2009 Kasım. MUKAVEMET DEĞERLERİ. FORMÜLLER Ve TABLOLAR M. Güven KUTAY formul+tablolar.doc

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ. FORMÜLLER Ve TABLOLAR 05-7. M. Güven KUTAY. 05-7-formul+tablolar.doc"

Transkript

1 9 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ FORMÜLLER Ve TABLOLAR 5-7 M. Güven KUTAY 5-7-formul+tablolar.doc

2 İ Ç İ N D E K İ L E R 8 FORMÜL VE TABLOLAR Formüller Genel Parçadaki gerilmeler Malzeme değerleri Tablolar Malzeme değerleri için genel tanımlar Çevre ısısı C de bilinen değerler C ile 6 C arası bilinen mekanik ve fiziksel özellikler DIN 7 / DIN EN 5, İmalat çelikleri DIN 69, Demir dökümler DIN 68, Çelik dökümler DIN 7, İslah çelikleri DIN 7, Semantasyon çelikleri

3 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8. 8 FORMÜL VE TABLOLAR 8. Formüller No. Formül Açıklama 8.. Genel (8.) σsk, ( τsk ) She SGER σ,( τ ) S he S he he GER S he σ SK / σ he S GER S GER gerekli emniyet katsayısı Tablo Tablo 8.78 σ EM ve τ EM aşağıda verilmiştir. (8.) Boyutlama FORMÜL σ EM ( τem) Kontrol σ he ( τhe ) FORMÜL σem ( τem ) (8.) Kuvvet: maksimum Fmax cb F c B işletme katsayısı Tablo 8.8 sürtünme FSÜR µ Fn µ sürtünme katsayısı Tablo Parçadaki gerilmeler (8.4) PARÇADAKİ GERİLMELERE GENEL BAKIŞ Çekme Eğilme Kesme Kayma F M n eg F σ ç,b σ eg ç Mt τ A W k τt A W eg t Normal gerilme Kayma gerilmesi σ + σ τ τ + τ σ ç,b eg k t Bileşik zorlama gerilmesi Biçim değiştirme enerjisi hipotezine (BEH) göre ( α ) σ Bi σ + τ (8.5) (8.6) Bileşik zorlama gerilmesi çeşitli hipotezlere göre toplanır. Makina elemanlarında kaynaklar hariç bütün hesaplar BEH ne göre yapılır. Kaynak bağlantılarında Normal Gerilme Hipotezi NGH kullanılır. F Çekme: σ n ç A σ ç, σ b N/mm F Basma: σ b n F n N A mm A

4 8.4 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i No. Formül Açıklama (8.7) Eğilme (8.8) (8.9) (8.) (8.) (8.) Normal gerilmeler Kesme Torsiyon (8.) Herz: (8.4) (8.5) (8.6) (8.7) Kayma gerilmeleri Yüzey basıncı: σbhmax Meg σ eg Weg σtp + σ σeg F τ ç k A T τ t W τtp σ yb t τt + τk ç,b p Fn A veya A F E ν π r L (- basma 4 F r (- ) genişliği: b ν π E L Burkulma, flambaj: Euler'e göre burkulma gerilmesi, λ > λ : π E σbk λ Tetmajer'e göre burkulma, λ < λ : σ a - b λ bk Omega usulü burkulma gerilmesi ω F σbk σbem A ) iz W eg mm Tablo 8.5 W t mm Tablo 8.6 M eg Nmm hesaplanır T Nmm hesaplanır σ yb N/mm p N/mm σ bhmax N/mm F, F n N A, A iz mm E N/mm b, r, l mm ν [-] σ bk N/mm burkulma gerilmesi E N/mm elastiklik modülü λ narinlik derecesi L a, b ω I II III IV F F F F L. L K L K L L K,7. L L,5. L K (8.8) (8.9) Narinlik derecesi λ L bk /i min BEH'ne göre karşılaştırma gerilmesi: σ kar σ + ( α τ ) BEH-Biçim değiştirme Enerjisi Hipotezi (8.) NGH'ne göre:,5( + σ kar σ σ + 4 ( α τ ) ) NGH-Normal Gerilme Hipotezi (8.) KGH'ne göre: σkar τmax σ + 4 ( α τ ) KGH-Kayma Gerilmesi Hipotezi

5 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.5 No. Formül Açıklama Hooke kanunu: (8.) E σ ε ; ε σ E Elastiklik modülü/kayma modülü (8.) bağıntısı: E G (+ ν ) Maksimum gerilme: (8.4) Statik zorlama σmax σn αçt Dinamik zorlama Çentik gerilmesi σmax σn βçt σçt βçt σhe 8.. Malzeme değerleri (8.5) Malzemenin devamlı mukavemet değeri: (8.6) (8.7) σ ( ) ( ) DG τ σ DG D τd σ ( ) ( ) ( K ) AK τ + κ AK K σ N/mm E N/mm ε ( % ) n Poisson sayısı σ ( τ ) K R DG DG m σ AK ( τak ) K Re R p, ( ) R m, R p,, R e bak Tablo 8.9 den Tablo 8.55 kadar K K Malzeme σ DG /R m (τ DG /R m ) σ AK /R p, (τ AK /R p, ) Çek/Bas Eğilme Tors Çek/Bas Eğilme Tors İmalat çeliği,44,5,4,58 İslah çeliği,4,48,,,5,65 Sementasyon çeliği,45,5,5,58 Çelik döküm (ÇD),5,4,,,,58 Demir döküm GGG,,5,8,,,8 Hafif metal,,4,5 Devamlı mukavemet değeri: σ σ ± σ τ D D M τ ± τ M Çt G G Şekillenme mukavemet değeri: σd σsk b b τd τsk b b β β Çt σ D, σ M, σ G bak Tablo 8.9 den Tablo 8.55 kadar τ D, τ M, τ G bak Tablo 8.9 den Tablo 8.55 kadar b bak Tablo 8.59 b bak Tablo 8.6 S GER gerekli emniyet katsayısı bak Tablo Tablo 8.78 (8.8) Emninetli mukavemet değeri: σd b b σem βçt σ σ SK S EM DGER SGER τ EM τ β D Çt b S b DGER τ τ SK EM S GER

6 8.6 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i No. Formül Açıklama Çentik sayısı: α çt bak Tablo Tablo 8.69 (8.9) Thum'a göre: βçt + ηçt ( αçt -) η çt bak Tablo 8.7 α Siebel'e Çt η χ bak (8.) βçt göre: η Tablo 8.74 χ * χ bak Tablo 8.74 (8.) * * χ Petersen'e + ρ * bak χ β αçt göre: Çt Tablo 8.74 * * + ρ χ (8.) Karşılaştırma momentleri:, BEH'e göre: Mkar Meg +,75 ( α Mt ) NGH'e göre:,5 + M kar Meg Meg + ( α M t ) KGH'e göre: M kar Meg + ( α Mt ) * HV ρ HV Pratikte: HV 4 HV α,7 torsiyon statik veya dalgalı, eğilme değişken α, torsiyon ve eğilme aynı cinsten. 8. Tablolar Tablo 8., Tetmajer-Formülündeki " a " ve " b " değerleri Malzeme E [N/mm ] λ a [N/mm ] b [N/mm ] St7,. 5 4,4 St5 St6, ,6 %5-Ni-Çelik, , Kırdöküm,. 5 8 σ K λ +,5 λ Çamağacı,. 4 9,,94 Tablo 8., Omega (ω) değerleri λ he St 7,4,4,,55,9,4, 4, 5,47 6,75 8,7 St 5,6,9,4,79,5,65 4,96 6,48 8,,, Taht,8,6,6,, 4, 5,88 7,68 9,7, 4,5

7 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.7 Tablo 8., Eski Yunan alfabesi A α a Alfa I i j Yota P ρ r Ro B β b Beta K κ k Kapa S σ s Sigma G γ c Gamma L λ l Lamda T τ t Tau D δ d Delta M µ m Mü Y υ y İpsilon E ε e Epsilon N ν n Nü F ϕ f Fi Z ζ z Zeta X ξ x Ksi X χ h Hi H η e Eta O ο O Omikron Ψ ψ psi Psi θ υ th Teta P π p Pi W ω o Omega Tablo 8.4, Fiziki temel büyüklükler ve SI-Temel birimleri Temel büyüklükler Temel birimler Tanımı Sembolü Uzunluk metre m Kütle kilogram kg Zaman saniye s Elektrik akımı kuvveti Amper A Isı ( termodinamik ) Kelvin K Işık kuvveti Candela cd Malzeme miktarı Mol mol Tablo 8.5, Birimler için ön takı Ön takı > Ön takı < Adı Sembolü kuvvet Adı Sembolü kuvvet deka da desi d - hekto h santi c - kilo k mili m - Mega M 6 mikro ì -6 Giga G 9 nano n -9 Tera T piko p - Peta P 5 femto f -5 Eksa E 8 atto a -8 Çok kullanılan büyük sayılar: Milyon 6, Milyar 9, Bilyon, Bilyar

