Sun Tzu - Savaş Sanatı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sun Tzu - Savaş Sanatı www.cepsitesi.net"

Transkript

1 Sun Tzu - Savaş Sanatı SUNUŞ SAVAŞ SANATI BARIŞIN KİTABIDIR Bundan yaklaşık iki bin beş yüz yıl önce ünlü filozof savaşçı Sun Tzu tarafından yazılmış olan Savaş Sanatı (Sunzi bingfa) adlı bu eser, savaş stratejileri tarihinin en prestijli ve etkileyici eseridir. Savaş Sanatı'nın teorileri iki bin beşyüz yıldır tüm askeri lider ve strateji uzmanlarına kılavuzluk ettiği gibi bugün de gerek Asyalı idareci ve politikacılara gerekse modern işadamlarına yol göstermektedir. Feodal toplumdan modern topluma neredeyse bir gecede geçme becerisini gösteren Japonya'da bilim adamları, Sun Tzu'nun klasik öğretilerini, modern çağın siyaset ve iş yaşamına büyük bir başarı ile uygulamışlardır. Gerçekten de bugün pek çok kimse, Japonya'nın bugünkü başarısında. Sun Tzu'nun ünlü Savaşmadan kazanmak en büyük başarıdır,' doktrininin büyük rol oynadığı konusunda birleşmişlerdir. Savaş Sanatı bugünün iş dünyası içindeki bitmek bilmeyen rekabet konusunda gerek kişisel, gerekse uluslararası çekişme ve mücadelenin ana hatlarına ışık tutar. Kitabın okurlarına verdiği ana fikir yenilmez olabilmek, savaşsız zafer kazanmak, savaş ve rekabetin fiziğinin, psikolojisinin ve politikasının doğru analizi ile rakiplere karşı üstünlük kazanmanın yollarının anlaşılmasıdır. Kitap büyük bir dikkatle okunarak değerlendirildiğinde bugünkü acımasız iş yaşamında hemen her zaman benzer koşullarla karşılaşılabileceği

2 görülecek ve Sun Tzu'nun derslerinin pratik kullanımının uygulama becerisine sahip işadamlarına sağlayabileceği yararlar kolaylıkla bulunacaktır. Bence. Savaş Sanatı sadece askerlerin ya da tarih öğrencileri ya da araştırmanlarının yararlanacağı bir kitap olmaktan çok bugünün dünyasındaki kullanım ve yararlanma alanını en çok iş dünyasındaki sınırsız savaş ortamında bulacak ve bu ikibinbeşyüz yıllık eseri okuyarak, doğru yorumlamayı becerecek akıllı iş adamlarının vaz geçilmez el kitabı olacaktır. Sun Tzu'nun Savaş Sanatı incelendiğinde Doğu Asya'da, gerek psikolojinin, gerekse bilim ve teknolojinin temelini oluşturan Taoizm'den önemli ölçüde etkilendiği görülür. Hatta, bugünkü Uzak Doğu'ya özgü dövüş yöntemlerinin de Taoizm'den ve dolayısıyla Savaş Sanatı'ndan en azından esinlenmiş olacağını bize düşündürür. Bilindiği gibi Uzak Doğu dövüş yöntemleri de benzer felsefe içinde minimum güç kullanımı ile hasmına maksimum zarar vermeye, gereğinde geri çekilir gibi manevra yaparak düşmanı gafil avlamaya yöneliktir. Kitabımızın Savaş Sanatı bölümü tam anlamıyla okunduğunda bu savaş modelinin felsefesi daha iyi anlaşılacak ve Çin dövüş felsefesi olan 'savunma saldırısı' prensibi daha iyi anlaşılacaktır. Çin tarihi boyunca Taoizm, insan düşünce ve davranışlarından dalgalanmaların belirleyici gücü olmuştur. Yaşamın, birbiriyle sürekli çelişen güçlerin karışımı olduğunu öneren Taoizm, maddesel ve zihinsel gelişmeyi öne çıkarır, teknolojik gelişmeyi vurgularken aynı gelişmenin yaratacağı tehlikelere de dikkat çeker; sürekli olarak insanlığın maddi ve manevi yönlerinin dengelenmesine çabalar. Siyaset alanında da Taoizm aynı şekilde hem yönetenin, hem de yönetilenin yanında durarak zamanın ihtiyaçları çerçevesinde iktidarların oluşmasına ya da yıkılmasına destek olmuştur. Bu nedenle Tao düşüncesini yansıtmakta olan Savaş Sanatı, sadece savaşın değil aynı zamanda barışın da kitabıdır. SAVASa SANATI VE TAOİZM Eski bir Çin ö y k ü s ü n e göre, bir z a m a n l a r bir Çin soylusu, zamanının en ileri bilim a d a m l a r ı n d a n olarak kabul e d i l e n üç kardeş o t a c ı d a n en g e n c i n e, a r a l a r ı n d a n en üst ü n olanın kim o l d u ğ u n u s o r m u ş. Otacı cevap vermiş, "En büyük a ğ a b e y i m, hastalıkların ruhunu görüp, daha ortaya ç ı k m a d a n yok ettiği için, ş ö h r e t i evinin d u v a r l a r ı n d a n dışarı çıkmaz." " O r t a n c a kardeşim, hastalıkları ortaya çıktığı anda

3 yok eder, bu nedenle onun ş ö h r e t i de yaşadığı m a h a l l e n in dışına çıkmaz." " B a n a g e l i n c e, ben damarları açar, şuruplar hazırlar, masaj y a p a r ı m. Bu nedenle ş ö h r e t im her y e r e yayılır." "Şimdi size s o r a r ım hangimiz en üstün?" Bu konu üzerine y o r u m yapan bir Ming dönemi bilgesi, "İşte, liderler, k o m u t a n l a r ve ülkeyi y ö n e t e n t üm yön e t i c i l e r için bundan daha önemli bir kıstas b i l m i y o r u m " der. Yaşlı otacının sözlerine paralellik gösteren Sun T z u ' n u n f e l s e f e s i de, aynı şekilde e l i n d e n g e l d i ğ i n c e çatışmayı g e r e k s i z kılmaya y ö n e l i k t i r. Büyük ustanın ünlü deyişi, "Düşman ordularını s a v a ş m a d a n yenmek en büyük u s t a l ı k t ı r, " bu d ü ş ü n c e y i yansıtan en büyük ö r n e k t i r. Yine aynı otacının s ö y l e d i ğ i gibi Sun Tzu'ya göre de, s a v a ş m a n ı n çeşitli seviyeleri vardır. En usta komutan, d ü ş m a n t u z a k l a r ı n ı boşa çıkartır, ondan daha az d e n e y i m - lisi, düşmanın d e s t e k ç i l e r i n i yok eder; daha sonra geleni, d ü ş m a n ı n askeri g ü ç l e r i n e saldırır; en kötü komutan ise s u r l a r l a çevrili kentleri k u ş a t m a y a kalkar. Ö y k ü d e k i en büyük k a r d e ş i n hastalıkları ö n c e d e n tedavisi n e d e n i y l e kimse t a r a f ı n d a n t a n ı n m a m a s ı ö r n e ğ i n de o l d u ğ u gibi, Sun Tzu da, eski ç a ğ l a r d a yaşamış en d e ğ e r l i savaşçı ve k o m u t a n l a r ı n savaşları, aslında daha savaş b a ş l a m a d a n önce kazanmış olmaları nedeniyle t a r i h ç i l er t a r a f ı n d a n y e t e r i n c e b i l i n m e d i k l e r i n i n, bu nedenle de t a r ih t a r a f ı n d a n gerektiği kadar d e ğ e r l e r i n i n anlaşılarak, ödüll e n d i r i l m e d i k l e r i n i n altını çizer. Eldeki g ü ç l e r i n m i n i m u m kullanımı ile m a k s i m u m baş a r ı y a ulaşmayı a m a ç l a y a n Sun Tzu'nun Savaşmadan Kaz a n m a s t r a t e j i s i, genel hatlarıyla Çin t a r i h i n i n popüler kült ü r l e r i n i o l u ş t u r a n Tedavi Sanatı ile Dövüş Sanatı'nın ilham kaynağı olan Taoist d ü ş ü n c e n i n damgasını t a ş ı m a k t a d ı r. Taoist d ü ş ü n c e n i n Savaş Sanatı üzerindeki etkisi bilim a d a m l a r ı n c a yüzyıllardır i n c e l e n i p y a z ı l m a k t a ve Savaş Sanatı s t r a t e j i s i n i n klasikliği T a o i zm f e l s e f e s i n i n gerek f e l - s e f i, g e r e k s e siyasi ç a l ı ş m a l a r ı n d a da kabul e d i l m e k t e d i r. B u n d a n yaklaşık ikibin beşyüz yıl önce, Çin'in içinde b u l u n d u ğ u iç ve dış savaşlar s ü r e c i n d e yazılmış olan Savaş Sanatı da yine aynı d ö n e m d e d o ğ a n Tao Klasiği Taote Ching (Yol ve Güç) ile b i r l i k t e aynı Çin h ü m a n i zm akımının sosyal koşullarından e s i n l e n m i ş t i r. Savaş k o n u s u n a d u y g u s a l olmaktan çok akılcı bir y a k l a ş ım g ö s t e r e n Sun Tzu bizlere, savaşmanın n e d e n l e r i n i n d o ğ r u anlaşılmasının savaş sorununu ne şekilde çözüme k a v u ş t u r a b i l e c e ğ i n i, h a t t a ç a t ı ş m a l a r ı n daha ortaya ç ı k m a d a n ne ş e k i l d e önlen e b i l e c e ğ i n e kılavuzluk e t m e k t e d i r. B i l im adamları, Taoist d ü ş ü n c e n i n Savaş Sanatı üzer

4 i n d e k i etkilerini yüzyıllardır y a z m a k t a, buna karşılık Taoist d ü ş ü n c e n i n felsefi ve siyasal d o k t r i n l e r i de Savaş Sanatı s t r a t e j i s i n i n klasikliğini kabul e t m e k t e d i r. Savaş Sanatı'nın ö n e r d i ğ i bilginin y ü c e l i ğ i, bu bilginin s a ğ l a y a c a ğ ı Yenilmezlik Yeteneği ve bunun s o n u c u n d a g e l e c e k, 'Savaştan Caydırıcılık' da Taoist deyiş o l a n, " d e r i n bilgi ve güçlü davran ı ş ı n bir yansıması olarak kabul e d i l m e k t e d i r. Savaş Sanatı'na göre, usta savaşçı çatışma p s i k o l o - jisi ve mekanizmalarını öylesine iyi bilir ki, düşmanın her h a r e k e t i n i derhal algılayıp, her olasılığa uygun en doğal manevrayı en az güç kullanımı ile uygular. Eski çağların Taoist ç a l ı ş m a l a r ı n d a n, C h u n g - h o chi ( D e n g e ve A r m o n i Kitabı) Taoist b i l g i n i n ve p r a t i ğ i n savaşçı ü z e r i n d e k i etkisini aşağıdaki s ö z l e r l e t a n ı m l a r : Derin bilgi, sıkıntıyı sıkıntının oluşmasından önce. tehlikeyi tehlikenin oluşmasından önce, yok olmayı yok olmadan önce, belayı bela gelmeden önce kestirebilmektir. Güçlü davranış, beden tarafından zorlanmadan önce bedeni eğitmekte, zihin tarafından idare edilmeden önce zihni hazırlamakta, dünya tarafından yönetilmeden dünya üzerinde çalışmakta, görevlerin baskısı altında kalmadan görevleri yerine getirmektir Derin bilgi prensibi ile sıkıntıyı düzene, tehlikeyi güvene, yok olmayı varolmaya, belayı başarıya döndürebilmek mümkündür. Güçlü davranış ile beden uzun yaşama, zihin ile derin düşünce yeteneğine, dünya barışa, görevler başarıya kavuşturulabilir Bu s ö z l e r i n de t a n ı m l a d ı ğ ı gibi, Tao ya da Zen düş ü n c e s i n i b e n i m s e m i ş Asya'lı savaşçılar ulaştıkları derin s o ğ u k k a n l ı l ı k erdemini sadece ölüm f i k r i n e z i h i n l e r i n i haz ı r l a m a k t a değil, ama aynı zamanda karşılarına çıkacak her t ü r d e n d e ğ i ş i k koşullar altında, zaman y i t i r m e d e n anında tepki g ö s t e r e c e k h a s s a s l ı ğa u l a ş m a k t a kullanırlar. Yine Denge ve A r m o n i Kitabı der ki: Sessizlik içinde kavramak, çabalamadan başarmak, görmeden bilmek bunların tümü Tao'nun duygu ve yanıtlarıdır. Sessizlik içinde kavramakla her şeyi anlamak, çabalamadan başarmak ile her şeyi başarabilmek, görmeden bilmek ile her şeyi bilebilmek mümkündür. Hareket oluştuktan sonra hissedip anlamak, anlamak sayılmaz. Büyük çabalardan sonra başarmak, başarı sayılmaz. Gördükten sonra bilmek, bilmek sayılmaz. Bu üç durum hissetme ve karşılık vermekten uzaklaşmayı gösterir. Gerçekten de olayları oluşmadan önleyebilmek, hissedebilmek ve görebilmek birbirlerine bağlı olarak gelişen yeteneklerdir. Hiçbir şey anlaşılmadan hissedilemez. karşılıksız hiç bir şey elde edilemez, hiç kimse fayda görmeyeceği

5 bir yere gitmez Taoist d ü ş ü n c e n i n a m a ç l a r ı n d a n biri de yaşamdaki ç e ş i t l i o l u ş u m l a r a karşı en uygun hassaslığı ve karşılık v e r m e y e t e n e ğ i n i g e l i ş t i r m e y e yardımcı olmaktır. Aynı akım a l t ı n d a k i Savaş Sanatı da ö ğ r e n c i l e r i n e sayısız kaynak ve p o t a n s i y e l sunar. Aynı kavram içinde g e l i ş t i r i l d i ğ i d ü ş ü n ü l e n uzak doğu dövüş sanatı da yine Taoizm etkisi altında, MÖ.3.Yüzyılda yaşamış olan efsanevi Sarı imparator z a m a n ı n a kadar geri g i d e r. Efsaneye göre Sarı İmparator vahşi k a b i l e l e r i, kendisine Taoist bir bilge t a r a f ı n d a n ö ğ r e t i l e n sihirli dövüş yönt e m l e r i ile ele geçirir. Bu dövüş m e t o d u n u n p r e n s i p l e r i de Sun Tzu'nun savaş b i l i m i n d e k i bireysel savaş ve savunma t e k n i k l e r i n i n kaynağını oluşturur. Sarı İ m p a r a t o r ' d a n bin yıl sonra, Çin'in içinde bulund u ğ u köle t o p l u m modelini sona e r d i r e r e k Çin'e hümanist y ö n e t im kavramını t a n ı ş t ı r a n savaşçı komutanlar da Taoist d ü ş ü n c e n i n bir diğer önemli klasik eseri olan, analitik ve d ü ş ü n s e l ö ğ r e t i l e r i n verildiği / Ching adlı eseri yazmışlardı. / Ching özellikle dövüş sanatları ve klasik sanat için yol g ö s t e r i c i o l m u ş t u. / Ching'in temel p r e n s i p l e r i Sun Tzu'nun savaş y ö n t e m l e r i n d e öne çıkarak geleneksel Taoist e ğ i t i - min bireysel savunma ve savaş t e k n i k l e r i t e m e l l e r i n i meydana g e t i r m i ş t i. / Ching'ten sonraki en önemli Taoist belge Tao-te Ching'dir. Aynı Savaş Sanatı gibi MÖ. birinci binin ortalarında Çin'i mahveden iç savaşlar sırasında kaleme alınan Tao-te Ching de savaş kavramı konusunda Savaş San a t ı ' na oldukça paralel bir y a k l a ş ım g ö s t e r i r. Savaşın kazananlar için bile yıkıcı o l d u ğ u n u, çoğu zaman üretimi eng e l l e d i ğ i n i, zorunlu kalınmadıkça savaştan kaçınılması ger e k t i ğ i n i vurgular. Tao öğretilerine inanan bir lider, dünyayı silahla zorlamaya kalkmaz, çünkü bu tür zorlama aslına geri döner, ordunun bulunduğu yerde sadece çalılar biter, büyük savaşları bereketsiz yıllar takip eder Silahlar uğursuz aletlerdir Silahtan başka çözüm kalmadığında bile soğukkanlı olmak, açgözlülükten kaçınmak, zaferi kutlamamak yapılacak en iyi şeydir Zaferi kutlayanların gözünü kan bürümüştür ve bu tür insanların dünyaya yararı olamaz Benzer y a k l a ş ım içindeki Savaş Sanatı da öfke ve a ç g ö z l ü l ü ğ ü y e n i l g i n i n temel n e d e n l e r i olarak tanımlar. Sun Tzu'ya göre savaşı kazanan savaşçı, d u y g u s a l l ı k t a n uzak, s o ğ u k k a n l ı, kararlı savaşçıdır. Öfkeli, kızgın, öç alma peş i n d e olan savaşçı k a y b e t m e y e m a h k u m d u r. Tao-te Ching der ki;

6 Askerlikte başarılı olanlar askercilik yapmazlar, savaşta iyi olanlar kızmazlar, düşmanlarına karşı galip gelenler, düşmanlarına karşı herhangi bir duygu beslemezler. Sun Tzu der ki; " S a v u n m a d a başarılı olanlar t o p r a ğ ı n t üm d e r i n l i k l e r i n e s a k l a n a b i l i r, saldırıda başarılı olanlar ise g ö k l e r i n en yüksek k a t m a n l a r ı n d a manevra yaparlar. Bu ş e k i l d e k e n d i l e r i n i k o r u y a r a k kesin z a f e r e ulaşırlar." Benzer yansımayı t i c a r e t d e y i m l e r i n d e de g ö r e b i l i r i z, "iyi t ü c c a r hazinelerini s a k l a y a r a k hiçbir şeyi yokmuş gibi g ö s t e r i r, " ya da "İyi usta iz b ı r a k m a z. " Bu d e y i m l e r, Tao klas i ğ i n i n ve g e l e n e k s e l uzak d o ğ u dövüş sanatının ilk ö ğ r e n - c i l e r i olan Zen B u d i s t l e r i n c e kendi sanatlarını ifade e t m e k a m a c ı y l a b e n i m s e n m i ş t i r. Tao Yasalarında siyasi ö r g ü t l e n m e n i n gerek sivil ger e k s e askeri yönleri ile ilgili yazılar b u l u n m a k t a d ı r. Savaşan E y a l e t l e r i n dramatik sonunu t a k i b e n iktidara gelen Han H a n e d a n ı ' n ı n başlarında yazıldığı bilinen ve Tao klasikleri a r a s ı n d a önemli bir yere sahip olan Huan Efendileri (Huain a n - t z u ) adlı kitapta bir t am b ö l üm Savaş Sanatı'nın temel ö ğ e l e r i n i o l u ş t u r a n Taoist savaş b i l i m i n e ayrılmıştır. Savaş sanatında stratejinin anlaşılmazlığı en önemli unsurdur. Duruş belirsiz, hamleler öngörülemez olunca. hamleye hazırlık yapmak imkansızdır. Bir komutanı savaşta yenilgiden uzak tutup, zafer kazandıran şey öngörülemeyen akılcılığı ile izi algılanamayan hareket tarzıdır Yalnızca durumu bilinmeyene etki edilemez. Bilgeler öngörülmezlik pelerinine saklanır, böylece duyguları algılanamaz; belirsizlik içinde hareket ederler, o zaman yolları kesilemez. Savaş S a n a t ı ' n d a Sun Tzu, " O l a b i l d i ğ i n c e gizlen, öyle ki g ö r ü n m e z ol. O l a b i l d i ğ i n c e gizemli ol, öyle ki sesin bile i ş i t i l m e s i n. O zaman düşmanının kaderi senin elindedir." der. Gerek Sun Tzu, gerekse Huan Efendileri bir araya g e l e r e k çatışmanın ortaya ç ı k a m a y a c a ğ ı, zaferin ise normal insanların gözüyle g ö r ü l e m e y e c e ğ i d ü ş ü n c e s i n d e k i bir f e l s e f i bakış üzerinde b i r l e ş i r l e r. Sun Tzu'nun Savaş Sanatı gibi Huan E f e n d i l e r i ' n i n s t r a t e j i l e r i de, çatışmayı en son çare olarak ama yine de en katı kurallar altında, doğru bir lid e r l i k l e yapılması g e r e k e n bir o p e r a s y o n olarak algılarlar. Bir komutan kendi başına görmeli, bilmelidir Bunun anlamı, komutanın başkalarının göremediğini görmesi, başkalarının bilemediğini bitmesidir. Başkalarının göremediğini görmek parlak zeka. başkalarının bilemediğini bilmek üstün zekadır ilk kazanan parlak, üstün zekalılardır. Çünkü sadece onlar saldırılması olanaksız yerlerde savunma

7 yapabilir, direnilmesi imkansız yerlere saldırabilirler. T a o i z m ' i n çok sıkı askeri kuralları ruhsal pratikle paralellik gösterir. Taoist öğreti ve e ğ i t i m d e barış ve savaş kavramları geniş bir ç e r ç e v e içinde kullanılır. / Ching adlı e s e r d e de b e l i r t i l d i ğ i üzere Taoist u y g u l a m a n ı n ana prens i p l e r i n d e n birisi, hem fiziksel hem de p s i k o l o j i k anlamlar i ç e r e n, "boşluk ve d o l u l u k " y ö n e t i m i d i r. Savaş Sanatı'nda tam bir bölümün ayrıldığı boşluk ve doluluk y ö n e t i m i, Taoist dövüş sanatının fiziksel uygul a m a l a r ı n ı n k a y n a k ç a l a r ı n d a n o l d u ğ u gibi, askeri olsun sivil o l s u n h ü k ü m e t l e r i n örgütsel ve s o s y o p o l i t i k t e m e l l e r i n i de o l u ş t u r u r. Boşluk ve Doluluk anlayışını kesin başarının yolu o l a r a k açıklayan Huan Efendileri d ü ş ü n c e l e r i n i şu şekilde y a n s ı t ı r l a r : Bu bir "Boşluk" ve "Doluluk" meselesidir Astlar ile üstler arasında ayrılık varsa, komutanlar ve subayları birbirlerine etki edemiyorsa, birliklerde tatminsizlik oluşmuşsa, buna "Boşluk" denir. Sivil Yönetim akıllı, askeri yönetim iyi, astlar ile üstler tek bir düşüncede, istek ve enerjilerini birleştirmişlerse buna "Doluluk" denir. Becerikli lider halkını enerjiyle besleyerek, başkalarının "Boşluklarını da doldurabilirken; beceriksiz lider başkalarının "Doluluğu" önünde kendi halkının enerjisini boşaltır. Adalet ve refah tüm halka ulaştığında, devlet çalışmaları ulusal krizlere çözüm olabildiğinde, göreve o pozisyona layık olanlar atandığında, planlama zayıf ve güçlü noktaları görebildiğinde, başarı kesindir. A s k e r i g ü ç l e r i n siyasal t e m e l l e r i, ya da her örgüt ile ilgili sosyal t e m e l l e r de / Ching adlı eserin ö ğ r e t i l e r i arasında yer alır. Savaş S a n a t ı ' n d a bu konuya özel ö n e m v e r i l m i ş, k i t a b ın ilk b ö l ü m ü s t r a t e j i k olarak r a k i p l e r e, etik d e ğ e r l e r e, sosyal düzene, y ö n e t i m i n p o p ü l a r i t e s i n e ya da genel ahlaka ayrılmıştır. Sun Tzu'ya g ö r e uygun koşullar a l t ı n d a küçük bir g r u p büyük bir g r u b a karşı galip g e l e b i l i r ve bu koşulları da adalet, düzen, d a y a n ı ş m a ile ahlak o l u ş t u r u r. Bu husus da yine Huan Efendileri t a r a f ı n d a n askeri s t r a t e j i için v u r g u l a n a n ö n e m l i, öncü Çın d ü ş ü n ü ş l e r i n d e n d i r. Güç yalnızca geniş bir arazi ile büyük nüfus topluluğu değildir. Zafer sadece güçlü silahlarda değildir. Güvenlik sadece yüksek duvarlar ya da derin çukurlar meselesi değildir Otorite sadece kesin emirler ile katı cezalar değildir. Yaşayabilen bir örgüt kurabilenler sayıları az da olsa yaşayabilirler, oysa can çekişen toplumlar büyük olsalar bile yok olurlar Bu konu MÖ. Üçüncü yüzyılda yaşamış, Sun T z u ' n u n ö ğ r e t i l e r i n i t a k i p e d e r e k büyük bir ş ö h r e t e ulaşan',

8 eski Çin'in en ünlü askeri strateji u z m a n l a r ı n d a n Zhuge Liang t a r a f ı n d a n da v u r g u l a n m ı ş t ı. Askeri operasyonların Tao'su savaşçıların uyumunda yatar Asker arasında uyum olması halinde asker, üzerinde baskı olmasa da doğal olarak tüm gücüyle mücadele eder. Ama. askerle subaylar arasında itimat yoksa, savaşçılar kendilerini savaştan uzakta tutar: güven duyacakları emirleri duymayan asker gizli gizli konuşmaya ve eleştirmeye başlar. Orduda ikiyüzlülük çıktığında komutan eski bilge kralların tüm aklına bile sahip olsa, basit bir köylü sürüsünü bile yenebilmek olanaksız olur. Bu konuda eski bir atasözünü akıldan çıkarmamak gerekir." Askeri operasyon ateşe benzer: kontrolden çıkarsa kendini yakar, bitirir. " Z h u g e ' n i n dehası ö y l e s i n e büyüktür ki, bütün yazıları, ç i z i m l e r i ve kendisi hakkında yazılan her şey T a o c u yasal a r d a yer alır. Eski çağlarda iyi yöneticiler silahlanmadılar, iyi silahlananlar savaş hatları kurmadılar, iyi savaş hatları kuranlar savaşmadılar, iyi savaşanlar kaybetmediler, iyi kaybedenler ölmediler. Bu sözler, savaşın en son çare o l d u ğ u d ü ş ü n c e s i n i, T a o - t e Ching'in bir devamı olan Savaş Sanatı'nın ana f i k r i o l a n, savaşmadan kazanmak d o k t r i n i ' n i v u r g u l a m a k t a d ı r. Z h u g e Liang ayrıca T a o ' n u n klasik ö ğ ü d ü n e de büyük ön em verir. "Silahlar kötü k e h a n e t i n araçlarıdır, bu nedenle k u l l a n ı l m a s ı kaçınılmaz o l m a d ı k ç a k u l l a n ı l m a m a l ı d ı r. " Ancak Liang da T a o ' n u n tarihi tezi olan 'orijinal insanlık d e v r i - nin artık sona ermiş o l d u ğ u ' d ü ş ü n c e s i n e k a t ı l m a k t a d ı r. Liang da Sun Tzu gibi iç savaş s o r u n u n a e ğ i l m i ş ve bu ned e n l e çalışmaları daha çok ülkenin gerek siyasal g e r e k s e a s k e r i e m n i y e t i n e y ö n e l i k pratik ö ğ r e t i l e r l e akılcı y a k l a ş ı m - lar üzerine o d a k l a n m ı ş t ı r. Askeri meselelerin yönetimi sınırlardaki ya da sınır bölgelerindeki sorunların yönetimindedir. Bu yönetim tarzı, otonte ve askeri cesaretle, direnenlerin ve asilerin yok edilerek vatanın korunması ve ülke barışının sağlanmasıdır. Medeniyetin askeri hazırlığa ihtiyacının en büyük nedeni budur. Hayvanların pençeleri ve dişlerinin amacı da budur Eğlenirken birbirleriyle oynayıp, kızdıklarında da birbirlerine saldırırlar. İnsanların pençeleri ya da dişleri yoktur, insan bu amaçla zırh ve silah kullanarak kendini savunur. Ülkeler de yine bu amaçla ordular besler, hükümdarlar aynı amaçla bakanlar kullanır. Yardımcılar güçlüyse, ülke güvendedir, yardımcılar zayıfsa ülke tehlikededir.

9 B u r a d a Zhuge, Sun T z u ' n u n liderlik d ü ş ü n c e l e r i n i takip e t m e k t e d i r. Sun Tzu'ya g ö r e hem sivil hem de askeri lid e r l i k en fazla önem verilmesi gereken u n s u r l a r d a n d ı r. Z h u g e de, Sun Tzu ve Huan E f e n d i l e r i ' n i n liderlik g ü c ü n ü n kişisel n i t e l i k l e r e ve popüler b i l i n c e bağlı olduğu d ü ş ü n c e - s i n e k a t ı l m a k t a d ı r. Taoist d ü ş ü n c e y e göre liderlik m a d d e s e l o l d u ğ u kadar ahlaki bir kavramdır; ahlaki gücün kendisini, h em insanın öz k o n t r o l ü hem de başkaları üzerindeki etkisi ş e k l i n d e g ö s t e r d i ğ i n e inanılır. Ulusal savunmanın gücü h a k k ı n d a Zhuge şunları yazar: Sonunda her şey komutanların askeri liderliğine olan güvene kalır Popüler olmayan bir komutandan ne ülkesine fayda gelir ne de ordusuna. Bir k a r a k t e r tahlili y ö n t e m i n e göre, popüler o l m a y a n k o m u t a n halkını inkar eden komutandır. Sun Tzu, gönül b i r l i ğ i n i güçlü olmanın ana kaynağı olarak v u r g u l a r. Sun T z u ' n u n minimalist savaş f e l s e f e s i, t o p l u m u n ortak ilgi alanı f i k r i n d e n beslenir. Zhuge Liang yine T a o - t e C h i n g ' d e n alıntı y a p a r a k akıllı savaşçının t o p l u m u n t ü m ü y l e i l g i l e n d i ğ i n i belirtir. "Silahlar kötü k e h a n e t i n araçlarıdır, bu nedenle kullanılması kaçınılmaz o l m a d ı k ç a kullanılmamalıdır." Z h u g e, stratejisi olmayan savaştan ve g e r e k ç e s i o l m a y a n çatışmadan kaçınma düşüncesi ile Savaş Sanatı'nın yakın bir inanırı o l d u ğ u n u gösterir. "Silah kullanmanın tek yolu, stratejisi ö n c e d e n b e l i r l e n m i ş o p e r a s y o n - lardır. B u l u n d u ğ u n arazi ve iklim koşullarını d i k k a t l e incele, halkının kalbine bak. Askerine t e ç h i z a t ı n kullanımı hakkında e ğ i t im ver, ödül ve ceza y ö n t e m l e r i n i n açık olmasına özen göster, d ü ş m a n ı n s t r a t e j i s i n i incele, yolunun üzerindeki t e h l i k e l i g e ç i t l e r e dikkat et, güvenli ve t e h l i k e l i bölgeleri ayırt et, iki t a r a f ı n da koşullarını araştır, ne z a m a n i l e r l e m ek ya da geri ç e k i l m e k g e r e k t i ğ i n i iyi gör, koşulların zamanlamasına adapte ol, saldırı gücünü artırırken savunmanı k u v v e t l e n d i r, a s k e r l e r i n i y e t e n e k l e r i n e göre ö d ü l l e n d i r, zaf e r planları hazırla, ölüm ve y a ş am meselesini göz önüne al. Ordunu, ancak t üm bunları yerine g e t i r d i k t e n sonra ve yalnızca t am güvene sahip k o m u t a n l a r ı n komutası altında d ü ş m a n üstüne g ö n d e r e b i l i r s i n. " Sun Tzu'nun Savaş Sanatı'na göre savaşta başarının anahtarı olan sürat ve k o o r d i n a s y o n s a d e c e s t r a t e j i k hazırlığa değil, liderliğin en büyük dayanağı olan p s i k o l o j i k day a n ı ş m a y a da bağlıdır. Zhuge şöyle yazar: Komutan, ülkesi için yararlı bir araçtır. Önce stratejiyi belirleyip, sonra da uygulamayı yöneten komutanın komutası akıntı içinde yüzmeyi başaran bir dal gibidir. Düşmanı ele geçirişi bir şahinin avına saldırışıdır. Sakinken gerili bir yay, harekete geçtiğinde çalışmaya başlayan

10 bir makine gibi.durdurulmaya çalışıldığı yere girer, en güçlü düşman bile kendisine direnemez. Şayet komutanın görüşü yetersiz, askerleri hızlı değilse, üzerinde fikir birliği olmayan bir strateji, elinizde bir milyon kişilik bir ordu bile olsa düşmana gerekli korkuyu veremez. Sun Tzu'nun klasik e s e r i n d e n, 'başarılı s t r a t e j i n i n en büyük el kitabı' olarak b a h s e d e n Zhuge, askeri ö r g ü t l e n m e ile ilgili kendi d ü ş ü n c e l e r i n i Savaş Sanatı'nın ana t e m a l a - rını t o p a r l a y a r a k özetler. Görüşleri g e n e l l i k l e Taoist gelen e k t e n k a y n a k l a n a n savaşçı eğitimi ve ruhu üzerinde odaklanır. Size düşmanlık göstermeyenlere kötü düşünceler beslemeyin. Size karşı çıkmayana saldırmayın. Bir mühendisin verimliliği yalnızca bir uzmanın gözleriyle ölçülebilir. Savaş planları yalnızca Sun Tzu'nun stratejisi ile hazırlanabilir Sun Tzu'yu t a k i p eden Z h u g e, b e k l e n m e d i k baskınların ve s ü r a t i n d ü ş m a n ı n o y u n u n u b o z m a k t a k i avantajlarını v u r g u l a r. Planlama gizli, saldırı çabuk olmalıdır. Ne zaman bir ordu aynı avını kapmak üzere dalmakta olan bir şahin gibi düşmanını ele geçirir, bendini kıran bir nehir gibi savaşırsa, düşmanları onun önünde dağılıp gider. Buna ordu momentinin kullanımı denilir. Daha önce de b e l i r t i l d i ğ i üzere Sun T z u ' n u n Savaş S a n a t ı ' n ı n ana t e m a l a r ı n d a n biri de o b j e k t i f o l m a k t ı r. Eser i n d e, k a r ş ı l a ş ı l a c a k d u r u m l a r l a ilgili nasıl t u t k u s u z kalınması g e r e k t i ğ i n i ö ğ r e t i r. Z h u g e bu konuda da Sun Tzu ile aynı f i k i r d e d i r. Dikkatle h e s a p l a n m ı ş saldırının avantajlarını belirtir: Savaşta usta asker sinirlenmeyen askerdir. Zaferde usta asker korkusuz askerdir. Bu nedenle akıllı olan savaşı önceden kazanır, oysa cahil asker kazanmak için savaşmak zorundadır B u r a d a Zhuge, Sun Tzu'nun, yetersiz p l a n l a m a n ı n, g ü ç ve adam kaybıyla s o n u ç l a n a n h a r e k a t l a r ı n sonuçları h a k k ı n d a k i uyarılarını aynen yazar. Bir ülke gerekli malzemeyi yüksek fiyatla almak zorunda kaldığında tükenmiş, malzemelerini uzun mesafelere taşımak zorunda kaldığında fakirleşmiştir. Saldırılar tekrarlanmama!/, savaşlar çoğaltılmamalıdır. Güç, kapasiteyle orantılı bir şekilde kullanılmalı, aşırı kullanmanın gücü tükettiği unutulmamalıdır. Gereksizden kurtul, ülken bu şekilde barış dolacaktır. Rekabet edemeyenden kurtul, ülken bu şekilde kazançlı çıkacaktır. Z h u g e, son olarak Tao-te C h i n g ' i n, Sun Tzu'nun Savaş Sanatının ve Huan E f e n d i l e r i ' n i n g e l e n e ğ i n e uyarak

11 z a f e r i n anlaşılmaz olanın hakkı o l d u ğ u n u yazar: Başarılı saldırı, düşmanın kendisini nasıl savunacağını bilemediği saldırıdır. Başarılı savunma, düşmanın nasıl saldıracağını bilemediği savunmadır. Bu nedenle savunmada başarı yüksek duvarlara bağlanamaz. Bu nedenle yüksek duvarlar, derin su çukurları güvenliği garanti edemez. Sağlam zırhlar ve etkili silahlar da aynı şekilde güçlü olmayı garantileyemez. Düşman bir arada kalmayı tercih etmişse hazır olmadığı yerden saldır: düşman saldırı hattı kuruyorsa, seni hiç beklemediği yerde karşısına çık. ' B i l i n m e z olurken bilmek' fikri pek çok kere zaferin anahtarı olarak y i n e l e n m e k t e d i r. Bu strateji Taocu düşünüşle Savaş Sanatı arasındaki en güçlü bağlardan birini o l u ş t u r m a k t a d ı r. Taoist f e l s e f e n i n ö ğ r e t i l e r i n i n g e t i r d i ğ i pratik yönleri a n l a m a k bize çelişkili g e l e b i l e c e k bir ikilemi anlama olanağı sağlar. Sun Tzu'nun bir yandan savaşı lanetleyip bir yandan da savaş s t r a t e j i l e r i ö ğ r e t m e s i bir çelişki olarak algılan a b i l i r e de bu konuya bir de Tao f e l s e f e s i n i n insan zekasına bakışı ile bakmak g e r e k l i d i r. Bir bakışın aynı anda b i r b i r i n d e n farklı açılardan değerl e n d i r i l m e s i ünlü bir Taoist t e k n i k t i r. Çelişki ve ikilemler bu y ö n t e m l e ç ö z üm bulur. Savaş Sanatı'nın ikilemine bir diğer örnek, Tao-te C h i n g ' d e yazılı acımasızlık ile iyiliğin Aklın Yolu o l d u ğ u t e m a s ı n d a ortaya çıkar. "Cennet ve c e h e n n e m insancıl değildir. Orada pek çok şey s a m a n d a n kukla köpekler gibi kabul edilir. Bilgeler de insancıl d e ğ i l d i r, o n l a r da halkı saman köpek gibi kabul e d e r l e r. " d i y e yazmıştır, Tao-te C h i n g ' i n ünlü f i l o z o f u. Batılı bir a r a ş t ı r m a n 1950lerdeki Kore Barış A n l a ş m a s ı ' n ı n hemen ardındaki g ü n l e r d e bu yazıdan 'Canavarın g e m i n d e n k u r t u l m a s ı ' olarak bahsetmişse de, Taoistler açısından bu hiç de insanlık dışı olarak a l g ı l a n m a m ı ş t am t e r s i n e Budist ö ğ r e t i d e o l d u ğ u gibi bir o b j e k t i f l i k çalışması o l d u ğ u b e l i r t i l - m i ş t i r. M o d e r n akıma g ö r e de bu tür bir d ü ş ü n c e bir p s i k o l o g ya da s o s y o l o g u n, ülkelerin davranışları, d ü ş ü n c e l e r i ve b e k l e n t i l e r i n i n bağımsız akılcı kararların biraraya gelmes i n d e n çok, çevresel f a k t ö r l e r i n etkisi altında, g e r e k bireysel gerekse t o p l u m s a l k o n t r o l ü n ö t e s i n d e k i d e ğ e r l e r d en k a y n a k l a n d ı ğ ı tezine benzer bir d ü ş ü n c e d e n öteye gidemez. Sun Tzu'nun klasik e s e r i n d e de b e l i r t i l d i ğ i üzere Savaş S a n a t ı ' n d a b e l i r t i l e n olgu kan d ö k ü c ü l ü k t e n çok t o p l u m p s i k o l o j i s i n i n g ü c ü n ü a n l a m a y a y ö n e l i k t i r. İnsanların hangi t ü r d e n d u y g u l a r l a y ö n l e n d i r i l e b i l e c e ğ i n i anlamak bu gücü k u l l a n m a y ı arzulayanlar kadar bu güçten kaçınmak istey

12 e n l e r e de büyük yarar sağlar. Bu ışık altında bakıldığında Savaş Sanatı'nın s i l a h l a n m a y a d a v e t t e n çok koşullama üzerine bir çalışma o l d u ğ u görülür. Çatışmaların siyasal, psikolojik ve maddi f a k t ö r l e r i n i bu ş e k i l d e t üm d e r i n l i ğ i y l e analiz e t m e k t e k i Sun T z u ' n u n mesleki amacı savaşı teşvik e t m e k t e n çok savaşın m i n i m i z e e d i i e r e k kısa k e s i l m e s i n i s a ğ l a m a k t ı r. T a o - t e Ching bu konuda da Savaş Sanatı ile paralellik g ö s t e r i r : Elimde tuttuğum ve ödüllendirdiğim üç hazinem var. Birisi şefkat, ikincisi tutumluluk, üçüncüsü ise başkaları üzerinde öncelik iddia etmemek. Şefkatten cesaret doğar, tutumluluk bize görüş sahası sağlar, başkaları üzerinde öncelik iddiasından kaçınma da yaşam güvenliği getirir. Şefkati, cesareti ve tutumluluğu bırakan, alçakgönüllülüğü terk ederek saldırganlığı tercih eden kısa zamanda yok olur. Savaşta şefkat zafere ulaştırır, savunmada şefkat ise güvenliği sağlar. Klasik e s e r i n d e Sun Tzu Hoca askeri saldırıyı "durd u r u l m a d ı k ç a kendini y a k a c a k bir ateşe" benzetir ve kendis i n e ait 'çatışmasız başarı' s t r a t e j i s i n i n her zaman elde ed i l m e s i n i n her ne kadar kolay değilse de 'üstün etkililik' s t r a t e j i s i n i n g e n e l l i k l e anlamsız vahşet ve yok olmayı minimize e d e b i l e c e ğ i n i bizlere ö ğ r e t i r. Taoist d ü ş ü n c e y e göre başarı ç o ğ u n l u k l a hiç bir şey y a p m a d a n kazanılır; Savaş Sanatı stratejisi de neyin, ne zaman yapılmaması ger e k t i ğ i n i bilmenin, neyi, ne zaman yapmayı bilmek kadar önemli o l d u ğ u n u n altını çizer. Egzotik uzak doğu savaş sanatının dikkat çekmeme, bilinmez ve t u t u l m a z olma gibi niteliklerini içeren H a r e k e t s i z l i k Sanatı, Taoism'in Varlık B i l i m i ' n d e n kaynaklanır. Yine uzak doğu dövüş ve kültür t e k n i k l e r i n i içeren Hareket Sanatı da T a o i s m ' i n Yaşam B i l i m i ' n d e n kaynaklanır. Varlık Bilimi g e n e l d e zihin ile i l g i l e n i r k e n, Yaşam Bilimi e n e r j i kullanımını i ç e r m e k t e d i r. Savaş Sanatı'nın tam anlamı bu iki kavramın d e n g e s i n d e d i r. Daha ileri ç a ğ l a r d a, b u konu hakkındaki belirleyici Taoist görüş Ming Hanedanı'nın ( ) dört olağan ü s t ü kitabından biri olan Batı Y o l c u l u ğ u (Hsi-yu chi) ile ö l ü m s ü z l ü ğ e kavuşmuştur. Batı Y o l c u l u ğ u, Moğol saldırıları altındaki eski Çin'de Tao d ü ş ü n c e s i n i n önemli d o k t r i n - lerini hiçe sayarak, yaşam bilimini i n c e l e r k e n varlık bilimini ihmal etmenin, maddesel g e l i ş m e n i n üzerinde d u r u r k en p s i k o l o j i k g e l i ş m e n i n ihmal e d i l m e s i n i n ya da Sun Tzu nun ö ğ r e t i l e r i n e göre zekasız güç sahibi olmanın ne gibi sonuçlar ü r e t t i ğ i n e en güzel ö r n e k l e r d e n biridir. Bu kitaptaki baş kahraman karşılaştığı bir maymun

13 m e d e n i y e t i n i n başına g e ç e n sihirli bir m a y m u n kraldır. Son u ç t a maymun kral dünyayı karıştıran bir şeytanı y e n e r e k, ş e y t a n ı n kılıcını çalar. Ş e y t a n ' ı n kılıcı ile ülkesine geri d ö n d ü ğ ü n d e, kılıç k u l l a n m a d a ustalaşarak silahşor olur. Hatta ü l k e s i n d e k i diğer maymunlara da oyuncak kılıçlar yaptırarak savaş oyunları oynatır. Ancak, ülkesinin komutanı olan bu savaşçı maymun maalesef kendisini kontrol e t m e k t e başarısız olur. Kafasında uyanan bir d ü ş ü n c e y e kapılarak k e n d i l e r i n i n o y u n c a k s i l a h l a r l a savaş oyunu oynamalarının komşu ü l k e l e r c e gerç e k savaş çalışması olarak algılandığı d ü ş ü n c e s i n e kapılır ve bu sefer kendisi de g e r ç e k bir s i l a h l a n m a y a r ı ş ı n a girişir. Bu O n ü ç ü n c ü Yüzyıl eseri ne kadar da g ü n ü m ü z ü y a n s ı t ı y o r değil mi? Ö y k ü d e k i m a y m u n kral e l i n d e k i g ü c ü akılsızca k u l l a n - mayı, doğal düzeni b o z a r a k o r t a l ı ğ ı b i r b i r i n e k a t t ı k t a n s o n r a k e n d i n i yok e d e c e k t u z a ğ a kendi k e n d i n e d ü ş m e s i n i anlatır. Tuzağa d ü ş t ü ğ ü n d e ise içinde k a y n a k l a n a n d a y a n ı l m a z a r z u y u y i t i r e r e k, varlık bilimini a r a ş t ı r m a y a y ö n e l i r. Dikkatini akılcılık ve b i r l e ş m e y e t o p l a r. M a y m u n ' u n düşüşü Buda ile k a r ş ı l a ş t ı ğ ı n d a başlar. T a o ' c u din adamları k e n d i s i n e içindeki y a r a t ı k l a s a v a ş m a s ı g e r e k t i ğ i n i s ö y l e r l e r ve Taoist eser I C h i n g ' d e b e l i r t i l en Ruh Simya Kazanında p i ş m e s i n i ö ğ ü t l e r l e r, ancak m a y m u n kral bu g e l i ş m e d e n kaçar. Buda, m a y m u n u n g u r u r u n u kainatın karşı k o n u l m a z g ö r e c e l i l i k k a n u n u n u k e n d i s i n e açıklayarak ele g e ç i r i r ve m a y m u n u beş element dağına h a p s e d e r e k kibirinin son u ç l a r ı n d a n acı ç e k m e y e m a h k u m eder. Beş yüzyıl sonra Budist t a r i h ç i Kuan Yin y a p t ı k l a r ı n - dan pişman olmuş m a y m u n u n yattığı h a p i s h a n e y e g i d e r e k ş u n l a r ı yazar: Ne kadar kötü ki sihirli maymun halkına hiç hizmet etmedi; Akılsız bir kahramanlık gösterişine kapıldı. Çılgın bir yürekle çevresini yakıp yıkarak Ölümsüzlerin toplantısında; Büyüklük tutkusunun kasırgasıyla egosunun peşine kapılıp Mutluluk cennetine koştu. Yüzbinlerce askerin arasında, Kendisine direnecek yoktu; Gökyüzündeki en yüksek cennet katında Ürkütücü bir varlıktı o. Ancak ne zaman ki şaşırtıcı Buda ile karşılaştı, Merak ediyoruz, artık kim bilir ne zaman yeniden ortaya çıkarak aynı şeyleri yapmaya kalkabilecek?

14 Şimdi maymun artık s e r b e s t bırakılması için azizlere y a l v a r m a k t a d ı r. Azizler kendisini bir şartla serbest bırakac a k l a r ı n ı söylerler; artık t ü m gücünü yalnızca aydınlanma p e ş i n e d ü ş m e k t e k u l l a n a c a k t ı r. Ancak bu a y d ı n l a n m a sad e c e kendisi için değil t üm t o p l um için o l a c a k t ı r. Son olarak aziz, maymunu uzun yoluna çıkmak üzere serbest bırakmadan önce bir t e d b i r alarak m a y m u n u n başına bir halka g e ç i r i r. Bu halka maymun t u t k u y a kapılarak yanlış bir davranışa kalkıştığında başını sıkarak dayanılmaz bir acı ver e c e k t i r. Savaş Sanatı y ü z l e r c e yıldır, s t r a t e j i n i n en önemli klasik e s e r l e r i n d e n biri olarak b i l i n m e k t e d i r. Ancak bizce bu e s e r i n en önemli b i l g e l i ğ i Sun Tzu'nun kendi eserini okuyan her savaşçının başına g e ç i r d i ğ i halkadadır. Tarih bu halkayı unutan savaşçıların başının nasıl bir sihirli güç t a r a f ı n - dan sıkıldığını g ö s t e r e n ö r n e k l e r l e d o l u d u r

15 S A V A Ş S A N A T I N I N Y A P I S I VE İ Ç E R İ Ğ İ Tao ö ğ r e t i l e r i n i n felsefi ve siyasal etkisi altındaki Sun T z u ' n u n Savaş Sanatı, Tao klasiği Tao-te Ching adındaki e s e r l e bir başka açıdan da p a r a l e l l i k g ö s t e r i r. Her iki eserde de ö n e r i l e n deyişler d e s t a n kahramanların ı a n d ı r a n bir bilgenin ağzından s ö y l e n m e k t e d i r. Kitaplarda bir bilge bizlere s e s l e n e r e k kendi ö ğ r e t i l e r i n i n yerine g e t i - rilmesi halinde başarının, aksi t a k t i r d e ise başarısızlığın m u t l a k o l d u ğ u n u s ö y l e m e k t e ve ö n e r i l e r i n i t a r t ı ş m a kabul etmez bir üslup ile i l e t m e k t e d i r T a o c u l a r ı n bir kısmı T a o - t e C h i n g ' i n yazarı t a r a f ı n d an y a r a t ı l m a y ı p, daha çok eski d e y i ş l e r i n d e r l e n m e s i ve bir araya g e t i r i l m e s i şeklinde hazırlandığını ileri s ü r m ü ş t ür Aynı d ü ş ü n c e Savaş Sanatı için de öne s ü r ü l e b i l i r. Sonuç o l a r a k her iki eserin de benzer k a y n a k l a r d a n e s i n l e n d i ğ i f i k r i bugün bilim a d a m l a r ı n c a yaygın olarak kabul e d i l m e k - t e d i r. Savaş Sanatı'nın birinci bölümü Planlama'nın önemini v u r g u l a m a y a ayrılmıştır. I Ching'de de belirtildiği üzere, "Liderler herhangi bir şeyi y a p m a d a n önce m u t l a k a planını hazırlar," ve "Liderler s o r u n l a r ı i n c e l e y e r e k önlemini alırlar." Savaş manevraları konusunda Savaş Sanatı her h a r e k a t t a n önce m u t l a k a göz ö n ü n e alınılması g e r e k e n beş f a k t ö r d e n önemle bahseder: Uyum, hava, arazi, askeri lid e r l i k ve d i s i p l i n f a k t ö r l e r i. Bu b a ğ l a m d a "Uyum" f a k t ö r ü, sivil l i d e r l i k le daha d o ğ - RUSU siyasal lider ile halk a r a s ı n d a k i iş birliği konusuna eğilir. Gerek Tao, g e r e k s e K o n f ü ç y ü s ' e göre dürüst bir hükümet T a o ' n u n "Uyum Yolu"na bağlı olmalıdır. Bu konuda savaşçı Sun Tzu, U y u m d a n "halkın liderle aynı hedefe yön e l t i l m e s i " d ü ş ü n c e s i olarak söz e t m e k t e d i r. Hava f a k t ö r ü, yani savaş için uygun mevsimin seçimi h em o r d u y u o l u ş t u r a n askerler hem de askeri d e s t e k l e y e n h a l k l a ilgilenir. Buradaki ana konu halkın ü r e t im g ü c ü n ü n d o ğ r u kullanımının s a ğ l a n m a s ı d ı r. Bu da savaş için d o ğ r u m e v s i m i n s e ç i l e r e k hem üretimin hem de savaş alanında i l e r l e y e n o r d u n u n mevsim f a k t ö r l e r i n d e n en az z a r a r l a çıkmasını s a ğ l a m a y a v e r i l e n önemi g ö s t e r i r. Arazi Faktörü'ne gelince savaş esnasında g e ç i l m e s i g e r e k e n arazinin uzunluğu, arazideki e n g e b e l e r, boyutlar v e güvenlik gibi f a k t ö r l e r mutlaka ö n c e d e n ö n g ö r ü l e r e k, p l a n l a n m a l ı d ı r. Burada, yöreyi iyi tanıyan kılavuzların kullanımı en önemli unsur olarak ortaya çıkmaktadır. I

16 C h i n g ' d e de "Avın kılavuzsuz takibi çalılıklarda bit e r, " d e n i l e r e k bu husus bir kere daha v u r g u l a n m ı ş t ı r. A s k e r i Liderlik hakkındaki Savaş Sanatı k r i t e r l e r i yine h em g e l e n e k s e l T a o i zm hem de K o n f ü ç y a n i z m ' c e de kabul g ö r e n ana d e ğ e r l e r d e n d i r. Bu kriterler, zeka, güvenilir olma, insana önem verme, cesaret ve kararlılıktır. Budist b i l g e l e r e göre, "zekasız insancıllık, sahip olunan tarlanın s ü r ü l m e m e s i n e benzer. Cesaretsiz zeka, filizlerin ekili old u ğ u arazideki yabani otların t e m i z l e n m e m e s i d i r. İnsanı ihmal eden cesaret ise o l g u n l a ş m ı ş ürünü biçmesini bilm e m e k t i r. " Diğer iki değer olan güvenilir olmak ve kararlılık bir lid e r e e m r i n d e k i l e r i n s a d a k a t i n i ve itaatini kazandıran o l g u - lardır. S ö z k o n u s u k r i t e r l e r d e n beşincisi olan d i s i p l i n, ö r g ü t - sel dayanışma ile v e r i m l i l i k konuları ile ilgilenir. Disiplin f a k t ö r ü, kullandığı ana mekanizma olan ceza ve ödül sist e m i ile, askeri l i d e r l e r d e mutlaka aranılan temel n i t e l i k l e r - den g ü v e n i l i r l i k ve kararlılık ilkeleri ile d o ğ r u d a n b a ğ l a n t ı l ı - dır. Savaşçılar t a r a f ı n d a n adil ve d e n g e l i olarak kabul edilerek b e n i m s e n e c e k bir ödül ve ceza s i s t e m i n i n k u r u l m a s ı na b ü y ü k ö n em verilir. Yine "Eyaletler Savaşı" sırasında bitmek b i l m e y e n sav a ş l a r a çözüm arayan d ü ş ü n ü r l e r i n o l u ş t u r d u ğ u Yasallık Okulu da kişisel f e o d a l y ö n e t im s i s t e m i n i n y e r i n e akılcı örg ü t l e n m e ile h u k u k u n önemini v u r g u l a m ı ş t ı r. Bu bölümün ardından Savaş Sanatı a l d a t m a c a n ın ö n e m i n i ortaya koyar: "Askeri harekat a l d a t m a c a y ı içerir. G ü c ü n ü z v a r k e n kendinizi güçsüz g ö s t e r i n. Etkiliyken e t k i - siz d u r u n. " Tao-te C h i n g ' d e de yazıldığı gibi, "En büyük ustalık zayıf ve beceriksiz g ö z ü k m e k t e d i r. "Savaşta maks i m u m v e r i m l i l i ğ i n ve z a f e r i n y e g a n e ilacı olan s ü r p r i z fakt ö r ü karşı taraf hakkında t am bilgiye sahip o l u r k e n bilinmez o l m a y a bağlıdır; bu nedenle sır t u t m a ve düşmanı yanlış y ö n l e n d i r m e b e c e r i l e r i ana s a n a t l a r d a n d ı r. Genel olarak d i ş e - d i ş savaş akıllı savaşçı için ancak son ç a r e d i r. Sun Tzu'ya göre akıllı savaşçı her d u r u m için hazırlıklı olmalı, ancak g e r ç e k t e n z o r u n l u o l m a d ı k ç a güçlü ve zorlu bir d ü ş m a n l a karşı karşıya g e l m e k t e n kaçınmalıdır. Sun Tzu, d ü ş m a n a d o ğ r u d a n s a l d ı r a r a k üstün g e l m e y e ç a l ı ş m a k t a n çok, geri ç e k i l m e y ö n t e m l e r i y l e d ü ş m a n ı n kanatları a r a s ı n d a k i dengeyi bozmaya, düşmanın maneviyatı ile oynayarak düşmanın öfkesini, kızgınlığını kendisine karşı kullanmaya önem verir. Burada özet olarak büyük usta, Savaş Sanatı'nın üç büyük kriterini g ö z l e r i m i z in ö n ü n e s e r e r : Sosyal, p s i k o l o j i k ve f i z i k s e l f a k t ö r l e r.

17 Savaş Sanatı'nın ikinci bölümü genel olarak savaşın ülke ve halk ü z e r i n d e k i e t k i l e r i n e ayrılmıştır. Bu b ö l ü m d e k i ana t e m a savaş e s n a s ı n d a s ü r a t i n ve e t k i n l i ğ i n en önemli s i l ah o l d u ğ u p r e n s i b i d i r. Özellikle uzak ü l k e l e r d e k i savaşların uzun s ü r m e s i n i n ülke kaynakları üzerindeki olumsuz etkisi v u r g u l a n a r a k bu tür uzun s a v a ş l a r d a n kaçınılması dersi ö ğ r e t i l i r. Kaynakların, e n e r j i n i n t u t u m l u kullanılmasına büyük ö n e m v e r i l m i ş t i r. Savaşın ülke ve halkın üzerindeki m a l i y e t i n i azaltmak amacıyla Sun Tzu özkaynak kullanımı y e r i n e d a h a çok akın e d i l e n ülke k a y n a k l a r ı n ı n Kullanılmasını, ele g e ç i r i l e c e k düşman esirlerinden maksimum o r a n d a y a r a r l a n ı l m a s ı n ı salık verir. Ü ç ü n c ü b ö l ü m d e, konu savaşta s t r a t e j i ' d i r. Burada da en büyük ö n e m yine t a s a r r u f a v e r i l m i ş t i r. Ana amaç, düşmana d o ğ r u d a n d o ğ r u y a saldırarak düşmanı yok e t m e y e ç a l ı ş m a k yerine düşmanı ve düşman kaynaklarını savaş a l d a t m a c a l a r ı k u l l a n a r a k o l a b i l d i ğ i n c e az zayiatla ele g e ç i - r e r e k, düşman k a y n a k l a r ı n d a n m a k s i m u m yararın s a ğ l a n - masıdır. Burada hedef ö z k a y n a k l a r ı n t a s a r r u f u n d a o l d u ğ u gibi d ü ş m a n k a y n a k l a r ı n ı n da o l a b i l d i ğ i n c e zarar g ö r m e d e n e le g e ç i r i l m e s i p r e n s i b i d i r. Bu k o n u d a Sun Tzu Usta bizlere ünlü d o k t r i n i, "En iyi zafer s a v a ş m a d a n kazanılan zaferd i r. " d e y i ş i n i ö ğ r e t i r Sun Tzu bu b ö l ü m d e bizlere t a k t i k l e r de g ö s t e r i r. İlk o l a r a k, ana amaç s a v a ş m a d a n kazanmak o l d u ğ u için Sun Tzu, en iyi y ö n t e m i n d ü ş m a n ı n planlarını baştan bozmak o l d u ğ u n u, bu y a p ı l a m a z s a düşmanı izole ederek z o r d a bır a k m a k g e r e k t i ğ i n i ö ğ r e t i r. Usta bu k o n u d a da z a m a n f a k t ö - r ü n ü n önemine d i k k a t ç e k e r, a n c a k s ü r a t i n mutlaka a c e l e c i - l i k t en ayrılması g e r e k t i ğ i n i n ve hazırlıkların hakkı v e r i l e r ek yapılması g e r e k t i ğ i n i n de altını çizer. Kazanılacak z a f e r i n kesin zafer olması g e r e k t i ğ i n i v u r g u l a y a r a k ancak bu dur u m d a işgal kuvveti kullanma gibi bir masraf k a p ı s ı n d a n u z a k t a k a l ı n a b i l e c e ğ i n i söyler. B ö l üm d ü ş m a n ı n gücü ile orantılı harekat s t r a t e j i l e r i ile devam eaer. Temel prensip yine aynıdır: Güçlü düşmanla d o ğ r u d a n savaştan o l a b i l d i ğ i n c e uzak dur. Bu konuda I Ching'de de benzer ş e k i l d e, " Ü s t e s i n d e n g e l i n e m e - y e c e k koşullara d i r e n m e k kötü kader g e t i r i r. " d e n i l m i ş t i r. Aynı meyanda, s t r a t e j i her ne kadar büyük o r a n d a haber a l m a y a bağlıysa da, savaş alanında k a r ş ı l a ş ı l a b i l e c e k değ i ş i k konumlara karşı uyum g ö s t e r m e k gerekir. Yine I C h i n g ' d e bu hususun ö n e m i, " g e ç i l m e z l e karşılaştığında d e ğ i ş, sen d e ğ i ş t i ğ i n d e g e ç i l m e z geçilir olur." d e y i ş i y l e belirtilmiştir. Sun Tzu Usta, usta savaşçının ancak z a f e r i kesin olarak kazanacağını g ö r d ü ğ ü n d e savaşacağı, d ü ş ü n c e s i n - den sonra bize zaferi garanti edecek beş y ö n t e m d e n söz

18 e d e r. S u n Tzu'ya g ö r e zaferi kazanacak savaşçı ne zaman s a v a ş a c a ğ ı n ı, ne zaman savaştan kaçınacağını bilen sav a ş ç ı d ı r. U s t a k o m u t a n ne zaman az, ne zaman büyük kuvv e t l e saldıracağını bilir, e m r i n d e k i asker ve subaylar fikir b i r l i ğ i n e sahiptir, b e k l e n m e d i k k o ş u l l a r a hazırdır, k o m u t a n - ları siyasal o t o r i t e n i n g ü d ü m ü n d e d e ğ i l d i r. Bu son husus o l d u k ç a hassastır. Askeri l i d e r l i ğ e çok büyük ahlaki ve e n t e l l e k t ü e l s o r u m l u l u k yükler. Savaşlar hemen hemen hiçbir zaman askerler t a r a f ı n d a n başlatılmaz, savaşı başlatan g e n e l l i k l e sivil h ü k ü m e t l e r d i r. Sun Tzu işte böyle bir d u r u m d a elindeki askeri g ü ç l e r i tanımayan, d e ğ e r l e n d i r e m e y e n bir siyasal y ö n e t i m i n askeri yönet i m e müdahale e t m e s i n i n, "askeri d e n g e l e r i bozarak z a f e r e engel o l d u ğ u, " g e r ç e ğ i n i anlatır. Bu konuda da ana mesele b i l g i d e d i r. Sivil y ö n e t i m i n savaş alanındaki orduya m ü d a h a l e e t m e m e s i g e r e k t i ğ i düş ü n c e s i z a f e r e giden yoldaki en önemli silah olarak kabul e d i l e n, elde e d i l e c e k b i l g i n i n en kısa zaman b i r i m i n d e değ e r l e n d i r i l m e s i g e r e k l i l i ğ i n d e n kaynaklanır. Hangi tarafın k a z a n a c a ğ ı n ı b e l i r l e y e n bu beş y ö n t e m i d e ğ e r l e n d i r e n Sun Tzu bizlere, "Kendinizi ve karşınızdakini iyi t a n ı y o r s a n ı z sizin için t e h l i k e y o k t u r, kendinizi iyi b i l m e n i z e r a ğ m e n karşınızdakini y e t e r i n c e t a n ı m ı y o r s a n ı z yine de kazanma şansınız vardır, ancak ne kendinizi ne de karşınızdaki bilmiyorsanız o zaman her savaşta tehlike ile karşı karşıyasınız d e m e k t i r. " d e r. Savaş Sanatı'nın d ö r d ü n c ü bölümü savaş s t r a t e j i s i n in en önemli u n s u r l a r ı n d a n biri olan t a k t i k k o n u s u n a ayrılmıştır. Yine Taoist bir yaklaşımla Sun Tzu burada zaferin a n a h t a r ı n ı n değişik koşullara uyumda ve anlaşılmaz olm a k t a o l d u ğ u n u ö ğ r e t i r Sun Tzu y o r u m c u l a r ı n d a n Du Mu bu hususu, "şekilsiz bir varlık anlaşılamaz, oysa belirli bir k o n u m d a olanı anlamak kolaydır. A n l a ş ı l a m a y a n kazanırken, anlaşılır olan k a y b e d e c e k t i r. " s ö z l e r i y l e belirtir. A n l a ş ı l m a z olmayı pasif k a l m a k t a n ayırmak gerekir. A n l a ş ı l m a z l ı k geri ç e k i l m e k ya da s a k l a n m a k d e ğ i l d i r. Burada önemli olan başkalarının g ö r e m e d i k l e r i n i görmek, d ü ş m a n a kendini g ö s t e r m e m e y i b e c e r m e k t i r. Burada yönt em yine a l d a t m a c a l a r d a d ı r. Fırsatları d ü ş m a n d a n önce görerek, hızlı hareket etmek, özellikle bilinir düşmana karşı büyük avantaj d o ğ u r u r. Bu d ü ş ü n c e y i t a k i b e n Sun Tzu, kesin zaferin y o l u n u n ne zaman hareket e d i l e c e ğ i ya da hareketsiz kalınacağının iyi b i l i n m e s i n d e o l d u ğ u n u bir daha vurgular. "Kendinizi y e n i l m e z yapın," der,"ve düşmanınıza yalnızca zayıf old u ğ u anda y ü k l e n i n. Unutmayın ki, iyi savaşçılar y e n i l m e l e - rinin olanaksız o l d u ğ u y e r l e r d e k o n u ş l a n ı r l a r. " Sun Tzu bu

19 b ö l ü m d e ordu içi ö r g ü t l e n m e n i n, disiplin ve ahlakın bir daha önemini v u r g u l a r. Savaş Sanatı'nın beşinci bölümünün konusu E n e r j i ' d i r. E n e r j i ' d e n k a s t e d i l e n savaş alanında Güç, ya da M o m e n t ' i n kullanımıdır. Burada v u r g u l a n a n Moment, hareket halindeki o r d u n u n dinamizmini s i m g e l e m e k t e d i r. Sun Tzu, bize ö r g ü t l e n m e becerisi ile k o o r d i n a s y o n u n ö n e m i n i n yanı sıra g e l e n e k s e l savaş y ö n t e m l e r i n i n ve g e r i l l a savaşının bir arada kullanımından bahseder. Savaşta manevra d e ğ i ş i k l i ğ i ve s ü r p r i z i n altını çizerek sonsuz sayıda t a k t ik d e ğ i ş i k l i ğ i n kullanılması g e r e k t i ğ i n i, düşmanın psikolojik koşullarını e t k i l e y e r e k düşmanı kolayca v u r u l a b i l e c e ğ i konuma g e t i r m e n i n yararlarını öne çıkarır. Sun Tzu'nun "Enerji" k o n u s u n d a k i ö ğ r e t i l e r i n i n ana teması örgüt içi dayanışma ve b i r l i k t e l i k t i r. Bu sayede bireysel y e t e n e k l e r e bağlı olma z o r u n l u l u ğ u yerine ö r g ü t ü n yani o r d u n u n t ü m ü n ü n o l u ş t u r a c a ğ ı " G ü ç " ü n momenti öne ç ı k a c a k t ı r. "İyi k o m u t a n l a r savaş alanında b i r e y l e r d e n değil o r d u n u n m o m e n t i n d e n sonuç ararlar." T z u ' n u n b i r l i k t e n kaynaklanan güce ve bu g ü c ü n iç ç e k i ş m e l e r i sona e r d i r e r e k b i r l i k t e l i k s a ğ l a m a s ı n a verdiği bu özel ö n e m kendisini ve eserini bugün dövüş sanatı t ü m d ü n y a c a bilinen J a p o n l a r ı n eski ç a ğ l a r d a k i tarihi bireysel savaşçıları olan S a m u r a y ' l a r d a n ayıran en büyük özelliktir. Sun Tzu'nun Savaş Sanatı'nın gerek m o d e m Asya'da ger e k s e t üm dünyada bu kadar yararlı b u l u n m a s ı n d a k i temel neden, b i r l i k t e l i k i ç i n d e k i " M o m e n t ' e v e r d i ğ i ö n e m d e d i r. Kitabın altıncı b ö l ü m ü, " B o ş l u k ve Doluluk" k a v r a m l a - rını öne ç ı k a r a n Gücün Kullanımı k o n u s u n a ayrılmıştır. Bu k a v r a m l a r y ü z y ı l l a r d ır Taoist savaş y ö n t e m i n i n t e m e l l e r i n i o l u ş t u r m a k t a d ı r. Ana fikir d ü ş m a n ı n e n e r j i s i n i t ü k e t i r k en kendi e n e r j i n i k o r u m a b e c e r i s i d i r. Bu b e c e r i bize, d ü ş m a n ı n zayıf d ü ş t ü ğ ü anda s a l d ı r m a k a p a s i t e s i v e r e r e k bizi yenilmez yapar. Bu t a k t i k l e r i n en b a s i t l e r i n d e n biri bugün yalnız s a v a ş t a değil b u g ü n ü n hem sosyal hem de iş manevralarında yaygın olarak k u l l a n ı l m a k t a d ı r. "İyi savaşçılar düşmanının ayağına gitmezler, düşmanın kendi ayaklarına g e l m e s i n i s a ğ l a r l a r." Kendi enerjini korurken d ü ş m a n ı n ı n enerjisini tük e t m e becerisi bilinmez olmanın bir diğer f o n k s i y o n u d u r. Sun Tzu'nun s ö z l e r i y l e, "Bir o r d u n u n yapısının k u r u l u ş u n - daki m ü k e m m e l l i k o r d u n u n yapısız olması ile t a m a m l a n ı r. O zaman kimse karşınıza bir s t r a t e j i ile ç ı k a m a z. " Sun Tzu a y r ı c a d ü ş m a n l a r ı m ı z ı n kendi g ü ç l e r i n i belirli bir yapıya get i r m e s i n e d ü ş m a n ı teşvik e t m e m i z i, d ü ş m a n g ü ç l e r i n i n yapısını ve d ü ş m a n r e a k s i y o n l a r ı n ı belirli a r a l a r l a sürekli test

20 e t m e m i z i, ancak kendi g ü ç l e r i m i z i n g e r ç e k d u r u m u n u düşm a n d a n s a k l a m a m ı z ı öğütler. Bu belirli bir d ü z e n d e olmayış ve a k ı ş k a n l ı k yalnızca bir s a v u n m a ve s ü r p r i z aracı olmayıp, potansiyel enerjiyi e l d e t u t m a n ı n d i n a m i k bir aracıdır. Sun Tzu Usta başarılı bir o r d u y u akan suya benzetir, bilindiği gibi suyun da belirli bir şekli o l m a m a s ı n a karşın T a o - t e C h i n g ' d e de b e l i r t i l d i ği üzere su, zayıf sanılan yapısının t am t e r s i n e karşısına çıkan her e n g e l i aşmasını, a ş ı n d ı r m a s ı n ı, yıpratmasını bilir. Sun T z u ' n u n şu s ö z l e r i n e kulak v e r e l i m : " Askeri bir b i r l i ğ in belli bir kalıbı olamaz. Suyun da belli bir kalıbı y o k t u r. Zaf e r i kazanma y e t e n e ğ i d ü ş m a n a göre d e ğ i ş im g ö s t e r m e k v e k o ş u l l a r a a d a p t a s y o n d a n g e ç e r. Buna deha denir." Savaş Sanatı'nın y e d i n c i b ö l ü m ü silahlı çatışma ile ilgili olup o r d u n u n savaş a l a n ı n d a k i düzeni ile savaş manevraları h a k k ı n d a Sun Tzu'nun g ö r ü ş l e r i n i özetler. H a b e r a l ma ve ön hazırlığın önemini a n l a t a r a k konuya giren Sun Tzu, " H e s a b ı n ı y a p t ı k t a n sonr a h a r e k e t e geç. Uzağı ve yakını ilk g ö r e n kazanır; silahlı savaşın kuralı budur." der. Aynı konu h a k k ı n d a I Ching'e baktığımızda da benzer şekilde,"hazır ol. O zaman şans yanındadır. " der. Her zamanki k a r a k t e r i s t i k özelliği olan minimalist / t e - melci g ö r ü ş ü n ü Sun Tzu şu s ö z l e r l e bir kere daha t e k r a r l a r : " D ü ş m a n ı n enerjisini t ü k e t i n, d ü ş m a n k o m u t a n l a r ı n ı n yüreğini k o p a r t ı n. " Doluluk ve boşluk p r e n s i p l e r i n d e n maksimum y a r a r l a n m a y ö n t e m i n i de, "İstekli d ü ş m a n d a n uzakta dur; sendeleyen ve kaçana saldır," s ö z l e r i y l e v u r g u l a r. Esr a r e n g i z kalma b e c e r i s i n e sahip olacak savaşçı için Doluluk ve Boşluk p r e n s i b i n e y ö n e l i k dört ustalığın varlığını anlatır: Enerji Ustalığı, Yürek Ustalığı, Güç Ustalığı ve U y u m l u l u k Ustalığı. Savaş Sanatı'nın sekizinci bölümü savaş ustalığının köşe t a ş l a r ı n d a n biri olan Taktik D e ğ i ş t i r m e ya da Uyumluluk konusuna ayrılmıştır. Sun Tzu Usta bu konuda, "kom u t a n l a r karşılarına çıkan koşullara uyum sağlayarak avantaj yaratma y e t e n e ğ i n e sahip d e ğ i l l e r s e, bulundukları a r a z i n i n yapısını ezbere bilseler bile bundan y a r a r l a n a m a - y a c a k l a r d ı r. " d e m e k t e d i r. Bu hususta I Ching'de, "anlayışının çok ö t e s i n e çabala, bu uğurdaki çaban seni f e l a k e te g ö t ü r e c e k t i r. " diyerek k o m u t a n l a r ı n içinde b u l u n d u k l a r ı koş u l l a r a uyum sağlamak yerine kendi önyargılarının peşine d ü ş m e l e r i n i n k e n d i l e r i n e f e l a k e t t e n başka kader g e t i r m e y e - c e ğ i n i ifade e t m e k t e d i r. T a k t i k d e ğ i ş t i r m e konusu doğal olarak Savaş Sanatı'nın bir diğer önemli niteliği olan hazır olmaya bağlıdır. Sun Tzu Usta bu konuyu, "askeri o p e r a s y o n l a r d a kural,

SUN-TZU SAVAŞ SANATI. Türkçesi Adil Demir

SUN-TZU SAVAŞ SANATI. Türkçesi Adil Demir SUN-TZU SAVAŞ SANATI Türkçesi Adil Demir KASTAŞ YAYINEVİ SAVAŞ a SANATI Çinli filozof savaşçı SUN-TZU'nun günümüzden 2500 yıl önce yazdığı SAVAŞ SANATI isimli bu eserin 1 3 bölümden oluşan 384 SAVAŞ TEORİSİ

Detaylı

Thomas Cleary'nin 1910 basımlı "The Art of War" adlı eserinden Adil Demir tarafından çevrilmiştir. ISBN: 975-6544-36-8.

Thomas Cleary'nin 1910 basımlı The Art of War adlı eserinden Adil Demir tarafından çevrilmiştir. ISBN: 975-6544-36-8. Türkçesi Adil Demir KASTAŞ YAYINEVİ SAVAS SANATI a Çinli filozof savaşçı SUN-TZU'nun günümüzden 2500 yıl önce yazdığı SAVAŞ SANATI isimli bu eserin 13 bölümden oluşan 384 SAVAŞ TEORİSİ günümüze kadar tüm

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Evde çalışırken yararlanabileceği bir yazı tahtası çok işe yarayabilir. Bu tahta, hem yapıcı bir oyuncak

Evde çalışırken yararlanabileceği bir yazı tahtası çok işe yarayabilir. Bu tahta, hem yapıcı bir oyuncak Evde çalışırken yararlanabileceği bir yazı tahtası çok işe yarayabilir. Bu tahta, hem yapıcı bir oyuncak (örneğin öğretmencilik oyununda) hem de kalem tutma ve yazı yazma becerisinin gelişimine katkıda

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları RAPUNZEL Bir zamanlar bir kadınla kocasının çocukları yokmuş ve çocuk sahibi olmayı çok istiyorlarmış. Gel zaman git zaman kadın sonunda bir bebek beklediğini fark etmiş. Bir gün pncereden komşu evin bahçesindeki

Detaylı

KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER ve İLETİŞİM. Feriha GÜNAY Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen

KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER ve İLETİŞİM. Feriha GÜNAY Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER ve İLETİŞİM Feriha GÜNAY Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen İki öğenin birbiri ile kurduğu bağlantıya veya etkileşime ilişki denir. Eğer bu tek taraflı ise ilgi olarak tanımlanır.

Detaylı

...Bir kitap,bir mesaj!

...Bir kitap,bir mesaj! ...Bir kitap,bir mesaj! Bu dünyada ne yapıyorum sorusuna yanıt veren bir kitap Tüm soru ve şüphelerınize yanıt verebilecek bir kitap. Bu kitap sizin doğal olarak Tanrı dan ayrı olduğunuzu anlatacak, ancak

Detaylı

KOÇLUK NEDİR? İNCİ TOKATLIOĞLU Profesyonel Koç-Uzman Eğitimci

KOÇLUK NEDİR? İNCİ TOKATLIOĞLU Profesyonel Koç-Uzman Eğitimci KOÇLUK NEDİR? İNCİ TOKATLIOĞLU Profesyonel Koç-Uzman Eğitimci Neden Koçluk? İnsanların günlük koşuşturma içinde hayatlarının bazı yönlerinde dengenin kaçtığını fark edemez. (iş, aile, dostlar ve kendimiz

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

Dr. Halise Kader ZENGİN

Dr. Halise Kader ZENGİN Bilişsel ve duygusal zekanın farklı işlevlerinin olduğu ve birbirlerinden ayrı çalışmadıkları son yıllarda yapılan psiko-fizyoloji ve beyin MR çalışmalarıyla açıklık kazandı. Bilişsel ve duygusal zekası

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ Hazırlayanlar: Hüseyin KILIÇ MURAT NAZIM 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ KUTLAMA PROĞRAMI Sayın okul müdürüm, değerli öğretmenlerim, sevgili arkadaşlar, Bugün burada 28 Şubat Sivil

Detaylı

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir?

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir? 1) İnsanlar, dağlar gibi yerlerinden kımıldamayan cansızlar değildir. Arkadaşlar, tanışlar birbirlerinden ne kadar uzakta olursa olsun ve buluşmaları ne kadar güç olursa olsun, günün birinde bir araya

Detaylı

A: Algılama gücü ve mantık yürütme kabiliyeti yüksek kişiliği temsil eder.

A: Algılama gücü ve mantık yürütme kabiliyeti yüksek kişiliği temsil eder. Karşınızdaki kişinin ismine bakarak onun hakkında fikir sahibi olabilirsiniz. Bunun için söz konusu isimdeki fiziksel, zihinsel, duygusal, ruhsal enerji sembollerinin açıklamalarına bakmak gerek. İsimdeki

Detaylı

TEHLİKELİ YOLCULUKLAR

TEHLİKELİ YOLCULUKLAR TEHLİKELİ YOLCULUKLAR Maun masanın sahibi, ciddi bakışlarını üstümden çekmiyordu. O izin verse ben de gözümden birkaç damla yaş çıkmasına izin verecektim. Doktorumun karşısında oturmuş, son sözlerini kavramaya

Detaylı

Önsöz 13 Sunuş 17 Atatürk'ün Yönetimle ilgili özlü sözleri 19

Önsöz 13 Sunuş 17 Atatürk'ün Yönetimle ilgili özlü sözleri 19 İÇİNDEKİLER Sayfa No Önsöz 13 Sunuş 17 Atatürk'ün Yönetimle ilgili özlü sözleri 19 BİRİNCİ BÖLÜM Kamu Yönetiminde Etkinlik ve Verimlilik İçin Değişim Şarttır Ülkemiz Kamu Yönetiminde Değişim Çalışmaları

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ CASUS OYUNU FİLM ANALİZ ÇALIŞMASI. HAZIRLAYAN İmran NİŞANCI

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ CASUS OYUNU FİLM ANALİZ ÇALIŞMASI. HAZIRLAYAN İmran NİŞANCI İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ CASUS OYUNU FİLM ANALİZ ÇALIŞMASI HAZIRLAYAN İmran NİŞANCI Sayfa 1 CASUS OYUNU FİLMİ ABD nin merkezi haber alma ve haber verme teşkilatı. İngilizce

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

İş Hayatında Kişisel ve Takım Gelişimi Eğitimleri İletişim Eğitimleri

İş Hayatında Kişisel ve Takım Gelişimi Eğitimleri İletişim Eğitimleri İletişim Eğitimleri İletişim; insanlar arasında duygu ve düşüncenin akışıdır, bireyler arasında anlamları ortak kılma sürecidir, bir kaynağın mesajını bir kanal üzerinden alıcıya iletme sürecidir ve günümüzde

Detaylı

Etkili İletişim. Uzman Klinik Psikolog, Evlilik ve Aile Terapisti. Zeynep SET

Etkili İletişim. Uzman Klinik Psikolog, Evlilik ve Aile Terapisti. Zeynep SET Etkili İletişim Uzman Klinik Psikolog, Evlilik ve Aile Terapisti Zeynep SET Bana doğru bir ses çıkarman, benimle iletişim kurduğun anlamına gelmez. David Gordon İletişim Becerileri İletişim Nedir? İletişim

Detaylı

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen

KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM. Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen KONAKLAMA IŞLETMELERİNDE STRATEJİK YÖNETİM SEVGİ ÖÇVER Pazarlama Yönetmeni ve Eğitmen 1 Stratejik yönetim, uzun vadeli planlamalar ve kararlar ile konaklama isletmelerinin en üst düzeyde etkin ve verimli

Detaylı

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line 25 Ağustos 2013 Pazar Brifing: Görev isminden de anlaşılacağı gibi hattı tutan bir birliğe bir diğerinin

Detaylı

CÜMLE BİLGİSİ. ( Cümle değildir. Anlamı yok)

CÜMLE BİLGİSİ. ( Cümle değildir. Anlamı yok) CÜMLE BİLGİSİ Bir duyguyu, düşünceyi, isteği veya haberi anlatan sözcük yada sözcük grubuna cümle denir. Bir söz gurubunun cümle olabilmesi için anlamlı olabilmesi gerekir. Haberi tam olarak anlatamayan

Detaylı

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI

1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI YÖNETİCİ-LİDER FARKI VE LİDERLİĞİN YÖNETİMDEKİ ÖNEMİ Ahmet VERAL (Rapor) Eskişehir, 2011 1. LİDER Genel bir kavram olarak ele alındığında lider, bir grubun hedef oluşturma ve bu hedeflere ulaşma ve ilerleme

Detaylı

BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK)

BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK) BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK) Özel Ata Anadolu Lisesi Müdürü Bahriye Aksoy un başkanlığında Sosyal ve Fransızca Bölüm öğretmenleri Değerler Eğitimi nde yapacakları görevleri ve kendilerine yardımcı olacak

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU Nereden geliyor bitmek tükenmek bilmeyen öğrenme isteğim? Kim verdi düşünce deryalarında özgürce dolaşmamı sağlayacak özgüven küreklerimi? Bazen,

Detaylı

İşleyiş ile ilgili noktalar. Psikolojiye Giriş. İyi Bir Yaşam: Mutluluk Ders 20. Terapi işe yarıyor mu?

İşleyiş ile ilgili noktalar. Psikolojiye Giriş. İyi Bir Yaşam: Mutluluk Ders 20. Terapi işe yarıyor mu? İşleyiş ile ilgili noktalar Psikolojiye Giriş İyi Bir Yaşam: Mutluluk Ders 20 Okuma raporları tamamlandı Yazılı ödebler tamamlandı Deney katılımları 7 Mayıs'a kadar Pazartesi günü final sınavı Eski final

Detaylı

www.rehberlikservisi.org

www.rehberlikservisi.org www.rehberlikservisi.org 1 BAŞLARKEN Çocuklarımız bizim için ne kadar önemli? TEOG öncesinde onlar için neler yapıyoruz? Gelecekleri için planlarınız var mı? Çocuklarınızı yeterince anlıyor musunuz? Neden

Detaylı

Final Sınavı. Güz 2005

Final Sınavı. Güz 2005 Econ 159a/MGT 522a Ben Polak Güz 2005 Bu defter kitap kapalı bir sınavdır. Sınav süresi 120 dakikadır (artı 60 dakika okuma süresi) Toplamda 120 puan vardır (artı 5 ekstra kredi). Sınavda 4 soru ve 6 sayfa

Detaylı

Azrail in Bir Adama Bakması

Azrail in Bir Adama Bakması Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen

Detaylı

EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI. 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE

EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI. 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE Eğitim Koçluğu Sertifika programı öğrencilerin okul, aile ve özel yaşamındaki

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

İKAZ VE ALARM İŞARETLERİ

İKAZ VE ALARM İŞARETLERİ İKAZ VE ALARM İŞARETLERİ Sivil Savunma Genel Müdürlüğü tarafından; hava saldırısı ihtimali olduğunda, hava saldırısı başladığında ve saldırının durduğunda halkın alacağı tedbirleri/önlemleri uygulamak

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI SİYASAL DÜŞÜNCELER TARİHİ YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÖRKEM DOĞAN 7. ERKEN MODEN DÖNEMDE SİYASAL DÜŞÜNCE 7 ERKEN MODEN DÖNEMDE

Detaylı

TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU EĞİTİM YETENEK TESPİTİ. İzleyici Antrenörlük ve Yetenek Tespiti (SCOUTING)

TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU EĞİTİM YETENEK TESPİTİ. İzleyici Antrenörlük ve Yetenek Tespiti (SCOUTING) TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU EĞİTİM YETENEK TESPİTİ İzleyici Antrenörlük ve Yetenek Tespiti (SCOUTING) BU KONU BİZE NE KAZANDIRACAK Genç futbolculardaki Yeteneği Keşfetmek ile ilgili önemli etkenler konusundaki

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak OYUN VE ÇOCUK Oyun oynamak çocukluk çağına özgü psikolojik, fizyolojik ve sosyal içerikli bir olgudur. Oyun hem zihinsel gelişimin aynası olan hem sosyal becerilerin öğrenildiği hem de duygusal boşalımın

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları:

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları: OYUN VE ÇOCUK Çocuklar oyunla dünyayı keşfederler, diğer kişilerle kuracakları ilişkileri öğrenirler, kendi yeteneklerini ve güçlerini test ederler, yeni fikirleri denerler ve farklı aktiviteleri deneyecek

Detaylı

ÇALIŞAN ETİK KURALLARI

ÇALIŞAN ETİK KURALLARI DÖKSAN BASINÇLI DÖKÜM VE MAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ ÇALIŞAN ETİK KURALLARI NOT: Bu el kitabı Döksan Basınçlı Döküm çalışanlarının bilmesi gereken önemli politikaları, standartları ve kuralları içermektedir.

Detaylı

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri Bir hizmetin sürüp gidebilmesi için, kişilerin kendi istekleriyle bağışladıkları para ve mülklere Vakıf denir. Bağışlanan mülklerin, eserlerin geleceğe sağlıklı kalabilmeleri korunmalarına bağlıdır. Geçmişin

Detaylı

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA 1-PROJENİN ADI: HAYDİ HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ 2-PROJENİN ÖZETİ: 2013-2014 eğitim- öğretim yılında okulumuz da gerçekleştireceğimiz

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

Stressiz Yaşam Mümkün mü?

Stressiz Yaşam Mümkün mü? On5yirmi5.com Stressiz Yaşam Mümkün mü? Stres günümüzün en önemli sorunlarından biri. Peki stressiz bir yaşam mümkün mü? Psikolog Nilüfer Şişman, bu sorunun cevabını veriyor Yayın Tarihi : 15 Ocak 2010

Detaylı

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat

Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Kültür - Sanat Tarih / Terra Cotta Savaşçıları, Çin Halk Cumhuriyeti Kitap / Türkan Röportaj / Doç. Dr. Okan Gülbahar El Sanatları / Geleneksel

Detaylı

EVRİM TRANSCENDENCE 10 EKİM DE SİNEMALARDA!

EVRİM TRANSCENDENCE 10 EKİM DE SİNEMALARDA! EVRİM TRANSCENDENCE 10 EKİM DE SİNEMALARDA! EVRİM - TRANSCENDENCE Evrim Transcendence filminde Oscar adayı Johnny Depp, Rebecca Hall, Paul Bettany, Cillian Murphy ve Oscar ödüllü oyuncu Morgan Freeman

Detaylı

ÇOKLU ZEKA ÖZELLİKLERİ

ÇOKLU ZEKA ÖZELLİKLERİ ÇOKLU ZEKA ÖZELLİKLERİ I- Açıklama Sizi tam olarak tanımladığına inandığınız her cümlenin yanına 1 yazın. Eğer ifade size uygun değilse, boş bırakın. Sonra her bölümdeki sayıları toplayın. Bölüm 1 Nesneleri

Detaylı

Saf Stratejilerde Evrimsel Kararlılık Bilgi Notu Ben Polak, Econ 159a/MGT 522a Ekim 9, 2007

Saf Stratejilerde Evrimsel Kararlılık Bilgi Notu Ben Polak, Econ 159a/MGT 522a Ekim 9, 2007 Saf Stratejilerde Evrimsel Kararlılık Ben Polak, Econ 159a/MGT 522a Ekim 9, 2007 Diyelim ki oyunlarda stratejiler ve davranışlar akıl yürüten insanlar tarafından seçilmiyor, ama oyuncuların genleri tarafından

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Sürüm Notları. I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler

Sürüm Notları. I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler Sürüm Notları I. Oyuna yeni bir ırk eklendi Persler Pers ırkının bonusları: - +%10 Daha fazla Demir üretimi - %10 Daha ucuz Okçu eğitimi - %10 Daha hızlı Kuşatma Makinesi üretimi - %20 Daha fazla Sefer

Detaylı

ÇALIŞMA KAĞIDI ÖNYARGILI OLMAK

ÇALIŞMA KAĞIDI ÖNYARGILI OLMAK GÜVEN LİSE AFİŞ PANO ÇALIŞMASI AFİŞ PANO ÇALIŞMASI ÇALIŞMA KAĞIDI Ö H K İ B İ R B A Y Ö Z B İ L İ N Ç A Z T T A İ C E S A R E T K İ Ş E İ Y E G Ç Ş O K N K A R A M S A R G Ş Ü V E Ü N İ R C K A R A R L

Detaylı

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM

EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİKTE İLETİŞİM ve YAŞAM BECERİLERİ -2 EVLİLİK ÖNCESİ EĞİTİM EVLİLİKTE İLETİŞİM ve YAŞAM BECERİLERİ 2 SUNUM İÇERİĞİÇ Evlilikte İletişim

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM

GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM GRUP TEKNOLOJİSİ VE HÜCRESEL ÜRETİM Grup Teknolojisi Ve Hücresel Üretim Kavramları Grup teknolojisi oldukça geniş bir kavramdır. Üretim ve endüstri mühendisliği alanlarında

Detaylı

Kara El. Hiç kimse bu loncaya nasıl üye olunacağını ve nasıl yeni üye seçtiklerini bilmez.

Kara El. Hiç kimse bu loncaya nasıl üye olunacağını ve nasıl yeni üye seçtiklerini bilmez. Amon Amon Diğer bir ismi büyücü katilleri olan bu lonca temel olarak güçlerini Talons gezegeninden alırlar. Efsayene göre çok uzun yıllar önce Talons gezegeninden dünyamıza bir parça düşmüş. Bunu merak

Detaylı

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda!

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! SUNUMUMUZA HOŞGELDİNİZ Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! Haber ve bilgi verme amacı başta olmak

Detaylı

Eski çağlara dönüp baktığımızda geçmişteki gç ş insan topluluklarının yazılı, yazısız kültür miraslarında Güneş ve Ay tutulmalarının nedeni hep doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan tasvirlerde

Detaylı

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir.

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir. Rehberlik Servisinin Ve Rehberliğin Tanıtılması Rehberlik Nedir? Rehberlik; eğitimde bir hizmet alanı olarak demokratik ortam içinde öğrencinin bedensel, zihinsel ve sosyal bütün kapasitelerini en ileri

Detaylı

www.astromedya.com Örnek Tarot Okuması

www.astromedya.com Örnek Tarot Okuması Örnek Tarot Okuması Bir tarot okuması, bilinçaltına atılmış bir oltadır. Bizler yani tarot okuyucuları, sizin zihninize, bilinçaltınıza olta atarak, sebeplerini ve sonuçlarını zaten sizin biliyor olduğunuz

Detaylı

Yazılım Ekonomisi ve Özgür Yazılım. Bora Güngören 26 Ağustos 2006

Yazılım Ekonomisi ve Özgür Yazılım. Bora Güngören 26 Ağustos 2006 Yazılım Ekonomisi ve Özgür Yazılım Bora Güngören 26 Ağustos 2006 Seminer Programı Yazılım Nedir? Yenir mi? Yazılımın Ekonomideki Yeri Nedir? Özgür Olmayan Yazılım Ekonomisi Nasıl İşler? Özgür Yazılım Nasıl

Detaylı

Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde hem de iş güvenliği mevzuatlarında Acil durum hazırlığı ve bu durumda yapılması gerekenler tanımlanmıştır.

Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde hem de iş güvenliği mevzuatlarında Acil durum hazırlığı ve bu durumda yapılması gerekenler tanımlanmıştır. ACİL DURUM Afet olarak değerlendirilen olaylar ve dikkatsizlik, tedbirsizlik, ihmal, kasıt ve çeşitli amaçlarla meydana getirilen olayların tümünün yol açtığı hallerdir. Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde

Detaylı

ONLINE MÜLAKATLARIN AVANTAJLARI

ONLINE MÜLAKATLARIN AVANTAJLARI ONLINE MÜLAKATLARIN AVANTAJLARI İÇERİK ² Firmalar için Avantajları ² Zamandan Tasarruf ² Marka İmajı ² Pasif Adaylara Ulaşma İmkanı ² Maksimum Adaya Ulaşma ² Hızlı İşe Alım Süreci ² Adaylar için Avantajları

Detaylı

Eğitim bilimlerinde birbiri ile karışan kavramlar.

Eğitim bilimlerinde birbiri ile karışan kavramlar. Eğitim bilimlerinde birbiri ile karışan kavramlar. Kaçma Koşullanması - Kaçınma Koşullanması Farkı Kaçma koşullanması kaçınma koşullanması arasındaki farkı bilmek KPSS denemelerinde ve sınavda arkadaşlara

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

ÖFKE KONTROLÜ. Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi

ÖFKE KONTROLÜ. Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi ÖFKE KONTROLÜ Aşağıdaki kendini değerlendirme soruları bilimsel bir araç olarak tasarlanmış değildir. Amaç; çeşitli durumlardaki davranışlarınıza

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor.

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Günümüz Hava ve Uzay Gücü İnsansız Uçak Sistemlerinin (İUS) Geleceğin Hava Harekâtındaki Rolü Teknolojideki Gelişmelerin

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

Asker hemen komutanı süzerek cevap vermiş; 1,78! Komutan şaşırmış;

Asker hemen komutanı süzerek cevap vermiş; 1,78! Komutan şaşırmış; Yemek Temel, Almanya'dan gelen arkadaşı Dursun'u lokantaya götürür. Garsona: - Baa bi kuru fasulye, pilav, üstüne de et! der. Dursun: - Baa da aynısından... Ama üstüne etme!.. Ölçüm Bir asker herkesin

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

LİSE REHBERLİK SERVİSİ

LİSE REHBERLİK SERVİSİ LİSE REHBERLİK SERVİSİ Verimli Ders Çalışma Ders çalışma konusunda bir çoğunuz da çeşitli şikayetler vardır. Bir kısmınız ders çalışmaya başlamakta güçlük çekerken Bir kısmınız çalışma esnasında derse

Detaylı

ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERDE PERSONEL SEÇİMİ

ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERDE PERSONEL SEÇİMİ ÇOKULUSLU ŞİRKETLERDE PERSONEL SEÇİMİ VE YERLEŞTİRMELER Uluslar arası Personel Seçimi ve İşe Yerleştirmeler Personel planlarına göre ihtiyaç duyulan personelin nitelik ve miktarı önceden saptanmaktadır.

Detaylı

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview)

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview) Görüşme Görüşme Türleri Görüşme Süreci (mülakat-interview) Nitel araştırmada en sık kullanılan veri veri toplama aracıdır. Amacı, bir bireyin iç dünyasına girmek ve onun bakış açısını anlamaktır. Odak

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU İLKÖĞRETİM SOSYAL BİLGİLER DERSİ. SINIF PROGRAMI SINIF ÖĞRENME ALANI / ÜNİTE DERS KAZANIMLARI AFETTEN KORUNMA VE GÜVENLİ YAŞAM KAZANIMLARI İnsanlar, Yerler ve Çevreler: Yaşadığımız Yer Doğal afetler karşısında

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

fizik güncesi ALBERT EINSTEIN DAN 10 HAYAT DERSİ Haftalık E-bülten MARMARİS KAMPÜSÜ

fizik güncesi ALBERT EINSTEIN DAN 10 HAYAT DERSİ Haftalık E-bülten MARMARİS KAMPÜSÜ fizik güncesi MARMARİS KAMPÜSÜ Haftalık E-bülten Sayı: 3 / 13.03.2015 Hazırlayanlar Defne TÜRKER Herkes zekidir. Ancak bir balığı ağaca tırmanma kabiliyetine göre değerlendirirseniz tüm hayatını aptal

Detaylı

HADDİNİ BİLMEMEK YA DA İSTİDRAC

HADDİNİ BİLMEMEK YA DA İSTİDRAC Niyeti temiz olan ve haddini bilen bir Müslüman, başarıya, nîmete karşı şükrünü edâ edemez ise, Allah (CC) o kişiyi bir mahrûmiyete, bir sıkıntıya mâruz bırakır. Meselâ, dikkat ediniz, bir başarıya imzâ

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

DOUBLE SQUEEZE (Çift Sıkıştırma)

DOUBLE SQUEEZE (Çift Sıkıştırma) OULE SQUEEZE (Çift Sıkıştırma) olay olmasına rağmen, Çift Sıkıştırma tekniğini tam olarak anlamış oyuncu sayısı azdır. Halbuki bütün Çift Sıkıştırma lar bir kaç basit ana prensibe dayanır; aşağıdaki çalışmayı

Detaylı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı

Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı Atatürk ün Kişisel Özellikleri Atatürk cesur ve iyi bir liderdir Atatürk iyi bir lider olmak için gerekli bütün özelliklere sahiptir. Dürüstlüğü ve davranışları ile her zaman örnek olmuştur. Gerek devlet

Detaylı

SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE. Doç. Dr. Mutlu ERBAY

SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE. Doç. Dr. Mutlu ERBAY SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE Doç. Dr. Mutlu ERBAY İstanbul 2013 Yay n No : 2834 İletişim Dizisi : 97 1. Baskı - Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-858 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay

Detaylı

14 12 Bu ifadenin ne zaman kaba olduğu ne zaman gerekli olduğu konusunda onunla konuşabilirsiniz. Annebaba yanındayken ona nazikçe teklif edilen bir şeyi istemediğini Hayır diye bağırarak ifade etmek doğru

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir?

Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir? Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir? BU KİTABI OKUYUN VE İLİŞKİLERİNİZDE GÜÇLÜ, BAŞARILI VE SEVGİ DOLU OLUN İşte size NLP Lideri Mustafa KILINÇ tan sayfalarını peşpeşe çevireceğiniz bir kitap daha. İster

Detaylı

Niçin değişmek zorundayız?

Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Zorunlu olunduğu için Kaynaklarını verimli kullanmak için Rekabet edebilmek için Kurumların kendileri ile yarışmaları için Farklı olabilmek için Hızlı

Detaylı

2014-2015 DEDELER İLKOKULU

2014-2015 DEDELER İLKOKULU 2014-2015 DEDELER İLKOKULU PROJE ADI: MANGALA OYUNU HEDEF KİTLE: 4-5 ve 6-7-8. Sınıf Öğrencileri PROJE SÜRESİ Başlama : 01 ARALIK 2014 Bitiş : 01 OCAK 2015 KATILIM: 4-5 ve 6-7-8. Sınıf Öğrencileri PROJENİN

Detaylı

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR?

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? SELDA TÜRKMEN le EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? EFT, orijinal İngilizce isminin baş harflerinin kısaltmasıdır; "Emotional Freedom Techniques". İnsanda huzursuzluk yaratan bütün kötü duygulardan

Detaylı

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır.

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır. BEN BĐR YAŞAM KOÇUYUM 7.SEANS Koçluk ve danışmanlık Bazen öyle zamanlar olur ki danışanlarınızın koçluk hizmetinin sınırları içinde olmayan problemlerine yardım etme durumunda kalırsınız. Böyle zamanlarda

Detaylı