Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bornova Vet.Kont.Arst.Enst."

Transkript

1 BALIKLARIN ÖNEMLİ PARAZİTER HASTALIKLARI Dr. Ayşen BEYAZIT 2008 Bornova Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü Parazitoloji Bölümü

2

3 Parazitizm Bir canlının diğer canlı üzerinde veya içinde zarar verecek şekilde yaşamını sürdürmesidir. Balıkların değişik doku ve organlarında çok sayıda protozoon, helmint ve artropod türü yaşamakta, bazıları patolojik bozukluklara, hatta ölümlere neden olmaktadır. Balıklardaki parazit türlerinin; %18'i protozoa, %15'i monogenea, %17'si digenea, %10'u cestod, %7'si nematod, %4'ü acantocephala, %27'si crustacea ve %1 i de hirudinea lardandır.

4 Balıklarda Protozoer Paraziter Hastalıklar Balıklarda hastalık yapan protozoonların bir kısmı deri, solungaç ve yüzgeçlerde ektoparazit olarak, diğer bir kısmı ise iç organlar ve kanda endoparazit olarak bulunur. Ektoparaziter Balık Protozoonları

5 İchtiopthiriosis (White spot = Beyaz benek hastalığı) Etken Ichthyophthirius multifiliis, tatlısu balığı yetiştiriciliğinde tehlikeli ektoparazitlerden biridir. I. multifiliis ile enfekte balıklarda mortalite dikkate değer oranlara ulaşır. Öldürücü olmayan enfeksiyonlar yetiştiriciliği yapılan akvaryum balıklarında olduğu gibi sazan, gökkuşağı alabalığı, tilapya, yılan balığı ve kanal yayınlarında verimi düşürmektedir.

6 Irmak, göl ve su rezervlerindeki doğal balık popülasyonlarında etkili ve hızlı bir şekilde yayılarak patlamalar yaptıkları rapor edilmiştir. Deniz balıklarında görülen tür ise Cryptocaryon irritans olarak bilinir. Ichthyophthirius multifiliis in yaşam siklusunda 3 dönem vardır. Bunlar: 1- Theoront (Genç parazit evresi) 2- Trophont (Deri evresi) 3- Tomont (Taban evresi)

7 Gezici dönem theoront (tomite=genç parazit evresi) olarak adlandırılır. Konakçıyı enfekte ettiği dönem theoront dönemidir. Balığın deri ve solungaçlarında beslenme ve büyüme evresi ise trophont (deri evresi) olarak adlandırılır. Trophontlar epidermisin altına yerleşirler ve bu dönemde makronükleus belirginleşerek at nalı şeklini alır.

8 Büyüme periyodundan sonra trophontlar (22 º C de 7 gün), konakçı dokusunu terk ederler, kistler tabana düşer ve parazitin etrafı şeffaf çift-tabakalı jelatinimsi bir kılıfla örtülür. Buna tomont ( taban evresi) denir. Tomontlar, çevre sıcaklığına bağlı olarak yuvarlak, hareketli küçük tomit üretirler. Oluşan ağır enfeksiyonlarda 22ºC de 3 gün içinde balıklarda huzursuzluk, su yüzeyinde durma ve akvaryumdan sıçrama hareketleri sık sık görülür. Enfeksiyondan 4-7 gün sonra epiteliumda kalınlaşma ve mukus salgısında artış görülür, derinin yüzeysel dolaşımı tıkanarak, beyaz benekler (büyük trophontlar) vücut yüzeyinde görülmeye başlar. Enfeksiyonun günlerinde balık yavaş hareket etmeye ve yüzgeçler yıpranmaya başlar, mukus salgısı daha da artarak deride aşınma gözlenir, solungaçlar solgunlaşır, gözler çöker ve balık zorlukla hareket eder, pullar dökülebilir ve gün içerisinde balıklarda ölüm görülür.

9 Solungaçlarda epitelial hiperplasi, deri ve solungaçlarda mukus artışı görülür. Hafif enfeksiyonlarda solunum gerçekleşir, ağır enfeksiyonlarda ise solungaçlarda nekrotik kitleler meydana gelir. Deri ve solungaç lezyonları osmoregülasyonu ciddi bir şekilde etkileyerek ölümlere neden olur. Etkenler tutundukları noktadan epitel ve kan hücrelerinin içeriğini alarak elektrolit kaybına neden olurlar ve balık direncini kaybeder. Balığın ölüm nedeni elektrolit kaybıdır. Ayrıca hareket ederek irritasyonlar oluştururlar. Parazitler çok olduğu zaman solungaçlarda da görülür ve aşırı mukus salgılanması nedeniyle solunum zorlaşır.

10 Trichodinasis: Tatlı su ve deniz balıklarında çok sık karşılaşılan bir ciliata türüdür. Parazitin çan veya silindir şeklinde bir vücudu olup vücudunda iç ve dış kütiküler halkalara sahiptir. Vücudun alt kısmında bulunan bu halkalardan içtekinin yardımıyla parazit balığın üzerine tutunur, dıştakinin üzerinde yer alan siller yardımıyla da balık üzerinde hareket ederler. Siller tüm vücudu çevreler ve hızlı hareket ederler.

11 Epitel dokuya zarar verirler, bazende solungaç dokusunda hiperplazi oluştururlar. Genellikle balıkların solungaç, deri ve yüzgeçlerinde bulunurlar ve epitel hücreleriyle beslenirler. Bazen kurbağa larvaları parazitleri taşırlar ve balıklara bulaştırırlar. Enfekte balıklarda semptom oluşturmazlar, kronik bir prognoz görülür. Hasta balıklar iştahsızdır. Mortalite düşüktür.

12 Chilodonellosis Chilodonella en tehlikeli ektoparazitlerdendir. Oval bir yapıya sahiptir. Büyüklüğü ortalama 60x45 µm olup etrafı sillerle örtülmüştür. Protoplazması içinde çok sayıda vakuol bulunur. Makronükleus yumurta şeklinde ve mikronükleus ise yuvarlak ve değişken şekillidir. Parazitin en karakteristik yapısı vücut üzerindeki çizgilerdir. Chilodonella tuzluluğu yüksek olmayan ortamlarda bulunur. Balıkların solungaç ve derilerine yerleşir. Parçalanmış üst deri hücreleri ve solungaç epiteli hücreleri ile beslenir. Bu parazit geniş bir sıcaklık aralığında görülebilir. 5-10ºC de en önemli patojen etkenlerden olup ılık ısıda sıklıkla subklinik enfeksiyonlara yol açar.

13 C. cyprini, etken irritasyon, epitelyal hiperplazi ve aşırı mukus üretimine sebep olur. Hasta balıkların derisinin bulanık, beyazmavimsi bir renk aldığı görülür. Bilhassa ense bölgesinden başlayarak sırt yüzgecinin altına kadar olan bölgede deri bant şeklinde bu parazitle kaplanır. Bazı ağır enfeksiyonlarda çiçek hastalığı zannedilebilir. Solungaçlar şiddetli hasara uğrar ve ağır enfeksiyonlarda, solunum bozukluğuna bağlı ölümler gözlenir.

14 Deri, hastalığın kuvvetli seyrettiği olaylarda parçalar halinde kalkabilir. Hasta balıklar ürkek halde havuz veya akvaryumun tabanında bulunurlar, uyuşuk ve yavaş olarak yüzerler. En çok ölüm fingerlink balıklarda görülür. Alabalıklar, sazanlar ve bazı tropik balık türleri duyarlı olup solungaç epitelinde hiperplazi oluşur; solungaçlarda solunum aralığı daralır, ödem ve hemorajiler görülür, solunum bozukluğuna bağlı ölümler gözlenir. Balık ozmotik dengeyi kaybeder ve boğulur. Ağır vakalarda balık ölür.

15 Glosatella - Apiosoma Apiosoma (Glossatella ), havuz yetiştiriciliğinde yaygın olarak görülen bir ciliatadır. Vazo şekli ile oral siller karakteristiktir. Parazitin ayak vazifesi gören bir sapıda mevcut olup bununla balığın derisi üzerine tutunur. Deri, solungaç ve yüzgeçlerde bulunur. Apiosoma çok sayıda olursa hastalıklara yol açar, solungaçlar şişerek solunum güçleşir. Parazitik solungaç hastalığını yapar.

16 Epistylis Apiosoma lara benzer. Apiosoma dan farkı; kasılma özelliği olmayan uzun saplara sahip olmasıdır. Epistylis konakçının deri veya yüzgeçlerine tutunan bir ciliatadır. Epistylis farklı bir öneme sahiptir, çünkü proteolitik bir enzim salgıladığına inanılmaktadır, bu enzim, tutunma alanında yara oluşturarak bakteriyel enfeksiyona ortam oluşturur.

17 Ichthyobodiasis Tatlı su ve deniz balıkları arasında yaygın olarak görülen, balıkların en küçük ektoparazitlerindendir. Hastalık etkeni kamçılılardan Ichthyobodo necator =Costia necatrix olarak da bilinir. Yüksek mortaliteye sahip olan etken, 2-29 C de yaşamını sürdürür. Genç bireylerde ve yavrularda tehlikelidir. Bazen yumurtaları bile etkilediği görülmektedir. Balıkların deri ve solungaçlarında bulunurlar.

18 Balıklarda sadece hücresel atıklar ve ölü epitel hücreleriyle beslenirler. Balıkta direnç düştüğünde hızla çoğalarak canlı hücrelere saldırırlar ve balığı günden güne ölüme götürürler. Sudan balığa ve balıktan balığa bulaşırlar.

19 Semptomlar Hastalığın dış belirtileri, sazan ve alabalık gibi büyük balıklarda göze çarpar. Balıkların vücutları üzerinde, artan mukus üretimine bağlı olarak, grimsi-boz bir zarla örtülü yumuşak tül şeklinde pas tabakası oluşur. Şiddetli düzeyde etkilenmiş olan bölgeler hemorajiye bağlı olarak kırmızımsı renktedir.

20 Ağır enfeksiyonlarda, solungaçlar parlak kırmızı renklerini kaybederek donuk kahverengimsi bir hal alırlar. Yüzgeç harabiyetiyle sonuçlanan olaylar da nadir değildir. Balıklarda sallantılı yüzme hareketleri, ürkeklik ve yüzgeçlerde yapışma dikkati çeker. Stres içindeki balık istahsızlaşır, yüzüşü hantallaşarak bazen taşlara çarpar. Ölüm halindeki balık, su yüzeyine çıkar, hareketleri ağırlaşır ve sonunda ölür.

21 Balıklar havuza giren suyun etrafında toplanırlar, kıyılarda dururlar ve reaksiyonları azalır. Hasta bireyler havuzun veya akaryumun köşelerine, dip kısımlarına çekilirler. Diğer taraftan salmonid yavrularındaki ilk belirtiler, iştah kaybı ve genel durgunluktur. 3-4 aylıktan daha genç balıklar, genellikle patolojik değişiklikler görülmeksizin ölüme sürüklenirler. Amyloodiniosis, Oodiniosis Hastalığın deniz ve tatlısu balıklarındaki etkenleri farklıdır. Sıcak deniz balıkları yetiştiriciliğinde sıklıkla karşılaşılır. Ambliodiniosis etkeni Amyloodinium ocellatum türü bir dinoflegellattır. Ttrofozoitleri balıklara saldırırlar ve epitel dokuda beslenerek günler sonra trofozoitler balığı terk ederler. Tomont haline gelen parazit hızla çoğalarak, hareketli, hastalık oluşturan dinosporları oluşturur.

22 Figure 3. Dinospore Figure 1. Trophont Figure 2. Tomont Oodiniosis etkeni Oodinium ocellatum sahip olduğu protoplazmik uzantı balıkların deri ve solungaçları üzerinde bir ağacın kökü gibi tutunarak, epitelial hücreleri etkiler ve dokularda parçalanmalara neden olur. Mercan balığı hastalığı olarak bilinir.

23 Oodinium Endoparaziter Balık Protozoonları

24 Myxozoalar Myxozoalar konakçıda intra ve ekstrasellüler olarak bulunabilirler. Bunlardan ekstrasellüler (coelozic) olanlar boşluklu organların lümenlerine yerleşirken, İntrasellüler (histiozoic) olanları dokulara yerleşir ve kistik lezyonlar şeklinde bir patojenite gösterirler. Myxozoalar homojen yapıda ve dayanıklı sporlara sahiptir. Myxozoalardan daha çok tek konaklı, daha az olarak taiki konaklıdırlar. Hem tatlı su hem de deniz balıklarında enfeksiyon oluştururlar. Sporlar, doğal yolla veya lezyonlar açıldıktan sonra vücuttan atılırlar. Uygun bir konakçı bulana kadar da su ile taşınırlar. Balık tarafından alınan spor, sindirim kanalında açılarak spiral flamentleri ile tutunur ve içerdiği sporaplazma serbest kalır. Myxozoa türlerinin herbiri bir veya daha çok balık cinsinde belli organ veya dokulara yerleşerek enfeksiyon oluştururlar. Tatlı su balıklarında en çok solungaç ve safra kesesinde, deniz balıklarında ise safra ve idrar keselerine yerleşip hasara neden olurlar.

25 Balıklarda pek çok Myxozoa türü bulunmaktadır. En önemlileri ; Ceratomyxa, Sphaerospora, Myxidium Shaerospora: Balıkların böbrek ve iç organlarında bulunan bu parazit, özellikle genç balıklar için tehlikelidir. Oluşturduğu hastalık, epidemik seyrederek çok sayıda balığın ölümüne neden olur. Hasta balıkların karınları şişerek gerginleşir. Ağızları yukarı doğru döner. Karın cidarlarının yırtılması sonucu ölüm oluşur. Ceratomyxa spores wetmount, Ceratomyxa allantoldea, Ceratomyxa hopkinsi

26 The life cycle of the disease organism Ceratomyxa shasta involves both salmonids and its intermediate host, the polychaete worm Manayunkia speciosa. Figure from Stocking and Bartholomew (2004) [200 Kb] Fig Myxosporidia commonly found on the gills of cultivated fish Sphaerospora amurensis 4 5. Myxosoma varius 6 7. Myxobolus musculi 8 9. Myxobolus dipar

27 Etkenler böbreklere yerleştiklerinde ise, kistlerden ötürü böbrek dokusu anormal düzeyde büyüyerek glomerulus ve tubuller kaybolur. Myxidium: Balıkların hücre içi protozoonlarıdır. Balıkların deri, böbrek ve safra keselerine yerleşirler. Çıplak gözle deri üzerinde ve solungaçlarda çıkıntılar halinde görülebilirler. Myxididae sporları

28 Henneguyiasis Deniz ve tatlısu balıkları arasında özellikle ekonomik türler arasında görülen bir hastalıktır. Hastalık etkeni Henneguya türleridir. Hastalıkta özellikle kas dokuda oluşan beyaz nodüller dikkat çekicidir. Karaciğer, bağırsak, kalp, kaslar, böbrek, dalak gibi organ ve dokularda lezyonlar gelişir.

29 Ceratomyxosis Tipik bir salmonid hastalığıdır. Genç bireylerde mortalite %100 lere ulaşabilir. Hastalık etkeni olan Ceratomyxa shasta obligatif bir parazittir.

30 Deride koyulaşma, ascites, gözde ekzoftalmi ve böbrekte püstüller görülür. Parazit birçok dokuda diffüz granuloma oluşturur. Bu nedenle karın şişkindir, kaslarda şiş apseler oluşturur. Tanı için mikroskobik çalışma ile sporların trofozoidlerin görülmesi gerekmektedir. Hastalığın sağaltımı yoktur. Korunma önlemleri alınmalıdır. Ceratomyxa shasta

31 Myxosomatosis (Whirling Disease=Dönme Hastalığı) Hemen hemen tüm salmonidler duyarlıdır. Kronik bir prognoz gösteren hastalık, aynı zamanda dönme hastalığı olarak ta bilinir. Balık yetiştiriciliğinde dönme hastalığı, alabalık yavruları için çok tehlikelidir. Hastalığa doğal sulardaki salmon balıklarında ve dere alalarında da rastlanır. Balığın kafatasına ve vertebrasına yerleşen etken balıkta yüzme bozukluğuna, tipik olarak kendi etrafında dönme hareketine neden olur. Hastalık etkeni Myxosoma cerebralis in tanısında sporların büyük önemi vardır. Sporlar içerisinde sporplasm vardır ve 2 ya da 3 parçalı görünürler. Trofozoitler kıkırdak dokuya yerleşirler.

32 Tubifex tubifex Ara konak Tubifex tubifex adı verilen kurtçuklardır.

33 Enfeksiyon havuz tabanında bulunan sporlarla oluşmaktadır. Hastalığın ilk belirtileri 15C deki su sıcaklığında 50 gün sonra görülmektedir. Hastalığı geçirmiş alabalıklar tehlikeli spor taşıyıcıları olurlar. Hasta alabalıklar öldüğünde havuzların tabanına yeni sporlar bulaşır. Eğer trofozoitler vertebrada bulunurlarsa 26. omur civarında pigmentasyon kontrol eden sempatik sinirde yarattığı harabiyet nedeni ile özellikle yavru bireylerde kuyruk tarafında vücudu 1/3 lük kısmı siyah görülür. Hastalığın klinik bulguları balık vücudunda bulunan sporların yoğunluğuna ve balığın yaşına bağlı olarak değişir. Genç bireylerde kafatası ve bazı kemik oluşumları ilk evrelerde kıkırdak doku özelliğinde olduğu için hastalıktan en çok genç bireyler etkilenir.

34 Semptomlar : Hasta alabalıkların dönerek yüzdüğü ve balığın arka tarafının siyah renkli olduğu görülür. Hastalığı geçirmiş bazı alabalıklarda solungaç kapağında bozukluklar görülür. Çenede anormallik, omurgada eğrilikler ve gözlerin arkası ile kafatasında çukurluklara rastlanır.

35 Hexamitosis Birçok tatlı su ve akvaryum balığının bağırsak, plorik sekum ve safra kesesi gibi sindirimle ilgili organlarında bulunan fırsatçı bir endoparazittir. Etkeni Hexamita kamçılı bir protozoondur. Tek konaklı biyolojisi vardır. Özellikle salmonidlerde etkilidir.

36 Konakçı bağırsaklarında trophozoitleri çoğalır. Bunlardan kistler oluşur. Kistler bağırsaktan suya atıldıktan sonra uzun süre canlılığını korur. Özellikle havuz dibindeki enfeksiyon materyali, balıklar için tehlike oluşturur ve balıklar kistleri veya trophozoitleri yutarak enfekte olurlar.

37 Hastalık alabalıklarda viral hemorajik septisemi sonucunda veya yanlış beslemede, akvaryum balıklarında da balık tüberkülozu sonucunda ortaya çıkar. Semptomlar Hastalığın belirgin bir klinik semptomu yoktur. Hasta alabalık yavruları havuzun kıyılarında tabanda durur. Çarpan yüzme hareketleri, korkma ve sinirlilik belirtileri gösterirler. Bazı olaylarda zayıflama tespit edilir. Otopside, son bağırsakta ve safra kesesinde çok sayıda Hexamita ya rastlanır.

38 Son bağırsak, normale göre daha açık renkte görülür. Balığın sindirim kanallarında bulunabilir, balık zayıf düştüğü anda atak yaparak patojenitelerini arttırırlar. Hexamita salmonis, Hexamita intestinalis, Hexamita turutae olmak üzere 3 türü vardır. Hexamita türleri bağırsaklarda kist oluşturabilirler, kistler şeffaf bir membranla sarılıdır. H. salmonis safra kesesinde yangılara, bu da epitelin kalınlaşmasına yol açar. Hasta bireyler iştahsızdırlar, anemi, solungaçlarda hiperplazi gibi genel semptomlar gösterirler. Renk koyulaşması ve gözlerde ekzoftalmus görülebilir. Karaciğer solgun, böbrekler şişkin, bağırsaklarda gıda ve gaita yoktur. Ancak bol mukus vardır. Etken hazırlanan preparasyonlarda çabuk ölür, bu yüzden dikkatli olunmalıdır.

39 Cocidiosis Hem deniz hem de tatlı su balıklarında görülebilir. Hastalıkta eksternal bir semptoma rastlanmayabilir. Bağırsaklarda, gonatlarda, karaciğer, dalakta ve yüzme kesesinde inflamasyon ve lezyonlar gelişebilir. Sazanlarda düğümlü coccidiosisin etkeni E. subepitheliasis ve enteritik coccidiosisin ise E. carpelli dir. Hastalık hafif seyrettiği için genelde önemli bir sağlık sorunu yaratmaz.

40 Bağırsaktan sporlar atılmadığından hastalığın yayılma oranı çok azdır. E. carpelli, genelde sazan larvalarında ve 1 yazlık sazanlarda görülür. Enfeksiyon, yazın ve sonbaharda taban çamurundan parazitin alınmasıyla meydana gelir. E. subepiteliasis, bağırsağın bağdokusunda epitel ve kas arasında şizogoni ve sporogoni vasıtasıyla intrasellüler çoğalır.

41 Semptomlar Hastalık Mart ve Nisan aylarında bazen önce veya sonra bağırsak yangısı olarak ortaya çıkar. Hasta balıklarda gözler içeriye doğru çöküktür, balıklar zayıflar ve bazen başları yukarı doğru bir pozisyondadır. Karına baskı yapılınca anüsten sarımsı bir sıvı ve gaita çıkar. Büyük balıklar hastalığı taşıyıcı rol oynarlar. Deri, açık gri renkte ve bulanık görülür. Solungaç flamentlerinde hemoraji ve yangı şekillenir. Balıklarda solunum güçlüğü belirir. Solungaç epitellerinde beyaz, yuvarlak, küçük kabarcıklar oluşur ve bunlar düğümcükler şeklinde görülürler.

42 KAN PARAZİTLERİ Trypanosoma spp: Bunlar yetiştiricilikte çok yaygın değildirler. Ancak nadir de olsa ortaya çıktıklarında öldürücüdürler. Solungaç dokuda bulunur, anemiye neden olurlar. Trypanoplasma spp: Birçok tatlı su balığında etkili olabilirler. Balıkların kan dokusunda bulunurlar, damarlara zarar verirler. Anemi, solgun solungaç, dalak büyümesi ve bazen de gözde ekzoftalmusa neden olurlar.

43 Cryptobiosis Deniz ve tatlı su balıkları arasında 10 türüne rastlanılan Cryptobia cinsinin patojenitesi düşüktür. Hastalık daha çok kışlatma esnasındaki kadife balıklarında balık sülüklerinin bulunması ile ortaya çıkar. Parazite sazanda, altın balıkta, kızıl kanatta, havuz balığında ve mini inci balığında da rastlanır. Balıklarda solungaç dokuya yerleşirler, kan dokuda da rastlamak olasıdır.

44 Semptomlar : Balıklarda ilk semptom anemidir. Kimi zaman gözlerde ekzoftalmus görülür. Dalak büyür, böbrekte şişmeler göze çarpar. Parazitli balıklarda solungaçlarda solgunluk, gözler içeriye çökmüş ve zayıflama görülür. Balıkların başı ekseriya tabana doğru eğik vaziyettedir. Cryptobia balıklarda uyku hastalığına neden olur. Tanısı için mikroskobik incelemeler gereklidir. BALIKLARDA PARAZİTİK METAZOALAR Trematoda Trematodlar doğada geniş bir yayılım gösterirler, iki supklası vardır. a) Monogenealar: Hem tatlı su hem de deniz balıklarının solungaç ve derilerinde ektoparazit olarak yaşarlar. Yaklaşık 1500 türünün balıklara zarar verdiği düşünülmektedir.

45 Hermafrodit canlılardır. Posteriorunda bulunan haptör veya opishaptör adı verilen yapı ile konakçısına tutunurlar. Anteriorda ise prohaptör bulunur. Prohaptörde kanca ve çengel yoktur. Ancak yapışma organı bulunur ki bu da penetrasyonda rol oynar. Monogean trematodların bir kısmı ovipardır. Döllenmiş yumurtayı ya direk suya ya da aynı konağa bırakır. Vivipar olan monogeanlar ise uterusta gelişimi tamamlarlar. Balıklara zarar veren dört familyası vardır. Bunlar: 1- Dactylogyroidea: Tatlı su balıklarında sıklıkla rastlanır. Ovipardırlar. Solungaç dokuya yerleşirler. En yaygın cinsi Dactylogyrus tur. En yaygın türü de Dactylogyrus vastator dur.

46 2- Gyrodactyloidea: Hem deniz hem de tatlı su balıklarında yaygın olarak bulunurlar. Vivipardırlar, deri ve solungaçlarda bulunurlar. En yaygın cinsi Gyrodactylus tur, En yaygın türleri G. elagans ve G. salaris tir.

47 3- Capsaloidea: Deniz balıklarında ciddi sorunlar yaratabilirler. Bazı tropikal türler başta olmak üzere birçok deniz balığında özellikle gözlere zarar verirler. En yaygın türlerinden birisi Neobenedenia melleni dir. Yetiştiricilikte sorun yaratan diğer bir tür de Entobdella solea dır. Yine ayrıca Benedenia monticelli özellikle Mugilitlerin bir parazitidir. 4- Polyopisthocotyla: Hem tatlı su hem de deniz balıklarında sorun yaratabilirler. Kan dokusu ile beslenirler. Bazı akvaryum balıklarında özellikle kelebek ve melek balıklarında sorunlar yaratmaktadır. ventral

48 Monogenea Microcotylidae Etiyoloji : Microcotylidae familyası 39 genus, 150 tür içermektedir. Bu türlerin başlıcaları; Microcotyle pomatomi, M. helotes, M. arripis, M. labracis, M. mugilis, M. crysophirii dir. M. crysophirii, çipuraların solungaçlarında yaşamaktadır. Parazitin boyu ortalama 3-5 mm, ovaryum hizasında genişliği ise 0,5-0,7 mm dir. Epizootiyoloji : ABD, Asya, İspanya, Fransa ve İsrail de rabbitfish, çipura ve levreklerde parazitlerden kaynaklanan invazyonlar bildirilmiştir. Familyadaki parazitlerin sayısı kış aylarında artmaktadır

49 Klinik Bulgular : Çipuralarda anoreksi, letarji, su yüzeyinde yüzme ve zaman zaman sıçramalar görülür. Epitel doku, kan ve mukusla beslenen parazit, solungaçların anemik görünmesine neden olmaktadır. Parazit solungaçlarda mukus salgısında artışa, solungaç lamellerinin birleşmesine, doku nekrozuna ve hemorajiye neden olmaktadır. Histolojik kesitlerde çeşitli derecelerde hiperplazi, bazı solungaç lamellerinin füzyonu ve enfestasyonun şiddetine bağlı olarak nekroz görülmektedir. Ölmek üzere olan çipura balıkları oldukça zayıflar ve solunum güçlüğü çeker.

50 Patojenite : Furnestinia ve Microcotyle türü parazitler az sayıda da olsalar çipuraların sağlığını olumsuz yönde etkilerler. Yetiştiriciliği yapılan çipuralarda M. crysophirii nedeniyle anemi ve aşırı mukus salgılandığını bildirmiştir. Microcotyle türleriyle enfeste balıklarda ölüm nedeni anemidir. Balık başına adet parazit % 75 lere varan mortaliteye neden olmaktadır.

51 b) Digenea: Yaşam döngülerini tamamlamak için birden fazla konağa gereksinim duyarlar. Yetişkinleri balıkların safra kesesi, bağırsak gibi organlarında bulunurlar. Hemen hemen bütün balık digenean trematodları hermafroditlerdir. Tipik olarak anterior kısımlarında emeçleri bulunmaktadır. Yaşam siklusları ; Yetişkin digenealar son konakta ( balık, kuş veya memeli ) yumurtaları bırakır. Bu yumurtalardan mirasidiumlar çıkar. Eğer mirasidiumlar bir ara konak bulurlarsa ona penetre olurlar ve sümüklülerde ( konak ) serkerler oluşur ve bırakılırlar. Serkerler ya bir balığa yada bir invertebrataya saldırırlar. Bunlarda da metaserker oluşur. Parazitin en çok görüldüğü safhadır. Metaserkerler bir kist oluştururlar.

52 Eğer böyle bir balık yada invertebrata balık veya su kuşu, memeli gibi bir canlı tarafından yenirse son konağa ulaşmış olur. Böylelikle yaşam döngüsü tamamlanır. Konağa en çok zararı serker halinde iken verirler. Hemoraji, nekrozis ve inflamasyon en tipik patolojik bulgularıdır. 1- Diplostomum spachaceum : Parazitin metaserkerleri balıkların göz dokusuna yerleşirler. Su kuşları ilk konaktır, özellikle martılar bu yönden önem taşırlar. Hem doğal hem de yetiştiricilik ortamlarında bulunurlar. Yumurtalar kuşların gaitası ile suya bırakılır.

53 Yumurtalardan mirasidiumlar çıkar ve salyangoza ( genellikle Lymnea türlerine ) saldırırlar hafta sonra serkerler tekrar suya geçerler ve balıklara penetre olurlar. Balıklarda serkerler metaserker haline dönüşürler. Bazı serkerler deri ve solungaçtan kan dokuya, kan dokuyla da göze yerleşirler ve gözde ekzoftalmus, hemoraji ve katarakt oluştururlar.

54 2-Posthodiplostomum minimum: Daha çok sıcak iklim balıklarında görülür. Serkerleri 15 C de yeteri kadar aktif değildir. Pul cebinden balığa girer ve kan yoluyla vücuda dağılır. Bu trematodlar balığın vücudunda siyah nokta oluşturdukları için siyah nokta hastalığı diye anılırlar.

55 3-Cryptocotyle lingua : Balıkların deri, solungaç ve yüzgeç gibi organlarında bulunur. Bazen göz, kalp gibi organlarda da rastlanır. Su kuşları diğer digenealarda olduğu gibi ara konaktır. Hastalıktan korunma ve kontrol için yetiştiricilik ortamlarında salyangoz ve benzeri omurgasızların yok edilmesi gerekir. Aynı zamanda yetiştiricilik ortamlarında su kuşlarının bulunmamasına dikkat edilmelidir.

56 ACANTHOCEPHALA Yuvarlak kurtlardır. Anteriorda yer alan proboscis bölgesi tamamen kancalarla donatılmıştır. Bu nedenle dikenli baş paraziti diye de anılırlar. Genellikle bağırsaklarda yaşarlar, hemorajilere ve mukozada nekrozlara neden olurlar.

57 CESTODA Şerit şeklinde olan endoparazitlerdir. Balıklar ya son yada ara konaktır. Genellikle hermofrodittirler. Larval cestoda lar doğal ortamlarda yaygın olarak balıklara zarar verirler. Ülkemizde yapılan bir araştırmaya göre, tatlı sularımızda yaşayan Cyprinid lerde yaygın olarak görülmektedir. Yaşam döngüleri karmaşıktır. Ligula intestinalis Son konakları genellikle su kuşlarıdır. En çok tatlı su balıklarını etkilerler. Ancak acı su ve deniz balıklarında da rastlanmıştır. Hasta balıklarda büyüme durur, iştahsız, anemi ve renk koyulaşması ile yüzme bozukluğu, şiş karın en önemli semptomlarındandır.

58 Eubothrium spp. Hem tatlı sularda hem de denizlerde yaşayan balıklarda etkilidirler. Bağırsaklarda tıkanmalara yol açarlar. Beyaz renkli ve segmentlidirler. Hemolitik anemiye neden olurlar.

59 Diphyllobothrium spp. Genellikle salmonidlerde etkilidirler. Pleroserkoidleri balıkların kaslarında, kalplerinde ve sindirim sistemlerinde bulunabilirler. D.lartum, D.dentriticum, D.ditremum türleri yaygındır.

60

61 Tedavi ve kontrol Tedavi için Praziquantel kullanılır. Balığın 24 saat dondurması, tam pişirilmesi veya salamura yapılması larvaları öldürür. Bothriocephalus cm boyunda cestodlardır. En ciddi ergin cestod problemi, Bothriocephalus gowkongensis olarak bilinir. Özellikle ot sazanlarında bulunur ve bu balıklarda sorun yaratır. Tedavide Praziquantel kullanılabilir. Plerocercoidler için etkili bir tedavi yoktur. Ara konakçı kopepod olduğundan ara konakçılarla mücadele etmek daha mantıklı bir çözüm yoludur.

62

63 NEMATODLAR Hem deniz, hem de tatlı su ortamlarında etkili olan yuvarlak kurtlardır. Vücutları segmentsizdir. Ayrı eşeylidirler, sindirim ve boşaltım sistemleri nispeten iyi gelişmiştir. Ara konakçı olarak omurgasız canlılara gereksinim duymaları belki de yetiştiricilik ortamlarında fazla yaygın olmamalarına neden olmaktadır.

64 Philonema spp. Tipik olarak Anadrom salmonidlerde etkilidir. Ara konakçı olan Copepod un yenmesiyle parazitle enfeste olan balık bireyinin visceral boşluğunda olgunlaşırlar. Enfeste balık iştahsızdır. Ülkemiz denizlerinde de görüldüğü bildirilmiştir. Anguillicola spp. Yılan balığı yetiştiriciliğinde %20 lik bir mortalite ile kayıplara neden olur. Copepod ların arakonakçı olması yine yetiştiricilikte yaygınlığı kısıtlar. Balıkların yüzme keselerinde bulunurlar. Yüzme kesesi ilk zamanlarda köpüklü bir yapı gösterir. Daha sonra ise kahverengi-kırmızı bir hal alır. Yüzme kesesinin cidarı incelir ve mat görünür.

65 Anisakiosis Anisakidae ailesindeki çeşitli cinslerin ara larval formlarının insanlarda oluşturduğu bir hastalıktır. Bu nematodlar deniz memelilerini enfekte eder. Anisakidae ailesinde; Anisakis simplex (herring worm) -Pseudoterranova (Phocanema) decipiens (cod or seal worm) -Contracaecum spp. -Hysterothylasium spp. gibi soy ve türler önem taşır.

66 İnsanlara da bulaşır. Larvalar insanlarda mide veya bağırsak duvarında yerleşerek apselere neden olur. En etkili tedavi yöntemi endoskopi ile midede yerleşmiş parazitlerin uzaklaştırılmasıdır.

67 ARTHROPODA Hayvanlar aleminde en fazla türe sahip canlı türüdür. Balıklarda parazit olanlar Crustacea lardandır. Bunlar arasında; Copepoda : Hem tatlı su, hem de deniz ortamlarında yetiştiriliği yapılan balıklar ve doğal popülasyonları etkilerler. Ağır enfestasyonlarda ölümlere neden olabilirler. Deri ve solungaç dokudaki hemoraji ve lezyonlara neden olurlar.

68 Solungaçlarda Copepod lar Ergasilidae Hem doğal ortamlarda hem de yetiştiricilikte önemli parazitlerdir. Solungaca yerleşirler ve ağır enfestasyonlarda ölümlere neden olurlar. Solungaç arterlerine girerler ve atrofiye neden olurlar. Solunum alanını daraltırlar ve solunum sıkıntısına neden olurlar.

69

70 Lernanthropus spp. (Copepoda Lernanthropidae) Lernanthropus genusuna ait 115 tür bilinmektedir. Vücutları cephalotorax, gövde ve abdomenden oluşur. Lernanthropidae familyası parazitlerinin en karakteristik özellikleri 3. ayaklarıdır. Erkek bireyler dişilerden çok küçüktür. Etiyoloji : Lernantrophidae familyasında en çok rastlanılan türler; Lernanthropus cynoscicola, L. trachuri, L. atrox, L.. sarbae, L. mugilii, L. kroyeri dir. Lernanthropus kroyeri, levreklerin solungaçlarında yaşayan bir parazittir.

71 Patojenite : Konakçının gıdasına ortaktır ve konakçısına tutunurken epitel dokuda dejenerasyonlara neden olur. Epitel doku ve bazen bağ dokuda nekroz, mukus salgısında artışa neden olur. 3. ayaklarıyla solungaç flamentlerine tutunurken kapillar damarlarda daralmaya, çatlak ve yarılmalara neden olur. Larnea Çapalı kurtlar diye anılırlar. Özellikle Cyprinidler ve Salmonidlerin yetiştiricilik ortamlarında en yaygın parazitlerden birisidir. Balıkların solungaç ve deri dokularına saldırırlar. Solungaç epitelinde nekroz oluştururlar.

72 Caligidae Deniz biti olarakta bilinir. Ülkemiz sularında da yaygındırlar. Çok düşük tuzlulukta bile yaşarlar ama yumurta üretimleri düşer. Balıkların baş bölgesi veya etrafında deri dokuda erozyona neden olup nekroze alanlar oluştururlar.

73 Pennellidae Deniz balıklarında çıplak gözle görülebilen ve yaygın olan ektoparazitlerdir. Balıkların deri ve solungaçlarına yerleşirler. Deride bağ dokunun hiperplastik fibrosuna neden olurlar.

74 Lernaeopodidae Hem deniz, hem de tatlı su balıklarında etkilidirler. Balıkların solungaç dokularına yerleşirler. Hiperplasi ve hipertrofiye neden olurlar. Bazı türleri solungaçlarda büyük tümörler oluştururlar.

75 Branchiura Salmonidlerde ve Cyprinid lerde ciddi sağlık sorunları yaratırlar. Sazanlara bahar viremi virüsünü taşıyabilirler. Akvaryum balıklarında da görülebilirler. Yetişkinleri çıplak gözle görülebilir. Obligatif parazitlerdir. Deri dokuda erozyon ve ülserasyon oluştururlar. Bağ dokuda hemoraji görülür, pigmentasyonda artış olabilir.

76 Isopoda Isopoda'lar vücutları dorso-ventral olarak yassılaşmış, şekilce en farklı ve tür bakımından en zengin yüksek organizmalı crustacealardır. Hemen tüm çevrelerde yaşayabilirler.

77 Çoğu crustacea'larda olduğu üzere isopodların vücudu baş (cephalon), göğüs (thorax) ve karın (pleon) olmak üzere 3 belirgin bölgeye ayrılır. Bazı Isopod türleri hermafrodittir. Larvalar 6 çift ayaklı olup, olgun paraziti terk eder etmez hızla yüzmeye başlar ve çeşitli balık türlerine tutunarak 2-3 gün beslenir.

ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV. BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni

ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV. BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni ZİRAİ MÜCADELE TEKNİK TALİMATLARI CİLT IV BAĞ MİLDİYÖSÜ Plasmopara viticola (Berk. Et Curt) Berl et de Toni 1. TANIMI VE YAŞAYIŞI Hastalığa neden olan etmen obligat bir parazittir. Hücrelerarası gelişir,

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

ALABALIKLARIN ERKEN YEMLENME HASTALIKLARI

ALABALIKLARIN ERKEN YEMLENME HASTALIKLARI ALABALIKLARIN ERKEN YEMLENME HASTALIKLARI Yüksel DURMAZ Uzman Veteriner Hekim Balıkların doğru ve yeterli bir şekilde yemlenmesi yaşamı, gelişimi ve sağlıklı büyümeleri için hayati önem taşır. Doğru beslenmede,

Detaylı

GAİTADA PARAZİT ARAŞTIRMASI

GAİTADA PARAZİT ARAŞTIRMASI GAİTADA PARAZİT ARAŞTIRMASI Kullanım amacı: Gaitada parazit yumurtası bulunup bulunmadığının araştırılması amacıyla kullanılır. Genel bilgiler: Parazit enfeksiyonu, enfeksiyon yapabilecek aşamadaki bir

Detaylı

OKSİYUR YUMURTASI ARAŞTIRILMASI

OKSİYUR YUMURTASI ARAŞTIRILMASI OKSİYUR YUMURTASI ARAŞTIRILMASI Diğer adları: Kıl kurdu yumurtası araştırması, Enterobius vermicularis yumurtası aranması, selefon bant incelemesi, Kullanım amacı: Belirtisi olan veya olmayan kişilerde

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

BİR PARAZİTER BALIK HASTALIKLARI VE İLAÇLA TEDAVİLERİ

BİR PARAZİTER BALIK HASTALIKLARI VE İLAÇLA TEDAVİLERİ ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2008, Volume: 3, Number: 2 Article Number: A0078 NATURAL AND APPLIED SCIENCES FISHERIES SCIENCES Received: December 2007 Accepted: March 2008 2008

Detaylı

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ Ordo (Takım): Blattoptera (Hamam böcekleri) Vücutları kahverengi tonlarında, yassı ve ovaldir. Antenler çoğunlukla

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı Hazırlayan Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Virolojik Teşhis Laboratuvarı Etken: Etken,

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4.

Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4. APTERYGOTA Alt sınıf: Apterygota otakım 1. Diplura (Çift kuyruklular) otakım 2. Protura otakım 3. Collembola (Kuyrukla sıçrayanlar) otakım 4. Thysanura APTERYGOTA Alt sınıf: Apterygota (Kanatsız Böcekler)

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞI; İnsan ve tüm sıcak kanlı hayvanlarda Merkezi sinir sistemini etkileyerek ölüme neden olan, önlenebilir bulaşıcı

Detaylı

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı)

Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) Kırmızı Tavuk Biti (Dermanyssus gallinea, Tavuk Akarı) - İnfeksiyöz Hastalıkların Bulaşma ve Yayılmasında Potansiyel Tehlike - Kırmızı tavuk biti ( Dermanyssus gallinae ) evcil kümes hayvanlarında özellikle

Detaylı

NEMATODLARIN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR. Prof. Dr. Y. Ali Öner

NEMATODLARIN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR. Prof. Dr. Y. Ali Öner NEMATODLARIN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR Prof. Dr. Y. Ali Öner ASKARİYOZ Ascaris lumbricoides 1- Larval Ascariyoz Çok sayıda yumurta alındığında akciğerde bulunan larvalar löffler pnömonisi ne neden olur.

Detaylı

PARAZİTOLOJİ ANABİLİM DALI. Haftalık Ders. Öğrenci Kredisi 2 +2 3 6

PARAZİTOLOJİ ANABİLİM DALI. Haftalık Ders. Öğrenci Kredisi 2 +2 3 6 PARAZİTOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DOKTORA DERS PLANI Enstitü Zorunlu Dersleri Dersin SZR 601* Dersin Adı Bilim Etiği ve Tarihi Haftalık Ders ZORUNLU Saati OLDUĞU (K+U) LİSANSÜSTÜ PROGRAM DOKTORA

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ Badem Anadolu nun en eski meyve türlerinden birisidir. Ancak ülkemizde bademe gerekli önem verilmemekte, genellikle tarla kenarlarında sınır ağacı olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) Vücutları, vücut boyunca devam eden, birbirinin benzeri bölümlerden (segment) oluşmuştur

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

MAĞARA OLUŞUMLARI Soda Tüpü Sarkıt Dikit Sütun

MAĞARA OLUŞUMLARI Soda Tüpü Sarkıt Dikit Sütun MAĞARA OLUŞUMLARI Soda Tüpü Soda tüpleri sarkıt oluşumlarının ilk hallerini gösterirler. İçleri boş ve uzun, genellikle saydam kalsit tüplerinden oluşan soda tüplerinin genişliği, içerisinde bulunan su

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE

TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE 1 TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE GİRİŞ : Bir yaralı, hasta ya da kazazedeye ilk yardım yapabilmek ya da herhangi bir yardımda bulunabilmek için, öncelikle gerekenlerin doğru yapılabilmesi için, insan

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI Hacı SAVAŞ-SÜMAE, Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanı Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanlığı enstitümüz bünyesinde faaliyet gösteren bölümlerden birisidir. 2000 yılı başından

Detaylı

KİST HİDATİK. Yrd.Doç.Dr Süreyya YILMAZ

KİST HİDATİK. Yrd.Doç.Dr Süreyya YILMAZ KİST HİDATİK Yrd.Doç.Dr Süreyya YILMAZ Hidatik kist tarım ve hayvancılıkla uğraşan insanlarda görülen, hayvanlardan insanlara geçen endemik paraziter hastalık Sestod gurubunda yer alan bir parazit 1. Echinococcus

Detaylı

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) 1 Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Nedir? Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), çoğunlukla keneler aracılığıyla hayvanlardan insanlara bulaştırılan mikrobik bir hastalıktır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

HAVUÇ YETİŞTİRİCİLİĞİ (Daucus carota L.)

HAVUÇ YETİŞTİRİCİLİĞİ (Daucus carota L.) HAVUÇ YETİŞTİRİCİLİĞİ (Daucus carota L.) TOPRAK İyi bir havuç toprağı, aşağıda belirtilen özelliklerine sahip olmalıdır : Hafif, kumlu topraklar tercih edilir. İyi yapıya sahip olmalıdır. Zemin suyu, düzenli

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Tarafından Yürütülen Su Ürünleri Hastalıkları ile Mücadele Faaliyetleri. Veteriner Hekim İlkay DEMİRHAN-2015

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Tarafından Yürütülen Su Ürünleri Hastalıkları ile Mücadele Faaliyetleri. Veteriner Hekim İlkay DEMİRHAN-2015 Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Tarafından Yürütülen Su Ürünleri Hastalıkları ile Mücadele Faaliyetleri Veteriner Hekim İlkay DEMİRHAN-2015 Tüm canlılarda olduğu gibi balıklarında enfeksiyöz ve non enfeksiyöz

Detaylı

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005

YAŞLI FİZYOLOJİSİ. Seray ÇAKIR 0341110005 YAŞLI FİZYOLOJİSİ Seray ÇAKIR 0341110005 Yaşlının Vücut Bileşimi İnsanda, kas yapısı ve gücü 25 yaşında doruğa ulaşır. Bu yaşlarda kadınların ortalama vücut ağırlığının %37 si, erkeklerin %45 i kadarını

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı)

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı Zararlı Organizma Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Sınıf: Insecta Takım: Hymenoptera Familya:Cynipidae Tanımı Konukçuları Zarar

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

BLACK QUEEN CELL VİRUS. Emre ÖZAN Veteriner Hekim Viroloji Laboratuarı

BLACK QUEEN CELL VİRUS. Emre ÖZAN Veteriner Hekim Viroloji Laboratuarı BLACK QUEEN CELL VİRUS Emre ÖZAN Veteriner Hekim Viroloji Laboratuarı Giriş Bal arısı(apis Mellifera) yetiştiriciliği Bakteriyel ve paraziter arı hastalıkları İzole edilen 18 arı virusu Black Queen Cell

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek)

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) KONU 10. ÜREME VE GELİŞME I. Bitki Hücrelerinde Üreme ve Gelişme: Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) Yöntem: Rosa sp. ve Lilium sp. tam çiçeğinden alınan enine

Detaylı

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede BESİLİK BÜYÜKBAŞ SIMMENTAL (SİMENTAL) Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede yetiştirilmektedir.

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur.

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur. Elma Tarihçe İklim İstekleri Elma ılıman, özellikle soğuk ılıman iklim bitkisidir. Akdeniz Bölgesinde 800 m. den yukarı yerlerde yetişir. Yüksek ışık yoğunluğu elmada çok iyi renk oluşumunu sağlar. Elma

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II III

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II III T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II III. (SİNDİRİM SİSTEMİ) DERS KURULU (12 OCAK 2015 06 MART 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

XXIV NİSAN 1976. ET ve BALIK KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

XXIV NİSAN 1976. ET ve BALIK KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ XXIV NİSAN 1976 ET ve BALIK KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ b alık ve aiikcıiık İ Ç İ N D E K İ L E R EBK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BALIKÇILIK MÜESSESESİ MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN İKİ AYDA BİR YAYINLANIR BALIKÇILIĞIN AKIŞI Biyolog

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır. KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI VE KENELER Derleyen: Yusuf AKBABA KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri

KAS DOKUSU. Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri KAS DOKUSU Kontraksiyon özelliği gelişmiş hücrelerden oluşur Kas hücresi : Fibra muskularis = Kas teli = Kas iplikleri Kasın Fonksiyonu Hareket Solunum Vücut ısısının üretimi İletişim Organların kontraksiyonu

Detaylı

YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ

YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ 2014 2015 YUMURTA TAVUĞU YETİŞTİRİCİLİĞİ Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği 1 YUMURTA TAVUKÇULUĞU Yumurta tavukçuluğu piliçlerde 20.haftadan sonra klavuz yumurta görülmesiyle başlar. Yumurta verimi 23. haftada

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Avian Influenza Kuş Gribi Tavuk Vebası Hastalığı Dr.Fethiye ÇÖVEN Uzm.Veteriner Hekim Bornova VKAE Kanatlı Hastalıkları Teşhis Laboratuvarı Avian Influenza Tavuk Vebası, Kuş Gribi olarak da bilinen Avian

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

SOĞAN YETİŞTİRİCİLİĞİ (Allium cepa L.)

SOĞAN YETİŞTİRİCİLİĞİ (Allium cepa L.) SOĞAN YETİŞTİRİCİLİĞİ (Allium cepa L.) TOPRAK İyi yapıya sahip, iyi süzgeçli toprak kullanınız. GÜBRE Gübre uygulamasının oranı, yakın zamanda yapılmış toprak analizinin sonuçlarına göre belirlenmelidir.

Detaylı

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR)

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Bitki tanıma I 1 GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Yaklaşık 35-40 türü bulunur. Ülkemizde doğal olarak 4 türü yetişir. Herdem yeşildir. Dallar gövdeye çevrel dizilir. Kabuk gençlerde düzgün yaşlılarda çatlaklıdır.

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir?

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 4. SINIF 1. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 3. Soru 2: Uzunlukları ve şekilleri farklı kemiklerin bir araya gelmesi ile

Detaylı

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta Tuta absoluta Bu nesne Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu kullan-destekle kategorisinden bir öğrenme nesnesidir. Kullan-Destekle nesneleri bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanmak istisna

Detaylı

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI MEME KANSERİ Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI KANSER Cancer İngilizce yengeç YENGEÇ düşmanını kıstırdıktan sonra sıkıca tutuyor, yavaş

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Bu yüzden kendinizi ve de özellikle çocuğunuzu suçlamak için en ufak bir nedeniniz yoktur!

Bu yüzden kendinizi ve de özellikle çocuğunuzu suçlamak için en ufak bir nedeniniz yoktur! Bit? Sirke? Panik? NYDA ile kolaylıkla gider. Sevgili Anne ve Babalar, eğer doktor çocuğunuzda baş biti tespit ettiyse, bitler ve bitin büyüme evreleriyle etkin bir şekilde mücadele edilmesi en önemli

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.) Göbek Kordonu 2.) Fetus ve Fetal Dolaşım Fizyolojisi 3.) Fetusun Aylara Göre Gelişimi Slayt No: 10 2 7.) FETUS Üçüncü gebelik

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Doppler Ultrasonografisi

Doppler Ultrasonografisi Doppler Ultrasonografisi DOPPLERİN FİZİKSEL PRENSİPLERİ D O P P L E R E T K I D O P P L E R F R E K A N S ı D O P P L E R D E N K L E M I D O P P L E R A Ç ı S ı Ultrasonografi nin Tanımı Doppler Çeşitleri

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakalarında maya ve küf kolonilerini birbirinden ayırmak için aşağıda belirtilen genel özelliklere dikkat edin: MAYA

Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakalarında maya ve küf kolonilerini birbirinden ayırmak için aşağıda belirtilen genel özelliklere dikkat edin: MAYA Petrifilm Maya ve Küf Sayım Plakasında maya ve küf kolonileri kolayca sayılabilir. Gösterge boya, maya ve küf kolonilerini boyar, böylece kontrast sağlar ve sayım işlemini kolaylaştırır. Petrifilm Maya

Detaylı

www.kanatlibilgi.com

www.kanatlibilgi.com www.kanatlibilgi.com TAVUK EMBRİYOSUNUN GÜNLÜK GELİŞİM SAFHALARI Kaynak: Dr Stephan WARIN, DVM, Avian Business Unit. CEVA Santé Animale, La Ballastiere, BP 126, 33501 Libourne Cedex, France Çeviren: Barbaros

Detaylı

Hangi balık ne zaman yenir? Çipura: Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olan çipura ya seyrek de olsa Marmara da da rastlanır. Ege de Kasım, Akdeniz de

Hangi balık ne zaman yenir? Çipura: Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olan çipura ya seyrek de olsa Marmara da da rastlanır. Ege de Kasım, Akdeniz de Hangi balık ne zaman yenir? Çipura: Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın olan çipura ya seyrek de olsa Marmara da da rastlanır. Ege de Kasım, Akdeniz de ise Ekim ve Aralık ayları arasında üreme mevsimine

Detaylı