8 8.8 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8.6, Sık Kullanılan birimler Tanımı ve formülle gösterilişi (alfabetik sıraya göre) açı α, ß, SI-Birimi Diğer bağlantılar Tanımı Biri m Radyan rad rad m/m π / 8 rad gon π / rad açısal hız ω radyan bölü saniye rad/s /s s - alan A metrekare m a m m ha 4 m m basınç p Newton bölü metrekare N/m Pa N/m bar 5 N/m devir sayısı, devir frekansı n bir bölü saniye /s /dak /(6 s) enerji W Joule j kwh,6 6 j j Nm Ws kgm /s frekans f Hertz Hz Hz /s s - gerilme σ,τ Newton bülü metrekare N/m Pa N/m (mukavemette) gerinme ε metre bölü metre m/m pratikte [%] ile gösterilir güç P Watt W kw W hacim V metre küp m l dm - m hız v metre bölü saniye m/s km/h /,6 m/s iş W Joule j kwh,6 6 j j Nm Ws kgm /s ivme, yer çekimi a,g metre bölü saniyenin m/s g 9,8 m/s ivmesi karesi ısı T,' Kelvin K C K ısı tutarı W Joule j kwh,6 6 j j Nm Ws kgm /s kütle m Kilogram kg g - kg, t kg kuvvet F Newton N N m g kgm/s moment M Newton metre Nm Nm j Ws özgül ağırlık ρ kilogram / metreküp kg/m kg/dm - kg/m uzunluk l metre m mm - m viskozite (dinamik) η Paskal saniye Pas Pas Ns/m kg/(sm) viskozite (kinetik) metre kare bölü saniye m /s yol s,f metre m µm -6 m, mm, cm, km zaman t saniye s dak 6 s, h 6 s g (gün) 86 4 s a (sene),56 6 s

9 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.9 Tablo 8.7, Birim sistemleri, SI-(MKS), CGS, m kps ve fp s sistemleri Tanımı SI (MKS) CGS m kp s f p s açı rad rad rad rad açısal hız ω rad/s - rad/s - rad/s - rad/s - alan A m cm m ft basınç (Pascal) p PaN/m kg/(m s ) g/(cms ) kp/m -4 at lb/ft devir sayısı n s - s - s - s - enerji W J Nm kgm /s erg g cm /s kpm kcal/47 lbf ft,85 btu frekans / açısal f,ω s - s - s - s - gerilme σ,τ N/m dyn/cm kp/m lb/ft gerinme ε % % % % güç P W J/s kgm /s gcm /s kpm/s PS/75 ftlb/s,85. - hp hacim V m cm m ft hız v m/s cm/s m/s ft/s iş W J Nm kgm /s erg g cm /s kpm kcal/47 lbf ft,85 btu ivme, yer çekimi a,g m/s cm/s m /s ft/s ısı T K C C deg F ısı tutarı J Nm kgm /s erg g cm /s kpm kcal/47 lbf ft,85 btu kütle m kg g kps /m lb kuvvet F N kgm/s dyn gcm/s kp pdl,8 lbf moment M Nm dyn cm kpm lb ft özgül ağırlık ρ kg/m g/cm kps /m lb/ft uzunluk L m cm m ft viskozite, η Pas kg/(ms) P g /(cms) kps/m 9,8 P lb/(fts) dinamik viskozite,kine matik ν m /s cm /s m /s -4 St ft /s yol s m cm m ft zaman t s s s s atm atmosphere (atmosfer) ft foot lbf pound force btu British termal unit gal gallon pdl poundel cwt hundredweight hp horsepower yd yard cal calorie (kalori) in inch UK United Kingdom degf degree Fahrenheit lb pound US Uneited States of Am. in/s inch per second in square inch in cubic inch f p s - system foot pound second - system

10 8. M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8.8, f p s birimlerinin Si-sistemine çevrilmeleri Tanımı f p s SI (MKS) alan ft 44 in ft,99 m basınç enerji lb/ft 6, lb/in lb/in,6846 atm atm9,9 in Hg,9 ft water lb/ft 47,88 N/m lb/in 6894,76 N/m atm,5 bar güç ft lb/s, hp ft lb/s,88. - btu/s ft lb/s,54 W hacim ft 78 in 6,8 gal(uk) gal(us),868 gal(uk) ft,869 m hız ft/s knot,5767 mile/h,6877 ft/s ft/s,48 m/s iş ft lb,8 cal IT ft lb,558 J btu 5 cal IT 778, ft lb btu,556 kj ivme ft/s ft/s,48 m/s ısı deg F C ; deg F C deg F,5556 C ısı, özgül ısı kapasitesi btu / (lb deg F) btu/(lb deg F)4,868 kj/(kgk) ısı, ısı iletme özelliği btu / (ft h deg F) btu/(ft h deg F),76W/(mK) ısı, ısı iletme sayısı btu / (ft h deg F) btu/(ft h deg F)5,6778 W/(m K) kütle lb cwt/ lb,4559 kg slug,74 lb slug 4,599 kg kuvvet lbf lbf 4,448 N pdl,8 lbf pdl,855 N özgül ağırlık lb/gal 6,8 lb/ft lb/gal 99,76 kg/m lb/ft 5, lb/in lb/ft 6,85 kg/m uzunluk ft yd/ in ft,48 m viskozite, dinamik lb/(ft s) lb/(ft s),4886 kg/(ms) viskozite, kinematik ft /s ft /s,99 m /s atm atmosphere (atmosfer) ft foot lbf pound force btu British termal unit gal gallon pdl poundel cwt hundredweight hp horsepower yd yard cal calorie (kalori) in inch UK United Kingdom degf degree Fahrenheit lb pound US Uneited States of Am. in/s inch per second in square inch in cubic inch f p s - system foot pound second - system

11 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8. Tablo 8.9, Çeşitli kuvvet birimleri N p kp Mp(t) dyn N p 9, kp 9,8-9,8. 5 MP (t) 9,8. 6 9,8. 8 dyn -5,. -,. -6,. -9 Tablo 8., Çeşitli gerilme birimleri N/mm Pa kn/m kp/cm kp/mm N/mm 6,, Pa -6 -, kn/m -,. -,. -6 kp/cm 9,8. - 9,8. 98,, kp/cm 9,8 9,8. 6 9,8. Tablo 8., Çeşitli enerji, güç ve ısı birimleri W kw kcal/s kcal/h kpm/s PS(BG) W ,6. - kw ,6 kcal/s 4,9. 4, ,69 kcal/h,6,6. - /6 9. -,58. - kpm/s 9,8 9,8. -,4. - 8,4,. - PS(BG) ,

12 8. M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8., Gaz, buhar ve sıvılarda basınç birimleri bar Pa kp/m at bar, MPa mbar.,., Pa N/m -5,,. -6 kp/m, ,8-4 at kp/cm,98 98,. 9,8. Tablo 8., Enerji, iş ve Isı birimleri J kj kwh kcal PSh kpm JNm - 7,8. -6,9. - 7,7. -6, kj 7,8. -,9 7,7. - kwh,6. 6,6. 86,6 67. kcal 4,9. 4,9,6. -, PSh(BGh),65. 6,65., kpm 9,8 9,8. -,7. -6,4. -,7. -6 Tablo 8.4, Basınç ve basınç yüksekliği birimleri bar mbar µbar Pa(N/m mm WS (Su sütunu) kp/m 9,8 N/m,, ,8 m WS cm WS, at, kp/cm,98 N/cm 5, 9,8. m WS at kp/m 9,8 N/cm 6 9,8. mm Hg (cıva) Torr,.,,. - Yardımcı olarak çeşitli birimlerin çevirisi için öneri: Umaine Quick Conversion Factors

