciğer değerleri (transaminazlar, özellikle GPT) İfade Hepatit C virüsü ile teması gösterir. Hepatit C virüsünün mevcudiyetini gösterir. Vücuttaki virüs sayısını gösterir. Bu tedavinin seyri için önemlidir ama hastalık faaliyetinin tahmini için önemli değildir. HCV genotipini saptar. Bu genotip tedavinin süresi üzerinde türe ve süreye olan etkisi. Karaciğer iltihabının, iltihaplanmaya müsait faaliyetinin tahmini. Diğer karaciğer hastalıklarının hariç kılınmasına dair diğer muayeneler (Hepatit B, otoimmün hepatit vs.) Bir hastada Hepatit C enfeksiyonunun teşhis edilmesi halinde, çoğu zaman karaciğerde halihazırda meydana gelmiş hasarlar hakkında net bir fikir edinmek önemlidir. Ultrason muayenesi (üst batın sonografisi) Ultrasonografi muayenesi, karaciğeri daha detaylı incelemek için en basit yöntemdir. Bu sayede karaciğerin boyutu, şekli ve niteliği değerlendirilebilmektedir. Ultrasonografi muayenesi yardımı ile, mevcut siroza dair uyarılar veya ileri safhada bulunan bir karaciğer hastalığının diğer emareleri görülebilir. Bunun haricinde karaciğerin kan dolaşımı, özellikle kapı toplardamar bölgesindeki kan akışı muayene edilir. Bununla birlikte, mevcut bir kapı toplardamar hipertansiyonunun belirtileri saptanabilir (bkz. Sayfa 18, Tablo No. 1). Karaciğer doku örneğinin alınması (karaciğer biyopsisi, karaciğer ponksiyonu) Karaciğerin durumu hakkında daha detaylı bir açıklamanın gerekli olması halinde, karaciğerden küçük bir doku örneğinin alınması suretiyle gerçekleştirilen bir karaciğer biyopsisi yapılabilir. Karaciğer biyopsisi ayakta, yani hastanede konaklamadan gerçekleştirilebilir. Ama genelde yatılı biyopsi sonrası 24 saatlik gözetim süresine riayet edilir (bkz.sayfa 24, Şekil 8). Karaciğer biyopsisinin uygulanması için hasta sırtüstü yatar. Ultrason yardımı ile ponksiyon yeri kararlaştırılır. Akabinde lokal anestezi altında uzun bir iğneyle sağ taraftan karaciğere girilir ve bir miktar karaciğer dokusu alınır

13 HEPATİT C ENFEKSİYONUNUN TEDAVİSİ Hepatit C iyileștirilebilir! Hastalık ne kadar önce teșhis edilirse, iyileșme șansı o kadar büyüktür! Kan tahlilleri ve diğer muayeneler bir Hepatit C enfeksiyonunun mevcudiyetini onaylamıșlarsa, doktorunuz sizinle birlikte tedaviye bașlanıp bașlanmayacağını ve bașlanacaksa bunun zamanını kararlaștıracaktır. Ponksiyon buraya uygulanır Tedavi tümüyle bireysel olarak menfaatlerinize yönelik ve genelde ayakta, yani endi tarafınızdan evde gerçekleștirilebilir. Şekil 8: Karaciğer ponksiyonu Alınan örnek incelenmek üzere bir patoloji enstitüsüne (doku örneklerinin belirli değişikliklere dair incelendiği kuruluş) gönderilir. Orada elde edilen bulgu, doktorunuza geri gönderilir. Karaciğer biyopsisi halihazırda, iltihaplanmaya müsait faaliyeti ve de mevcut bir bağ doku çoğalmasını saptamak için en iyi olanaktır! Fibroscan muayenesi (ültrason impüls elastografisi) Karaciğerin durumu hakkında Fibroscan muayenesi sonucunda da bilgi edinilebilir. Bu muayene türü yeni bir muayene metodu olup ültrason muayenesine benzer, ağrısız, invasif olmayan bir yöntemdir. Fibroscan muayenesinde karaciğer fibrozu, karaciğer dokusunun sertliği belirlenerek değerlendirilir. Fibroscan muayenesi karaciğer biyopsisine alternatif olabilir, fakat bugünkü durumu ile fibroz safhasının güvenli bir şekilde teşhis edilmesi Fibroscan muayenesi ile daha mümkün değildir. Kronik Hepatit C tedavisi Tedavinin süresi, virüs tipine (genotipe) tabidir. Hepatit C virüsünün farklı virüs tipleri mevcuttur. Bunlara genotip de denir (genotip 1, 2, 3, 4, 5, 6, kısa tanımlaması GT 1, 2, ). Ayrıca bazı genotipler, subtip (a, b, c ) olarak adlandırılan alt gruplara ayrılmaktadır. Almanya da en sık genotip/subtip 1a ve 1b görülmektedir, bunları genotip 2 ve 3 takip etmektedir. Genotip 4 ise daha nadir görülmektedir. Farklı genotip ve subtip virüsleri, virüslerin münferit bileşenleri açısından farklıdır. Genotip türüne bağlı olarak, virüsle savaşmak için farklı tedavi yaklaşımları mevcuttur. Bu nedenle tedaviye başlanmadan önce her hastada önce genotip belirleme işlemi gerçekleştirilmektedir. Sayısız büyük ve dünya çapında gerçekleştirilen klinik araştırmalar, kronik Hepatit C nin tedavisi için antiviral kombinasyon tedavisinin halihazırda en başarılı tedavi yöntemi olduğunu göstermiştir. Kombinasyon tedavisi iki veya üç ilaçtan oluşmaktadır: Pegile -İnterferon ve Ribavirin den oluşan ikili kombinasyon tüm tedavilerin bir parçasıdır. Genotip 1 tedavisinde hastalara ayrıca bir proteaz inhibitörü verilebilir, böylece onlara bir üçlü kombinasyon verilmektedir (yani üç ilaçtan oluşan bir kombinasyon)

