TMMOB ZM R KENT SEMPOZYUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TMMOB ZM R KENT SEMPOZYUMU"

Transkript

1 313 limiz ve bölgemiz tarımında ürün desenine yönelik dinamik de i imler olmaktadır. Yeni ürünlerin ürün deseni içindeki oranı hızla artmaktadır. Sanayi domatesi yanı sıra salçalık biber, korni on salatalık, dı mekan ve kesme çiçekçilik, meyvecilikte sulama ile birlikte artı göstermektedir. limizde sebze ve meyve tarımı her geçen gün kuru tarım aleyhine geli mektedir. Tarıma dayalı sanayi de sebze ve meyve tarımına ba lı olarak geli mektedir. Ülkemizin ekonomik büyüme ve kalkınma sürecinin zorunlu kıldı ı de i im ve geli ime ilimiz de sahip oldu u ekonomik, sosyal ve toplumsal altyapı nedeniyle katkıda bulunurken, kendi bünyesi içinde de bir de i im ve geli im süreci ya amı tır. Bölgemiz, sanayi ve hizmetler sektörü yanı sıra tarımsal ürün a ırlıklı dı satım ve ticaretin belirleyici oldu u bir yapıya sahiptir. limiz özellikle kesme çiçekçilik üretiminde zmir ilinin üretimindeki % 28 payı ile birinci sırada yer almaktadır. Kesme çiçek dı satımdan 13,5 milyon YTL/yıl dı satım geliri elde edildi i dikkate alındı ında kesme çiçekçilik üretiminin bölgemiz açısından önemi ortaya çıkmaktadır. Sulama olanaklarının arttırılması ile bölgemiz sınırlarında yer alan Karaburun, Seferihisar, Urla, Bayındır, Bergama ve Dikili yörelerinde kesme çiçekçilik üretim alanları artacaktır. KAYNAKLAR DS II. Bölge Müdürlü ü, Küçük Menderes Beyda Projesi Master Plan Raporu, 1996 DS II. Bölge Planlama ube Müd. Çalı maları DS WEB Sayfası ve 2007 yılı Ajandası DS II. Bölge Uzun vadeli Programları DPT 8.BYKP Toprak ve Su Kaynakları Alt Komisyonu Raporu TOMAR Songül; Küçük Menderes Beyda Projesi Ödemi Sulamasının Havza Tarımına Olası Etkileri Üzerine Bir Ara tırma, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü,(Yüksek Lisans ezi),2002- zmir TOMAR, Ahmet, "Su ve Toprak Kaynaklarının Geli tirilmesinde Tarımsal Ekonomi Çalı malarının Yeri ve Önemi, Tarımda Su Yönetimi ve Çiftçi Katılımı sempozyumu, ZMO, Ankara, 1995, s: 93 Cumhuriyet Strateji, Küresel iklim tehdidi, 2007 GÜRBÜZ Mahir Kuraklık Ve Su!.. Çözümü Belirsiz Sorunsal, Ankara,2001 PEK,. ükrü, I.Ulusal Sulama Kongresi, Antalya,2001 *Bu Bildiri n aat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

2 315 ZM R N GELECEKTEK SU KAYNAKLARI Dr. lker ATI 1. G R Batı Anadolu nun ekonomik ve kültürel merkezi olarak hızla büyüyen zmir kentinin ihtiyaçları da ba ta temiz içme ve kullanma suyu olmak üzere büyümektedir. Su ihtiyaçlarını uzun yıllar kendi yakın çevresindeki kaynaklardan kar ılayan zmir kenti zaman içinde gittikçe daha uzak kaynakları ehre ba lamak zorunda kalmı tır. Bu e ilim bugün de devam etmektedir. Kent yönetimleri içme ve kullanma suyu açısından birim bedeli daha yüksek, korunması ve yönetimi daha güç uzak kaynaklar ile ba a çıkmaya çalı maktadır. Bu bildiri ile kentin içme ve kullanma suyu ihtiyaçlarını kar ılamak amacıyla ortaya konulmu olan kaynakların durumu irdelenmi, olası problemlere dikkat çekilerek önerilerde bulunulmu tur. 1. GEÇM TE ZM R E ÇME SUYU SA LANMASI.Ö yıllarında Bayraklı yakınlarında kurulan zmir'e ait ilk kalıntıların bulundu u Tepekule de içme suyu sa lanmasına yönelik tek kalıntı olarak bir çe me bulunmu tur. Daha sonra.ö. 4. yüzyılda Kadifekale eteklerinde yeniden kurulan ve geli en ehrin artan su ihtiyaçları, önce yakın çevrede yer alan Halkapınar kaynaklarından Agora ya su iletimi ve daha sonraki dönemlerde de Buca civarındaki pınar sularını zmir e ta ıyan ve üzerinde irinyer ve Vezira a su kemerlerinin oldu u sistem ile kar ılanmaya çalı ılmı tır yılında modern bir sistemle su derlenmeye ba lanan Halkapınar kaynakları 1988 yılına kadar 91 yıl boyunca zmir Kenti nin en önemli su kayna ı olmaya devam etmi tir. Bu dönemde kentin içinde veya yakın çevresinde yer alan Yamanlar pınarı, Bornova pınarı ve bazı yeraltı suyu kuyularından alınan içme suları kentin su ihtiyacını kar ılamaya yönelik küçük boyutlu alternatif kaynaklardır. Halkapınar kayna ının ve kentin yakın çevresinde yer alan pınar ve yeraltı suyu kuyularının zmir kenti içme suyu ihtiyacını kar ılayamaz duruma gelmesi üzerine, kent dı ında uzak mesafelerde içme suyu arayı ı ba lamı tır yılında Menemen ovası yeraltı suyunun, 1988 yılında Manisa ilindeki Göksu pınarlarının ve 1990 yılında Manisa ilindeki Sarıkız pınarlarının zmir kentine ba lanması sürecinde her yeni kaynakla birlikte kent merkezinden daha da uza a gidilmi tir yılında tamamlanarak hizmete giren Balçova barajı ile zmir kenti ilk defa bir yüzeysel su kayna ından su almaya ba lamı tır. zmir in ikinci ve en büyük yüzeysel su kayna ı olan Tahtalı barajı ise 1997 yılında kente su vermeye ba lamı tır yılında kente verilen içme suyu içindeki payı %12 olan yüzeysel su, Tahtalı barajının devreye girmesiyle birlikte % 42 ye ula mı tır. *Bu Bildiri n aat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

3 ZM R 'E ÇMESUYU SA LAYACAK BÜYÜK KAPAS TEL, UZAK PROJELER zmir Büyük ehir Belediyesi sınırları içinde kalan nüfusun su ihtiyaçlarını kar ılamak amacıyla 1970 yılında zmir çme Suyu Projesi Master Planı, 1986 yılında zmir Kenti çme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temin ve Da ıtımı Kati Proje Revizyonu, 1997 yılında zmir Su Temini Master Plan Raporu ve 2007 yılında da zmir çme Suyu II. Kademe Projesi Kati Proje Raporu kapsamlı çalı malar olarak gerçekle tirilmi tir. Bütün bu çalı malarda o günkü verilerin ı ı ında çok sayıda alternatif tesis ele alınmı ve gelece e yönelik projeler önerilmi ve boyutlandırılmı tır. Belirtilen çalı malar kapsamında, uygun bulunan projeler Manisa li Akhisar lçesindeki Gördes barajı, Ça layan barajı ve Ba lamı barajı ile Balıkesir sınırları içinde Susurluk havzasının bir parçası olan Simav çayı üzerindeki Düvertepe barajıdır Gördes Barajı Gördes barajı Manisa li Akhisar lçesi sınırları içinde Gördes çayı üzerindedir. Baraj hem zmir e içme suyu hem de Akhisar ilçesi Selendi ovasına ve Gölmarmara ilçesi Gölmarmara ovasına sulama suyu sa layacaktır. Gördes barajı in aatına 1999 in aatına ba lanmı olup baraj in aatı halen devam etmektedir. Baraj Türkiye için yeni bir tip olan ön yüzü betonarme kaplamalı kaya dolgu tipinde olup, nehir tabanından 88 m yüksekliktedir. Gördes barajı ile kente yılda ortalama 58 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır. Gördes barajından alınan su 114 km uzunlu undaki bir iletim hattı ile zmir kentine ba lanacaktır. letim hattı önce Gördes çayı vadisi boyunca batıya ilerler, Selendi ovasını güneyden geçerek Akhisar ilçesi Nuriye kasabası yakınlarında güneye yönelir ve daha sonra Gediz nehrini geçerek Kemalpa a ovasına ula ır. Boru hattı batıya do ru ilerleyerek Belkahve den kente giri yapar. Kemalpa a Çambel köyünde bir pompaj tesisi ve Belkahve de bir arıtma tesisi ile sistem tamamlanır 2.2. Ça layan Barajı Ça layan barajı Manisa ili Akhisar ilçesinin do usunda Gördes çayına kom u Kayacık çayı üzerinde dü ünülmü tür. Baraj nehir tabanından 92,5 m yükseklikte toprak dolgu tipindedir. Ça layan barajı ile zmir kentine yılda 45 hm 3 içme ve kullanma suyu verilecektir. Halen baraj yeri ile ilgili jeolojik etütlere devam edilmektedir. Ça layan barajından alınan su 1300 mm çapında, 5,3 km uzunlu unda bir iletim hattı ile Gördes barajı hattına ba lanacak ve buradan zmir e iletilecektir. zmir'e kadar olan toplam boru hattı uzunlu u 114 km' dir Ba lamı Barajı Ba lamı barajı Manisa ili Akhisar ilçesinin kuzeydo usunda eski Akhisar-Sındırgı karayolunun üzerindeki Ba lamı köyü yanındadır. Ba lamı barajı nehir tabanından 77,5 m yükseklikte toprak dolgu tipinde bir barajdır. Ba lamı barajına kendi do al ya ı alanından gelen akımın dı ında 2 ayrı derivasyon ile de ilave su sa lanacaktır. lk derivasyon Susurluk *Bu Bildiri n aat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

4 317 havzasındaki Cüneyt çayının bir regülatör, iletim kanalı ve bir tünel ile Gediz havzasındaki Gürdük çayına aktarılmasıdır. kinci derivasyon Germe çayı üzerindeki Germe regülatörü olup 9,4 km lik bir açık kanalla su Ba lamı barajı gölüne verilecektir. Baraj master plan a amasında incelenmi tir. Ba lamı barajından zmir kentine yılda 42 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır. Barajdan alınan su ba langıçta 1300 mm daha sonra 2200 m çapında 45,6 km uzunlu unda bir iletim hattı ile Saruhanlı ilçesi yakınlarına gelir. Daha sonra da Gördes barajı iletim hattına paralel bir hat olarak zmir e ula ır. zmir'e kadar olan toplam hat uzunlu u 110 km' dir Düvertepe Barajı Düvertepe barajı Balıkesir ili Sındırgı ilçesinde bo alımı Marmara denizine olan Simav çayı üzerinde yer alır. Baraj nehir tabanından 123 m yükseklikte, kaya dolgu tipindedir. çme ve sulama suyu amaçlı olan barajla derlenen su önce mevcut Çaygören barajına verilir. Çaygören barajı dipsava ından alınan su 1800 mm çaplı 12,1 km uzunlu undaki bir boru hattı ile Sındırgı yakınlarındaki Düvertepe tüneline ula ır. 3,5 m çapında 20 km uzunlu undaki bir tünel ile su Susurluk havzasından Gediz havzasına geçer. Tünel çıkı ından sonra 1800 mm çaplı 2,9 km uzunlu unda bir boru hattı ile su Ba lamı barajı boru hattına ba lanır. Düvertepe barajından zmir'e kadar olan toplam iletim hattı uzunlu u 144,5 km' dir. Baraj master plan a amasında incelenmi tir. Düvertepe barajı ile zmir kentine yılda ortalama 89 hm 3 içme ve kullanma suyu verilecektir. 3. ZM R' E ÇMESUYU SA LAYACAK KÜÇÜK KAPAS TEL, YAKIN PROJELER Yalnızca içme suyu amaçlı De irmendere, hem içme suyu hem de ta kın koruma amaçlı Alionba ı ve Bostanlı barajları zmir kentinin yakın çevresinde olan ancak su potansiyelleri açısından küçük kapasiteli barajlardır De irmendere Barajı zmir ili Menemen ilçesi Emiralem beldesi yakınlarındaki De irmendere barajı dere tabanından 46 m yükseklikte, kaya dolgu tipinde bir barajdır. De irmendere barajı ile zmir kentine yılda ortalama 5,4 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır Alionba ı Barajı Narlıdere nin içinden geçen Alionba ı deresi üzerinde yapımı dü ünülen baraj dere tabanından 61 m yükseklikte olup kaya dolgu tipindedir. Aynı zamanda ta kın koruma amacı da olan barajdan zmir kentine yılda ortalama 4,6 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır Bostanlı Barajı Kar ıyaka ilçesinin içinden geçen Bostanlı deresinin üzerinde yer alan Bostanlı barajı dere tabanından 54 m yükseklikte olup ön yüzü betonarme kaplı kaya dolgu bir baraj olarak *Bu Bildiri n aat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

5 318 önerilmi tir. Ta kın koruma amacı da olan barajdan zmir kentine yılda ortalama 3 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır. 4. GENEL DE ERLEND RME VE SONUÇ zmir kentine bugüne kadar yapılan Tahtalı ve Balçova barajları ile Halkapınar, Pınarba ı, Menemen, Göksu ve Sarıkız yeraltı suyu kuyularından sa lanan sularla birlikte yılda toplam 337 hm 3 içmesuyu sa lanmı tır. Gelece e yönelik zmir'in yakın çevresinde yer alan ve küçük potansiyele sahip yüzeysel su kaynakları olan, De irmendere, Bostanlı ve Alionba ı barajları ile yılda toplam 13 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır. Büyük su potansiyeline sahip, Manisa ilinde in a edilecek 3 baraj ve Balıkesir ilinde in a edilecek 1 baraj ile kente yılda toplam 234 hm 3 içme ve kullanma suyu sa lanacaktır. Bu 7 barajın yapımının tamamlanmasıyla zmir kentine gelecekte verilecek olan su potansiyeli 247 hm 3 artarak toplam 584 hm 3 e ula acaktır. Bu su potansiyeli ile 2025 yılında zmir de ki iye ula ması öngörülen nüfusun içme ve kullanma suyu ihtiyaçları kar ılanacaktır. Daha sonraki yıllar için kesinlik kazanmı bir plan olmamakla birlikte, kentin yakın ve uzak çevresinde ba ka amaçlarla planlanmı olan barajların, bütünle ik bir plan içinde yeniden de erlendirilerek zmir e sa lanacak içme suyu potansiyelinin arttırılmasına çalı ılmalıdır. Mevcut durumdaki tesisler ile zmir içmesuyunun % 68 i zmir ili sınırları içinden, % 32 si de Manisa ili sınırları içinden sa lanmaktadır. zmir kentine içmesuyu sa lamaya yönelik olarak öngörülen 7 yeni barajın 3 ü zmir de, 3 ü Manisa da ve 1 de Balıkesir il sınırları içindedir. Gelecekte bu barajların tümünün tamamlanmasından sonra zmir kenti içme suyunun % 42 sini kendi il sınırları içinden, % 43 ünü Manisa il sınırları içinden ve % 15 ini de Balıkesir il sınırları içinden sa layacaktır. Bu durum su kaynaklarına olan talebin her geçen gün arttı ı bölgemizde hem suyun tahsisi ve hem de öngörülen barajların koruma havzalarındaki uygulamalarda sıkıntılara neden olabilecektir. Bu nedenle uzun vadede bütüncül bir planlama yakla ımıyla zmir ve Manisa nın içme ve kullanma suyu amaçlı potansiyel kaynaklarının birlikte de erlendirilmesi daha uygun çözümlerin ortaya çıkmasını sa layabilecektir. Ayrıca su kaynaklarının de erlendirilmesinde alı ılagelmi bir yöntem olarak bugüne kadar kullanılan kaynakların planlanması yönteminden, ihtiyaçların planlanması yöntemlerine geçi yapılmalıdır. çme ve kullanma suyu ihtiyacını do uran, kente olan göç hareketinin azaltılması, kentsel alan içinde sulama, yıkama ve endüstriyel proses gibi içme dı ı ikincil amaçlar için kullanılan suyun azaltılmasına yönelik önlemler alınması, kent içi su da ıtım sistemindeki kayıpların azaltılmasına yönelik devam eden çalı maların hızlandırılarak sonuçlandırılması büyük önem ta ımaktadır. Bugüne kadar üzerinde çok konu ulan, ancak somut adımların atılamadı ı, zmir kenti kullanılmı atık sularının arıtıldıktan sonra yeniden, ba ta sulama olmak üzere uygun alanlarda kullanılması için yeni projelerin ortaya konulmasına ihtiyaç bulunmaktadır. *Bu Bildiri n aat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

6 319 EGE BÖLGES SU SORUNLARI A.Hami ÇET N Jeofizik Mühendisi 1. G R Su canlı ya amını dolaylı dolaysız etkileyen en önemli do al kaynaktır. Günümüzde, sadece Türkiye nin içinde bulundu u bölgede de il, dünya ölçe inde bir su kıtlı ı söz konusudur. Nüfus artı ı ve küresel ısınmayla do rudan ba lantılı su kıtlı ının gelecek yıllarda çok daha büyük boyutlara ula aca ı bir gerçektir. Dünya sa lık örgütünün rakamlarına göre yılda 1.6 milyon insan temiz ve hijyenik su yoklu undan hayatını kaybetmektedir. Su do rudan insan ya amını etkilemektedir. Bunun içindir ki su sorunu çarpık politik çıkarlara alet olmamalıdır. Tam tersine çözüm sı politik kaygılardan uzak, olayın tüm taraflarınca ortak bulunmalıdır. Su kirlili i ve kuraklık ülkemizde, özellikle Ege bölgesinde varlı ını artan bir yo unlukla hissettirmektedir. Ege bölgesinde son 30 yıl gibi insan ya amı için çok kısa sayılabilecek bir zaman aralı ında, su miktarı ve kalitesinde gelinen nokta ürkütücüdür. Son yıllarda ya ı lardaki azalma gelecekteki olası bir felaketin habercisi olmu tur. Ancak asıl felaket merkezi ve yerel yönetimler ile kamuoyunun konuya kar ı duyarsız olmasıdır. 2. MEVCUT DURUM Bölgemizde gerçekte yetersiz olan ve gelecekte küresel ısınmadan dolayı daha da azalaca ı varsayılan suyun büyük bir bölümü kirli durumdadır. Kirlilik büyük ölçüde evsel ve endüstriyel atıklardan kaynaklanmaktadır. Son 30 yılda hızla artan kirlilik, merkezi ve yerel yönetimler tarafından sadece izlenmi, durum saptamaları yapılmı ve seyredilmi tir. Su kirlili inin insan ya amını tehdit etti i bugünlerde dahi hiçbir ey de i memi tir. Konu sözlerle geçi tirilmekte, kirleticilere kar ı gerekli yaptırımlar uygulanmamaktadır. Küçük menderes, Gediz ve Bakırçay havzalarında kirlilik ile ilgili üniversiteler, DS ve Çevre Bakanlı ı tarafından çok ciddi çalı malar yapılmı ve birbirine benzer çözüm önerileri ileri sürülmü tür. TMMOB zmir il koordinasyon kurulu tarafından 1999 ve 2008 yıllarında zmir su kongrelerinde konu tartı ılmı tır. Ayrıca ilgili mühendis odalarının de i ik zamanlarda ciddi çalı maları ve çözüm önerileri vardır. Ancak 30 yıl önce, 20 kg a ırlı ında, yayın balıklarının ya adı ı, insanların yüzebildi i nehirler, bugün açık kanalizasyon olarak kullanılmakta, evsel ve endüstriyel atıklar ne acıdır *Bu Bildiri Jeofizik Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

7 320 ki do rudan denize bo almaktadır. Belediyeler sa lıklı su elde etmekte zorlanmakta, su kirlili inden kaynaklanan ciddi sorunlar ya anmaktadır. Küresel ısınmaya ba lı iklim de i ikli inden dolayı ya ı ve akı de erleri azalmakta, a ırı ya ı olayları, örne in kuraklık ve ta kın riskleri artmaktadır. Ayrıca kuraklık neticesinde su kalite parametrelerinin önemli oranda olumsuz etkilenmesi söz konusu olmakta, bu sorunlar tüm ülkemizde ciddi boyutlarda ya anmaktadır. Günümüzde ya ı ların azalması, artan nüfus artı ı nedeniyle su kullanımının artmasından kaynaklanan yerüstü ve yeraltı sularında azalma ciddi boyutlara ula mı tır. Özellikle Gediz, Küçükmenderes ve Bakırçay havzalarında Ekim 2008 tarihi itibariyle, önceden açılan sondaj kuyularından ço u kurumu tur. Örne in Küçükmenderes havzasında, Torbalı da alüvyon formasyonunda yeraltı su tablası 60 metrelerin altına dü mü geni bir alanda yeraltısuyu kalmamı tır. Halbuki 30 yıl önce bu kuyularda yer altı su tablası 1-2 metre derinlikte olup kuyu verimleri litre/saniye idi. Günümüzde Ege bölgesinde içme-kullanma ve endüstriyel su temininde zorluklar ya anmasına ra men asıl sorun, suyun %72 sinin kullanıldı ı tarım sektöründe ya anmı tır. Önümüzdeki yıllarda içme-kullanma ve endüstriyel sularda maliyeti yüksek olsa da su konusundaki problemler çözülebilir. Ancak günümüzde, siyasi iktidarlarca önemsenmeyen tarım sektöründe tehlike çanları çalmaktadır. Kuraklıktan dolayı tarımsal aktivitenin azalması veya durması açlık i sizlik ve göç demektir. Bu durum sadece tarımda de il, tarıma dayalı ticaret ve sanayi için de söz konusudur. 3. ÇÖZÜM ÖNER LER lgili kurumlarca yapılan çalı malarda benzer çözüm önerileri ortaya konulmu tur bunları özetleyecek olursak; I. Su yönetimi politikaları bir kurul olu turularak saptanmalı, Ege bölgesindeki 3 havza ile ilgili kriz yönetimleri olu turulmalıdır. Bu kurullara, havzalarda bulunan yerel yönetimler, merkezi yönetim, ilgili üniversiteler, TMMOB nin ilgili odaları, Tabipler Birli i, ziraat odaları, sulama birlikleri, çevre kurulu ları ve benzeri kullanıcı grupların temsilcileri katılmalıdır. Bu kurullardan sorunların çözümüne yönelik alınan kararlar, eylem planları suyun kullanıcısı halkla payla ılmalı, alınan kararların uygulanıp uygulanmadı ı yerinde takip edilmelidir. II. Tasarruf, su kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı çok önemlidir. Bu konularda halkın bilinçlendirilmesi ve e itimi için ilgili kurumlar ortak çalı malı, ilk ve orta ö retimde su ve çevre konulu dersler programlara girmelidir. III. Kirletici kaynaklara kar ı etkin ve radikal tedbirler zaman geçirilmeden alınmalıdır. Gerek kirletici unsurlara kar ı, gerekse gere ini yerine getirmeyen yetkili kurumlara kar ı hukuksal süreçler ba latılmalıdır. *Bu Bildiri Jeofizik Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

8 321 IV. Denize bo alan sular büyük küçük demeden baraj gölet ve bentlerle tutulmalıdır. Yatırımlarda merkezi ve yerel yönetimler i birli i yapmalıdır. V. Tarımda salma sulama sistemleri yasaklanmalı, bitki çe itlendirilmesine gidilmeli, damlama sulama sistemlerindeki te viklerde bürokratik engeller ortadan kaldırılmalıdır. VI. Yerel yönetimlerce içme suyu ebekeleri rehabilite edilerek ebekelerdeki yüksek su kayıpları önlenmelidir. VII. Yerel yönetimlerce arıtılmı suların yeniden kullanımının sa lanması için gerekli altyapı yatırımları yapılmalıdır. VIII. Kirlili e yol açan zirai mücadele için yapılan ilaçlamalarla, kimyasal gübrelerin kullanımı denetlenmelidir. 4. SONUÇ Do rudan insan eliyle yaratılan kuraklık ve su kirlili i dünyayı, ülkemizi ve Ege bölgesini bir felakete sürüklemektedir. Daha çok kar üzerine kurulmu olan sistem, pırıl pırıl akan nehirleri, temiz bir körfezi, bol ve temiz yer altı sularını 40 yıl içerisinde yok etmi tir. Bugüne kadar olay sözlerle geçi tirilmi hiçbir ciddi önlem alınmamı tır. Bugünden sonrada aynı eylemsizlik devam etti i takdirde yıl sonra Ege bölgesini kötü günler beklemektedir. *Bu Bildiri Jeofizik Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

9 323 KENT M Z VE ÇEVRES N N YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU K RLET C ETKENLER VE SU KITLI I R SK Ertan KAZANASMAZ Jeoloji Mühendisi 1. G R Bu çalı mada zmir ve çevresinde yayılım gösteren jeolojik formasyonlar, bu formasyonların akifer olabilme yetenekleri, kapasiteleri, bugün ve gelecekte kullanılma durumları, akiferlerin sürdürülebilir rezervleri irdelenerek zmir Kenti açısından incelenmi tir. ( ekil 1) Ayrıca kentimizin çevresindeki akiferlerden temin edilen yeraltı suyunun do al ve insani faaliyetlerle kirlenme, kirletilme potansiyellerine de bir yakla ım yapılarak, alınması gereken önlemler sıralanmaya çalı ılmı tır. Ülkemizin de il dünyanın gelece i ile ilgili büyük bir sorun olan Küresel Isınma nedeni ile yerüstü ve yeraltı sularımızın azalması bugünün insanlı ı için, gelecek nesiller için, büyük bir kıtlık riski olu turmaktadır. Su kıtlı ı riskine kar ı bugünden alınması gereken önlemler, uygulamalar konusunda da bir kısım öneriler bu makale içerisinde yer alacaktır. ekil 1. zmir ve Çevresinin Genelle tirilmi Jeoloji Haritası *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

10 KENT M Z VE ÇEVRES NDEK YERALTISUYU KAYNAKLARI: 2.1. zmir Kuzeyinde ve Kuzeydo usunda Yayılım Gösteren Yeraltısuyu Akiferleri: zmir kent merkezinden kuzey yönüne do ru gidildi inde Kar ıyaka-menemen-foça-alia a lçeleri civarında yayılım gösteren ve yeraltısuyu içeren formasyonlara genel olarak bakılacak olursa; Kar ıyaka-menemen-foça lçeleri arasında Gediz Nehrinin getirmi oldu u, oldukça geni alanlarda (yakla ık 250 km 2 ) yayılım gösteren, Kuvaterner ya lı (0,8-5 milyon yıl), kil, silt, kum, çakıl ve blok boyutunda malzemelerden olu an alüvyon akiferi yer alır. Alüvyon akifer bölgede önemli miktarda yeraltısuyu rezervine sahiptir. Alüvyon akifer özellikle Gediz Nehrinin akı ından ve ya ı yoluyla beslenmektedir. zmir çme Suyunun bir bölümü ( ZSU dan alınan bilgilere göre yakla ık 800 l/s) alüvyon akiferde açılmı kuyulardan kar ılanmaktadır. Alüvyon akifer aynı zamanda yöredeki tarımsal faaliyetlerin yürütülmesinde, sulama suyu ihtiyacının kar ılanmasında da kullanılmaktadır.( ekil 2, Q) Neojen Volkanik Akifer Neojen Kireçta ı Akifer (Göksu Kaynakları) Alüvyon Akifer ekil 2. zmir Kuzey ve Kuzeydo usunda Yayılım Gösteren Akiferler Kuzey bölümde yayılım gösteren ve yeraltısuyu depolanmasına uygun karakterde di er bir akifer formasyonda Neojen ya lı volkaniklerdir ( ekil 2, ). Kar ıyaka kuzeyi, Menemen kuzeyi ve batısı, Manisa-Muradiye batısı ile güney sınırı çizilebilecek volkanikler, Dikili- Bergama yönüne do ru oldukça geni alanlarda yayılım gösterirler. Yakla ık Milyon yıl ya ında olan volkanikler bulundukları lokasyona göre, mineralojik bile imine ve olu um ya ına göre farklı isimler alabilmektedir. Örne in Yamanlar Volkanikleri, Çukurköy Andezitleri, Rahmanlar Bazaltı ve Yuntda ı Volkanikleri gibi. Neojen Volkaniklerinin yeraltısuyu beslenim mekanizmasının temeli ya ı lardır. Yanı sıra kom u kayaçların yanal akı larıyla da bir miktar beslenebilirler. Neojen Volkanikleri özellikle jeolojik devirler boyunca geçirmi oldukları tektonik kırılma, kıvrılma gibi yer hareketleri sonucunda *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

11 325 bünyelerinde kırık-çatlak sistemleri içerirler. Kırık çatlak sistemlerinin birbirleriyle ve/veya atmosferle ba lantılı olanları da akifer özelli i, yeraltısuyu ta ıyabilme özelli i gösterirler. zmir çme Suyunun yakla ık % 30 luk bölümünün kar ılandı ı Göksu Kaynakları Neojen ya lı kireçta larından bo almaktaydı. Ancak bugün için önemli miktarda çekim yapılması nedeniyle kaynak akımları gözlenmemektedir. Neojen kireçta ları ( ekil 2, n) Manisa li, Muradiye lçesi kuzeyinden, Akhisar-Kırka aç-soma lçesi sınırlarına kadar yakla ık km 2 yayılım gösterirler. Kuzeybatı bölümlerde Neojen Volkaniklerle, kuzey bölümlerde de Mesozoik ya lı Kireçta ları ile dokanak halindedirler. Bu nedenle dokanak halinde oldukları formasyonlardan gerek yeraltısuyu beslenimi açısından, gerekse yeraltısuyu kalitesi yönünden etkilenmektedir. Geni alanlarda yayılım göstermeleri nedeniyle, olduk büyük rezerve sahiptirler. Sırf zmir çme Suyu için Göksu Kaynaklarının bulundu u bölümden l/s yeraltısuyu çekimi yapılmaktadır zmir Do usunda Yayılım Gösteren Yeraltısuyu Akiferleri: zmir in do usunda yer alan Bornova ovası yayılım alanı az ama önemli bir alüvyon akiferdir. Ancak son yılda yerle imin artması, dolayısıyla nüfus yo unlu u ve a ırı çekimler nedeni ile yeraltısuyu rezervinde ya anan sıkıntı nedeniyle yeraltısuyu tahsisine kapatılmı tır. Neojen Kireçta ı Akifer (Sarıkız kaynakları) Mesozoik kireçta la rı akiferi Kemalpa a Alüvyon Akiferi ekil 3. Bornova-Kemalpa a Arası Yeraltısuyu Akiferleri Do u bölümde Kemalpa a ilçesi ve civarında yayılım gösteren alüvyon ve kireçta ları Kemalpa a alt havzasındaki özel iklim ko ulları nedeniyle önemli akifer durumundadırlar. Batı ucu Belkahve mevkiinde, do u ucu Turgutlu lçesi sınırlarında olan Kemalpa a alt havzası, Nif Çayı ve Nif Çayını besleyen di er küçük çay ve derelerin olu turdu u alüvyon oldukça önemli bir akiferdir ( ekil 3, Q). Havzadaki en önemli geçim kayna ı olan ve yöreye özel tarım ürünlerinin sulanmasında, alüvyonda açılmı kuyulardan faydalanılmaktadır. Yakla ık m derinlikte olan alüvyon akiferin güney bölümlerinde, Nif Da ı eteklerinde m civarında olan yeraltısuyu statik seviyeleri kuzeyde havza ortasına do ru, *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

12 326 yani Ankara Asfaltına do ru 5-10 m civarındadır. Yine havzanın yakla ık ba langıcı olan Belkahve ile Kemalpa a lçe merkezi arasında yer alan sanayi kurulu ları da özellikle alüvyon, bir miktarda Mesozoik Kireçta ı akiferinden yeraltısuyu sa lamaktadırlar. Kemalpa a-bornova-da kızılca-buca arasında yayılım gösteren Mesozoik ya lı kireçta ları zmir in do u, kuzeydo u ve güneydo u bölümünde yer alan önemli bir akiferdir. Mesozoik kireçta larından önemli kaynak bo alımları da olmaktadır. Bu kireçta larından zmir yönünde Pınarba ı, Halkapınar kaynakları, Buca yönünde Kaynaklar Beldesinde Gürlek Kayna ı, Vi neli Köyünden de Ba pınar kaynakları bo alır. Ayrıca Kemalpa a yönünde onlarca küçük kaynak çıkı ları mevcuttur. Mesozoik kireçta larında açılmı kuyulardan önemli miktarda yeraltısuyu çekilmektedir. zmir çmesuyunun yakla ık l/s lik bölümü Halkapınar ve Pınarba ı Kaynakları civarında, Mesozoik kireçta ı akiferinde açılmı olan kuyulardan kar ılanmaktadır. ( ZSU-2003) Aynı kireçta ı akiferinin kuzeydeki devamı Manisa-Spil Da larını olu tururlar. Bu bölümde de kireçta ları batıda Manisa-Muradiye lçesi güneybatına kadar, do uda da Turgutlu lçesi batısına kadar yayılım gösterir. Manisa çmesuyunun da önemli bir bölümü Turgutlu, Keçiliköy, Gürle civarında açılmı sondaj kuyularından ve Gürle Kayna ından kar ılanmaktadır Kentimiz su ihtiyacının di er önemli bir bölümünün kar ılandı ı Sarıkız Kaynak grubu da yine zmir in do usunda yer alan önemli yeraltısuyu akiferlerindendir. Sarıkız Kaynaklarının Manisa li sınırlarında yer almasına kar ın zmir açısından önemi, zmir çmesuyunun yakla ık l/s lik bölümünün bu akiferden sa lanmasıdır. 80 li yıllara kadar üç farklı ana noktadan yüzey akı ı halinde olan Sarıkız Kaynak grubu, zmir e su sa lamak amacıyla açılan sondaj kuyularından yapılan çekimler sonucu, bugün için akı halinde de ildir. Gerek Sarıkız Kaynakları, gerekse Göksu Kaynakları yanal olarak volkaniklerle, dü ey olarak da Mesozoik kireçta ları ile dokanak halindedirler. Dolayısıyla dokanak halinde oldu u formasyonlardan yanal ve dü ey olarak beslenmektedir zmir Güneyinde Yayılım Gösteren Yeraltısuyu Akiferleri zmir güney-güneydo usunda Buca-Menderes-Torbalı arasında Neojen ya lı seri bulunmaktadır ( ekil 4, n). Buca-Menderes arasında daha çok killi kireçta ı, marn, kireçta ı eklinde litolojik olarak ayırtlanan Neojen seri Menderes-Torbalı arasında kilta ları, killi kireçta ları, kumta ları ve çakılta ları eklinde litolojik ayırtlanma yapılabilmektedir. Buca- Menderes arasındaki killi kireçta ı ve kireçta ı seviyeleri zayıf akifer özelli i gösterirken, özellikle Torbalı-O lananası-ayrancılar-arslanlar bölümlerinde yayılım gösteren çakılta ı seviyeleri iyi akifer olabilme yeteneklerine sahiptir. Litolojik ve topo rafik uygunluk nedeniyle O lananası, Ayrancılar, Arslanlar köyleri civarında kaynak bo alımları eklinde yeraltısuyu çıkı ları vardır. Neojen serinin çakılta ı seviyeleri kat edilerek açılan sondaj kuyularından bol miktarda yeraltısuyu alınabilmektedir. Ya ı ların azalması, dolayısıyla yeraltısuyu besleniminin azalması etkisini en çok Küçük Menderes Havzasında göstermi tir ( ekil 5). *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

13 327 Neojen Akifer Mermer Akifer Alüvyon Akifer ekil 4. Buca-Torbalı-Selçuk Arası Yeraltısuyu Akiferleri Torbalı dan do uya do ru uzanım gösteren Küçük Menderes Havzası alüvyonu çok önemli, fakat özellikle tarımsal sulama amaçlı olarak beslenim rakamlarının çok üzerinde yeraltısuyu çekimi nedeniyle seviyelerin çok dü tü ü ( ekil 6) ve tahsise kapatılmı bir akiferdir. Yıllara göre açılan sondaj kuyu sayıları ve kümülatif kuyu adedi grafi inden durum açıkça görülebilmektedir ( ekil 7). Havzada planlanan yüzey suyu depolama tesislerinin bir an önce hizmete sunulması, yeraltısuyuna olan talebi azaltaca ından rezervin korunması mümkün olabilecektir. ekil 5. DM Ödemi Ya ı stasyonu 58 Yıllık Ya ı De erleri De i imi *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

14 328 ekil 6. Küçük Menderes Havzasında Yeraltısuyu Seviye De i imleri Kentimiz güney bölümünde ise Torbalı-Selçuk arasında yüksek verimli akifer karakterinde mermerler yayılım göstermektedir ( ekil-4, pm). Bu akiferin kuzey yönünde kalan Torbalı- Pancar-Özbey-Ahmetli bölümü zengin yeraltısuyu rezervi göstermektedir. Mermer akiferde açılan sondaj kuyularından az dü ümlerle bol miktarda yeraltısuyu alınabilmektedir. ekil 7. Küçük Menderes Havzasında Açılan ahıs Kuyularının Yıllara Göre Da ılımı Akiferin batı yönünde yer alan Ahmetbeyli-Çile Köyleri bölümünde de yine mermer akiferde açılan sondaj kuyuları verimlidir. Akiferin güney bölümünü olu turan Selçuk-Yoncaköy ve Zeytinköy arasında ise akiferden kaynak eklinde bo alımlar gözlenir. Yoncaköy-Zeytinköy arasındaki kaynaklardan toplamda 700 l/s baz akımlar hesaplanmı tır. *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

15 zmir Batısında Yayılım Gösteren Yeraltısuyu Akiferleri zmir kentinin batısında yayılım gösteren yeraltısuyu akiferleri incelenecek olursa; Urla civarında yayılım gösteren Neojen ya lı seri zayıf akifer özelli i göstermekle beraber, Urla çevresinde, Ku cular ovasında tarımsal sulama ve içme kullanma suyu ihtiyacının kar ılayan önemli bir akiferdir. Ancak zayıf akifer özelli i göstermesi, ya ı ların azlı ı ve çekimlerin çoklu u nedeniyle akiferin rezerv limitleri son yıllarda zorlanmaktadır ( ekil 8, n). zmir in batısında di er önemli akifer daha önceki bölümlerde pek çok alanda yayılım gösterdi i ifade edilen Mesozoik ya lı kireçta larıdır ( ekil 8, pm, J). Karaburun yarımadasının kuzey, orta ve güney bölümlerinde geni alanlarda yayılım gösteren Mesozoik kireçta ları, önemli miktarda rezerve sahip olmalarına kar ın yeraltısuyu kalite sorunu nedeniyle yeterince faydalanılamamaktadır. Bu akiferden kırık sistemleri boyunca geli mi karstik kanallardan kaynak akı ları eklinde bo alımlar mevcuttur. En önemli bo alımlar Karaburun yönündeki Kaynarpınar kaynakları, Çe me yönündeki Ildırı kaynaklarıdır. Muhtemelen gözlemlenemeyen çok sayıda deniz içi bo alımlarının da mevcut oldu u dü ünülmektedir. J Mesozoik kireçta ı akifer ekil 8. Urla-Çe me Arası Yeraltısuyu Akiferleri Neojen kireçta ı akifer *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

16 YERALTISUYU KAYNAKLARININ SU KAL TES VE SU K RL L R SK 3.1. Kuzey ve Kuzeydo u Akiferlerinin Su Kalitesi Kuzeydeki en önemli akiferin Gediz Nehri alüvyonları oldu u yukarıda ifade edilmi ti. Gediz Deltası genç bir alüvyon, aynı zamanda eski bir bataklık, turba ortamıdır. Bu nedenle kimi bölümlerinde çürüme ortamı bile ikleri görülebilmektedir. Yine Gediz Nehri nin kimyasal, bakteriyolojik ve a ır metal kirlili i bilinen bir gerçektir. Alüvyonun önemli miktarda Gediz Nehrinden beslendi i de göz önüne alındı ında, alüvyon akiferin kirlilik tehdidi altında oldu u muhakkaktır. Ayrıca alüvyondaki tatlı su kütlesinin batı yönündeki sınırını Ege Denizinin olu turması nedeniyle, bu bölümde tuzlu su giri imi eklinde bir baskı mevcuttur. Alüvyondan sondaj kuyularıyla yapılan pompajlar bu baskının iddetini artırmaktadır. Kuzey bölümde yayılım gösteren di er akifer volkanikler, kayaç bile imlerinde zaten yo un a ır metal içeri ine sahiptirler. Ancak bu kayaçların bazı bölümlerindeki a ır metaller, çe itli tuzlar yeraltısuyu etkisiyle çözünerek, suya geçerken bazı bölümleri a ır metallerce veya tuzlarca kirletilmemektedir. Örne in Yamanlar Da ından do an Yamanlar Kayna ı oldukça iyi içim kalitesine sahipken, Yuntda ı volkanikleri daha yüksek a ır metal içeri ine sahiptir. Göksu ve Sarıkız Kaynaklarının bo aldı ı Neojen kireçta larının Yuntda ı volkanikleri ile yanal dokanak olu turması, kimi a ır metallerin volkaniklerden kireçta larına ta ınmasına yol açmı tır. Bugün için ya anan zmir içme suyundaki Arsenik kirlili inin de bu yolla olu tu u dü ünülmektedir. Ancak konunun jeokimyasal açıdan ve izotop deneyleriyle detaylı irdelenmesi gelecekteki su kaynaklarının korunumu açısından önemlidir Do u Akiferlerinin Su Kalitesi Do u bölümdeki akiferlerden Bornova Ovası alüvyonları özellikle kentsel yerle im nedeniyle, insani atıklardan kaynaklanan kirleticilerin etkisi altındadır. Ayrıca çekimler nedeniyle tuzlu deniz suyu giri imi de di er bir kirlilik tehdididir. Kemalpa a civarındaki alüvyon, bu bölgede büyük miktarda su tüketen sanayi kurulu larının atıkları nedeniyle çe itli kimyasalların tehdidi altındadır. Kesinlikle sanayi kurulu larının arıtma tesisleri ve atık kaliteleri titizlikle denetlenmelidir. Alüvyon çe itli boydaki materyalden olu ması nedeniyle daha zor kirlenmektedir. Ancak bu bölgedeki Mesozoik kireçta ları atıklardan kaynaklanan kirlilikten çok hızlı bir ekilde etkilenmektedir. Kireçta ı akiferden alınan kimi su örneklerinde mhos/cm de erinde Elektriksel Kondüktivite (tuzluluk) ölçülmü tür. Normal de erleri mhos/cm civarında olması gereken yeraltısuyu EC de erleri, muhtemelen kontrolsüz sanayi atıklarının, bir ekilde çok geçirgen kireçta ı akiferine karı masından dolayı bu tuzluluk de erine ula mı tır Güney Akiferlerinin Su Kalitesi Güney bölümdeki akiferlerden Torbalı-O lananası-ayrancılar-arslanlar bölümündeki Neojen çakılta ı akiferi, beslenim havzasının bakir olması nedeniyle herhangi bir kirlilik tehdidi ta ımamaktadır. Ancak Küçük Menderes Nehri alüvyonlarında, kentsel atıklar ve Fetrek Çayı havzasındaki tekstil sanayicilerinin fabrika atıkları alüvyon akiferi kirletmektedir. Fetrek Çayı alüvyon akiferinin bazı bölümlerinde açılan sondaj kuyularından, renkli yeraltısuyu alınmı tır. *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

17 331 Güney akiferlerden Selçuk-Yoncaköy-Zeytinköy Kaynakları önemli miktardaki bo alım kapasitelerine kar ın tuzlu deniz suyu giri imi nedeniyle kullanılamayacak derecede yeraltısuyu kalitesine sahiptirler. Bu bölümdeki en iyi su kalitesi Zeytinköy Kaynaklarına aittir ki, onunda EC de eri en iyi dönemde mhos/cm civarındadır. Di er kaynak gruplarının EC de erleri mhos/cm arasında de i mektedir Batı Akiferlerinin Su Kalitesi Batıdaki akiferlerden Mesozoik kireçta ları, karstik yapıları nedeniyle ve çevrelerinin denizle çevrili olması nedeniyle gerek Karaburun Yarımadası civarında, gerekse orta bölümde Ildırı çevresinde tuzlu su kalitesine sahiptir. Mordo an-karaburun arasında bu formasyonda açılmı sondaj kuyularından mhos/cm EC de erine sahip sular elde edilirken, Ildırı civarındaki kaynak bo alımlarının EC de erleri mhos/cm civarındadır. 4. BÖLGEM Z N KURAKLIK R SK VE ÖNER LER Çe itli bilim adamlarınca yapılan bilimsel ara tırmalarında gösterdi i gibi, yakla an veya artık iyice hissetmeye ba ladı ımız Küresel Isınma nedeniyle, bölgemiz kurak iklim ku a ında yer alacaktır ve gelecekte çölle me riski mevcuttur. Bugünden gerekli önlemlerin alınarak, gelecekteki su ihtiyacına göre planlama çalı maları yapılmalıdır. Planlama çalı malarının ilk a aması da politikacısı, sanayicisi, çiftçisi, ehirlisi, köylüsü ile insanımızı su kullanımı, su tasarrufu, kısıtlı su ile modern tarım, su ve çevremizdeki do al de erlerin kirletilmeden korunması konusunda e itilmesi olmalıdır. Halkımızın büyük bölümü gerçekten ufukta görünmeye ba layan kuraklı ın farkında de ildir. En çok suyun kullanıldı ı sektör olan tarımsal sulamada ileri tekniklerle sulama yapılması zorunlu hale getirilmelidir. DS tarafından verilen yeraltısuyu Kullanma Belgeleri, son bir yıldır Modern Sulama yapıldı ının beyan edilmesi durumunda verilmektedir. Modern Sulama uygulamaları yönünde kredilendirme çalı maları zaten uygulanmaktadır. Ancak karma ık bürokratik i lemler nedeniyle kredi ba vuruları beklenen düzeyde geli memi tir. Kredilendirme ko ulları daha uygulanabilir hale getirilerek, tasarruflu sulama yöntemlerinin cazibesi artırılmalıdır. Eldeki mevcut suyumuzu en iyi ekilde de erlendirebilmek amacıyla Entegre Havza Yönetimini (EHY) bir an önce uygulamaya konulmalıdır. EHY suyu kullanan tüm payda ların, suyu yöneten tüm kurumların esnek planlara göre hareket edebilmesinin, eldeki mevcut tüm suyun etkin, verimli bir ekilde kullanımının sa lanmasıdır. Havzanın ya ı miktarı, ya ı a göre yüzey suyu miktarı, yeraltısuyu miktarı modellenmeli, bu modele göre tüm payda ların su hakları, alt veya mikro havzalar bazında ve adil olarak bir modelle hesaplanmalı ve payda lara sunulmalıdır. Yapılan modellemeye göre içme suyu, sulama suyu, sulak alanlar suyu, sanayi suyu miktarları ve ücretleri planlanmalıdır. Sulamaya verilebilecek suya göre ürün deseni olu turulmalı ve siyasi iktidarın tarımsal ürün desteklemeleri, yöredeki önerilen ürün desenine göre belirlenmelidir. Bazı Avrupa ülkelerinde suyun yönetimi havza veya bölge bazında tıpkı l Genel Meclisi eklinde te kilatlanmalarla yürütülmektedir. EHY nin de böyle bir te kilatlanma ve alt kadrosunda teknokrat grubuyla havzanın tüm bile enleriyle yönetimi yeni bir çözüm önerisi olarak de erlendirilmelidir. EHY nin su, tarım, *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

18 332 sanayi ve çevre ile ilgili tüm kurumların çalı malarını ve payda ların ihtiyaçları koordine ederek yönetmesi, kurak gelecek günler için önem kazanmaktadır. Di er bir öneride ülkemiz sularının tek bir kaynak olarak dü ünülerek, havzalar arası koordineli su kullanım ara tırmalarının, fizibilite çalı malarının ba latılması da bu süreçte önem kazanmaktadır. Bazı bölgelerde ihtiyacın çok üzerinde olan kullanılabilir su miktarı, bazı bölgelerde ihtiyacı kar ılayamayacak su miktarına sahip bir ülkeyiz. Bu nedenle tıpkı elektrik üretim ve iletiminde kullanılan enterkonnekte sistem gibi, ülkemiz suyunun ihtiyaç olan bölgeye aktarılabilme imkanları ortaya konulmalıdır. Yapılacak ara tırma ve fizibiliteye çalı malarına harcanacak para ve emek, gelece imize, çocuklarımıza, torunlarımıza yapaca ımız yatırımdır. SONUÇ Kentimizin çevresinde gerek yüzey suyu olarak, gerekse yeraltısuyu olarak çok çe itli kalitede, çe itli miktarlarda ve çe itli mesafelerde su kaynaklarımız mevcuttur. Ancak günümüz kısıtlı iklim ko ulları gere i eldeki mevcut de erlerimizi çok dikkatli hesaplayarak, gelecek yılların da planlarını olu turacak ekilde özenle harcamalıyız. Tarım sektöründe, sanayi sektöründe, evsel kullanımlarda tasarruflu su tüketimi konusunda geli tirilmi birçok teknolojik uygulamalar vardır. Uygulamaların kararlılıkla takip edilerek uygulamaya konulması, yarının suyunun bugünden hazırlanması, korunması anlamına gelecektir. Sularımız sonsuz ve sorunsuz de ildir. De erlerimizi kaybetmeden korumanın henüz zamanı geçmemi tir. KAYNAKLAR DM Ya ı Verileri DS Rasat ve Raporları (çe itli) MTA 1/ Ölçekli Jeoloji Haritası *Bu Bildiri Jeoloji Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

19 333 TOPRAK VE SU K RL L VE SU HAVZALARININ KORUNMASI Ahmet TOMAR Ziraat Yüksek Mühendisi G R Ülkemiz, toprak ve su kaynakları açısından yeterince zengin de ildir yıllarında güncellenen toprak etütlerinin yorumlarına göre belirlenen arazi yetenek sınıflarının özellikleri ve da ılımını gösteren veriler incelendi inde; korunması gereken arazilerin ülkemizin yakla ık dörtte birini olu turdu u, her türlü tarıma elveri li arazilerin ise sadece % 6,5 oranında kaldı ı görülmektedir Yirminci asrın ba ından itibaren modern tarıma geçilmesi ve sanayile menin hızlanması ile birlikte, toprak kirlili i de bir çevre sorunu olarak ortaya çıkmaya ba lamı tır. Daha önceki asırlarda kullanılan güç ve enerji kaynaklarının yetersiz olması, nüfusun azlı ı, endüstrile menin henüz geli memesi sebebiyle di er çevre faktörlerinde oldu u gibi toprakta da herhangi bir kirlenme söz konusu de ildi. Özellikle yirminci yüzyılın ortalarına do ru hızlı nüfus artı ı ile birlikte, tarım ve di er alanlardaki sanayi ve teknolojinin hızla geli mesine paralel olarak toprak kirlili i de artmaya ba lamı tır. Toprak kirlili i her geçen gün daha da ciddi boyutlara ula an önemli çevre problemlerinden birisini te kil etmektedir. Kıtlı ın ve açlı ın dünyayı tehdit etti i 21. yüzyılda, en önemli stratejik kaynaklar; toprak ve su kaynaklarıdır. Ancak ne yazık ki tarımsal kirleticiler, sanayi atıkları ve evsel atıkların yanı sıra su kullanımındaki plansızlık ve a ırılık, mevcut olanı korumaya ve ekosistemin sürdürülebilirli ine dönük çözümleri zorla tırıyor. Su kaynakları son yıllarda bütün dünyada sürekli olarak artan bir öneme sahip olmaktadır. Türkiye nin de yer aldı ı Ortado u bölgesinde bu önem daha da artmaktadır. Söz konusu bölge yarı kurak bir iklime sahiptir ve dolayısıyla su kaynakları potansiyeli dü üktür. Di er taraftan, bölge ülkelerinin hızla artan nüfusu, teknolojik geli me ve ya am standardının yükselmesi suya olan ihtiyacı arttırmaktadır. Teknik ve ekonomik ko ullar çerçevesinde ülkemizin tüketilebilir yerüstü ve yeraltı suyu potansiyeli yılda ortalama 112 milyar m 3 olmaktadır. Bu durumda ülkemizde kisi basına yılda yakla ık ( 2007 yılı nüfusu ) 1586 m3 su dü erken, bu miktar ABD, Kanada ve Batı Avrupa Ülkeleri gibi su zengini ülkelerde 10,000 m 3 ün üzerindedir yılında ise Türkiye nin su kıtlı ı yasayan bir ülke durumuna gelmesi muhtemel görülmektedir. Bu nedenle ülkemizin su zengini bir ülke oldu unu söylemek zordur. Ülkemizde su potansiyelinin kullanımı, ekonomik olarak tüketilebilir su potansiyelinin % 40 ı oranına ula mı tır. Özellikle do al kaynaklarımızın korunarak kullanılması ve sürdürülebilir kalkınmanın sa lanması açısından, koruma-kullanma dengesinin ülkemizin sosyo-ekonomik artlarına göre ayarlanması çok önemlidir ve önemli oldu u kadar da zor bir görevdir. Tüm bu unsurlar da ancak sürdürülebilir su yönetimi kapsamı içinde de erlendirilebilir. Günümüzde su kaynaklarının yönetimi giderek daha karma ık hale gelmektedir. Bu olgunun temelinde, kar ıla ılan sorunların kapsam ve boyut *Bu Bildiri Ziraat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

20 334 açısından çe itlenmesi yatmaktadır. Yönetim kapsamı ele alınacak olursa, geçmi te nerede, ne kadar su bulundu u sorusuna cevap aranırken, günümüzde suyun miktarı ve su kalitesinin de ele alınması, bu iki unsura etki eden tüm faktörlerin birlikte entegre de erlendirilmesi zorunlulu u ortaya çıkmı tır. Bu do rultuda bugüne kadar yapılan çalı malara AB süreci de önemli bir ivme getirmi ve kazanımlar sa lamı tır. AB Çevre Müktesebatı uyumu çerçevesinde yürütülen projeler tüm payda larımızın katkısıyla birlikte gerçekle tirilmektedir. Mevzuat uyumu yapılırken, bu uyumun gerçekle tirilmesi için ihtiyaç duyulan yatırımlar da tespit edilmekte ve uygulama planları ülkemiz artlarına göre önümüzdeki yıllara yayılacak ekilde olu turulmaya çalı ılmaktadır. Günümüzde önceki yıllara göre daha belirgin olarak iklimler de i iyor, depremler, sel felaketleri, kuraklıklar gibi felaketler birbirini izliyor. Dünya ekolojik felaketler ve iklim dengesizlikleri ile sarsılıyor. Sel, kuraklık ve yangınlarla geçen 1998 yılındaki maddi kayıplar, kinci Dünya Sava ı'ndan bugüne kadar kaydedilen zararların en büyük miktarı olarak kar ımıza çıkıyor yılında tüm dünyada ya anan do al afetlerin, Türkiye milli gelirinin yakla ık yüzde 60'ı kadar zarara neden oldu u ifade edilmektedir. Bu felaketler, dünyanın do al eko-sistem dengesine uymadı ımız için ve bu uyumu sa layan do al kaynakların (toprak ve su) a ırı kullanılması, kirletilmesi ve denge bozulması nedeniyle meydana geliyor. Kirlili in durumu ekolojik sistemin bozulması, hava, su ve toprak kirlilikleri ile do rudan ba lantılıdır. Temiz su kaynaklarının tükenmesinin 21. yüzyılın en önemli sorunlarından birisi olaca ı belirtiliyor. Suların kirletilmesinin yanında deniz ve okyanusların ısınması iklimsel de i ikliklere yol açıyor. Toprak kaybı yetersiz beslenme sorununu gündeme getirirken, toprak kirlenmesi besledi imizi sandı ımız insanların yava yava zehirlenmesine yol açıyor ve toplum sa lı ını ciddi bir biçimde tehdit ediyor. Çevre kirleticileri, eko-sistemlerin kar ılıklı ba ımlılı ı ve geçirgenli i nedeniyle son derece geni alanlara yayılıyor ve çok de i ik biçimlerde etkisini gösteriyor. Çok de il, 20 yıl öncesine kadar Gediz, Küçükmenderes, Büyük menderes, Bakırçay havzaları Bölgemizin en gözde ve verimli havzaları iken, birinci sınıf tarım arazilerinin üstüne, dumanları havayı, atık suları nehirleri zehirleyen fabrikaların kurulması ve daha da acısı en ileri teknolojilerin getirildi i fabrikaların hemen hepsinin en ilkel metodlarla çalı tırılmı olmasıyla bu havzalarımızın adıyla anılan nehirlerimizden artık temiz su de il, kirli su akıyor ve bu nehirlerden sulanan tarım alanları da kirleniyor.. Tarımsal alanların tahribi yalnız bölgemizde yer alan bu havzaların ya adı ı bir sorun de il. Çukurova, Mersin, Tarsus, Trakya, Bursa, Karacabey, a, Çorum, Ankara, Konya, Sakarya, Susurluk, Porsuk, Kemalpa a havzaları, sanayile me, çarpık kentle me ve bilinçsiz tarımsal uygulamalar sonucu kirlenmi durumda. Marmara ve Karadeniz'de balık türlerinin azaldı ını görmekteyiz. Tarımsal üretimin sürdürülebilirli i her eyden önce toprak ve su kaynaklarının kirlenmemesine ba lıdır. Toprak ve su kirlili i, hangi tarımsal politika uygulanırsa uygulansın tarımsal üretimin, bırakın ilerlemesini günümüzdeki düzeyini bile koruyamayarak, gerilemesine neden olacaktır. Toprak ve su kaynaklarının kirlili i bu ekilde devam ederse üreteme sorunu ile kar ı kar ıya kalınaca ı besin güvenli imiz tehdit altındadır. *Bu Bildiri Ziraat Mühendisleri Odası Adına Düzenlenmi tir.

KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ

KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ 323 KENTİMİZ VE ÇEVRESİNİN YERALTISUYU KAYNAKLARI, YERALTISUYUNU KİRLETİCİ ETKENLER VE SU KITLIĞI RİSKİ Ertan KAZANASMAZ Jeoloji Mühendisi ertankzn@yahoo.com 1. GİRİŞ Bu çalışmada İzmir ve çevresinde yayılım

Detaylı

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir.

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir. G R Havanın gerek insan sa lı ına, gerekse do aya zarar verici duruma gelmesi, kirletici denen unsurların fazlala masıyla olur. Kirleticiler, belirli bir kaynaktan atmosfere bırakılan birinci derecede

Detaylı

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü-ANKARA TMMOB, JMO - Bilimsel Teknik Kurulu Hidrojeoloji

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI 05.06.2014 MEGA PROJELER VE SU HAVZALARINA ETKİSİ 3. HAVALİMANI PROJESİ KANAL İSTANBUL SU HAVZALARININ DURUMU VE KURAKLIK TEHLİKESİ

Detaylı

BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ. Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com

BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ. Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com BAŞKENT ANKARA NIN YERALTISUYU POTANSİYELİ VE YÖNETİMİ Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi hasankirmizitas@yahoo.com Giriş Başkent Ankara, her geçen gün artan sanayi faaliyetleri ve aldığı yoğun göç nedeniyle

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1 İÇERİK 1. HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI 2. MARMARA VE SUSURLUK HAVZALARI 3. ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ 4. HAVZA YÖNETİM YAPILANMASI 5. NEHİR HAVZA YÖNETİM

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

1. Nüfus değişimi ve göç

1. Nüfus değişimi ve göç Sulamanın Çevresel Etkileri Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sağlık Etkileri 1.Nüfus değişimi ve göç 2.Gelir düzeyi ve işgücü 3.Yeniden yerleşim 4.Kültürel

Detaylı

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 15 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL

Detaylı

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI İZMİR KENTİNİN MEVCUT VE İLERİYE DÖNÜK İÇMESUYU PROJELERİ ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI ASLI ERDENİR SİLAY İnşaat Yüksek Mühendisi Bölge Müdür Yardımcısı ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI DÜNYADAKİ SU

Detaylı

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA 10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA ÇALIŞMA GRUBU Adı Soyadı Görevi Çalıştığı Kurum Dr. Ozan DENİZ Başkan Çanakkale Onsekiz Mart Üni. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Birol ÖZER Başkan Yardımcısı

Detaylı

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 21. Yüzyılda Planlama- Kaynaklarımız Su KaynaklarıYönetimi ve

Detaylı

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir Yaşayan bir dünya için SUYA DOĞRU BAKMAK Akarsu havzalarının n korunması ve sürdürülebilir su yönetimi y için i in adımlar... Buket Bahar DıvrakD WWF-Türkiye 27 Mart 2008, İzmir YAŞAMIN ÖZÜ: SU SU YOKSA

Detaylı

SOSYAL POLİTİKALAR VE ÇALIŞMA HAYATI

SOSYAL POLİTİKALAR VE ÇALIŞMA HAYATI 64.HÜKÜMET PROGRAMI YILI EYLEM PLANINDA BAKANLIĞIMIZIN İLGİLİ 3 Ay İçerisinde Gerçekleştirilecek Reformlar TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER Roman Başbakanlık Aile ve Sosyal 7 Başta eğitim, istihdam ve iskân sorunları

Detaylı

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 12 OCAK 2011 MALKARA/TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin sağladığı

Detaylı

ÖZELLĠKLERĠ DĠKKATE ALINMADAN YAPILAN SONDAJ

ÖZELLĠKLERĠ DĠKKATE ALINMADAN YAPILAN SONDAJ AKĠFERLERĠN HĠDROLOJĠK ve GEOMETRĠK ÖZELLĠKLERĠ DĠKKATE ALINMADAN YAPILAN SONDAJ ÇALIġMALARI SONUCU YOK OLAN AKĠFERLER ÜZERĠNE BĠR ARAġTIRMA. ÖRNEK: SURUÇ OVASI ÖZET: * Yazan : Hasan KIRMIZITAġ Türkiye

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ NEHĠR HAVZA YÖNETĠM PLANLARI, SU ÇERÇEVE DĠREKTĠFĠ VE BU KAPSAMDA DSĠ TARAFINDAN YAPILAN YERÜSTÜ SU KALĠTESĠ

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

EĞİRDİR VE BEYŞEHİR GÖLLERİNİN UYDU VERİLERİ VE TOPOĞRAFİK HARİTA YARDIMIYLA KIYI ÇİZGİSİ DEĞİŞİMLERİ

EĞİRDİR VE BEYŞEHİR GÖLLERİNİN UYDU VERİLERİ VE TOPOĞRAFİK HARİTA YARDIMIYLA KIYI ÇİZGİSİ DEĞİŞİMLERİ Doğal Kay. ve Eko. Bült. (2015) 20: 37-45 EĞİRDİR VE BEYŞEHİR GÖLLERİNİN UYDU VERİLERİ VE TOPOĞRAFİK HARİTA YARDIMIYLA KIYI ÇİZGİSİ DEĞİŞİMLERİ oluşturmaktadır. Günümüzde artan su ihtiyacı ve mevcut su

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ TEKNİK TESPİT RAPORU 2014 İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ [TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ] 30 AĞUSTOS 2014 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Detaylı

TOPRAK VE SU KİRLİLİĞİ VE SU HAVZALARININ KORUNMASI. Ahmet TOMAR Ziraat Yüksek Mühendisi tomarahmet@yahoo.com

TOPRAK VE SU KİRLİLİĞİ VE SU HAVZALARININ KORUNMASI. Ahmet TOMAR Ziraat Yüksek Mühendisi tomarahmet@yahoo.com 333 TOPRAK VE SU KİRLİLİĞİ VE SU HAVZALARININ KORUNMASI Ahmet TOMAR Ziraat Yüksek Mühendisi tomarahmet@yahoo.com GİRİŞ Ülkemiz, toprak ve su kaynakları açısından yeterince zengin değildir. 1982-84 yıllarında

Detaylı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı İstanbul un geleceğini etkileyecek üç proje olan 3. Köprü, 3. Havalimanı ve Kanal İstanbul un hayata geçirilmesi halinde meydana gelebilecek etkiler TEMA

Detaylı

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN ÖZEL EGE L SES BAZI ISKARTA BALIKLARIN (Isparoz, Hani) ETLER NDEN ALTERNAT F GÜBRE YAPIMI VE UYGULANAB L RL HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN

Detaylı

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI

SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI SAMSUN SAMSUN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ YENİ HİZMET ALANI 5216 sayılı yasadan önceki Belediye Hizmet Alanı (7.000 ha) 5747 sayılı yasadan sonra Büyükşehir Belediyesi Mücavir Alan Çizgisi (79.000 ha) 6360 sayılı

Detaylı

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE GÜÇ BİRLİĞİ VE SİNERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Çelik üreticisi firmalarca, bulundukları bölgelerde, yurt dışından hurda

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ Yrd. Doç. Dr. Şehnaz ŞENER Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Göl 482 km² yüzölçümü ile Türkiye nin 4. büyük gölü aynı zamanda 2.

Detaylı

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir.

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. ERGENE HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1. Dere yatakları temizleniyor, 2. Belediye AAT leri DSİ tarafından inşa ediliyor, 3. Islah Organize

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI I. KURUMSALLA MA VE ÖRGÜTLENMEN N GEL LMES Trabzon ubesi nin kurumsal ve örgütlenme yap güçlendirerek daha etkin ve verimli

Detaylı

TÜRKİYE DE SU POTANSİYELİ VE ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI

TÜRKİYE DE SU POTANSİYELİ VE ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI TMMOB 2. Su Politikaları Kongresi 273 TÜRKİYE DE SU POTANSİYELİ VE ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI Veysel ASLAN Çevre ve Orman Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Su ve Toprak Dairesi Başkanı Ankara /

Detaylı

16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28

16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28 16-20 Mart 2015-İstanbul 1/28 2/28 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun 167 Sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanun 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 1053 sayılı

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ TEKIRDAĞ İLI, TÜRKMENLI GÖLETI İÇME SUYU HAVZASıNı ETKILEYEN UNSURLARıN TESPITI VE HAVZANıN KORUNMASıNA YÖNELIK YAPıLMASı GEREKENLER ÜZERINE BIR DEĞERLENDIRME Sema KURT Tekirdağ

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Kontenjan : 45 Puan türü : MF-4 Eğitim dili : Türkçe Hazırlık : İsteğe Bağlı Yerleşke : Konuralp Yerleşkesi Eğitim süresi : 4 Yıl Yüksek lisans/doktora

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır.

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır. [I] İtakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu II 185 TEKİRDAĞ İLİ ÇEVRE SORUNLARİ ve SANAYİLEŞME Metin AYDIN 1- TEKİRDAĞ İLİNİN ÇEVRESEL TANITIMI İlimiz İstanbul iline komşu olması nedeniyle sanayinin

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

URLA-KARABURUN-ÇEŞME YARIMADALARI

URLA-KARABURUN-ÇEŞME YARIMADALARI URLA-KARABURUN-ÇEŞME YARIMADALARI URLA-KARABURUN-ÇEŞME YARIMADALARI Urla-Karaburun-Çeşme yarımadası, Bozdağların sona erdiği Kemalpaşa (Nif) Dağı batısındaki kuzey-güney doğrultulu Menderes Ovası (Cuma

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Turan ÖZYURT İSO Meclis Üyesi MADEN, TAŞ VE TOPRAK ÜRÜNLERİ İMALATI 1. Grup Madencilik, Mermer ve Taş Ocakçılığı 23. Grup Cam ve Cam Mamulleri Sanayii 43.

Detaylı

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI Prof. Dr. Veysel EROĞLU Çevre ve Orman Bakanı 18 Ağustos 2009 - Şanlıurfa GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ

Detaylı

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS SİVAS İLİNİN JEOTERMAL SULARI Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS JEOTERMAL ENERJİ Jeotermal Enerji, yerkabuğunun çeşitli

Detaylı

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI

DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI DÜNYA TARIMININ BAŞLICA SORUNLARI Dünya tarımındaki başlıca sorunlar Nüfus artışı ve kişi başına tüketim miktarındaki artış. Tarımsal üretimin dengesiz dağılımı. Az gelişmiş ülkelerde kullanılan tarımsal

Detaylı

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri,

3. Zemin yap na göre seçilen kaz yöntemi, Delme patlatma, mekanize kaz yöntemleri, T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA Ankara; 19.03.2010 Say : 284 Ülkemizin mevcut elektrik tüketimi her geçen gün artmaktad r. Bu ihtiyac n kar lanmas amac ile ba vurulan elektrik üretim yöntemlerin

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçesi bulunan ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olan Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi

Detaylı

PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com 1.1.Su Kaynakları ve Hidrolojik Rejim Üzerindeki 1.2. Toprak Kaynakları Üzerindeki 1.3. Atmosfer Üzerindeki 1.2.Toprak Kaynakları Üzerindeki Toprak Tuzluluğu ve Suya Doygunluk Toprak u Sedimentasyon 1.2.Toprak

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı

2010-2013 İzmir Bölge Planı 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Tire Özet Raporu Aralık 2010 2 Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 2009 ADNKS verilerine göre Tire nin nüfusu 78.176 olarak belirlenmiştir. Aynı yıl

Detaylı

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1)

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1) Yer altı Suyu Yeraltı Suyu Hidrolojisi Giriş Hidrolojik Çevrim Enerji Denklemleri Darcy Kanunu Akifer Karakteristikleri Akım Denklemleri Akım Ağları Kuyular Yeraltısuyu Modellemesi 1 Su, tüm canlılar için

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

4.1.1.4. Üzerinde yeti en ö zel ürünler açısından önem ta ıyan özel mahsul alanları (zeytin, kestane, incir, vb.) korunacaktır.

4.1.1.4. Üzerinde yeti en ö zel ürünler açısından önem ta ıyan özel mahsul alanları (zeytin, kestane, incir, vb.) korunacaktır. BURSA 2020 YILI 1/100 000 ÖLÇEKL ÇEVRE DÜZEN PLANI PLAN KARARLARI VE UYGULAMA HÜKÜMLER I. AMAÇ Bursa 2020 Yılı 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Plan ı, 2020 yılını hedef alarak, Bursa l inde sürdürülebilir,

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Füsun EKMEKYAPAR

Yrd. Doç.Dr. Füsun EKMEKYAPAR Yrd. Doç.Dr. Füsun EKMEKYAPAR 1 TÜRKMENLİ GÖLETİ HAVZASINDA KULLANILAN TARIM İLAÇLARI İÇİN ÇEVRESEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ 2 1. GİRİŞ Tarımda ilaçlama, birim alandan daha fazla ürün elde etmek üzere kullanılan

Detaylı

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir.

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir. TÜRKİYE DE ÇAMUR YÖNETY NETİMİ ve KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI Dr. Özgür ÖZDEMİR KASKİ Genel MüdürlM rlüğü Atıksu Dairesi Başkan kanı, Mart 2011 Türkiye de Atıksu nun işlenmesi

Detaylı

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI ÇOB, DSİ, İB, Valilikler, Belediyeler, Üniversiteler, TÜBİTAK HSA/ÇİB 2 KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN SAĞLANMASI ÇOB, Valilikler HSA/ÇİB

Detaylı

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10.1. İstanbul da Çevresel Konular 3.10.1.1. Hava Kalitesi İstanbul un nüfusunun hızlı artışı ve kalitesiz yakıt kullanımı nedeniyle 1985 li yıllardan itibaren

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı

2010-2013 İzmir Bölge Planı 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Gaziemir Özet Raporu Aralık 2010 2 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Gaziemir Özet Raporu Nüfus Yapısı -Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 2009 ADKNS

Detaylı

ĐSTANBUL'UN SU SORUNU VE HAVZALARDAKĐ ÇEVRESEL DURUM 1. GENEL 2. SU KAYNAKLARININ DURUMU VE GELECEĞĐ

ĐSTANBUL'UN SU SORUNU VE HAVZALARDAKĐ ÇEVRESEL DURUM 1. GENEL 2. SU KAYNAKLARININ DURUMU VE GELECEĞĐ ĐSTANBUL'UN SU SORUNU VE HAVZALARDAKĐ ÇEVRESEL DURUM Bengül KURTAR Çevre Mühendisleri Odası Đstanbul Temsilciliği 1964 yılında Gelibolu'da doğdu, 1986 ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü'nden mezun olduktan

Detaylı

Kırsal Kalkınmada Yönetişim. Şanlıurfa Örneği Ülker Şener-Evren Aydoğan

Kırsal Kalkınmada Yönetişim. Şanlıurfa Örneği Ülker Şener-Evren Aydoğan Kırsal Kalkınmada Yönetişim Şanlıurfa Örneği Ülker Şener-Evren Aydoğan Çalışmanın arka planı Amaç: Kırsal kalkınmada yönetişim mekanizmalarının nasıl işlediği ve hangi araçların kullanıldığı Urfa özgülünde

Detaylı

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SONUÇ VE DEĞERLENDİRME İÇERİK SUYUN ÖNEMİ TÜRKİYE DE SU AVRUPA BİRLİĞİ NDE SU KAYNAKLARI AB SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNİN ANA PRENSİPLERİ TÜRKİYE DE SU

Detaylı

T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR

T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR T.C. ÇEVRE ve ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN EN TEMİZ KENTİ PROJESİ İLE İLGİLİ USUL ve ESASLAR PROJENİN ADI : Temiz Kentim YarıĢması PROJENİN HEDEFİ : Ġçinde bulunduğumuz yüzyıl; hızlı nüfus artıģı,

Detaylı

Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu

Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu Su, yeryüzünde en bol bulunan maddelerden biridir ve yaflamın temelidir. Ancak dünyadaki suların yüzde 97 sinden fazlası okyanus ve denizlerde tuzlu su olarak bulunur. Geri kalan yüzde 2,5 i tatlı sudur.

Detaylı

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları Türkiye Su Bütçesinin Belirlenmesi Çalıştayı 16 20 Mart 2015 / İstanbul A.Deniz

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu Hazırlayanlar Yavuz BAYÜLKEN Cahit KÜTÜKOĞLU Genişletilmiş Üçüncü Basım Mart 2010 Yayın No : MMO

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 10 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28437 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: TEBLİĞ İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

ISPARTA VE ÇEVRESI SU KAYNAKLARININ BELIRLENMESI, DEGERLENDIRILMESI VE KALITESININ KORUNMASI

ISPARTA VE ÇEVRESI SU KAYNAKLARININ BELIRLENMESI, DEGERLENDIRILMESI VE KALITESININ KORUNMASI ISPARTA VE ÇEVRESI SU KAYNAKLARININ BELIRLENMESI, DEGERLENDIRILMESI VE KALITESININ KORUNMASI Prof. Dr. Nevzat Özgür & Çalisma Grubu Süleyman Demirel Üniversitesi Jeotermal Enerji, Yeraltisuyu ve Mineral

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER 0/18 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM Yrd.Doç.Dr. Okan Fıstıkoğlu DEÜ, SUMER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İÇİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI İZMİR BULUŞMASI 26 OCAK 2007 1/18 İklim Değişikliği 970 Atmosferdeki CO 2 konsantrasyonu

Detaylı

Sayın Bakanlarım, Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Müsteşarım, Değerli Genel Müdürlerim, Sayın Belediye Başkanlarım,

Sayın Bakanlarım, Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Müsteşarım, Değerli Genel Müdürlerim, Sayın Belediye Başkanlarım, İzmir 14 Mart Bayındır 9 Adet Tesisin Temel Atma ve Açılış Merasimi ( 6 temel, 3 açılış) (1 adedi sulama, 1 adedi içmesuyu tesisi, 2 adedi gölet, 3 adedi gölet ve sulama, 1 adedi rehabilitasyon, 1 adedi

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

YALOVA DA SUYUN KULLANIMI, TASARRUFU, GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE YÖNETİMİ

YALOVA DA SUYUN KULLANIMI, TASARRUFU, GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE YÖNETİMİ KSIM YLOV D SUYUN KULLNIMI, TSRRUFU, GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE YÖNETİMİ GÖRÜŞ VE ÖNERİLER Yalova YLOV D SUYUN KULLNIMI, TSRRUFU, GERİ DÖNÜŞÜMÜ VE YÖNETİMİ KONUSUND KENT KONSEYİ NİN GÖRÜŞ VE ÖNERİLERİ ) Yerüstü

Detaylı

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 BURSA Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 Bursa; Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi İçindekiler Giriş 3 Stratejik Ortaklar 4 Bursa 5 Sorunlar 6 Fırsatlar 7 Genel Yaklaşım 8 1.Bölüm:Bursa Stratejik

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR TARIM KENTİ İZMİR Şebnem BORAN Gözde SEVİLMİŞ Küresel iklim değişikliği, gıda fiyatlarındaki yükseliş, dünya nüfusundaki hızlı artış gibi gelişmelerin etkisiyle tarım sektörünün son derece stratejik bir

Detaylı

REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ

REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN BELĠRLENMESĠ Hasan KIRMIZITAġ Etüt ve Değerlendirme ġube Müdürü 0CAK/2000 A N K A R A REZERV DEĞĠġĠMĠNDEN FAYDALANILARAK YERALTISUYU REZERVĠNĠN

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

BİLGİ BELGE MERKEZİ VE YAYIN HİZMETLERİ

BİLGİ BELGE MERKEZİ VE YAYIN HİZMETLERİ BİLGİ BELGE MERKEZİ VE YAYIN HİZMETLERİ Elektrik Mühendisleri Odası(EMO) Bilgi ve Belge Merkezi, sahip olduğu elektrik mühendisliği ve Oda ilgili her türlü bilgi, belge ve kaynakla kapsamlı bir araştırma

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Kemalpaşa Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Kemalpaşa Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Kemalpaşa Özet Raporu Ocak 2011 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Kemalpaşa Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Kemalpaşa

Detaylı

Sayın Bakanım, Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Müsteşarım, Değerli Genel Müdürlerim, Sayın Belediye Başkanlarım,

Sayın Bakanım, Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Müsteşarım, Değerli Genel Müdürlerim, Sayın Belediye Başkanlarım, Manisa (Alaşehir) 13 Mart 26 Adet Tesisin Temel Atma ve Açılış Merasimi ( 21 temel, 5 açılış) (1 adedi baraj, 2 adedi büyük sulama, 1 adedi gölet, 14 adedi gölet ve sulama, 1 adedi gölet sulaması, 7 adedi

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Nüfus Yapısı Hızlı Kentleşme Hızlı Nüfus Artışı Göç

Detaylı

SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ

SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ Silivri, İstanbul kadar eski tarihi ile geçmişten günümüze büyük bir mirastır. Bu mirasın geleceğe de aktarılabilmesi için objektif gözle onu tanımak gerekir. Kentlerin yönetilmesi,

Detaylı

TEKİRDAĞ İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ KAPSAMINDA YÜZEYSEL SU KAYNAKLARINA GEÇİŞ

TEKİRDAĞ İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ KAPSAMINDA YÜZEYSEL SU KAYNAKLARINA GEÇİŞ TEKİRDAĞ İLİ SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ KAPSAMINDA YÜZEYSEL SU KAYNAKLARINA GEÇİŞ Dr. Şafak BAŞA 1, Sema KURT 2, Emine YASAVUL 2, Ayşen UÇAR 2 1 Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, TESKİ

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

EU- OSHA/Tomas Bertelsen

EU- OSHA/Tomas Bertelsen Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU- OSHA), 12. İş Sağlığı ve Güvenliği Avrupa İyi Uygulama Ödülleri için adaylık başvurusu yapmaya davet ediyor. 2014-2015 Sağlıklı İşyerleri Kampanyasının bir parçası

Detaylı

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014, IV. Arazi Yönetimi Çalıştayı Yeni (6360) Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014 6360 sayılı

Detaylı

VAN-TUŞBA BELEDİYE MECLİSİNİN HAZİRAN 2016 TARİHLİ KARAR ÖZETLERİ

VAN-TUŞBA BELEDİYE MECLİSİNİN HAZİRAN 2016 TARİHLİ KARAR ÖZETLERİ VAN-TUŞBA BELEDİYE MECLİSİNİN HAZİRAN 2016 TARİHLİ KARAR ÖZETLERİ KARAR TARİHİ : 06.06.2016 KARAR NO: 104 Belediyemiz 2015 Mali yılı kesin hesabının 5393 sayılı Belediye Kanununun 18. maddesinin (b) bendi

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI MEVS ML K TARIM LER N SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI YEN EH R/ÇARDAK ÖRNE BURSA TAB P ODASI USTOS 2010 BURSA TAB P ODASI 2 GÖZLEMLER: Bar ve Demokrasi Partisi l Ba kanl n ba vurusu üzerine, geçici

Detaylı

MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ

MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ Planlama Alanının Tanımlanması Ege Bölgesi nin ikinci büyük şehri olan Manisa İli 13.810

Detaylı