13 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8. Tablo 8.5, Çeşitli kesittlerin eğilme atalet ve mukavemet momentleri K e s i t F o r m ü l d I I 4 π d 64 W W π d d 4 I I,75 d W W,5 d s I I 4 π ( D - d 64 4 ) W W 4 π ( - d d D 4 ) D d Eğer kalınlık çapa oranla çok küçük ise, yani (s/d m ) «ise, d m I I m π d 8 s W W m π d 4 s D D d D 4 Ib, ( D + d ) Wb, ( D + d ) d D d I b, D (5D - 8,5d) W, D (D -,7d) b d d.e ( d d d - 4 e ) W ( d - 4 e ) I,5 b b d b b b s m b a P P a m P P I π a b / 4 I π a b / 4 I ( - π a b a b ) / 4 I π ( a b - a b ) / 4 W π a b / 4 W π a b / 4 W ( - π a b a b ) / ( 4 a ) W π ( a b - a b ) / (4 b) Eğer kalınlık oranı çok küçük ise, yani [s/(a+b)] «ise, a s a I a m ( am + bm ) s / 4 π W π am ( am + bm ) s / 4

14 8.4 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i a K e s i t Y P P a X F o r m ü l 4 I I a / W W a / 6 IX 4 IY a / WX WY a /,8 a h P P I b h / W b h / 6 b I b h / W b h / 6 b P R 4 4 I I 5 R / 6,54 R W 5 R / 8,65 R W 5 R / 6,54 R b Y P (+ ) 4 I I R,68 4 R 6 W W,696 R X R (+ ) 4 I I R,68 4 X Y R 6 W W,68 X Y R h h b b b P e P e Eğer e.h/ I b.h /6 W b.h /4 I b.h /6 W b.h /4 Eğer e h.(.b +b )/[.(b +b )] C b +4.b.b +b I h.c /6 W h.c / [.(b +b )] R R r e e e π 8-4 I R,98 4 R 8 9 π W,,98 ( R I I e, 4 - r 4 e R r + ) ; (R r e π ( R + r ) I,98 W R e ) -,8 R R + r 4 π r und ( e R,5756 R R - r ) R - e

15 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.5 Çeşitli kesittlerin eğilme atalet ve mukavemet momentleri (devam) b B h H h H b B h h H H b B b h h H H b B b B b B b B Üst sıra için: B - b H h I b b + b Alt sıra için: B H + b h I B B + B B H - b h W 6 H B H + b h W 6 H e e h H e e h H e e h H b b B B b B b B B B h h H h h H b b Üst sıra için: b b + b B + b H h - ( B H + b h ) I e I ; b + b b e W, Alt sıra için: B - ) + b - (H h (h h ) I e H e + I BH bh W ; e H (BH + bh)

16 8.6 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8.6, Çeşitli kesittlerin torsiyon atalet ve mukavemet momentleri K e s i t F o r m ü l d d I I t t 4 π d,5 d 4 τ max dış çevrededir π d Wt 6 W t, d D s d 4 4 π ( D - d ) π ( It D - d ) Wt 6 D Eğer kalınlık çapa oranla çok küçük ise, yani (s/d m ) «ise, 4 4 d m m π d It 4 s m π d Wt s D d D 4 It,d, Wt d D 4 It,6 ( D + d ) W,4 ( D + d ) t d D d I, D t ( 5D - 8,5d ), Wt D ( D -,7d ) d d.e I t,d ( d - 4 e ) W t,6 d b P P Eğer a/b n, τ max in P in P, τ τ max / n ise Eğer A a / b n, B a / b n und, AB ise b b s m b a P a m a a s P It π a b a + b 4 π n b n + π n ( b b n + It 4 4 ) π a b Wt π n b π n ( 4 b - 4 b ) W t b

17 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.7 a K e s i t Y P P a X F o r m ü l 4 It,4a,8 Wt a b P R I, b t A A a b,8 b,8 4 It b W t, b A A a b,8 b,85 Wt b b Y P X Eğer h / b n ise, R I t c h b c n b 4 ; I t W, b t W A R A,5 b,7 b A,88 b t c h b c n b 4 nh/b, c,4,96,9,6,8,98,7,, c,8,,46,67,8,99,7,, c,,858,796,75,745,74,74,74,74 Eğer h/bn ise, τ max P dedir. P de τ c. τ max ve P de τ Burada A m kalınlığın orta çizgisinin kapladığı alan ve U bu çizginin çevre boyu olarak kabul edilirse ve de: t t min : A m T τ S ts sabit Am Torsion atalet ve mukavemet değerleri şu şekilde bulunur: 4 A m It Bredt formülü W ds t Am tmin t m h t t t b m s ds t s t (m) kalınlık sabit ise: dörtköşe için: m 4 A t It Wt Am t U 4 b h It Wt b h t b h + t t min

18 8.8 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8.7, Çeşitli malzemenin sürtünme katsayısı (yaklaşık önerilen değerler) Bu Tabloda verilen küçük değerler kaba, büyük değerler hassas yüzeyler için kullanılır. Çelik ile aşağıdaki malzemeler veya aşağıdaki malzemeler ile çelik Malzeme sürtünme tutukluluğu katsayısı µ sürtünme katsayısı µ kuru yağlı kuru yağlı sabunlu ıslak çelik,5-,,,-,5-, pik döküm veya,8-,,5-,,5-, tesfiyeli bakır , Al-Cu-Mg , Al-Cu-Mg , Al-Si-Mg , Al-Si-Mg , G-Al-Si ,-, meşe,5-,6,-,,-,5,-,8,,4- buz , akik taşı ,, taş ,-, deri, deri kayış,5-,6,,8-,6, ---,6 Bronz ile aşağıdaki malzemeler veya aşağıdaki malzemeler ile bronz Malzeme sürtünme tutukluluğu katsayısı µ sürtünme katsayısı µ kuru yağlı kuru yağlı sabunlu ıslak Bronz , Pik döküm,-,6,6,5-,, meşe,5-,6,-,,-,5,-,8,,4-,6 Pik döküm ile aşağıdaki malzemeler veya aşağıdaki malzemeler ile pik döküm Malzeme sürtünme tutukluluğu katsayısı µ sürtünme katsayısı µ kuru yağlı kuru yağlı sabunlu ıslak Pik döküm,-,6,6,5-,, ---, Bakır , Deri, deri kayış,5-,6,,8-,6, ---,6

19 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.9 Çeşitli malzemenin sürtünme katsayısı (yaklaşık önerilen değerler)devam Çeşitli malzemeler Malzeme sürtünme tutukluluğu katsayısı µ sürtünme katsayısı µ kuru yağlı kuru yağlı sabunlu ıslak Tahta ile tahta,5-,7,,-,4,5-,5,4-,6,5 Toprak ile balçık ,8-, , Deri ile meşe ,7-, Deri contalar ile metal,6,5,5, Tahta ile taş , Kendir ile meşe , , Toprak ile toprak ,5-, Toprak ile nemli balçık Toprak ile ıslak balçık , , Toprak ile çakıl ,8-, Kargir duvar ile kuru balçık Kargir duvar ile ıslak balçık Kargir duvar ile Kargir duvar , , ,6-, Çelik, pik döküm, çelik döküm ile aşağıda verilen malzemelerden yapılmış Fren ve kavrama Malzeme sürtünme tutukluluğu katsayısı µ sürtünme katsayısı µ kuru yağlı kuru yağlı sabunlu ıslak Malzeme sinterbronzdan ise Malzeme organik ise,-,4,8-,,8-,,6-, ,-,5 ---,8-,4,6-,

20 8. M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Tablo 8.8, İşletme katsayısı c B a) Genel Makinanın tanımı ve örnekler Elektrikli makinalar, türbinler, körükler, emici vantilatörler, taşlama makinaları, v.s Isı makinaları, planyalar, pistonlu komprosörler, vurmalı makinalar, v.s. Presler, profil makasları, hizarlar, tomruk bıçkıları, v.s. Çekiçler, konkasörler, taş kırıcıları, dövme presleri, hadde makinaları, v.s. İşletmenin tanımı Muntazam çalışan, elektrik motoru ile tahrik edilen makinalar İleri geri hareketle vede çarpmalı çalışan makinalar Darbeli çalışan makinalar Çarpmanın (darbenin) şekli İşletme katsayısı c B hafif,-, orta,-,5 kuvvetli,6-, çok kuvvetli,-, b) Richter-Ohlendorf'a göre işletme katsayısı seçimi islemeye, baslama, hafif veya seyrek orta ag r veya s k maksimum yük seyrek orta fazla,, ) disli (R m ), kavrama disli (σ h ), zincir, kasnak vidal redüktör h h 8 h 4 h. C ISLETME, B KATSAYISI,5 darbesiz darbeli,5,7 PATLARLI MOTOR silindirli silindirli 4 silindirli buhar makinas su türbini buhar türbini elektrik motoru,5,,,,9,8,7,6 Şek. 8., Richter-Ohlendorf'a göre işletme katsayısı