14 Kronik Hepatit C tedavisinin uygulanması Doktorunuz ve ekibi, sizi tedavi öncesinde detaylı bir șekilde bilgilendirecek ve eğitecektir. Tedavinin mümkün oluğunca yüksek bir oranda bireyselleştirilmesi, hepatit C hastalığın mümkün olduğunca çok hastada iyileşmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Genotip ile birlikte aşağıda belirtilen hususlar hangi ilaçların ne kadar süreyle alınması gerektiğini etkilemektedir: Önceden gerçekleştirilen tedaviler, virüs yükü, tedaviye cevap verme oranı, fibrozun/sirozun mevcut olup olmadığı ve mevcut ise ağırlık derecesi. Önceden gerçekleştirilen tedaviler: Hastanın önceden İnterferon ve Ribavirin içerikli bir tedavi (almış ise = ön tedavi görmüş hasta) görmüş olup olmadığı (almamış ise = tedavi açısından naif hastalar), hepatit C tedavisi açısından önemli bir seçim kriteri. Tedavi açısından naif olan hastaların güncel tedavisine ilk tedavi denilir Önceden tedavi görmüş olan hastaların tedavisine ise re-tedavi denilir. Virüs yükü, cevap verme oranı ve fibroz/siroz: Tedaviden önce virüs yükünün belirlenmesi bazı hastalarda tedavinin süresinin belirlenmesi için belirleyici bir etkendir. Tedavi süreci esnasında belirli anlarda virüs yükünün belirlenmesi ile tedaviye cevap verme oranı ve buna bağlı olarak tedaviye ne şekilde devam edileceği hususu belirlenmektedir. Bazı hastalarda bir fibrozun/sirozun mevcut olması da önem arz etmektedir. Tablo No. 4: Genotipe bağlı tedavi süresi Genotip Tedavi süresi 1 24 ile 48 hafta arasında 2 24 hafta, bazı durumlarda 16 hafta 3 24 hafta, bazı durumlarda 16 hafta 4 48 hafta, bazı durumlarda 24 hafta Hepatit C tedavisinin ilaçları İnterferon nedir? İnterferonlar, bir iltihaplanma halinde ve bir virüs ile temastan sonra diğerlerinin arasında alyuvarlardan oluşturulan vücuda ait albüminli maddelerdir. Vücudun virüs enfeksiyonlarına karşı savunmasında merkezi bir rol oynamaktadırlar. Hepatit C enfeksiyonunun tedavisi için özellikle, bioteknolojik olarak üretilen, yavaşlatılmış (pegile) alfa interferon (uzun süreli interferon, PEG-IFN-α) kullanılmaktadır. Pegile alfa interferonlar, örneğin tıpkı şeker hastasında (diyabetik) insülin gibi derinin altına (subkutan) deri altı yağ dokusuna enjekte edilirler. Bu sayede vücudu yüksek dozda alfa interferonla beslemek ve onu Hepatit C virüsüne karşı mücadelesinde desteklemek mümkün olmaktadır. Haftada bir kere: Pegile α-interferon, şeker hastasındaki enjeksiyona benzer şekilde, karın veya uyluk bölgesinde deri altı yağ tabakasına enjekte edilmektedir. Uygun bir eğitimden sonra enjeksiyonları kendiniz yapabilirsiniz. Ribavirin nedir? Ribavirin, virüsün çoğalmasını engelleyen ve bu sayede pegile alfa interferon uygulanarak yapılan tedaviyi etkili bir şekilde destekleyen bir maddedir. Kronik Hepatit C hastalığında Ribavirin tek başına kullanılmasının tedavi edici bir etkisi yoktur. Pegile alfa interferon ve ribavirinden oluşan kombinasyon tedavisinin yürürlüğe konulması sayesinde, virolojik tepki oranları ve bu sayede tedavi şansları gözle görülür bir şekilde iyileştirilebilmiştir. Ribavirin günde iki kez ağızdan alınmaktadır (hap, kapsül veya çözelti halinde). Günde iki kere (sabahları ve akşamları): Ribavirin, günde iki kere hap, kapsül veya çözelti olarak ağızdan alınmaktadır

15 Bir proteaz inhibitörü nedir? Hepatit C virüslerine karşı verilen proteaz inhibitörleri, virüsün, çoğalması için ihtiyaç duyduğu proteinleri engellemektedirler. Yeni üçlü tedavi (pegile α-interferon ve Ribavirin den oluşan ikili kombinasyona bir proteaz inhibitörün ilave edilmesi) genotip 1 hastalarında hepatit C hastalığın iyileşme oranını belirgin şekilde arttırabiliyor. Proteaz inhibitörü sadece genotip 1 enfeksiyonu olan hastalar için ruhsatlıdır ve diğer genotipler için onaylı değildir. Proteaz inhibitörü kapsül veya hap şeklinde alınmaktadır. Günde üç kere: Proteaz inhibitörleri günde üç kere alınmaktadır. Mümkün olan en iyi şekilde vücuda geçmesini ve yeterli yükseklikte bir etki seviyesini sağlamak için proteaz inhibitörleri öğünlerle birlikte alınmalıdır. Tedavinin hedefi: İyileşme! Tedavinin baş hedefi Hepatit C hastalığının iyileştirilmesidir. Bu hedef, Hepatit C virüsünün tümüyle ortadan kaldırılması (sürekli virüs eliminasyonu) ve karaciğer değerlerinin normale dönüşmesi ile bağlantılıdır. Sürekli virüs eliminasyonu ve bu sayede iyileşme, eğer virüs veya virüse ait genler (HCV-RNS) tedavi sonrasında altı ay boyunca artık kanda kanıtlanamıyorsa kabul dilebilir. Diğer tedavi hedefleri şunlardır: Karaciğer iltihabının azaltılması Bağ doku artışının (fibrozik gelişimi) azaltılması Bir karaciğer karsinomu gelişme riskinin azaltılması Siroz oluşumunun engellenmesi veya yavaşlatılması HCV tedavisinin yan etkileri Interferon ve Ribavirin terapisinin yan etkileri, başlangıçta özellikle grip benzeri belirtilerden meydana gelmektedir. Örneğin ateş titremesi, ateş, uzuv, eklem ve baş ağrıları, bulantı veya iştahsızlık ve kilo kaybı. Kusma ve diyare daha ender ortaya çıkmaktadır. Başlangıç aşamasında sık sık kan parametreleri değişimleri, özellikle de alyuvarların ve parametre pla klarının azalması söz konusu olmaktadır. Öyle ki, her 2 3 haftada bir hassas kan parametrelerinin kontrolü gerekli olmaktadır. Çoğunlukla terapi boyunca yorgunluk, uyku bozuklukları, isteksizlik ve keyifsizlik de gözlemlenmektedir. Ayrıca depresif moralsizliklere ve mevcut depresyonların kötüleşmesine de rastlanabilmektedir. Tedavi gören hastalar sık sık cilt kuruluğundan ve mukoza kurumasından da (gözler, ağız) yakınmaktadır. Terapi sürecindeki diğer yan etkiler kaşıntı, deri eksantemi ve saç dökülmesi olabiliyor. Interferonlar yüzünden zaman zaman kısmen geri çevrilmez ve terapi gereksinimi duyan tiroit bezi işlev bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Nörolojik bağlamda tat alma bozuklukları ve uzuvlarda duyusal bozukluklar (polinöropatiler) görülebilir. Bu tür bir tedavide, özellikle önceden diyabetes mellitüs hastalığına (şeker dönüşüm hastalığına) yakalanmış olan veya arteriel hipertonisi (yüksek kan basıncı) bulunan hastalarda görme bozuklukları ortaya çıkabilir. Öyle ki, bu hastalarda terapi başlangıcından önce, göz arka planının incelenmesi gerekir. Koroner bir kalp rahatsızlığı bulunan hastalarda, tedavi sırasında hassas kan değerleri kontrolleri gerekli olur. Antiviral terapi çerçevesindeki özel riskler konusunda, kardiyolojik bulguları ibraz ettiğiniz bir hekim tarafından şahsen bilgilendirilmelisiniz. Yan etkilerin sıklığı ve yoğunluğu, terapi süreci boyunca genelde azalır. Yan etkilerin çoğu, antiviral tedavi bittikten sonra hızla yok olur. Hayvanlarla yapılan deneyler sonucunda anlaşıldığı üzere, özellikle Ribavirin tedavisi nedeniyle çocuklarda özürlü gelişimlerin riski belirgin bir artış gösteriyor. Bu sebeple gebelik kesinlikle önlenmelidir. Ribavirinin bedenden gecikmeli atımı yüzünden, bu durum terapi bitiminden sonraki 4 ay için de geçerlidir. Ribavirin tedavisi gören erkekler de doğacak çocuğun özürlülük riski arttığı için terapi bitiminden sonra en az 7 ay boyunca hamile kalınmamalıdır. Hamile hastalarda Interferon ve Ribavirin tedavisi yapılamaz. Olası yan etkiler burada tam olarak belirtilemediğinden, ilgili preparatların ambalajlarında bulunan prospektüslere de riayet edilmelidir

16 Üçlü tedavide proteaz inhibitörünü tat alma duyusunda ayrıca bir kısıtlamaya neden olabilir. Tat almadaki bu değişim genellikle geçicidir ve tedavi sonrasında hızlı bir şekilde düzelmektedir. HCV tedavisinde kontrendikasyonlar Interferon ve Ribavirin ile yürütülecek bir antiviral terapinin kontrendikasyonları, alyuvarların ve akyuvarların ve kan plaklarının belirgin şekilde azalması, ağır nörolojik (örneğin serebral kramplar), psikiyatrik (ağır ve terapi gerektiren depresyonlar veya psikozlar) ve kardiyovasküler yan etkilerin ve bir kanser hastalığının mevcudiyetidir. Sistematik, bağışıklığa süpresif bir etkide bulunan tedaviler (örneğin bir kortizon preparatı vasıtasıyla) gerektiren hastalıklar da, Interferon ve Ribavirin ile yürütülen bir antiviral tedaviye karşı, kontrendikasyon konumunda yer alırlar. Tiroit bezi bozukluklarının mevcut olmadığı, terapi başlangıcından önce tespit edilmelidir, zira tedavi nedeniyle kötüleşme tehlikesi söz konusudur. Tiroit bezi bozuklukları tedavisi sona erince, antiviral terapiye başlanabilir. Önceden diyabetes mellitüs hastalığına yakalanmış olan veya arteriel hipertonisi (yüksek kan basıncı) bulunan hastalarda tedavi boyunca retinada değişiklikler meydana gelme riski arttığından, bu hastalarda terapi başlangıcından önce, göz arka planının incelenmesi gereklidir. Yine terapi başlangıcından önce ve terapi boyunca, diyabet veya hipertoninin iyi seyrettiğinden emin olunması gerekir. Önceden koroner bir kalp hastalığına yakalanmış olan hastalar, sadece istikrarlı bir hastalık sürecinde ve bir efor EKG si yapıldıktan sonra antiviral tedaviye tabi tutulmalıdır. Bu gibi hastalarda, tedavi boyunca hassas süreç kontrolleri gereklidir. Böylece alyuvarların tedavi çerçevesindeki azalışı erkenden saptanabilir ve gerektiğinde ilaçların dozajları ayarlanabilir. Ribavirin kesinlikle hamilelik döneminde alınmamalıdır. Tedavinin başarısına nasıl katkıda bulunabilirim? Düzenli ilaç alımı tedavinin bașarısına büyük ölçüde katkı sağlar! Siz, hasta olarak hepatit C tedavinizin başarısı için en önemli etkenlerden birini oluşturuyorsunuz. Birkaç kuralı dikkate alırsanız, şifa bulma şansınız artacaktır! Tedavinin başarısı için kurallar Pegile interferon alfayı haftada bir kez hep aynı saatte enjekte edin tek bir hafta atlamayın. Ribavirin kapsüllerini veya haplarını her defasında bir hafta için bir ilaç kutusuna ayırın. Sabahları ve akşamları her zaman doktorun önerdiği sayıdaki Ribavirin kapsüllerini/ haplarını veya eksiksiz miktardaki Ribavirin çözeltisini alınız hiçbir günü atlamayınız. Doktorunuz bir proteaz inhibitörü tedavisi belirlediği takdirde sabah, öğle ve akşam yemekle birlikte tavsiye edilen tablet veya kapsüller alınmalıdır. ilaçlarınızı düzenli kullanınız. Öğün atlamayınız. Güvenli bir şekilde hamilelikten korunmaya dikkat edin. Alkol almayın. İstisnasız tüm doktor randevularınıza gidin. Ailenizde sizi tedavi olurken sonuna kadar destekleyecek bir partner bulun. İlave ilaçları yalnızca doktorunuza danıştıktan sonra alın. Çok hareket etmeye, sağlıklı beslenmeye ve bol sıvı içmeye dikkat edin

17 VİRÜSLE GEÇEN YAŞANTIM Normal yașamda virüsün bulașma riski son derece düșüktür. Bir Hepatit C enfeksiyonunun var olması, kendinizi geri çekmenize neden değildir. Ailenizdeki bireylere veya diğer özel veya mesleki çevrenizde bulaștırma riski, eğer bazı davranıș kurallarını dinleyip uygularsanız son derece düșüktür. Etrafımdaki insanlarla ilişkilerim Sosyal ilișkilerinize alıșık olduğunuz gibi devam edin! Hepatit C virüsünün tükürük ve sağlam deri üzerinden bulaştığı, bugüne kadar görülmemiştir. Bu, virüsün basit bir kucaklaşma veya bir öpücük sayesinde ktarılmadığı anlamına gelmektedir. Sofra takımları, bardaklar veya diğer yemek takımları tarafından bulaşması kan bulaşmamış olması haricinde mümkün değildir. Doktorlarınızı, dişçilerinizi ve temasta bulunduğunuz diğer tıbbi personeli Hepatit C enfeksiyonunuz hakkında bilgilendirmeniz gerekir. Her halükarda partnerinizi ve/veya ailenizi, birlikte hastalıkla baş etmenin yollarını bulabilmek için bilgilendirmeniz gerekir. Bedensel yakınlık Cinsel temas ve okșamalara izin verilmektedir! Kucaklamak veya öpüşmek gibi bedensel temaslar vasıtasıyla Hepatit C virüsü genelde bulaşmaz. Cinsel ilişki ile virüsün bulaşması prensip olarak mümkün olmakla birlikte her ne olursa olsun enderdir ve kesin olarak uygulanan cinsellikle bağlantılıdır ve prezervatiflerin kullanımı sayesinde daha da azaltılabilir. Hijyenik tedbirler Alacağınız basit hijyen tedbirleri sayesinde kendinizi ve bașkalarını koruya-bilirsiniz! Virüsün her şeyden önce, tehlike potansiyeli bulunan enjeksiyon malzemesinden ve diğer batıcı veya kesici cihazlardan bulaşmasının engellenmesi gerekmektedir. Bu özellikle uyuşturucu madde tüketiminde olduğu kadar kurallara göre yapılmayan dövmelerde, piercinglerde ve özellikle iğnelerle yapılan kuşkulu sağlık kürleri için önemlidir. Uyuşturucu madde tüketiminde tek bir iğnenin paylaşılmasından ( needle-sharing ) kaçınılması gerekmektedir. Meslek hayatı Çok az kısıtlama ile mesleğinizi her zamanki gibi icra edebilirsiniz! İşvereninize Hepatit C enfeksiyonunuzu bildirmekle yükümlü değilsiniz. Ancak her zaman, mesleğinizin başkalarına bulaşma riskini beraberinde getirip getirmediğini dikkate almanız gerekir. İMesleki kısıtlamalar yalnızca kandan kana temasın düşünülebileceği mesleklerde ortaya çıkabilir (örneğin tıbbi meslekler). İKan veya vücut salgıları ile temasta, tek kullanımlık eldivenlerin kullanılması tavsiye edilir

18 Fihrist EVR (Early Virological Response/Erken Virolojik Cevap) Erken virolojik cevap durumu, 12 haftalık tedavi sürecinden sonra virüs yükü tespit edilebilir sınırın altında kalan hastalarla ilgilidir. Genotip Genotip denildiğinde genetik donanım, yani bireysel gen seti kastedilmektedir. Hepatit C virüsünde bilenen 6 genotip ve 50 den fazla subtip mevcuttur. Genotipin bilinmesi, tedavi ile ilgili tavsiyeler ve danışmanlık hizmetleri için destekleyici bir bilgidir. HCV genotip 2 veya 3 hastalarında, pegile α-interferon ve Ribavirin içerikli kombinasyonla yapılan tedavide, cevap verme oranı belirgin şekilde daha yüksektir. HCV genotip 2 veya 3 hastalarında genelde tedavi aynı şekilde 24 hafta sürdürülmektedir. Buna karşın HCV genotip 1 hastaların çoğuna 48 haftalık bir tedavi önerilmektedir. GOT (Glutamat-Oxalacetat-Transaminase), özellikle karaciğer, kalp ve iskelet adalelerinde mevcut olan bir enzimdir. Bu enzim kalp krizinde, karaciğer iltihaplarında ve örn. B. Hepatit, karaciğer kanseri, pankreas hastalıklarında ve benzeri başka hastalıklarda yüksek çıkabilir. GPT (Glutamat-Pyruvat-Transaminase/ Glutamat-Pirüvat Transaminaz ), bir enzimdir ve özellikle karaciğer hücrelerinin sitoplazmasında (hücre içeriğinde) mevcuttur ve bu nedenle karaciğer hastalıkları için bir belirteçtir (örn. B. virütik hepatit, safrakesesi hastalıkları, karaciğer kanseri). HCV-RNA HCV = Hepatit C virüsü RNA = Ribo nukleik asit (kalıtsal bilgileri tașıyan madde) HCV-RNA, özel kan testlerinde çoğaltılmaktadır ve böylece tespit edilebilir duruma gelmektedir. Böylece örneğin bir hastanın hepatit C hastası olup olmadığı veya vücudun bir tedaviye cevap verip vermediği tespit edilebilir. Hepatit Hepatit denildiğinde karaciğerin tüm iltihaplı hastalıkları kastedilmektedir. Bu hastalık sürecinde karaciğer hücreleri hasar görmektedir ve karaciğer organ olarak fonksiyonu ciddi şekilde kısıtlanmaktadır. Hastalığa virüsler, bakteriler ve parazitler olduğu kadar alkol, ilaç kullanımı ve başka hastalıklar neden olabilir. Hepatit en çok virüsler tarafından tetiklenmektedir. Kontrendikasyonlar Tedavinin sürdürülmemesi gereken durumları açıklar. Karaciğer fibrozu Karaciğer dokusunun skar dokusuna dönüşmesi. Fibroz, aşama aşama karaciğerin büzüşmesine neden olmaktadır ve karaciğer işlevlerini artık (yeterince) yerine getiremez. Karaciğer sirozu Karaciğer dokusunun büyük bir bölümü skar dokuya dönüşmüş durumdadır, karaciğer büzüşmüştür ve işlevlerini artık yerine getiremez. Yan etkiler İlacın hastanın vücudunda istenen etki ile birlikte ortaya çıkan istenmedik etkileri tarif etmektedir. RVR (Rapid Virological Response/Erken Virolojik Cevap) RVR ile hızlı bir virolojik cevap tarif edilmektedir. Bu durumda virüs, yani HCV-RNA, tedavi başlangıcından 4 hafta gibi bir süreden sonra artık tespit edilemez duruma gelmektedir. Sonografi Muayene ve organik dokunun değerlendirilmesi için görselleştirme yöntemi olarak ultrasonik sesin kullanılması yöntemine verilen addır. Çoğunlukla karaciğer incelenmektedir. Sonografi ile örneğin organın fazla büyük veya büzüşmüş olup olmadığı ya da başka dikkat çekici durumlar tespit edilebilir. SVR (Sustained Virological Response/Kalıcı Virolojik Cevap) ile kalıcı virolojik yanıt tarif edilmektedir. Tedavi tamamlandıktan 24 hafta sonra virüs artık tespit edilemediğinde, kronik hepatit C hastalığı iyileşmiş olarak kabul edilmektedir. Test yöntemi Bir test yöntemi, örn. virüslerin tespit edilmesi için uygulanan testler gibi tıbbi testlerin nasıl uygulanacağını açıklamaktadır. Hepatit sözkonusu olduğunda farklı test yöntemleri (PCR = Polimeraz Zincirleme Tepkimesi, ELİZA = enzim ilintili immün testi, vs.) virüsün ve antikorların tespit edilmesi için uygulanmaktadır. Hepatit C de ayrıca genotip ve virüs miktarı belirlenmektedir. Test yönetmeleri, tespit edilebilme sınırları bakımından birbirinden farklıdır. Bu nedenle sonuçların yorumlanması için testin adının tam olarak bilinmesi çok önemlidir. Transaminazlar Transaminazlar, enzimlerdir. Örn. B. karaciğer hastalıklarında belirleyici bilgiler sağlayabilen GOT ve GPT gibi. Virüs yükü Virüs yükü, kan içerisinde bulunan virüs adedini yansıtmaktadır. Hepatit C tedavisinde önemli bir rol oynamaktadır örneğin, iki ölçüm anı arasındaki virüs yükünün değişmesi veya tedavinin belirli bir anında salt virüs adedinin Belirlenmesi. HCV-RNA negatif, hiç Hepatit C virüsünün tespit edilemediği anlamına gelmektedir. HCV- RNA pozitif ise Hepatit C Virüsünün tespit edildiği anlamına gelmektedir

19 DİĞER BİLGİLER VE TAVSİYELER Yanınızda fikren ve fiilen doktorunuzdan bașkaları da var. Aşağıda, size yetkin bir şekilde yardımcı olabilecek ve hastalığa maruz kalmış kişilerle temasa geçmenizi mümkün kılabilecek başvuru ve bilgi noktalarının detaylarınıbulabilirsiniz. Bilgiler Bölgelerarası organizasyonlar Kompetenznetz Hepatitis Carl-Neuberg-Str Hannover Tel Faks www. kompetenznetz-hepatitis.de Deutsches Hepatitis C Forum e. V. Hauptstr Diemelstadt Tel Faks Deutsche Leberhilfe e. V. Krieler Str Köln Tel Faks BundesArbeitsGemeinschaft Leber (Karaciğer Ana Konulu Federal İşbirliği Platformu) BAG Leber e. V. c/o Deutsche Leberhilfe e. V. Luxemburger Str Köln Tel Faks Verein leberkrankes Kind e. V. Evelyn Witt (1. Başkan) Böttcherstr Elze Tel. / Faks Deutsche Leberstiftung Carl-Neuberg-Straße Hannover Tel Faks Bölgesel yardımlaşma grupları Baden-Württemberg Hermann Kuon Spagenstr Mutlangen Tel Faks Bayern Hepatitishilfe Mittelfranken e. V. Susanne Nückles Breite Gasse Nürnberg Tel Faks Berlin Berliner Leberring e. V. Sabine von Wegerer Charité Campus Benjamin Franklin Bina III, 1.KAT, sağ Hindenburgdamm Berlin Tel. / Faks Hamburg Deutsche Leberhilfe e. V. Hamburg ta iletişim kurulabilen nokta Rolf Vieroth Tel Hessen Deutsche Leberhilfe e. V. Hessen de iletişim kurulabilen nokta Heike Dulitz Löhnberger Str Mengerskirchen-Dillhausen Tel Faks Ludwigshafen / Mannheim Hepatitis C Selbsthilfe Margrit Gräser Tel. /Faks Mecklenburg-Vorpommern Deutsche Leberhilfe e. V. Rostock ta iletişim kurulabilen nokta Cornelia Eckfeldt Taklarring Rostock Tel. / Faks Niedersachsen Deutsche Leberhilfe e. V. İletişim kurulabilen nokta Niedersachsen c/o Th. Bertram Tel Faks

20 Notlar Rhein-Main / Rheinhessen Selbsthilfegruppe Rhein-Main e. V. Günter Leppert Rüdigerstr Wiesbaden Tel Faks Saarland Marina Schweitzer Tel. / Faks Thüringen Deutsche Leberhilfe e. V. Thüringen de iletişim kurulabilen nokta Cranachstr Weimar Tel

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi Bu ilaç, ek bir denetime tabi tutulmaktadır. Böylece güvenliğe ilişkin yeni bulguların hızlı bir biçimde saptanması mümkün olur. Görülebilen her türlü yan etkileri

Detaylı

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI G.Babayeva Asistan Doktor Sunum 1. Karaciger nerededir ve görevi nedir? 2. Karaciğer hastalığı nasıl tespit edilir?

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Diyabet nedir? Ensülin nedir?

Diyabet nedir? Ensülin nedir? Was ist Diabetes? Was ist Insulin? (Türkisch) Diyabet nedir? Ensülin nedir? Diyabet melitusun temelleri Diyabet melitus Diyabet, kronik bir özümleme bozukluğudur. Diyabetli olmak demek, ya vücudunuzun

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

ÖZEL BAĞIŞIKLIK TEDAVİSİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Alerji Hastalığı Olanlar İçin Öneriler ve Bilgiler

ÖZEL BAĞIŞIKLIK TEDAVİSİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Alerji Hastalığı Olanlar İçin Öneriler ve Bilgiler ÖZEL BAĞIŞIKLIK TEDAVİSİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Alerji Hastalığı Olanlar İçin Öneriler ve Bilgiler Sevgili Alerji Hastası, Yaşadığınız alerjik durum vücudunuzun bitki polenleri, ev tozu akarları (mite),

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Near East University Faculty of Medicine Infectious Diseases and Clinical Microbiology HCV tarihçesi 1989 Hepatitis C (HCV) genomu

Detaylı

BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI

BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI Karaciğer nedir? Karaciğer vücudun en büyük ve en önemli organlarından biridir.

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Subkutan spesifik immünoterapi

Subkutan spesifik immünoterapi Subkutan spesifik immünoterapi Hasta için bir bilgi Spesifik immünoterapi Doktorunuzun yaptığı alerji testleri, sizde (veya çocuğunuzda) alerji olduğunu göstermiştir. Gözde kaşınma veya sulanma (= konjunktivitis),

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Prostat kanserine karşı erken teşhis için

Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat Erkeğin hassas noktasi Sayın Erkekler, Almanya da her yıl 40.000 den fazla erkek yeniden prostat kanserinden hastalanıyor. Ancak tüm erkeklerin % 15 ile

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 300 mg pankreatin (en az 8000 FIP ünitesi lipaz; en az 9000 FIP ünitesi amilaz; en az 500 FIP ünitesi proteaz) ve 50 mg safra disperti (%

Detaylı

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU

AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU AYDINLATILMIŞ HASTA ONAM FORMU Anabilim Dalı / Klinik Adı: Hastanın Adı, Soyadı: Baba adı: Doğum tarihi: Ana adı: TC Kimlik No: Planlanan girişimin adı: MİRİNGOTOMİ (Kulak zarının çizilmesi) veya VENTİLASYON

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır.

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır. KULLANMA TALİMATI HEDNAVİR 0,5 mg film kaplı tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir film kaplı tablet 0,5 mg entekavir içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalin selüloz, krospovidon,

Detaylı

Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür.

Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür. SİROZ Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür. İlerleyici ilerleyici karaciğer hastalıkları sonuçta siroz ile sonuçlanan progresif fibrozise neden olur. Safra kanalikülü

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı LÜTFEN AŞAĞIDAKİ SORULARI CEVAPLAYINIZ: ( Lütfen uygun olan seçeneği

Detaylı

CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik

CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik CIPROFLOXACIN: Menengokok hastalığı bulaşmış olan bir kişi ile temas eden kimseler için antibiyotik Ciprofloxacin, bazen menengokok hastalığına yakalanan kimselerle teması olan kişilere verilen bir antibiyotiktir.

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Hepatit C. Riskler, Önlem ve Tedavi. Prof. Dr. med. Stefan Zeuzem. European Liver Patients Association

Hepatit C. Riskler, Önlem ve Tedavi. Prof. Dr. med. Stefan Zeuzem. European Liver Patients Association Prof. Dr. med. Stefan Zeuzem Hepatit C Riskler, Önlem ve Tedavi European Liver Patients Association F. De Renesselaan, 57 B 3800 Sint-Truiden, Belgium email: contact@elpa-info.org Sevgili hastamız, bu

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BELOGENT merhem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram merhemde dipropiyonat formunda 0,5 mg a eşdeğer betametazon ve sülfat formunda 1,0 mg a eşdeğer gentamisin bulunmaktadır.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir.

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat nedir? Ne işe yarar? Prostat kanseri nedir? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Kimler risk altındadır? Prostat kanserinin belirtileri nelerdir? Erken teşhis mümkün müdür? Teşhis nasıl koyulur?

Detaylı

Henoch-Schöenlein Purpurası

Henoch-Schöenlein Purpurası www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Henoch-Schöenlein Purpurası 2016 un türevi 1. HENOCH-SCHÖENLEİN PURPURASI NEDİR? 1.1 Nedir? Henoch-Shöenlein purpurası (HSP), küçük kan damarlarının (kapilerlerin)

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI ZEFFĐX 100 mg film tablet Ağızdan alınır Etkin madde: Her tablette; 100 mg lamivudin içerir. Yardımcı maddeler: Titanyum dioksit, sentetik kırmızı demir oksit, sentetik sarı demir oksit

Detaylı

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Olgunun asıl sahibi olan kişi Dr. Derya KETEN Necip Fazıl Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

A S T A B I L G I L E R I. Apidra ara insülin verilen kişiler için

A S T A B I L G I L E R I. Apidra ara insülin verilen kişiler için A S T A B I L G I L E R I Apidra ara insülin verilen kişiler için Doktorunuz tarafından saptanan diyabetli hastalar için bu broşürü hazırladık. Tüm diyabet tedavilerinin ilk amacı iyi hissetmek, ayrıca

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yazar Ad 139 Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yaşın ilerlemesine bağlı olarak göz sağlığında değişiklikler veya bozulmalar olabilir. Bu değişikliklerin tümü hastalık anlamına gelmemektedir. Ancak diğer

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür KULLANMA TALİMATI XYZAL 5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selülöz, laktoz monohidrat, kolloidal anhidrus

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. KULLANMA TALİMATI ANTISTAX 180 mg Sert Jelatin Kapsül Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. Yardımcı maddeler: Susuz kolloidal silisyum

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Diyabet ve göz sorunları

Diyabet ve göz sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 08 Diyabet ve göz sorunları Diyabet

Detaylı

Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Pankreas Tümörü Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından, pankreasımda tümör olduğu

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN oral damla Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Propil paraben

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Magnezyum stearat, mısır nişastası,

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi

Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi Genel bilgi Aşı ve tarama yoluyla rahim ağzı kanseri önlemi Rahim ağzı kanseri ve HPV hakkında bilgilendirme broşürü: Professor, overlæge, dr. med. Susanne Krüger Kjær, Rigshospitalet/ Kræftens Bekæmpelse

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır.

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. KULLANMA TALİMATI SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram jel etkin madde olarak 50 mg ibuprofen içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, karbomer 940, disodyum edta, etil alkol

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

herkese rastlayabilir

herkese rastlayabilir Kronik Hepatit B Hasta Rehberi Gilead Sciences ten dostça bir hizmet Mat Nr: VIR/DE/1312/PM/1300b HEPATIT B herkese rastlayabilir GILEAD Sciences GmbH Fraunhoferstraße 17 82152 Martinsried bei München

Detaylı

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ ANEURYSM (ANEVRİZMA) Arteriyel sistemindeki lokalize bir bölgeye kan birikmesi sonucu şişmesine Anevrizma denir Gerçek Anevrizma : Anevrizma kesesinde Arteriyel duvarların üç katmanını kapsayan Anevrizma

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALĐMATI MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir tablet 160 mg megestrol asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalize selüloz, kolloidal silikon

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler

Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler Primer İmmun Yetmezlikleri Hakkında Bilgilendirmeler Güncelleme: 11/2010 Otoimmun Lenfoproliferatif Sendromlu Hastalar İçin Bilgilendirme (ALPS) 1. ALPS nedir? 2. Bu hastalığa hangi sıklıkta rastlanır?

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2 mg tizanidine eşdeğer miktarda 2.288 mg tizanidin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler: Kolloidal silikon dioksit (aerosil

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. TIENAM 500 mg I.V. enjektabl flakon Damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde(ler): Her bir flakon steril olarak 500 mg imipenem (imipenem monohidrat olarak) ve 500 mg silastatin (silastatin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI CASODEX 50 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde : 50 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, metil hidroksi

Detaylı

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR İÇİNDEKİLER TENS TERAPİ NEDİR... 1 TENSİN VÜCUDA UYGULANMASI, TENS İÇİN ELEKTRODLARIN YERLEŞTİRİLMESİ... 2 TENS TERAPİNİN ETKİLİ OLDUĞU HASTALIKLAR... 3 TENS

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabette böbrek sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 09 Diyabette böbrek sorunları Diyabet

Detaylı

Önsöz Yayın bilgileri:

Önsöz Yayın bilgileri: Hasta bilgilendirme Önsöz Viramune hiv enfeksiyonunu tedavi etmek için bir ilaçtır. Bu broşürle Viramune ile ilk tanışma amaçlanmıştır. Bununla, Viramune hakkında, ilacın nasıl etki yaptığı, bunu nasıl

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. GLYNOSE tablet formunda piyasaya sunulmaktadır ve her bir tablet 100 mg akarboz içerir.

KULLANMA TALİMATI. GLYNOSE tablet formunda piyasaya sunulmaktadır ve her bir tablet 100 mg akarboz içerir. KULLANMA TALİMATI GLYNOSE 100 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablette 100 mg akarboz. Yardımcı maddeler: Mısır nişastası, mikrokristalin selüloz, koloidal silikon dioksit, magnezyum stearat

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Sağlık Çalışanlarında İnfeksiyon Riski: Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit

Detaylı

TRAKEOSTOMİ REVİZYONU (CİLDE AĞIZLAŞTIRILAN SOLUK BORUSU GİRİŞİNİN GENİŞLETİLMESİ) AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

TRAKEOSTOMİ REVİZYONU (CİLDE AĞIZLAŞTIRILAN SOLUK BORUSU GİRİŞİNİN GENİŞLETİLMESİ) AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU TRAKEOSTOMİ REVİZYONU (CİLDE AĞIZLAŞTIRILAN SOLUK BORUSU GİRİŞİNİN GENİŞLETİLMESİ) AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi:

Detaylı

Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu

Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Tarih :././20 Hastanın adı ve soyadı: Protokol numarası: Pankreas Kisti Ameliyatı Bilgilendirilmiş Onam Formu Bana yapılan muayene ve tetkikler sonucunda doktorlarım tarafından, pankreasımda iltihabi kist

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı