Lânetten Hastalığa Miasmadan Mikroba. Prof. Dr. Osman Şadi YENEN 14 Aralık 2011 KMTD Kongresi, Antalya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Lânetten Hastalığa Miasmadan Mikroba. Prof. Dr. Osman Şadi YENEN 14 Aralık 2011 KMTD Kongresi, Antalya"

Transkript

1 Lânetten Hastalığa Miasmadan Mikroba Prof. Dr. Osman Şadi YENEN 14 Aralık 2011 KMTD Kongresi, Antalya

2

3 Köpeklerle 65 Sığırlarla 50 Koyun ve Keçilerle 46 Atlarla 35 Kümes hayvanlarıyla 26

4 İlkel topluluklarda hastalık teorileri(*) Demonik teori Animistik ve amoral Tanrı cezası teorisi Monoteistik ve evrenin ahlak yasalarınca yönetilmesi esasına göre Metafiziksel bilim Herhangi bir doğaüstü gücün etkisine özel bir göndermede bulunmaz; insan yaşamında yıldızların gücünü ön plana çıkartır (*): Winslow C-E A. The Conquest of Epidemic Disease. Princeton University Press 1943 (Reprinted1980 by The University of Wisconsin Press); pp: 1-52

5 Çin tıbbının felsefi temelleri Qi kuramı Qi evreni oluşturan temel maddedir Dağılmış halde ya da yoğunlaşmış halde Evrendeki tüm nesneler Qi nin transformasyonundan oluşur; organik vücuda şeklini veren Qi dir Yin-Qi Yang-Qi Qi nin iki tipinin çeşitli kombinasyonları canlılarda çeşitliliğe neden olur Kötü Qi: insan vücudunu hasarlandıran ve hastalığa neden olan Qi İnsan vücudunda: Savunmacı Qi, Besleyici Qi, Torasik Qi vb. Yin-Yang kuramı Beş element kuramı

6 Çin tıbbının felsefi temelleri Qi kuramı Yin-Yang kuramı Güneş ışığına göre konumlanış Güneşe doğru: Yang; Güneşin aksi yönüne doğru: Yin Zıtların birlikteliği Cennet, güneş, sıcaklık, aydınlık, gündüz, temizlik, hareket, ateş, erkek, ortaya çıkmak: Yang Yeryüzü, ay, soğuk, karanlık, gece, pasaklılık, eylemsizlik, su, kadın/dişi, ölüm: Yin Vücudun yaşamsal etkinlikleri Yin ile Yang ın, zıtlıkları ve birliktelikleri sayesinde, uyumlu işbirliğine bağımlıdır Vücudun işlevsel etkinlikleri Yang a, yaşamsal işlevlerin maddi temeli de Yin e aittir Beş element kuramı

7 Hastalıklar dört patolojik sürecin sonucudur: Yang fazlalılığı, Yin fazlalığı, Yang eksikliği, Yin eksikliği Hastalığa neden olan kötü Qi Yang kötülük: Rüzgar, sıcak, ateş Yin kötülük: Soğuk, kuruluk

8 Çin tıbbının felsefi temelleri Qi kuramı Yin-Yang kuramı Beş element kuramı: Evrendeki her şeyi ve fenomeni ağaç, ateş, yeryüzü, metal ve suyun temel özelliklerine göre beş kategoriye ayırır Beş elementin özellikleri beş zang organıyla beş fu organının fizyolojik işlevlerini açıklar Ağaç: bükülebilir ve düzleştirilebilir Ateş: yukarıya doğru yükselir Yeryüzü: ekilebilir ve hasat alınır Metal: dayanıklıdır Su: aşağıya doğru nemlendirir

9 Beş elemente göre insan vücudu Beş element Ağaç Zang organlar Karaciğer Fu organlar Safra kesesi Duyu organları Gözler Vücut dokuları Beş sıvı Tendonlar Gözyaşı Ateş Kalp İnce barsak Dil Damarlar Ter Yeryüzü Dalak Mide Dudaklar Kaslar Tükürük Metal Akciğerler Kalın barsak Burun Deri ve saçlar Burun akıntısı Su Böbrek İdrar kesesi Kulaklar Kemikler Balgam

10 Akupunktur/Akumoksoloji Zhen Jiu Zhen: iğne kullanarak delmek Jiu: İğneleme noktaları üzerinde Moxa yakmak Moxa: Bir akupunktur noktasını uyarmak üzere deri üzerinde Artemisia vulgaris in kurutulmuş yapraklarının yakılması İğne batırma tedavisi: Eski Mısır, Yunan, Hind, Japon ve Çin de Sadece Çinliler bu iğne ile tedavi uygulamasını geliştirmişler, deneyim biriktirmişler ve kuramsallaştırmışlardır

11 Akupunktur/Akumoksoloji Çinli hekimler yaşam gücü olan Qi nin insan vücudunun damarlarının içerisinde dolaştığına inanıyorlardı Qi nabzının kalitesini vücuttaki birçok nabız noktasında alıyorlar ve tanıda kullanıyorlardı Bu nabız noktalarına iğne batırarak hastalıkları tedavi ediyorlardı

12

13 T'ou-Shen Niang-Niang, the Chinese goddess of smallpox Ma-chen, the god who heals the scars of smallpox. Yuo-boa-long, the Chinese god of recovery from smallpox

14 Eski Hind tıbbı: Ayurveda Ayurveda: Uzun yaşam bilgisi [Ayus: uzun ömür; Veda: bilgi] Yaratıcı tanrı Brahma, her şeyin koruyucusu Daksa Prajapati ye, o da ikiz kutsal hekimler Asvini Kumaras a, o da Tanrıların Kralı Indra ya öğretir. Hastalıklar insanlığı rahatsız etmeye başlayınca himalaya bilgelerinden Bharadvaja İndra ya gider ve Ayurveda bilgisini öğrenir

15 Eski Hind tıbbı: Ayurveda Ayurveda: Vücut evrenin bileşeni olan aynı temel elementlerden oluşmaktadır Yeryüzü (katı kısımlar) Su (sıvılar) Ateş (vücut ısısı) Hava (soluk) Boşluk (İçi boş organların boşluğu) Bu beş temel elementin kombinasyonları vücudun farklılaşmış maddelerini (dhatu) oluştururlar Şilus ya da besleyici sıvı Kan Et Yağ Kemik İlik Semen

16 (Ego ile zihinden/ yüksek zekadan oluşur) (Besin tabakası) (Bilgi organları: Burun, kulaklar, gözler, deri ve dil) (Ruh) The pañca kośa (Enerji tabakası: Beş rüzgardan oluşur) (Caldecott T: 2006)

17 Eski Hind tıbbı: Ayurveda Hastalıklar iki türdür: İçsel ve dışsal Dışsal hastalıklar: yaralanmalar, ısırılmalar, delinmeler, düşmeler, yanıklar vb İçsel hastalıklar: Dışsal olanların dışındaki bütün ötekiler Vücudun maddesini oluşturan ve ona canlılık veren elementlerin normal dengesindeki bozukluklar

18 Çakra sistemi (Ruhsal gelişim ve onun vücut, zeka ve heyacanlara etkileri) Taç çakra Üçüncü göz çakra Boğaz çakra Kalp çakra Sindirim çakra Seks çakra Kök çakra (Caldecott T: 2006)

19 Marma noktaları (Pole S: 2006)

20 Sitalã Mata, the Hindu goddess of smallpox.

21 Askelopios (Tıp tanrısı) Hygieia (Sağlık tanrıçası) Telesphorus (Nekahat tanrısı)

22 Eski Yunan da doğal evren teorilerinin gelişiminin kökleri Filozofların metafizik ve diyalektik tartışmaları Homer ve digerlerinin yarı tarihsel yöntemleri Doğaya yaklaşımdan ve doğa bilgisinden keyfi unsurları elimine etmeye çabalayan hekimler okulu Hastalık ve sağlık kavramları bir bütün olarak fiziksel evren teorileriyle yakın biçimde örtüşmek durumundaydı

23 Hipokrat (İ.Ö /377) Galen (İ.S. 129/ /201) [ Anagni Katedrali, İtalya; 13. YY freski]

24 KAN: Sabah Kırmızı Tatlı Kontinü ateş Kalp Lidyalı ve hipolidyan kişilik Jupiter Gemini Libra Aquarius Hava İLKBAHAR Çocukluk KAN ISLAK KIŞ Yaşlılık FLEGM Su FLEGM: Akşam Beyaz Tuzlu Quotidian ateş Beyin Doryalı ve hipodoryan kişilik Ay Kanser Scorpio Pisces SARI SAFRA: Öğle Sarı Acı Tersiyer ateş Dalak Frigyalı ve hipofrigyan kişilik Mars Aries Leo Sagittarius SICAK Ateş YAZ Gençlik Sanguine Choleric KOLER KURU Phlegmatic Melancholic MELANKOLİ SONBAHAR Olgunluk Yeryüzü SOĞUK KARA SAFRA: Öğleden sonra Siyah Ekşi Quartan ateş Karaciğer Miksolidyan ve hipomiksolidyan kişilik Satürn Taurus Virgo Capricorn

25

26

27 İnsan vücudu kan, flegm, sarı safra ve kara safra içermektedir. Bunlar onun yapılanmasını oluşturan şeylerdir ve onun rahatsızlıklarıyla sağlığına neden olurlar. Sağlık, başlıca, bu yapılandırıcı maddelerin birbirleriyle hem nitelik hem de nicelik bakımından doğru oranda olduğu ve iyi bir karışım oluşturdukları bir durumdur. The human body contains blood, phlegm, yellow bile and black bile. These are the things that make up its constitution and cause its pains and health. Health is primarily that state in which these connstituent substances are in the correct proportion to each other, both in strength and quantity, and are well mixed. Hippocratic Writings. The nature of man 22; Penguin Classics 1978; p: 262

28 Hangi hastalıkların güçlere ve hangilerinin yapılara bağlı olduğunu bilmek gerektiğini de düşünüyorum. Güçler derken vücudun çalışmasını etkileyen humorların yapısındaki değişiklikleri; yapılar derken de vücudun organlarını kastediyorum. I think it should also be known what illnesses are due to forces and what to forms. By forces I mean those changes in the constitution of the humours which affect the working of the body; by forms I mean the organs of the body. Hippocratic Writings. Tradition in medicine 22; Penguin Classics 1978; p: 84

29 Kimi vahşi hayvan saldırısına benzeyen veba sadece birkaç bireyi tutmaz, hatta tüm toplumları bile tahrip edebilir. Havanın karakterinde, onu yanlış yönde sapmaya eğilimli kılan tehlikeli bir değişiklik meydana gelir ve insanlar soluk alıp vermenin zorunluluğu nedeniyle kaçınamadıklarından tehlike ağızdan içeriye bir zehir gibi çekilir. For the plague, like the assault of some wild beast, attacks not only a few individuals but even destroys whole states. A disastrous change in the character of the air making it prone to corruption is brought about; and human beings, since they cannot from the necessity of breathing avoid the peril, draw in the air through the mouth like a poison. Galen. Letter on Theriac to Poison. (In Winslow C-E A. pp: 72)

30 Epidemik hastalık etyolojisi: Klasik konsept (İ.S. 2. YY) Havanın epidemik yapısı Atmosferdeki tehlike iklim ve mevsimle, ölü bedenlerin çürümesinden yükselen kirli havayla (miasmalarla), pis yaşam koşullarıyla ve bataklıklarla, kısmen de astronomik fenomenlerle ilişkilidir. Bireysel yatkınlık Contagion

31 Miasma (zehirli / hastalandırıcı buhar) Contagion (bulaşma / iletilme)

32 Cartoon warning of contagious miasma arising from Central Park lake woodcut, New York.

33 İslâm dünyası İslâmın ortaya çıkma ve gelişme döneminde akdeniz popüler tıbbı egemendi Hastalıklar üstün büyülü güçlere bağlanıyordu (Cinler ) Kuran da tıpla ilgili önemli bir gönderme yoktur (Apdest/temizlik dışında) Yerel uygulamaların yetmediği yerde hadislere başvurulmuştur

34 El-Razi El-Hâvî fi t-tibb (Liber continens) Kitâb l-cederi ve Kitab l- Hasbe (Liber de Pestilentia) Dünyada çiçek ve kızamık hastalığı üzerine yazılmış ilk kitaptır El-Kitabu t Tibbi l Mansûrî (Liber Medicinalis ad Almansorem) El-Razi ( )

35 El-Razi Galen in sorgulanması Menenjitte kan akıtılmasının tedavi edici değeri vardır (Galen haklı ) Sıcak içecekler vücut ısısını artırmazlar (Galen haksız ) El-Razi ( )

36

37

38 İbn-Sina Kitabı Latinceye çevrildikten sonra 6 yüzyıl boyunca Avrupa da standart ders kitabı olmuştur Tüberküloz bulaşıcıdır, su ve toprakla yayılır Sinirler ağrıyı iletir ve kas kasılmasını sinyaller Humorları sorgulamamıştır

39 Contagion Temas yoluyla iletilme contagion düşüncesi en eski düşüncelerden biridir ve hastalık bağlamından köken almamaktadır Isı ve soğukluk gibi fiziksel özelliklerin temas yoluyla iletilebilir olduğu binlerce yıl öncesinin ilkel insanının ilk gözlemlerinden biri olmalıdır Hastalığın iletilebilir olduğuna ilişkin görüşler eski Mısırlılar ve Yahudilerin geleneklerine kadar izlenebilmektedir

40 Contagion Eski Yunan ve Roma döneminde hastalığın temas yoluyla bulaşması düşüncesinin çoğu kaybolmuştur Hipokratik metinlerde bile bugünkü anlamında contagion a kesin bir gönderme yapılmamaktadır Salgınların ortaya çıkışında hastalıklıya ya da onun çıkartılarına dokunmanın rolü, tıp insanlarından önce tarihçiler, filozoflar ve hatta şairler tarafından anlaşılmıştır (Thucydides, Dionysius, Lucretius, Virgil vb.)

41 Contagion Orta Çağ da hüküm süren çok sayıda epidemi ve epizootik gözlem ve yorumlama için fırsatlar yaratmış ve çeşitli enfeksiyon ve contagion doktrinleri ortaya çıkmıştır Temas yoluyla bulaşmaya bu dönemde vurgu yapan yine bir yazar olmuştur: Giovanni Bocaccio ( )

42 Decameron, 1358 Hasta olanların kullanmış olduğu giysiler ya da benzer başka eşyalarına dokunmak hastalığın iletilmesine neden oluyordu. (1. Gün)

43 cito, longe, tarde hızlı git, uzağa git, yavaş dön

44 Contagion 15 ve 16. Yüzyıllardaki sifiliz pandemisi enfeksiyon ve contagion konusundaki bilgilerin ilerlemesini sağlamıştır. Girolamo Fracastoro: Syphilis sive morbus Gallicus De sympathia et ahtipathia rerum / liber unus / De contagione et contagiosus / morbis et curatione / libri III

45 Hieronymus Fracastorius ( )

46 Fracastorius Contagion: bir bireyden diğerine geçen enfeksiyon Tek başına temasla contagion Fomitlerle contagion Uzaktan contagion Fomit: Giysiler, ağaçtan yapılmışlar ve benzeri kendileri zararlı olmayan ancak contagionun orijinal tohumlarını (germ) muhafaza etme yeteneğinde olup bunların başkalarına aktarılmasına neden olanlar

47 Fracastorius Contagion kesinlikle bir şeyden öbür şeye geçen çürümenin benzeridir: onun germleri / tohumları (seminaria) büyük bir aktiviteye sahiptir, güçlü ve visköz bir kombinasyondan oluşmuşlardır ve onlar sadece bir madde değil aynı zamanda hayvansal organizmaya spiritual bir antipatidirler. Contagion is a precisely similar putrefaction which passes from one thing to another: its seminaria have great activity, they are made up of a strong and viscous combination, and they have not only a material but also a spiritual antipathy to the animal organism.

48 Marcus Terentius Varro 75 farklı başlıkta 620 kadar kitap yazmıştır Res Rusticae (Çiftçilik Üzerine) İ.Ö Kimi küçük yaratıklar ciddi hastalıklara neden olurlar

49 Robert Hook 1665 de ünlümicrographia sını yayınladı Şişe mantarıkesitlerinde cellular yapıları tanımladı Fosillerin bir zamanlar bir zamanlar canlıolan yaratıklar ve bitkilerin kalıntıları olduğunu belirledi Robert Hook ( )

50 Anton van Leeuwenhoek ( )

51 Anton van Leeuwenhoek Mikroskopik canlı yaratıkların görünmez dünyasının gerçek kaşifi arasında bütün gözlemlerini mektuplar halinde Royal Society nin yayınladığı Philosophical Transactions a gönderdi 18. mektubunda (1676) su örneklerinde; 39. mektubunda da (1683) kendi dişindeki animalcules leri tanımlıyordu Mikroskoplarını kendi yapıyordu Öldüğünde ardında 247 bitmiş mikroskop ve kendi eliyle yaptığı 419 mercek bırakmıştı!

52 Leeuwenhoek un mikroskopu Leeuwenhoek un çizgileriyle bakteriler (Bulloch W. The History of Bacteriology. Oxford University Press 1938; pp: 24-25)

53 Fermentasyon Alkemistler döneminde fermentasyon sözcüğü günümüzdeki kimyasal reaksiyon ifadesine eşdeğer bir anlam taşıyordu Georg Ernst Stahl ( ) Zymotechnia Fundamentalis (1697) adlı yapıtında üç tür fermentasyon tanımlar Şarap, bira ve ekmeğin fermentasyonu Asetik fermentasyon Çürüme ve bozulma

54 Fermentasyon biyolojik bir olaydır Louis Jacques Thénard de bektaşiüzümünün fermentasyonu sırasında bira mayasına benzeyen çökeltileri fark etti Birbirinden bağımsız 3 araştırmacı de mayaların canlı olduklarına ilişkin özellikleri saptadılar Charles Cagniard-Latour Theodor Schwann Zuckerpils (Saccharomyces) Friedrich Traugott Kützing Theodor Schwann ( )

55 Fermentasyon kimyasal bir olaydır 19.Yüzyılın ilk yarısında kimya büyük hamleler yapmıştı Kimyanın devleri biyolojik süreci reddediyorlardı Jöns Jacob Berzelius Justus Liebig F. Wöhler Jöns Jacob Berzelius ( )

56

57 19. Yüzyıl başlarında Enfeksiyöz hastalıkların etkeninin doğasıyla ilgili üç teori vardı Contagion teorisi Partiküller vücut içerisinde çoğalsalar da cansızdırlar Minik canlı organizmalardır (Animalkülistler) Zimotik teori Enfeksiyöz materyal her hastalığa özgül bir fermentin ya da zyme in bir özelliğidir Miasmatik teori

58 Kendiliğinden oluş (spontaneous generation) Yaşam maddedeki kimi açıklanamayan değişiklikler sayesinde cansız maddeden ortaya çıkar.

59 Kendiliğinden oluş sınamada Francesco Redi, 1688, et-böcek üremesi deneyi [yanlış!] John Needham, 1748, kaynamış koyun buyyonu [doğru!] Lazzaro Spallanzani, Needham ın deneyini yineler [yanlış!] Francesco Redi ( )

60 Francesco Redi nin Deneyi 1688 Sinekler Magotlar Sinekler Et Et Et Kapakla kapatılmış örnek Bezle kapatılmış örnek Açık bırakılmış örnek (Goldstein N: 2011)

61 Louis Pasteur Kimya profesörüve Lille Bilimler Fakültesi Dekanı 1857Fermentasyon üzerine ilk yayını 1860Fermentasyon üzerine çalışmalarınedeniyle Bilimler Akademisi Deneysel Fizyoloji Ödülü 1861Spontan jenerasyon (Kendiliğinden oluşma) üzerine ünlü yayınının yayımlanışı 1861Havasız yaşam üzerine yayını (Goldstein N: 2011)

62

63 Pasteur Doğanın sonsuzluğu içindeki bir su damlasını aldım ve bekliyorum, gözlüyorum, onu sorguya çekiyorum, ondan benim için ilkel yaratığın yeniden başlamasını istemesini diliyorum. Bu ne güzel bir görüntü olacaktı! Bu deneylerin başladığı birkaç yıldan beri, o gene sessiz! Ah! İnsanın üretmek olanağı olmadığı tek şeyi ondan uzaklaştırdım. Çünkü yaşam germdir, germse yaşamın kendisidir. Louis Pasteur ( )

64 Osmanlıda Tıp Osmanlıların teori üretmeyi ve araştırma yoluyla yeni bilgiler edinmeyi amaç edindiklerini gösterir verilere sahip değiliz. Osmanlı dönemine ait Türkçe tıp metinlerinin çoğunda tıbbın felsefesi ve nazariyesinden ziyade mesleğin uygulanmasına ağırlık verilmesi bu yargıyı doğrular yöndedir. Sarı N: 1999

65 Haziran 1886 tarihinde, Pasteur e kuduz aşısı için eğitime gidenler Hüseyin Hüsnü Bey (Yarbay, Veteriner Hekim) 2. Aleksandr Zoeros (Mirliva, Prof. Dr) 3. Hüseyin Remzi Bey (Yarbay, Hekim)

66 Abdülhamid tarafından Pasteur, Koch ve Behring e verilen 1. dereceden Mecidî Nişanı

67 Abdülhamid Pasteur Enstitüsü nün kuruluşu için 800 Lira yardımda bulundu (1886)

68 Günümüz Anadolusu Kızamık: kızamık şekeri Pişik: sünnet Ateşli hastalık: Okunmuş üflenmiş yedi düğümlü ipin vücuda sarılması Romatizmalılar: kiner ağacından yapılmış asa ile dolaşmak Arpacık: örtülen siyah tülbent üzerine yiyecek maddesi konur ve evcil bir köpeğin yemesi sağlanır Karın ağrısı/fıtık: kızdırılmış tellerle dağlama Sarılık: kulak arkası, dil altı, kafa derisi, iki kaşın arası vb yerlerde kesikler (Prof. Dr. Ramazan İnci den, izniyle)

Tıp Tarihine Yaklaşım

Tıp Tarihine Yaklaşım Tıp Tarihine Yaklaşım Avcılık-Toplayıcılık Aşaması Mezopotamya Uygarlıklarında Tıp Eski Mısır Tıbbı Çin Tıbbı Eski Hint Tıbbı Yunan Tıbbı Modern Dönem (Batı) Tıbbı Avcılık-Toplayıcılık Aşaması Bütün gün

Detaylı

Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı. Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com

Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı. Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com Akupressur, geleneksel Çin tıbbının ayrılmaz parçasıdır 4600 yıl önce Çin

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

Prof. Dr. Ayfer TEZEL

Prof. Dr. Ayfer TEZEL Prof. Dr. Ayfer TEZEL Bir devirdeki tıbbi gelişmeler o devrin kültürü hakkında bilgi verir. Tıp tarihini öğrenmek, tıbbı anlamak, tıbbi teknik ve metotları anlama isteğinden kaynaklanır Tıpla ilgili belgeler,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Genel olarak gözle net olarak görülemeyecek kadar küçük canlıları inceleyen ve onları konu olarak ele alan bilim dalıdır. Gözle ayırt edilemeyen canlılar; Virüsler, bakteriler,

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Ve Brahman bir felsefedir ve o çeşit anlamlarıyla felsefi ve edebi yazılarda kullanılır.

Ve Brahman bir felsefedir ve o çeşit anlamlarıyla felsefi ve edebi yazılarda kullanılır. Prana Sanskritçe den nefes-nefes alma ve devamlı hareket şeklinde çevrilir. Bu Hint felsefesinde-tıbbında ve teolojisinde genel bir anlamı ifade eder. Dil uzmanları kelimeye bu anlamları yanında hayat

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

TÜBERKÜLOZ. Verem; TB; TBC; Tüberküloz nasıl yayılır? Tüberküloz şikayetleri nelerdir?

TÜBERKÜLOZ. Verem; TB; TBC; Tüberküloz nasıl yayılır? Tüberküloz şikayetleri nelerdir? TÜBERKÜLOZ Verem; TB; TBC; Hava yoluyla yayılan bulaşıcı akciğer hastalığıdır. Akciğer dışında kemik, lenf bezleri, böbrek, beyin zarları gibi diğer organları da tutabilir. Tüberküloz bakterisi Mycobacterium

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER Boşaltım Sistemi İNSANLARDA BOŞALTIMIN AMACI NEDİR? VÜCUDUMUZDAN HANGİ ATIK MADDELER UZAKLAŞTIRILIR? İDRAR SU TUZ KARBONDİOKSİT BESİN ATIKLARI ÜRE ATIK MADDELERİ VÜCUDUMUZDAN HANGİ

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

Biyolojik Silahlar 1/ 51

Biyolojik Silahlar 1/ 51 Biyolojik Silahlar 1/ 51 Takdim Planı Tanımlar Tarih Mikroorganizmaların Özellikleri BHM Tespiti Savunma 2/ 52 Evdeki biyolojik terörden haberiniz var mı? 3/ 51 4/ 51 5/ 51 2 KİLOGRAM? 6/ 51 2 KİLOGRAM

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

DALAK DÜZENSİZLİKLERİ Dalak Qı Eksikliği Dalak Qı ve Kan Eksikliği Dalak Yang (İyi Huylu Enerji) Eksikliği ile Birlikte Soğuk...

DALAK DÜZENSİZLİKLERİ Dalak Qı Eksikliği Dalak Qı ve Kan Eksikliği Dalak Yang (İyi Huylu Enerji) Eksikliği ile Birlikte Soğuk... İÇİNDEKİLER GİRİŞ......IX KISIM 1: BELİRTİ FARKLILIKLARINA GÖRE ŞİFALI BİTKİ REÇETELERİ... 1 AKCİĞER UYUMSUZLUKLARI...3 Yel Soğuğu Yayılması...3 Yel Soğuğu (Romatizma)...4 Mevcut Bir Sorun ile Birlikte

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

TÜBERKÜLOZ Tüberküloz hastalığı gelişimi için risk faktörleri

TÜBERKÜLOZ Tüberküloz hastalığı gelişimi için risk faktörleri TÜBERKÜLOZ Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis mikrobu ile oluşan bulaşıcı bir hastalıktır. Kişiden kişiye solunum yoluyla bulaşir. Hasta kişilerin öksürmesi, aksırması, hapşurması, konuşması ile havaya

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON

HİJYEN VE SANİTASYON HİJYEN VE SANİTASYON TEMİZLİK+ HİJYEN= SANİTASYON Bulunduğumuz ortamda hastalık yapan mikroorganizmaların hastalık yapamayacak seviyede bulunma durumuna hijyen denir. Sağlıklı (temiz ve hijyenik) bir ortamın

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

KISA DÖNEMLİ AMAÇLAR MATERYAL YÖNTEM- TEKNİK. Maketi Gerçek Kişi, 3 Kol ve bacakların vücudun ana bölümlerinden olduğunu söyler.

KISA DÖNEMLİ AMAÇLAR MATERYAL YÖNTEM- TEKNİK. Maketi Gerçek Kişi, 3 Kol ve bacakların vücudun ana bölümlerinden olduğunu söyler. ( 1.Ü N İ T E) VÜCUDUMU Z BİLMECESİNİ ÇÖZELİ M KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- Vücut sistemlerini tanır 1 Başın vücudun ana bölümlerinden olduğunu söyler. İnsan Gövdenin vücudun ana bölümlerinden olduğunu

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır

Detaylı

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor.

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. 1- Hiçbir şey susuz yaşayamaz. 2- Göreceli su yetersizliği vücudun bazı fonksiyonlarını

Detaylı

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

MİT VE DİN İLİŞKİSİ. (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 MİT VE DİN İLİŞKİSİ (Kutsal Metinlerle İlişkisi) DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Mit ve Din Mitolojiler genel olarak dinsel, ruhani ve evrenin ya da halkların oluşumu gibi yaratılış veya türeyiş gibi temaları içerirler.

Detaylı

17. yy. Dehalar Yüzyılı

17. yy. Dehalar Yüzyılı 17. yy. Dehalar Yüzyılı 20. yy a kadar her bilimsel gelişmeyi etkilediler. 17. yy daki bilimsel devrimin temelleri 14.yy. da atılmıştı fakat; Coğrafi keşifler ile ticaret ve sanayideki gelişmeler sayesinde

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

AMAÇ. HEKİMLİK ve HALK SAĞLIĞININ GELİŞİMİ HEDEFLER HEKİMLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ. Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN

AMAÇ. HEKİMLİK ve HALK SAĞLIĞININ GELİŞİMİ HEDEFLER HEKİMLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ. Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ünite 9 HEKİMLİK ve HALK SAĞLIĞININ GELİŞİMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN AMAÇ Hekimlik ve Halk Sağlığının gelişimi konusunda bilgi aktarmak HEDEFLER HEKİMLİĞİN TARİHSEL GELİŞİMİ Hekimliğin tarihsel gelişim

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ SÜRGÜN YAPRAK ÇİÇEK MEYVELER 10 Bitkisel Ürünlerden Yararlanma Şekilleri Şifalı bitkilerden aşağıda belirtilen yöntemler kullanılarak yararlanılmaktadır. İnfusyon (Infusion):

Detaylı

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak

Detaylı

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

KAVRAMSAL ÇERÇEVE/TANIMLAR HÜTF HALK SAĞLIĞI AD. HAZIRLIĞIDIR (EYLÜL 2016)

KAVRAMSAL ÇERÇEVE/TANIMLAR HÜTF HALK SAĞLIĞI AD. HAZIRLIĞIDIR (EYLÜL 2016) KAVRAMSAL ÇERÇEVE/TANIMLAR HÜTF HALK SAĞLIĞI AD. HAZIRLIĞIDIR (EYLÜL 2016) BEKLENTİLER! AMAÇ Bu dersin sonunda tüm katılımcılar sağlık ilgili kavramları açıklayabileceklerdir. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Dersin

Detaylı

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ KIŞILIK KURAMLARı GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ Kişilik Nedir? Psikolojide kişilik, kapsamı en geniş kavramlardan biridir. Kişilik kelimesinin bütün teorisyenlerin üzerinde anlaştığı bir tanımlaması yoktur.

Detaylı

TÜBERKÜLOZ. Verem; TB; TBC; Tüberküloz nasıl yayılır? Tüberküloz şikayetleri nelerdir?

TÜBERKÜLOZ. Verem; TB; TBC; Tüberküloz nasıl yayılır? Tüberküloz şikayetleri nelerdir? TÜBERKÜLOZ Verem; TB; TBC; Hava yoluyla yayılan bulaşıcı akciğer hastalığıdır. Akciğer dışında kemik, lenf bezleri, böbrek, beyin zarları gibi diğer organları da tutabilir. Tüberküloz bakterisi Mycobacterium

Detaylı

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU TUVSDF www.verem.org.tr Verem Eğitim ve Propaganda Haftası (Her yılın ilk haftası) TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU Kuruluş: 1948 Ord.Prof.Dr.Tevfik

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ

GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ GÖRSEL OLMAYAN DUYU SİSTEMLERİ MEKANİK DUYULAR İnsanlarda dokunma, basınç, sıcaklık ve ağrı gibi bir çok duyu bulunmaktadır. Bu duyulara mekanik duyular denir. Mekanik duyuların alınmasını sağlayan farklı

Detaylı

9. SINIF ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVLARI LİSTESİ / DİL VE ANLATIM

9. SINIF ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVLARI LİSTESİ / DİL VE ANLATIM SINAVLARI LİSTESİ / DİL VE ANLATIM İletişim Dil - Kültür İlişkisi İnsan, İletişim ve Dil Dillerin Sınıflandırılması Türk Dilinin Tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi Türkçenin Ses Özellikleri Telaffuz (Söyleyiş)

Detaylı

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı Hazırlayan Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Virolojik Teşhis Laboratuvarı Etken: Etken,

Detaylı

Termal Sular ve Cildimiz

Termal Sular ve Cildimiz Termal Sular ve Cildimiz Termal su nedir? Termal su, doğal mineral içeriklere ve iyileştirici etkilere sahiptir. Tedavi amaçlı kullanıma uygundur. Birçok karakteristik özelliği sayesinde, sağlık alanında

Detaylı

SU, HALDEN HALE GİRER

SU, HALDEN HALE GİRER Atmosferde yükselen buhar soğuk hava tabakasıyla karşılaştığında yoğuşur. Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiriyorsa bu olaya yoğuşma denir. Sıcak Hava Yükselir ve Soğuyup Yağış

Detaylı

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi. Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yvzkymkc@gmail.com 2 Atmosferi hangi coğrafya dalı inceler? Klimatoloji 4 Asal Gazlar 0,96% Oksijen 20,95% Azot 78,07% ASAL GAZLAR

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM

BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM BİLMEN LAZIM BİTKİLERİN VE HAYVANLARIN DÜNYASINA TEFEKKÜR PENCERESİNDEN BAKALIM 1 Timsahlar dişlerini kendileri temizleyemezler. Timsahlar yemek yedikten sonra dişlerinin temizlenmesi için ağızlarını açarlar.

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Ders Programmı: Toplam 96 saat

Ders Programmı: Toplam 96 saat Kurs Eğitmeni: Dr. Nimetullah Reşidi ( Dünya Akupunktur Dernekleri Federasyonu (WFAS) Türkiye Temsilcisi WFAS Uzmanlar Komitesi Üyesi WFAS Beijing Eğitim Merkezi Fahri Professörü World Journal of Acupuncture

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

8 ELEMENT. Dr. Can ZİNNEHA Serbest Hekim, HATAY. Özet 8 ELEMENTS. Ankara Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, 2014

8 ELEMENT. Dr. Can ZİNNEHA Serbest Hekim, HATAY. Özet 8 ELEMENTS. Ankara Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, 2014 8 ELEMENT 8 ELEMENTS Dr. Can ZİNNEHA Serbest Hekim, HATAY Özet Geliştirmiş olduğum teori, insanı beden, ruh, zihin ve yaşam enerjisi dörtlemesi ile ele aldığım ve hipotez aşamasında olan bir çalışmadır.

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Byron Unger ve Lazarus Uyarlayan: Bob Davies ve Tammy S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children

Detaylı

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta

ÖNEMLİ ZARARLILARI. Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) yumurta ÖNEMLİ ZARARLILARI Spodoptera spp. (Yaprak kurtları) Ergin 20 mm yumurta Larva 35-40 mm ÖNEMLİ ZARARLILARI ÇİÇEK TRİPSİ (Frankliniella tritici) Küçük sigara şeklinde 1,3 mm uzunluğunda, genelde sarı renkli

Detaylı

Havacılıkta Ġnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA

Havacılıkta Ġnsan Faktörleri. Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA Havacılıkta Ġnsan Faktörleri Uçak Müh.Tevfik Uyar, MBA BÖLÜM 1 Biyolojik Varlık Olarak İnsan Birinci Bölüm: Fiziksel Faktörler ve Algı Geçen Hafta GEÇEN HAFTA İnsan, Fiziksel Faktörler ve İnsan Performansı

Detaylı

9. SINIF DENEME SINAVLARI SORU DAĞILIMLARI / DİL VE ANLATIM

9. SINIF DENEME SINAVLARI SORU DAĞILIMLARI / DİL VE ANLATIM 9. SINIF DENEME SINAVLARI SORU DAĞILIMLARI / DİL VE ANLATIM 01 İletişim 6 3 2 1 02 İnsan, İletişim ve Dil 3 1 03 Dil-Kültür İlişkisi 3 1 1 1 04 Dillerin Sınıflandırılması 6 3 1 1 1 05 Türk Dilinin Tarihî

Detaylı

SULARI TEMİZLERLER, ATMOSFERİ BESLER ÖLÜLERLE İLGİLENİRLER

SULARI TEMİZLERLER, ATMOSFERİ BESLER ÖLÜLERLE İLGİLENİRLER Bil bakalım kim bu güçlü yaratık, Tufandan önce yaşamış, Etsiz ve kansız, Kemiksiz ve damarsız, Kafasız ve bacaksız Ne daha yaşlıdır ne de daha genç Başlangıçta olduğundan Taliesir SULARI TEMİZLERLER,

Detaylı

İşlenme ile Biberin Renkleri değişir.

İşlenme ile Biberin Renkleri değişir. Sağlıklı baharatlar Antik Çağlardan bu yana Baharatlar Bedensel ağrı ve şikayetlerin azaltılması için kullanılır.tedavi edici etkileri günümüzde bilimsel olarakta kanıtlanmıştır.sağlıklı Baharatlar Sindirimi

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE

9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE 9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE HÜCRE Canlıların en küçük yapı birimi hücredir. Tüm canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. Hücrelerin şekilleri ve canlı içindeki

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VI YANIK, SICAK ÇARPMASI VE DONMADA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VI YANIK, SICAK ÇARPMASI VE DONMADA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Nisan 2014 BÖLÜM VI YANIK, SICAK ÇARPMASI VE DONMADA İLKYARDIM YANIKTA İLK YARDIM Yanık nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir DEFNE Latince ismi : Laurus nobilis Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir Defne Bitkisi: Anavatanı Asya olan Defne,

Detaylı

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi

bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama ünitesi MUTFAK HİJYENİ VE KİŞİSEL HİJYEN ENFEKSİYON KONTROL KURULU MUTFAK HİJYENİ Mutfakta fiziki iki alanlar; l Yemek pişirilme ünitesi Hazırlanan yemeklerin bekletilme ünitesi Sebze yıkama ünitesi Bulaşık yıkama

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman

Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Byron Unger ve Lazarus Uyarlayan: Bob Davies ve Tammy S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. Hüseyin SOYLU. Fen ve Teknoloji

ISI VE SICAKLIK. Hüseyin SOYLU. Fen ve Teknoloji Isı ve Sıcaklık Farklıdır Sıcak bir bardak çay içine çay kaşığı bıraktığımızda bir süre sonra çay kaşığının sıcaklığı artar. Buna göre sıcak maddeler kendinden daha soğuk olan maddelere temas ettiklerinde

Detaylı

5 Elemente Dayanan 5000 Yıllık Tedavi Yöntemi AYURVEDA - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

5 Elemente Dayanan 5000 Yıllık Tedavi Yöntemi AYURVEDA - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Ayurveda, Hindistan alt kıtasında yaklaşık 4000 yıl önce ortaya çıkan bir tedavi yöntemi. Başlangıçta Hindistan, Nepal ve Sri Lanka'da uygulanan, bugün Batıda da yaygın alternatif tedavi yöntemlerinden

Detaylı

Histoloji ve Embriyolojiye Giriş. Histolojiye Giriş

Histoloji ve Embriyolojiye Giriş. Histolojiye Giriş Histoloji ve Embriyolojiye Giriş Prof.Dr.Yusuf NERGİZ Histolojiye Giriş Sunum Planı Histolojinin Tanımı,Amacı Histolojinin Tıptaki Önemi,Diğer Bilim Dallarıyla ilişkisi İnsan Vücudunun Organizasyonu Hücreler

Detaylı

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI Hazırlayan İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 1 Saçları hangisi tarar? o A) Bıçak o B) Tarak o C) Eldiven o D) Makas 2 Hangisi okul eşyası değil?

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

Kanatlı Kesimi Prof. Dr. Ali AYDIN

Kanatlı Kesimi Prof. Dr. Ali AYDIN Kanatlı Kesimi Prof. Dr. Ali AYDIN Kesim Aşamaları Kesimhaneye Taşıma Askılara Asma Bayıltma Kanatma Tüylerin Islatılması Tüylerin Yolunması İç organların Çıkarılması Duşlama Soğutma, Paketleme, Muhafaza,

Detaylı

Yanık, Donma Ve Sıcak Çarpmasında İlk Yardım

Yanık, Donma Ve Sıcak Çarpmasında İlk Yardım Yanık, Donma Ve Sıcak Çarpmasında İlk Yardım Yanık Nedir? Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 2. Bölüm Antik Astronomi Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. En Eski Astronomi (Antik veya Teleskop Öncesi) Kültürel

Detaylı

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞI; İnsan ve tüm sıcak kanlı hayvanlarda Merkezi sinir sistemini etkileyerek ölüme neden olan, önlenebilir bulaşıcı

Detaylı

Vibrio cholera Vibrionaceae familyasından Gram-negatif Kıvrık, basil 1-3μm boy, μmen Tekil polar flagella Enterik bakterilerle ortak özelli

Vibrio cholera Vibrionaceae familyasından Gram-negatif Kıvrık, basil 1-3μm boy, μmen Tekil polar flagella Enterik bakterilerle ortak özelli KOLERA Etken, Epidemiyoloji Yrd.Doç.Dr.Hakan Erdem Gülhane Askeri Tıp Akademisi İnf.Hast. ve Kl. Mik. Vibrio cholera Vibrionaceae familyasından Gram-negatif Kıvrık, basil 1-3μm boy, 0.5-0.80.8 μmen Tekil

Detaylı