21 F o r m ü l ve T a b l o l a r Malzeme değerleri için genel tanımlar Tablo 8.9, Malzeme sayfaları için öneriler Genel Bu Tablodan sonra verilen malzeme değerleri Tablolarındaki bilgiler, günlük normal hesaplar için geçerlidir. Özel ve tehlikeli durumlarda kullanılacak malzeme hakkında konstrüktör satıcıdan, malzemenin özelliklerini belge ile istemesi gereklidir. Konstrüktör bu belgeye göre hesabı yapıp karar vermelidir. Aşağıda bu sayfadan sonraki sayfalarda verilecek malzeme değerleri için tamamlayıcı bilgiler ilişkin oldukları bölüm sırasına göre verilmiştir. Verilen bilgiler "esas malzeme" için geçerli olup, benzer malzemeler için değerler yaklaşık olarak kabul edilmelidir. Bir kaç Tabloda değerler bilinmediğinden, değer yerleri kullanan tarafından değerler bilindiğinde doldurulması için, boş bırakılmıştır. 8.. Çevre ısısı C de bilinen değerler 4 A A A III κ - N/mm -,5 E 4 II κ E 45 +,5 E I κ + a) Devamlı mukavemet değerleri Devamlı mukavemet diyagramının anlatımı Devamlı eğilme mukavemeti diyagramı Devamlı çekme, basma mukavemeti diyagramı Devamlı torsiyon mukavemeti diyagramı A, -A Değişken eğilme mukavemet A, -A Değişken çekme mukavemet A, -A Değişken torsiyon mukavemet -A - -A -A N/mm Şek. 8., Devamlı Mukavemet diyagramının anlatımı E Eğilmede akma sınırı mukavemet E Çekmede akma sınırı mukavemet E Torsiyonda akma sınırı mukavemet Buradaki değerler çevre ısısı C de deney laboratuvarında çapı d 6 mm olan deney çubuklarından elde edilen minimum değerlerdir. Devamlı mukavemet diyagramının konstruksiyonu, teoride anlatıldığı gibi, çoğu zaman yalnız tam değişken mukavemet değeri ve akma mukavemet değerinden kaynaklanarak yapılmış olup, değerler birler hanesi sıfır veya beş olarak yuvarlatılmıştır.

22 8. M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i b) Diğer değer ve özellikler Buradaki değerlerde çevre ısısı C de deney labratuarında çapı d 6 mm olan deney çubuklarından elde edilen minimum değerlerdir. Kopma esnemesi Sertlik -4 mm arasındaki ve L 5 d orantılı deney çubuklarınla bulunan değerlerdir. Sertlik değerleri yaklaşık değer olarak kabul edilecektir. Oksitlenme erozyon ısısı Burada verilen oksitlenme erozyon ısısı için, malzemenin çevresinin sakin olması, yani hava akşmı ve değişmesi olmaması yok sayılmıştır. Burada verilen ısı değeri etkisinde, malzeme bir senede yaklaşık mm aşınacağı kabul edilir. Oksijenin havadaki oranının degişmesi, eksoz gazı gibi hava kirliliği olması durumunda bu bir senedeki aşınma büyüklüğü bir milimetredende fazla olur. 8.. C ile 6 C arası bilinen mekanik ve fiziksel özellikler Burada değerler şu şekilde kabul edilmelidir: Çekme zorlanmasında kopma mukavemeti σ ÇKO Çekme zorlanmasında kopma mukavemeti σ ÇKO, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile bulunmuş minimum değerlerdir. ISO ya göre yeni sembolü R m dir. Çekme zorlanmasında akma sınırı mukavemeti σ AK Çekme zorlanmasında akma sınırı mukavemeti σ AK, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile bulunmuş minimum değerlerdir. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki E noktasının değerlerini gösterir. ISO ya göre yeni sembolü R e vede R p, dir. Elastiklik modülü değeri Elastiklik modülü değeri için C ile 6 C arası bilinen değerler Tablolara alınmasına karşın, burada ısı etkisindeki elastiklik modülü değişimi üç çeşit tipik çelik grubu için bir Tabloda gösterilmiştir. Bu Tabloda verilen değerler ±%5 doğruluğundadır. Kayma modülü değeri Tablolarda G E / [(+ν)] formulü ile hesaplanmıştır.

23 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8. E - N/mm 9 E din E din E sta 8 7 E sta Burada: C % Cr alışımlı çeliklere ilişkin olan değeri gösterir az alışımlı, ferrit dokulu çeliklere ilişkin değeri gösterir fazla alışımlı, ostenitik dokulu çeliklere, % 5 ile % Cr vede % 9 ile % 5 Ni alışımlı, çeliklere ilişkin değeri gösterir. Isıl genleşme katsayısı α Isıl genleşme katsayısı α değeri için C ile 6 C arası bilinen değerler Tablolara alınmasına karşın, burada ısı etkisindeki ısıl genleşme katsayısı değişimi üç çeşit tipik çelik grubu için bir Tabloda gösterilmiştir. α. /K OR C Burada: % Cr alışımlş çeliklere ilişkin olan değeri gösterir az alışımlı, ferrit dokulu çeliklere ilişkin değeri gösterir fazla alışımlı, ostenitik dokulu çeliklere, % 5 ile % Cr vede % 9 ile % 5 Ni alışımlı, çeliklere ilişkin değeri gösterir.

24 8.4 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Isı iletme özelliği λ Isı iletme özelliği λ değeri için, C ile 6 C arası bilinen değerler Tablolara alınmamıştır. Burada ısı etkisindeki ısı iletme özelliği değişimi üç çeşit tipik çelik grubu için bir Tabloda gösterilmiştir. λ W/K/m C Burada: % Cr alışımlı çeliklere ilişkin olan değeri gösterir az alışımlı, ferrit dokulu çeliklere ilişkin değeri gösterir fazla alışımlı, ostenitik dokulu çeliklere, % 5 ile % Cr vede % 9 ile % 5 Ni alışımlı, çeliklere ilişkin değeri gösterir. Değişken çekme-basma mukavemeti σ ÇDG Değişken çekme-basma mukavemeti σ ÇDG değerleri, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile minimum değer olarak bulunmuştur. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki ±A noktalarının değerlerini gösterir. Eğilme sınırı mukavemeti σ EG Eğilme sınırı mukavemeti σ EG değerleri, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile minimum değer olarak bulunmuştur. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki E noktasının değerini gösterir. Değişken eğilme mukavemeti σ EGDG Değişken eğilme mukavemeti σ EGDG değerleri, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile minimum değer olarak bulunmuştur. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki ±A noktalarının değerlerini gösterir. Torsiyon sınırı mukavemeti τ T Torsiyon sınırı mukavemeti τ T değerleri, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile minimum değer olarak bulunmuştur. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki E noktasının değerini gösterir.

25 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.5 Değişken torsiyon mukavemeti τ TDG Değişken torsiyon mukavemeti τ TDG değerleri, çapları 6 mm den küçük deney çubukları ile minimum değer olarak bulunmuştur. Büyüklükler devamlı mukavemet diyagramındaki ±A noktalarının değerlerini gösterir.. Isıl işlemler Isıl işlemler genelde malzeme konusu içinde ayrıntılı olarak öğrenilir. Burada çok özel durum "malzemenin (çeliğin) eskimeye dayanıklılığı" kısaca anlatılmıştır. Diğer verileri konstrüktör kendi bilgisiyle değerlendirmelidir. Genelde eskimeye dayanıklı çelikler denince akla iu çelik grupları gelir: - Karbon tutarı > %, olan çelikler, - az alışımlı islah çelikleri, - fazla alışımlı çelikler, - Karbon tutarı < %, olan bazı aliminyum alışımlı çelikler. Eskime genel olarak malzemenin özelliklerinin zaman ve ısı etkisiyle değişmesidir. Bu değişme özellikle malzemenin gevrekleşmesine neden olur. Bu aslında çeliğin bileşiminde bulunan azotun kristal şeklinin değişmesidir. Eskime doğal ve yapay eskime diye ikiye ayırılır: Doğal eskime Yapay eskime Malzemenin normal çevre ısısı etkisinde başka etkenler olmadan eskimesidir. Malzemenin belirli bir ısıyla ısıtılması veya belirli bir ısıda soğutul-ması, malzemenin şekillendirilmesi ( bu arada ısı doğar ) ve diğer etkenler ile eskimesidir. 4. Şekillendirme Malzemenin şekillendirilmesi çeşitli yollarla yapılabilir. Örneğin : - Talaşlı imalat, - Kaynak, - Döküm, Burada bilgi verilmemiştir. Ayrıca geniş olarak başka bir kitapta anlatılmıştır, - Dövme, Burada bilgi verilmemiştir. Ayrıca geniş olarak başka bir kitapta anlatılmıştır,

26 8.6 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i Talaşlı imalat: Malzemenin talaşlı imalata uygun olup olmamasını ve özelliğini dört malzeme grubunda tanımlayabiliriz..grup malzeme Bu gruptaki malzeme gayet kolay işlenen ve işlenmesi için hiç bir şekilde ön işlem ve hazırlık istemeyen malzemedir. Bütün talaşlı imalat yapılan makinalarda ve işlemlerde malzeme olarak kullanılabilinir. Bu malzemelerin alışımında kükürt ve kurşun vardır. Bu elementler malzemenin talaşlı imalata uygun olması özelliğidir. Örneğin : Otomat çelikleri..grup malzeme Bu gruptaki malzeme normal işlenen malzemedir. Bütün talaşlı imalat yapılan makinalarda ve işlemlerde malzeme olarak kullanılabilinir. Bu malzemenin tipik örneği imalat çelikleridir. İşlenme derecesinin zorluluğu malzemenin mukavemet değeri ile doğru orantılı olarak artar..grup malzeme Bu gruptaki malzeme zor işlenen malzemedir. Bütün talaşlı imalat yapılan makinalarda ve işlemlerde malzeme olarak kullanılması salık verilmez. Bu malzemenin tipik örneği ostenitik çelikleridir. ostenitik çeliklerin sertlik özelliklerinden dolayı, tornada özel bıçaklarla torna edilebilmelerine karşın, matkapla delmek, frezede işlemek ve vida yivi açmak çok zordur. Bu malzemelerin çalışılmasında aletlerin kırılma riski her an vardır. 4.Grup malzeme Bu gruptaki malzeme çok çok zor işlenen malzemedir. Bu malzemenin tipik örneği alışımlı ve ostenetik çelikleridir. Bunları işlemek çok zor ve büyük riskli olduğundan pek talaşlı imalatta kullanılması salık verilmez.

27 F o r m ü l ve T a b l o l a r Kaynak yapma Malzemenin kaynak yapılabilme özelliğini dört malzeme grubunda tanımlayabiliriz.. Grup malzeme Bu gruptaki malzeme gayet kolay, hiç bir şekilde ön işlem ve hazırlık istemeyen ve ek masrafsız kaynak yapılabilecek malzemedir. Özellikle elektrik veya oksijen kaynağının her türüyle kaynaklanabilecek malzemedir. Kaynak yapıldıktan sonra, kolaylıkla kaynak yerleride işlenebilinir. Herhangi bir nedenden ötürü parçanın iç gerilmelerinden arınması için bir ısıl işlem gerekirse, bu işlem için gerekli olan ısı sınırları Tablolarda parantez içinde verilmiştir.. Grup malzeme Bu gruptaki malzeme normal kaynak yapılan malzemedir. Bu malzemeleri iç gerilmeler meydana getirmeden kaynak yapabilmek için ön ısıtmaya gerek vardır. Kaynak yapıldıktan sonra kolaylıkla kaynak yerlerinin işlenebilmesi ve iç gerilmelerden parçayı arıtmak için, parçaya ısıl işlem uygulamak gerekir. Parçanın iç gerilmelerinden arınması için bir ısıl işlem gerekirse, bu işlem için gerekli olan ısı sınırları Tablolarda parantez içinde verilmiştir.. Grup malzeme Bu gruptaki malzeme zor kaynak yapılan malzemedir. Bu malzemeleri kaynak çatlamalarına sebep vermeden kayna-tabilmek için bir ön hazırlık yapılması gereklidir. Bütün ön hazırlıklara karşın genede iç gerilmeler meydana gelir. Kaynak yapıldıktan sonra kaynak yerlerinin işlenmesi zordur. İç gerilmelerden parçayı arıtmak için, parçaya ısıl işlem uygulamak gerekir. Parçanın iç gerilmelerinden arınması için bir ısıl işlem gerekirse, bu işlem için gerekli olan ısı sınırları tablolarda parantez içinde verilmiştir. Bu grup malzeme zorunlu kalınmadıkça kaynak konstruksiyonda kullanılmamalıdır. 4. Grup malzeme Bu gruptaki malzemenin normal yollardan kaynak yapılması olanaksızdır. Çeşitli ön hazırlıklara karşın kaynak yapıldı-ğında, kaynak dikişlerinin yöresinde ve kendilerinde oldukça fazla sertleşmenin ve çatlakların olabileceği baştan kabul edilmelidir. Bu grup hiç bir zaman kaynak konstruksiyonunda kullanılmamalıdır. Buradaki öneriler, kaynak malzemesinin ve elektrotlarının hemcins malzeme olması kabulu ile yapılmıştır. Bu durumun dışında, özel ve ayrıntılı bilgi ve deneyimlere sahip olmadan, kaynak kontruksiyonuna karar vermek oldukça tehlikeli bir maceradır.

28 8.8 M u k a v e m e t d e ğ e r l e r i 6. Kimyasal bileşim analizi Kimyasal bileşim analizinde yalnız bu günkü bilgilere göre malzemenin işlenme ve işletmedeki dayanmasını etkileyen elementlerin oranı verilmiştir. Diğer elementlerin oranı, özel durumlarda alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmaya bağlıdır. Bu değerler ölçülürken, ölçme yanlışlıkları olabilir. Bu yanlışlıklar Alman standartı DIN ( din ) e göre şu sınırlar içinde olmalıdır: Bileşim tutarı, ile e kadar olan elementlerin ölçülmesinde yak % yanlışlık yapılabilinir, Bileşim tutarı > den büyük olan elementlerin ölçülmesinde yak %5 yanlışlık yapılabilinir. Tablolarda verilmiyen kimyasal bileşim analizi burada verilmiştir. DIN 7 İmalat çelikleri için kimyasal bileşim analizi, değerler % Malzeme C *) P max S max N max St 7,.7 St 44,.44 St 5,.5 St 6,.6 St 7,.7 potada,7-,,5,5,9 parçada,-,5,65,65, potada,-,,5,5,9 parçada,4-,5,6,6, potada max,,5,5,9 parçada -,6,6, potada max,4,5,5,9 parçada -,6,6, potada max,5,5,5,9 parçada -,6,6, *) Değerler mm için geçerlidir. mm den kalın malzeme için satıcı ile alıcı arasındaki özel anlaşma geçerlidir.

29 F o r m ü l ve T a b l o l a r 8.9 DIN 7 İslah çelikleri için potada kimyasal bileşim analizi, değerler % Ck,.5 Ck 45,.9 46Cr,.76 4Cr4,.75 5CrMo4,.78 CrNiMo8,.658 C Si Mn P S Cr Mo Ni,7-,4,4-,5,4-,5,8-,45,46-,54,6-,4,4,4,4,4,4,4 max,6,5-,8,5-,8,6-,9,5-,8,-,6,5,5,5,5,5,5,,,,,,,4-,6,9-,,9-,,8-,,5-,,-,5,8-, DIN 7 Semantasyon çelikleri için potada kimyasal bileşim analizi, değerler % Ck 5,.4 5Cr,.75 6MnCr5,.7 5CrNi6,.599 MnCr5,.747 5MoCr4,.7 8CrNi8,.59 7CrNiMo6,.6587 C Si Mn P S Cr Mo Mg Ni,-,-,8,4,6,5,5,-,5-,4-,4-,8,4,6,5,5,7,4-,-,8-,9,4,,5,5,,4-,4-,4-,4-,7,4,6,5,5,7,7,7-,,4,4,5-,4,4,5,5,5,5,5,5,5,5,-,,7-,,5-,,5-,,7-,,4-,6,4-,6,-,6,8-,,5-,8,4-,5,5-,5,4-,7,8-,

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ

EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ 1 EK 2. BİRİMLER, DÖNÜŞÜM FAKTÖRLERİ, ISI İÇERİKLERİ (Ref. e_makaleleri) BİRİMLER Temel Birimler uzunluk, metre kütle, kilogram zaman, saniye elektrik akımı, amper termodinamik sıcaklık, Kelvin Zaman bir

Detaylı

BÖLÜM 7. BİRİM SİSTEMLERİ VE BİRİM DÖNÜŞÜMLERİ

BÖLÜM 7. BİRİM SİSTEMLERİ VE BİRİM DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 7. BİRİM SİSTEMLERİ VE BİRİM DÖNÜŞÜMLERİ 7.1. Birim Sistemleri Genel Kimya, Akışkanlar Mekaniği, Termodinamik, Reaksiyon Mühendisliği gibi birçok temel ve mühendislik derslerinde karşılaşılan problemlerde,

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

A.K.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ SERAMİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİRİMLER TABLOSU

A.K.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ SERAMİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİRİMLER TABLOSU BİRİMLER TABLOSU Fiziksel Büyüklük Birim Birim Simgesi Birimin Tanımı Aydınlanma şiddeti Lux Ix cd.sr.m -2 Basınç Pascal Pa Kg.m -1.s -2 = N.m -2 Dipol moment Debye D C.mm. = A.m.s Elektrik miktarı, yükü

Detaylı

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net www.muhendisiz.net MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ Hareket civatasında bir güç iletimi söz konusu olduğundan verimin yüksek olması istenir.bu nedenle Trapez profilli vida kullanılır. Yük ; F =

Detaylı

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar

08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar 1 08_Cıvatalar, Excel Programı için tablolar M. Güven KUTAY 2011 Ocak Tablo 1, Cıvatanın pratik seçimi Seçim statik ve dinamik kuvvet içinde aynıdır. Boyuna işletme kuvveti F İŞ Statik 1,6 2,5 4,0 6,3

Detaylı

TEMEL BİLGİLER Bilgi Konusu: Birimler T B B 001 Adı Soyadı: Tarih: Birimler Sistemi Ölçme; birim kullanılarak bir büyüklüğün rakamlarla ifade edilmesidir. Bir büyüklüğün ölçülmesi ise, onun kendi cinsinden

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3. M. Güven KUTAY. 05-3-emniyet-degerleri.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3. M. Güven KUTAY. 05-3-emniyet-degerleri.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ EMNİYET DEĞERLERİ 05-3 M. Güven KUTAY 05-3-emniyet-degerleri.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 3. HESAPLARDA EMNİYET...3.1 3.1. Genel...3.1 3.2. Gerekli emniyet katsayısı...3.2 3.2.1.

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

ÖLÇÜ BİRİMLERİ ÇEVRİM TABLOSU

ÖLÇÜ BİRİMLERİ ÇEVRİM TABLOSU ÖLÇÜ BİRİMLERİ ÇEVRİM TABLOSU Not: Çarpan rakamları, çevrilmek istenen nümerik değere uygulanacaktır. Örnek: 5 feet x 0.3048 = 1.524 m. UZUNLUK feet (fit, ft.) x 0.3048 = metre (m) inch (inç, in.) x 25.4

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Uygulama Sorusu-1 Şekildeki 40 mm çaplı şaft 0 kn eksenel çekme kuvveti ve 450 Nm burulma momentine maruzdur. Ayrıca milin her iki ucunda 360 Nm lik eğilme momenti etki etmektedir. Mil malzemesi için σ

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER

MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER Not: Cetveller Makina Elemanlarının Projelendirilmesi (A. Bozacı, İ. Koçaş, Ö. Ü. Çolak) kitabından alınmıştır. Cetvel numaraları bu kitaptaki numaralar ile aynıdır. Dinamik

Detaylı

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 OTOMOTİV PROGRAMI MALZEME TEKNOLOJİSİ-I- (DERS NOTLARI) Prof.Dr.İrfan AY Öğr. Gör. Fahrettin Kapusuz 2008-20092009 BALIKESİR Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 ÇELİK STANDARTLARI Prof.

Detaylı

2010 Mart. www.guven-kutay.ch HARAKET CIVATALARI. 08c. Özet. M. Güven KUTAY. 08c_civata.doc

2010 Mart. www.guven-kutay.ch HARAKET CIVATALARI. 08c. Özet. M. Güven KUTAY. 08c_civata.doc 010 Mart HARAKET CIVATALARI 08c Özet M. Güven KUTAY 08c_civata.doc I N H A L T S V E R Z E I C H N I S 1 Hareket cıvataları... 1.1 Genel... 1. Hareket cıvatasının ölçülendirilmesi...4 1..1 lambaj tehlike

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Giriş Temel kavramlar Sınıflandırma Aks ve mil mukavemet hesabı Millerde titreşim kontrolü Konstrüksiyon

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

TARIM MAKİNELERİ KONULAR TARIMSAL ÜRETİM

TARIM MAKİNELERİ KONULAR TARIMSAL ÜRETİM TARIM MAKİNELERİ KONULAR 1. Giriş ve Ölçü Birimleri 2. Termik Motorlar 3. Tarım Traktörleri 4. Toprak İşleme Makineleri 5. Ekim Dikim Makineleri 6. Gübreleme Makineleri 7. Bitki Koruma Makineleri 8. Hasat

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEMEL KAVRAMLAR. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN KÜTLE: Yeryüzünde hacim kaplayan cisimlerin değişmez madde miktarıdır. ( sıcaklığa, basınca, çekim ivmesine bağlı olarak değişmez. ) Terazi ile ölçülür. Kütle birimi SI birim sisteminde Kg dır. Herhangi

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR 1. Boyut, gerçek boyut, nominal boyut ve tolerans nedir, tanımlayınız. 2. Toleransları sınıflandırınız. 3. Tasarımı yapılırken bir makine parçasının boyutları

Detaylı

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından;

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından; Soru 1) Şekilde gösterilen ve dış çapı D 10 mm olan iki borudan oluşan çelik konstrüksiyon II. Kaliteli alın kaynağı ile birleştirilmektedir. Malzemesi St olan boru F 180*10 3 N luk değişken bir çekme

Detaylı

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Aks ve milin tanımı Akslar ve millerin mukavemet hesabı Millerde titreşim hesabı Mil tasarımı için tavsiyeler

Detaylı

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI GEZER KRE KÖPRÜSÜ KOSTRÜKSİYOU VE HESABI 1. GEZER KÖPRÜLÜ KRE Gezer köprülü krenler, yüksekte bulunan raylar üzerinde hareket eden arabalı köprülerdir. Araba yükleri kaldırır veya indirir ve köprü üzerindeki

Detaylı

Fiziksel Büyüklük (kantite- quantity): Fiziksel olayları açıklayan uzaklık, ağırlık, zaman, hız, enerji, gerilme, sıcaklık vb. büyüklük.

Fiziksel Büyüklük (kantite- quantity): Fiziksel olayları açıklayan uzaklık, ağırlık, zaman, hız, enerji, gerilme, sıcaklık vb. büyüklük. Fiziksel Büyüklük (kantite- quantity): Fiziksel olayları açıklayan uzaklık, ağırlık, zaman, hız, enerji, gerilme, sıcaklık vb. büyüklük. Fiziksel büyüklüğün 2 özelliği vardır: 1- Nümerik ölçü, 2- özellik

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI 105 MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI Bölüm 20. GİRİŞ VE AÇIKLAMALAR Makina Elemanları Bilimi, makinaları oluşturan elemanların hesaplama ve şekillendirme prensiplerini inceleyen bilim dalıdır. Herhangi bir

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

Türetilmiş Büyüklükler

Türetilmiş Büyüklükler Birim Sistemi Fiziksel Nicelik Birim Sembol Kütle kilogram kg Işık şiddeti candela cd Termodinamik sıcaklık kelvin K Elektrik akımı Amper A Madde Miktarı mol mol Uzunluk metre m Zaman saniye s Türetilmiş

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

1. GENEL YAPI ÇELiKLERi 2. ISLAH ÇELiKLERi 3. PASLANMAZ ÇELĐKLER. 1.0035 St33-1.0501 C35 1035 1.4002 X 7 CrAI 13 405

1. GENEL YAPI ÇELiKLERi 2. ISLAH ÇELiKLERi 3. PASLANMAZ ÇELĐKLER. 1.0035 St33-1.0501 C35 1035 1.4002 X 7 CrAI 13 405 1. GENEL YAPI ÇELiKLERi 2. ISLAH ÇELiKLERi 3. PASLANMAZ ÇELĐKLER 1.1. ÇEKME DAYANIMINA GÖRE ĐFADE EDĐLEN G.Y.Ç Malzeme No DIN SAE / AISI Malzeme No DIN SAE / AISI Malzeme No DIN SAE / AISI 1.0402 C22 1020

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA DİŞLİ ÇARLAR II: HESAPLAMA Prof. Dr. İrfan AYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Dişli Çark uvvetleri Diş Dibi Gerilmeleri

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları-

Mukavemet 1. Fatih ALİBEYOĞLU. -Çalışma Soruları- 1 Mukavemet 1 Fatih ALİBEYOĞLU -Çalışma Soruları- Soru 1 AB ve BC silindirik çubukları şekilde gösterildiği gibi, B de kaynak edilmiş ve yüklenmiştir. P kuvvetinin büyüklüğünü, AB çubuğundaki çekme gerilmesiyle

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 3 Malzemelerin esnekliği Gerilme Bir cisme uygulanan kuvvetin, kesit alanına bölümüdür. Kuvvetin yüzeye dik olması halindeki gerilme "normal gerilme" adını alır ve şeklinde

Detaylı

Master Panel NOVA 5TM Çatı

Master Panel NOVA 5TM Çatı Master Panel NOVA 5TM Çatı Ürün Tanımı Yangın riskinin yüksek olduğu yapılarda ve azami yangın dayanımı istenen binalarda güvenle kullanılırken beş hadveli formuyla geniş açıklıkların güvenle geçilmesini

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ Rıdvan YAKUT Termal ve Enerji Mühendisliği Bu bölümde, içten yanmalı motorlar, uçak itki sistemleri, ısıtma ve soğutma sistemleri, yenilenebilir enerji kaynakları, yenilenemez

Detaylı

BÖHLER K700 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Özellikler

BÖHLER K700 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Özellikler Özellikler üksek mangan alaşımlı ostenitik bir çelik olup, aşınma mukavemeti çok yüksektir. Yüksek tokluk özelliğine sahiptir. Kaynak edilmeye uygundur. Çalışma sırasında aşınma dayanımı artar. 1000 1050

Detaylı

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR 1-Vidalı kriko: Şekil deki kriko için; Verilenler Vidalı Mil Malzemesi: Ck 45 Vidalı mil konumu: Düşey Somun Malzemesi: Bronz Kaldırılacak en büyük (maksimum) yük: 50.000 N Vida

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Standartlar Örnek TSE Türk Standartları Ensititüsü ASTM American Society for

Detaylı

ÜNLÜ ÖZYILMAZ DEMİR ÇELİK SAN VE TİC. LTD.ŞTİ.

ÜNLÜ ÖZYILMAZ DEMİR ÇELİK SAN VE TİC. LTD.ŞTİ. ÜNLÜ ÖZYILMAZ DEMİR ÇELİK SAN VE TİC. LTD.ŞTİ. TARİHÇEMİZ 1995 Yılında Seyfi Özyılmaz önderliğinde ÖZYILMAZ ÇELİK adı altında Bayrampaşa da kurulan firmamız başta yuvarlak çelik ve sıcak çekme lama mamullerinin

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ÜRÜN KATALOĞU MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Soğuk İş Takım Çelikleri Sıcak İş Takım Çelikleri Plastik Kalıp Çelikleri Islah Çelikleri Sementasyon Çelikleri İmalat Çelikleri Paslanmaz Çelikler

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLERİ

ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLERİ ELEKTRİK MOTORLARI VE SÜRÜCÜLERİ SINIFLANDIRILMASI, TEMEL YASALAR VE KURALLAR Yrd. Doç. Dr. Ufuk DURMAZ ADAPAZARI MESLEK YÜKSEKOKULU *SINIFLANDIRILMASI, TEMEL YASALAR VE KURALLAR Bu bölümde elektrik makineleri

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI AKSLAR VE MİLLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Dönen parça veya elemanlar taşıyan

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

FİZİK KAYNAKLAR. Prof. Dr. Kadir ESMER DERSLE İLGİLİ UYARILAR BÖLÜM 1: FİZİK VE ÖLÇME KONULAR

FİZİK KAYNAKLAR. Prof. Dr. Kadir ESMER DERSLE İLGİLİ UYARILAR BÖLÜM 1: FİZİK VE ÖLÇME KONULAR DERSLE İLGİLİ UYARILAR FİZİK Prof. Dr. Kadir ESMER Devam konusunda duyarlı olun Ders sırasında gereksiz konuşmayın Derse zamanında gelin Düzenli çalışın SINAVLARDA; Yazınız okunaklı, net, düzgün olsun

Detaylı

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım...

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. BORU Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... Şirketimiz yan sanayi olarak hizmet verdiği sektörlere ilave olarak boru üretimi ve p r o f e s y o n e l k aynak

Detaylı

MEKANİK FİZİK I DERSLE İLGİLİ UYARILAR KAYNAKLAR BÖLÜM 1: FİZİK VE ÖLÇME KONULAR

MEKANİK FİZİK I DERSLE İLGİLİ UYARILAR KAYNAKLAR BÖLÜM 1: FİZİK VE ÖLÇME KONULAR DERSLE İLGİLİ UYARILAR FİZİK I MEKANİK Devam konusunda duyarlı olun Ders sırasında gereksiz konuşmayın Derse zamanında gelin Düzenli çalışın SINAVLARDA; Yazınız okunaklı, net, düzgün olsun Birimleri asla

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

BÖHLER W303 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W303 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1.

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. SORULAR - ÇÖZÜMLER 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0216-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım 01 Eylül YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI 40--4a M. Güven KUTAY 009 Kasım 01-09-06/Ku Değiştirilen yerlerin satır sonuna dik çizgi çekildi. 40--4a-yuruyus-motorlari.doc İ Ç İ N D E K İ L E R Yürüme Sistemi....3.

Detaylı

ÇELİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATALAR

ÇELİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATALAR 00 Mart ÇEİK KONSTRÜKSİYONDA CIVATAAR 08b Özet M. Güven KUTAY 08b_civata.doc I N H A T S V E R Z E I C H N I S Çelik konstruksiyonda bağlantı cıvataları...3. Çelik konstruksiyonda cıvataların kullanılması

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (1.Hafta)

MAKİNE ELEMANLARI - (1.Hafta) TEMEL KAVRAMLAR Makine Elemanları MAKİNE ELEMANLARI - (1.Hafta) Makine elemanları gerçek hayatta kullanılan daha çok piyasada standart üretimleri bulunan makineler ile ilgili elemanların tasarımı, hesaplaması,

Detaylı

PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL

PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL PASLANMAZ BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1/5 PASLANMAZ ÇELİK BORU DİREKLERİN İMALİNE AİT TEKNİK ŞARTNAME 1. GENEL 1.1 KAPSAM Aydınlatma ünitesi, projektör, kamera, pano, anten, bayrak, flama

Detaylı

Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1. Analiz Yapı Tel:

Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1.  Analiz Yapı Tel: Proje Adı: İstinat Duvarı Sayfa 1 BETONARME KONSOL İSTİNAT DUVARI HESAP RAPORU GEOMETRİ BİLGİLERİ Duvarın zeminden itibaren yüksekliği H1 6 [m] Ön ampatman uç yüksekliği Ht2 0,4 [m] Ön ampatman dip yüksekliği

Detaylı

3. 3 Kaynaklı Birleşimler

3. 3 Kaynaklı Birleşimler 3. 3 Kaynaklı Birleşimler Aynı ya da benzer alaşımlı metallerin ısı etkisi yardımıyla birleştirilmesine kaynak denir. Lehimleme ile karıştırılmamalıdır. Kaynakla birleştirmenin bazı türlerinde, benzer

Detaylı

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ

MUKAVEMET(8. Hafta) MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MALZEMENİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME DENEYİ MUKAVEMET(8. Hafta) Malzemenin mekanik özelliklerini ortaya çıkarmak için en yaygın kullanılan deney Çekme Deneyidir. Bu deneyden elde edilen sonuçlar mühendislik

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

2009 Kasım. BANTLI FRENLER. 40-4d. M. Güven KUTAY. 40-4d-bantli-frenler.doc

2009 Kasım.  BANTLI FRENLER. 40-4d. M. Güven KUTAY. 40-4d-bantli-frenler.doc 009 Kasım BANTI RENER 40-4d M. Güven KUTAY 40-4d-bantli-frenler.doc İ Ç İ N D E K İ E R 4 renler... 4.3 4. ntlı frenlerler... 4.3 4..1 ntlı basit frenler... 4.3 4.. Çıkarmalı frenler... 4.6 4..3 Toplamalı

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEK OKULU ELEKTRONÖROFİZYOLOJİ TEKNİKERLİĞİ FİZİK DERSİ AKAN BAKKALOĞLU 1

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEK OKULU ELEKTRONÖROFİZYOLOJİ TEKNİKERLİĞİ FİZİK DERSİ AKAN BAKKALOĞLU 1 YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEK OKULU ELEKTRONÖROFİZYOLOJİ TEKNİKERLİĞİ FİZİK DERSİ AKAN BAKKALOĞLU 1 FİZİKTE ÖLÇME, BİRİM ve BİRİM SİSTEMLERİ ÖLÇME: Bir niceliğin büyüklüğünün

Detaylı

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

Dökme Demirlerin Korozyonu Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER Dökme Demirlerin Korozyonu DÖKME DEMİR %2,06-%6,67 oranında karbon içeren Fe-C alaşımıdır. Gevrektirler. İstenilen parça üretimi sadece döküm ve talaşlı şekillendirme ile gerçekleştirilir. Dayanım yükseltici

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI 1) Yukarıdaki şekilde AB ve BC silindirik çubukları B noktasında birbirleriyle birleştirilmişlerdir, AB çubuğunun çapı 30 mm ve BC çubuğunun çapı ise 50 mm dir. Sisteme A ucunda 60 kn

Detaylı

Master Panel 1000 R5M Çatı

Master Panel 1000 R5M Çatı Master Panel 1000 R5M Çatı Ürün Tanımı Teras çatı kaplamalarında kullanılır. Panelin alt yüzey metal (boyalı galvanizli sac), üst yüzeyi ise PVC membranlı veya TPO membranlı olarak üretilir. Böylece şantiyede

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir.

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir. ÖRNEK 1: Düz kayış kasnağı bir mil üzerine radyal yönde uygu kaması ile eksenel yönde İse bir pul ve cıvata ile sabitleştirilmiştir. İletilecek güç 1 kw ve devir sayısı n=500 D/d olup uygu kaması A formuna

Detaylı

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt Şekilde gösterilen eleman; 1) F = 188 kn; ) F = 36 96 kn; 3) F = (-5 +160) kn; 4) F=± 10 kn kuvvetlerle çekmeye zorlanmaktadır. Boyutları D = 40 mm, d = 35 mm, r = 7 mm; malzemesi C 45 ıslah çeliği olan

Detaylı

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme

PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler. Plastik Şekil Verme PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI EÜT 231 ÜRETİM YÖNTEMLERİ Doç.Dr. Murat VURAL İTÜ Makina Fakültesi 1 1. Plastik Şekil Vermeye Genel Bakış 2. Plastik Şekil Vermede Malzeme Davranışı 3. Plastik Şekil Vermede

Detaylı

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir.

Buna göre bir işlemde transfer edilen q ısısı, sistemde A dan B ye giderken yapılan adyabatik iş ile nonadyabatik bir iş arasındaki farka eşittir. 1 1. TANIMLAR (Ref. e_makaleleri) Enerji, Isı, İş: Enerji: Enerji, iş yapabilme kapasitesidir; çeşitli şekillerde bulunabilir ve bir tipten diğer bir şekle dönüşebilir. Örneğin, yakıt kimyasal enerjiye

Detaylı

NOVA STVK 410. Teknik Bilgiler Vinilester esaslı stirensiz iki kompenantlı ankraj harcı TEKNİK ÖZELLİKLER. Produced by

NOVA STVK 410. Teknik Bilgiler Vinilester esaslı stirensiz iki kompenantlı ankraj harcı TEKNİK ÖZELLİKLER. Produced by 1 TEKNİK ÖZELLİKLER KULLANIMI 1. UYGULAMA ALANLARI KULLANIM BİLGİLERİ YÜZEYALTI: Beton, yekpare taş Yapı güçlendirme ankrajlarında, yüksek mukavemet gerektiren çelik beton bağlantılarında, metrik dişli

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet II Final Sınavı (2A)

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet II Final Sınavı (2A) KOCELİ ÜNİVERSİTESİ ühendislik ültesi ina ühendisliği ölümü ukavemet II inal Sınavı () dı Soyadı : 5 Haziran 01 Sınıfı : No : SORU 1: Şekilde sistemde boru anahtarına 00 N luk b ir kuvvet etki etmektedir.

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI BASINÇ ÇUBUKLARI Kesit zoru olarak yalnızca eksenel doğrultuda basınca maruz kalan elemanlara basınç çubukları denir. Bu tip çubuklara örnek olarak pandül kolonları, kafes sistemlerin basınca çalışan dikme

Detaylı

! BASINÇ BİRİMİNİN TÜRETİLMESİ?

! BASINÇ BİRİMİNİN TÜRETİLMESİ? Basınç Herhangi bir kuvvetin ona engel olan yüzeye yaptığı zorlamadır. Başka bir deyişle, birim alana düşen dikey kuvvettir. Basınç ölçerlerin ölçü birimleri ülke standardlarına ve kullanım amacına göre

Detaylı

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Yorulma hasarı Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu (Havai) Uçuşu Tarih: 28 Nisan 1988 Makine elemanlarının

Detaylı

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER)

SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER) SICAK SU HAZIRLAYICISI (BOYLER) Sıcak su hazırlayıcısı ; sıcak su, kaynar su veya buhardan faydalanarak sıcak su hazırlayan cihazdır.bu cihazlar soğuk ve sıcak ortamların akış yönlerine, cidar sayısına

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2 MAKİNA ELEMANLAR I MAK 341 - Bütün Gruplar ÖDEV 2 Şekilde çelik bir mile sıkı geçme olarak monte edilmiş dişli çark gösterilmiştir. Söz konusu bağlantının P gücünü n dönme hızında k misli emniyetle iletmesi

Detaylı

Yüzey Sertleştirme 1

Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey sertleştirme Sünek yapıya sahip çeliklerden imal edilmiş makine parçalarında sert ve aşınmaya dayanıklı bir yüzey istenir. Örneğin yatak muylusu, kavrama tırnağı ve diğer temas

Detaylı

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi Döküm Prensipleri Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar Şekilvermeyöntemleri Talaşlı Talaşsız Torna Freze Matkap Taşlama Dövme Çekme Ekstrüzyon Döküm Kaynak, lehim Toz metalurjisi Birleştirme Döküm 1. Metal veya

Detaylı

Master Panel 1000 R7M Çatı

Master Panel 1000 R7M Çatı GROUP ENERJİ SANDVİÇ PANEL 0216 340 2538-39 FAKS:0216 340 2534 Email:info@groupenerji.com Master Panel 1000 R7M Çatı Ürün Tanımı Teras çatı kaplamalarında kullanılır. Panelin alt yüzey metal (boyalı galvanizli

Detaylı

Çelik Hasır Kaynak Elektrotları

Çelik Hasır Kaynak Elektrotları CUPRAL 5M CUPRAL 12M Çelik Hasır Kaynak Elektrotları Malzeme Adı, EN Malzeme Numarası, EN Malzeme Numarası, DIN Malzeme Numarası,ASTM Cr Zr Co Ni Be Al Sİ Fe Mn Diğerleri Cu Sertlik (HB) Çekme Dayanımı

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ (Çekme Deneyi) ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: ÖĞR. GÖR.

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

ÇELİK YAPILAR 2. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

ÇELİK YAPILAR 2. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli ÇELİK YAPILAR 2. Hafta Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Haddelenmiş Çelik Ürünleri Nelerdir? Haddelemeyi tekrar hatırlayacak olursak; Haddeleme

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı