Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET"

Transkript

1 Genetk Algortma le İk Boyutlu Şekl Yerleştrme Metn Özşahn 1 ve Mustafa Oral 2 1) Çukurova Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Endüstr Mühendslğ Bölümü, Adana, Turkey 2 Çukurova Ünverstes Blgsayar Mühendslğ Bölümü, Adana, Turkey ÖZET Brçok endüstrde kesme, paketleme ve yerleştrme le lgl faalyetler gerçekleştrlmektedr. Bu faalyetler gerçekleştrlrken öneml olan nokta, mnmum alan htyacı le şekllern yerleştrleceğ k boyutlu düzleme yerleştrlmesdr. Bu yerleştrme şlem le br tessn yerleşm planı oluşturulmakta, kesm şlemlernde kullanılan çelk, tahta, kumaş gb k boyutlu şekllern k 2D düzlemlern üzerlerne yerleştrlmes yapılmaktadır. Bu problem NP zor denlen optmzasyon problemler sınıfına grmekte ve bu nedenle blnen geleneksel optmzasyon yöntemlernn yerne optmuma yakın sonuçlar üreten sezgsel algortmalardan yararlanılmaktadır. Bu algortmalar arasında öneml br sezgsel optmzasyon yöntem genetk algortmalardır. Genetk algortmalar doğada gözlemlenen evrmsel sürece benzer br şeklde çalışan arama ve enyleme yöntemdr. Bu çalışmada k boyutlu dörtgensel şekllern, k boyutlu dörtgensel ve çember şeklndek düzlemlere yerleştrlmesnde maksmum alan kullanımı le yerleşmn yapılması ve şekllern önem derecesne göre maksmum oranda yerleştrlmes amacıyla genetk algortma kullanılmıştır. Çalışmada özel br yerleştrme algortması le şekllern genetk algortmada kodlanana yerleşm sırasına göre düzlem üzerndek yerler saptanmıştır. Yapılan çalışmada genetk algortmanın, k boyutlu yerleştrmede başarılı sonuçlar verdğ görülmüştür. Anahtar Kelmeler: Genetk algortma, şekl yerleştrme, yerleşm tasarımı, optmzasyon 2 Dmensonal Shape Allocaton wth Genetc Algorthm In a lot of ndustry, the actvtes concerned cuttng, packng and locaton s appled. Whle these actvtes are appled, the mportant pont s shapes allocaton wth mnmum space requrement on a 2D surface. Wthn ths allocaton actvty, a faclty s layout plan s generated and 2D shapes as steel, cotton whch s used for cuttng process s layouted on 2D surface. Ths problem s gong on NP-hard optmzaton problem class and so heurstc algorthms whch produce near optmal solutn are benefted nstead of known tradtonal optmzaton methods. Genetc algorthm s a mportant algorthm among these knd of heurstc optmzaton methods. Genetc algorthms whch work lke lvng evulotonal process n nature are search and optmzaton methods. In ths study, genetc algorthm wer used for allocaton 2D shapes on 2D rectangular and rng surface wth purpose of maxmum surface utlzaton and maxmum allocaton rate accordng to shapes mportant levels. In ths study, shapes locatons on the surface are assgned wth a specal locaton algorthm accordng to locaton sequence codng by genetc algorthm. Key Words: Genetc algorthm, 2D shape allocaton, layout desgn, optmzaton 1

2 1. GİRİŞ İş hayatının her aşamasında karşılaşılan öneml konulardan br yerleşm problemlerdr. Yalnızca ş hayatının değl aynı zamanda yerleşm konusu düşünüldüğünde aslında nsanoğlunun hayatının öneml br parçasıdır. Aslında yerleşm problemlernn de odak noktası tıpkı tüm dğer optmzasyon problemlernde olduğu gb kaynakların uygun br şeklde kullanılmasıdır. Problemn çerğ genelde düzenl veya düzensz k veya üç boyutlu şekllern yatay br düzleme veya tamamyle üç boyutlu br nesnenn çersne yerleştrlmesdr. Bu problemn geçmş çok uzun olmamasına rağmen br çok alanda bu problem türler le karşılaşılmıştır. Bu problem türlernden br de hç şüphesz tess yerleşm problemdr. Tess yerleşm problem yatay br düzleme tess veya bölümlerden oluşan koleksyonu en uygun br şeklde yerleştrmes konusunda karar vermey amaçlamaktadır. Yerleştrlmes düşünülen her br tess le dğer tessler arasında br lşk çft bulunmaktadır. İlşk çftler k tess arasındak hem mktarsal olarak malzeme akışlarını hem de malyetler göstermektedr. İlşklern çoğalması problemlern çözümünü zorlaştırmaktadır. Tess yerleşm problem, mmar yerleştrme planlamasında, üretm hücre yerleşmnde ve VLSI tasarımında çok çeştl uygulamaları olan br NP zor kombnasyonel optmzasyon problemdr (Tam ve L, 1991). Tess yerleşm problem belrl br alana htyaç duyan departmanlar kümesnn yerleştrlmes le lgldr. Departman oranları btşk br matrs tarafından tanıtılmaktadır. Bu matrs üzernde br departmanın dğerne yakın olma steğ anlatılablmektedr. İlk çalışmalar k boyutlu tess yerleşm üzerne olsa da günümüzde çalışmalar artık blgsayarların da gelşm le brlkte üç boyutlu yerleşmlern optmze edlmesne odaklanmaktadır. Hem k boyutlu hem de üç boyulu yerleşmlerde uygulanan yöntem uygun br yerleşm sırasının bulunup uygulanmasıdır. İk boyutlu şekl yerleştrme alanında yapılan dğer çalışmaların amaçları arasında, uygun sayıda düzensz ve düzenl şekllern belrl br düzleme yerleştrlmesdr. Bu alandak çalışmaların uygulamaları se genellkle sanay alanlarda özellkle metal kesmlernde, paneller üzerne en uygun şeklde en az boş yer bırakacak şeklde yerleştrlmes veya kumaş üzerne en az boşa harcanacak kumaş bırakılacak şeklde daha sonra brleştrlecek olan gys 2

3 parçalarının yerleştrlmesdr. Netcede bu tür çalışmaların ortak problem noktası yerleşm tasarımıdır (LD-layout desgn). Yerleşm tasarımı, özel olarak seçlmş br alanda, belrl amaçsal öncelkler ve kısıtları sağlayan modüllern monte edlmesdr. Genş br uygulama alanı olan bu problem tesslerde dahl olmak üzere, VLSI, gazetelere haberlern yerleşm, çeştl endüstrlerde kesme ve paketleme uygulamaları le lgldr (Ahmad ve arkadaşları, 2004). Lteratürde lgl problemn çözümü çn brçok algortma önerlmştr. Önerlen bu yöntemler arasında, bazı sezgsel yerleşm yöntemler (CORELAP v.b. ), genetk algortma yöntemler, blgsayara dayalı sstemler le üretlen alternatf yerleşmler bulunmaktadır. Bu yöntemler belrlenmş olan amaçlara göre farklı şekllerde uygulanmışlardır. Hazırlanmış olan bu çalışmada k boyutlu düzenl şekllern uygun yerleşmlernn bulunmasında genetk algortma yaklaşımı uygulanmıştır. Bu çalışmada amaç belrl yerleştrme öncelklerne sahp olan kare veya dkdörtgen gb şekllern dörtgen veya çember gb şekller üzerndek yerleşm fonksyonlarını optmze edecek uygun yerleşm sırasının bulunmasıdır. Burada genetk algortma le brlkte br yerleştrme algortması önerlmştr. Bu amaçla genetk algortma le uygulamalar yapılmış ve sonuçlar değerlendrlmştr. 2. İKİ BOYUTLU ŞEKİL YERLEŞTİRME Lteratürde bu alanda yapılmış öneml çalışmalar mevcuttur. Yapılan çalışmalar ve gelştrlen yen yöntemler lgl problemn optmum çözümünü hızlandırmaktadır. Gelştrlen sezgsel algortmalar ve dğer yöntemler le çözüm uzayı çok genş br yelpazeye sahp olan k boyutlu şekl yerleştrme problemlemlernn çözümünde gelşmeye açık olduğunu göstermektedr. Problemn yapısını anlamak çn model yapısının ncelenmes daha açıklayıcı olacaktır Problem Formülasyonu Genellkle her optmzasyon problemnde olduğu gb br amaç fonksyonu ve kısıtlar bu problem türünde de mevcuttur. İk boyutlu şekl yerleştrmede amaçlar;. Kullanılmayan yüzeyn mnmze edlmes veya yüzey kullanım oranı maksmzasyonu. Önem düzeyne göre k boyutlu şekllern yerleştrlme oranı,. Tess problemler olarak düşünüldüğünde toplam malzeme akışının mnmze edlmes gb amaçlar lteratürde yaygın olarak kullanılmaktadır. 3

4 Bu çalışmada knc sırada belrtlen amaca göre denklemler kurulmuş ve model oluşturulmuştur. Bu amaca göre problem formülasyonu şöyledr. Değşkenler M. k boyutlu şekln yerleştrme önem dereces (oran veya katsayı), G. k boyutlu şeklle yapılan yerleştrme sayısı, T. k boyutlu şeklden yerleştrleblecek sayı, A. k boyutlu şekln yükseklğ, B. k boyutlu şekln uzunluğu Y hedef yerleşm fonksyonu, S kullanılablecek toplam yerleşm alanı, Amaç Fonksyonu; Max( Y n M 1 n 1 * G M ) (1) Alternatf amaç fonksyonu; n G * A * B 1 Max( Ya S x100) (2) Kısıtlar; G T =1,2.n (. şeklden maksmum yerleştrme kısıtı) (3) n 1 ( G * A * B ) S (kullanılablecek alan kısıtı) (4) 4

5 Bu çalışmada belrtlen problem formülasyondak amaç fonksyonuna uygun çözüm araştırılmıştır. Formülasyon şletlmes belrl br yerleşm algortması le gerçekleştrlmştr. Aynı zamanda alternatf olarak yerleşm kullanım oranı da ncelenmştr. Yerleşm yapılırken öneml br kısıt da k şekln hçbr şeklde çakışmamasıdır. Denklem 1 de belrtlen amaç fonksyonu yerleşm önem le yerleşm sayısının çarpımının ağırlıklı ortalamasının alınması le hesaplanmaktadır. Alternatf amaç fonksyonu se tüm yerleşm tamamlandıktan sonra kullanılablecek olanın yüzde ne kadarlık kısmının kullanıbldğn hesaplamaktadır. Her k amaç fonksyonunun hedef en yüksek değere ulaşmaktır. Denklem 3 le gösterlen kısıt se br şeklden en fazla zn verlen sayıda yerleştrme yapılmasını sağlayan kısıttır. Son olarak denklem 4 de kullanılablecek alan bttğnde yerleşmn sonlandırılmasını sağlamaktadır Çözüm Yaklaşımları Lteratürde genş br uygulama alanına sahp olan yerleşm problemler gelşm le brlkte artık üç boyutlu yerleşm problemlernn çözümünde de uygulamalara sahp olmaktadır. Yapılan çalışmaların çoğu lgl problemn çözümünde çözüm uzayının daraltılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Netcede zor br problem sınıfı olan yerleşm problemlernde ulaşılan çözümün tamamyle optmal çözüm olduğunu söylemek yerleşm yapılacak şekllern sayısı veya düzgünsüzlüğü arttığında zorlaşmaktadır. Yerleşm problemlernde öneml br nokta herhang br modülün veya parçanın br adım kayması ble topolojk yapıda değşk alternatf çözüm numuneler doğurablmektedr. Bu alanda yapılacak taramalar çok küçük problemler çn ble sonsuz olablmekte ve genellkle daha fazla önem se soft optmzasyon yöntemlerne verlmektedr. Yerleşm tasarım problemlernn çözümü çn çeştl sezgsel, meta sezgsel ve analtk yöntemler yayınlanmıştır. Çözümün bulunmasında en blnen sezgsel yöntemlerden br quadratk atama yöntemdr. Bu yaklaşımda k boyutlu yüzey br grd yapısına dönüştürülmektedr (Ahmad ve arkadaşları, 2004). Bu k boyutlu yüzey üzernde şekllerde grdlere dönüştürülerek sırayla yerleşmler sağlanmaktadır. Önceden de belrtldğ gb bu problem türlernn çersnde sanay, tekstl, naklyat gb br çok sektörde uygulamalar yer almaktadır. Günümüzde şletmeler bu problemlern çözümünde pek blmsel yöntemlerden faydalanmamakta ve gelşgüzel gerçekleştrlmektedr. Ancak bu durum her yıl boşa harcanan malyetler düşünüldüğünde sıkıntılar yaratmaktadır. Ancak bu alandak çalışmalarda gerekl önem gösterlmemektedr. 5

6 Paketleme problemler palet yüklemes, tekstl kesm, konteynır yükleme ve yerleşm problemlernn çeren br çok durum sayesnde önem kazanmaktadır. Bazı problemler çakışma olmadan daha büyük br alanı çersnde çoklu nesnelern (2-D, 3-D) y br hazırlaması le lgl optmzasyon problemlerdr. Yerleşm sürecnn temel amacı malzeme kullanımını maksmze etmek ve boş alanı mnmze etmektr (Halavat ve arkadaşları, 2005). Parça kesm problemler, brkaç çalışma alanının gelşmesn motve eden, gerçek dünyadak ş ve sanay uygulamalarında farklı kısıtlar le oluştuğu gb yöneylem araştırmasında çalışılan lk problemlerden brdr. Genellkle, bu optmzasyon problemler, parça olarak smlendrlen, küçük objeler kümesnn stok paneller le smlendrlen daha büyük nesnelern çersne genellkle kullanılmayan alanın mnmze edlmesn sağlama amacıyla yerleştrlmes le lgl problemlerdr. Bu problemlern çözümünde günümüzde tam ve sezgsel olmak üzere k yaklaşım ortaya çıkmıştır. Sezgsel yöntemler spesfk kısıtları da hesaba katmada ve br çözümün kaltes le çözüm süres arasında y br ödünleşm sunmasında daha büyük esneklklere sahptrler, yy sağlarlar ancak optmal çözümü garant edemezler. Kesne veya tam algortmalar doğrusal, dnamk tabanlı veya br dal sınır algortması kullanmaktadır. Lteratürde bu alanda brçok çözüm yaklaşımından faydalanılmıştır. Kullanılan çözüm yaklaşımları arasında, genetk algortma, tavlama benzetm,analtk yöntemler, meta sezgsel yöntemler ve bazı hbrd yöntemlerden faydalanılmıştır. Rojas ve Torres (2007) yapmış oldukları çalışmada br bankadak ofslern yerleştrlmes şlemnde genetk algortma yaklaşımından faydalanmışlardır. Bu yaklaşımdan faydalanarak br karar destek sstem önermşlerdr. La ve Chan (1997) parça kesm problemlernde br denemel yaklaşım kullanmışlardır. Bu yaklaşım sezgsel br rutn kullanmaktadır. Kullandıkları yaklaşım matematksel programlama yöntem le karşılaştırıldığında denemel yaklaşım hesaplamada daha etkl olsa da ne var k az da olsa daha fazla kesm kayıplarına neden olmaktadır. Dagl ve Phosyanonda (1997) aynı zamanda yerleşm sırası çn br genetk algorma grds oluşturan ve yapay snr ağları le brleştrlen br kayan yöntem kullanmışlardır Önerlen Yerleşm Algortması Yerleşm sırasının yaratılmasında kullanılan yöntemler kadar yerleşm fonksyonunu sağlayacak yöntem de büyük önem arz etmektedr. Genel yaklaşımlardan br sol üst yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre yerleşecek alan grdsel alanlara bölünür ardından sağ üst 6

7 kısımdan yerleşecek nesne kayarak başka br nesne le uç uca gelene kadar hareket ettrlr. Bu şeklde kullanılablr yerleşm alanı kalmayıncaya kadar yerleşm sürdürülmektedr. Bu çalışmada kullanılan çembersel veya dörtgensel alanlara yerleştrme problemler çn gerekl bazı varsayımlar şöyledr;. Tüm parça kümes tanımlı ölçülere sahptr,. Tek br obje sınırsız yükseklk ve genşlkte sabt ölçülere sahptr,. Tüm parçalar dkdörtgensel yapıya sahptr, v. Parçalar 90 döndürüleblmektedr v. Çakışmalara zn verlmemektedr (Dyckhoff, 1990). Bu varsayımlar altında gelştrlen algortma şöyle şlemektedr. Öncelkle sıradak parça veya şekl seçlmektedr. Seçlen parçanın döndürülmeye uğrayıp uğramayacağı belrlendkten sonra en sol üst köşeden yan sıfır noktasında yerleşm şlem başlatılır. Yukarıdan aşağıya doğru parça brm kare kare kaydırılır. En alt noktaya gelndğnde yerleşm yapılamamışsa bu sırada yne sıfır noktasına dönülür ancak yatayda bulunulan noktadan br brm sağa hareket ettrlr. Yerleşm gerçekleşnceye kadar bu süreç sürdürülür, eğer parça yerleşmez se br sonrak parçaya geçlr ve bu süreç ya bütün yerleşm sırası uygulanana kadar ya da yerleşecek alan kalmayıncaya kadar sürdürülür. Brm kareler şeklnde kayma gerçekleştrldğ çn bu yönteme kayan kareler algortması adı verlmştr. Bu yöntemn avantajı hem hızlı olması hem de aynı zamanda br adım sonra doldurulmayacak br alan belk beş veya altı adımdan sonra doldurulablme şansına sahp olmaktadır. 3. GENETİK ALGORİTMA İLE ŞEKİL YERLEŞTİRME Çözüm yaklaşımlarının artması yerleştrme tasarımı problemlernn çözümünde optmal çözümlere yaklaşımı arttırmaktadır. Bu çözüme ulaşırken çözümün kaltesn etkleyen öneml br etken çözüm hızıdır. Çözüm uzayının son derece genş olduğu özellkle kombnatoryonel optmzasyon problemlernn çözümünde genetk algortma gb sezgsel yaklaşımlardan yararlanılmaktadır. Genetk algortma lk olarak Bremerman (1958) tarafından 1958 de gelştrld ancak popülartesn genetk algortmayı blgsayar blmnn çersne mekanzmalar uygulama amacıyla doğada düzenl çalışma adaptasyonuna uygulayan Holland sağlamıştır (Holland, 1962). 7

8 Son yıllarda optmzasyonun önem, br çok büyük ölçekl kombnetarol optmzasyon(combnatoral optmzaton) problemlernn ve yüksek kısıtlı mühendslk problemlernn günümüz blgsayarlar le yaklaşık olarak çözülebldğnden daha da artmıştır. Genetk algortmaların (GA) amacı böyle kompleks problemlerdr. Bu problemler, olasılıklı algortmalar sınıfına at olmakla brlkte rasgele algortmalardan çok farklıdr (İşç ve Korukoğlu, 2003). Şekl 1 de genetk algortmanın akış dyagramı görülmektedr. Genetk algortmanın temel yapısı nsan neslnn ve Darwn n hayatta kalma prensbne dayanmaktadır. İşlevsellğ le optmzasyon problemlerne uygulamada başarılı sonuçlar alınmaktadır. Şekl 1. Genetk Algortmanın şleyş Bu çalışmada k boyutlu şekl yerleştme problemnn çözümünde genetk algortma yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada genetk algortma şu adımlardan oluşmaktadır;. Amaç fonksyonunun Tanımlanması: Çalışmada amaç fonksyonu olarak denklem 1 dek amaç fonksyonu yan şekllern yerleşm önemlerne göre yerleştrlme sayılarını gösteren ağırlıklı ortalama kullanılmıştır. Aynı zamanda denklem 2 dek yerleşm kullanım oranının değşm grafksel olarak ncelenmştr. 8

9 . Çözüm Temslnn Yapılması: Çözümün temsl yan seçlen kromozomun yapısı Şekl 2 de görülmektedr. Kromozomum brnc bölümünde yer alan kodlar şekllern yerleştrlme kod sırasını knc kısım se şekln döndürme yapılıp yapılmayacağını göstermektedr. Yerleştrlecek şekl sayısı ne kadar se kromozom yapısı da o sayıda uzamaktadır. G1 G2 G3 G4 G5 Y1 Y2 Y3 Y4 Y Yerleşm Sırası Yerleşm Yönü Şekl 2. Çözümün Temsl. Başlangıç Toplumunu Oluşturulması: Çözümün temsl yapıldıktan sonra alternatf çözümler gösteren başlangıç toplumu rastgele oluşturulmuştur. v. Çözüm temsllernn uyumunun hesaplanması: Oluşturulan çözüm alternatflernn seçlen yerleşm yöntemne göre Delph programlama dlnde hazırlanmış olan program yardımıyla yerleşmler yapılmış ve hedef fonksyon değerler hesaplanmıştır. v. Ebeveynlern Seçm: Bu aşamada popülasyon çersnden yen breyler üretlmesn sağlamak çn rulet teker yöntem le ebeveynlern seçm şlem yapılmıştır. v. Çaprazlama ve Mutasyon: Ebeveynler seçldkten sonra k brey arasında br çaprazlama şlem uygulanmıştır. Çalışmada çaprazlama oranı %100 alınmıştır. Çaprazlama yapılırken uygulanan yöntem kromozomda yer alan her br gen çn 0 ve 1 olmak üzere k sayıdan br rastgele seçlmştr. Bu sayılar lgl gende çaprazlama yapılıp, yapılmayacağını belrlemektedr. Bu aşamada ancak bazı stenmeyen çaprazlamalar oluşablmektedr. Bu nedenle br tamr fonksyonu yardımıyla çaprazlama hataları gderlmştr. Çaprazlama yapıldıktan sonra seçlen mutasyon oranına göre eğer mutasyon varsa rastgele k gen arasında gen değşm yapılarak değşm yapılmaktadır. v. Nesl Değşm: Çocuk breyler bulunduktan sonra bu breylern yen nesle katılması sağlanmaktadır. Bu nesl değşm sırasında seçlen y brey aktarım oranı kadar yüksek hedef değerne sahp brey yen nesle otomatk olarak aktarılmaktadır. 9

10 v. Çözümün Sonlandırılması: Bu süreç belrlenen terasyon sayısı kadar çalıştırılarak genetk algortma le bulunan sonuçların grafksel olarak en y yerleşme sahp brey çözüm olarak seçlerek şlem sonlandırılmıştır. Bu aşamalar Delph 7.0 programlama dl le hazırlanan br arayüz le çalıştırılarak k boyutlu şekl yerleştrme problem çn çözüm bulunmuştur. Hazırlanan arayüz Şekl 3 de görülmektedr. Şekl 3. Delph programlama dl le hazırlanan yazılım arayüzü 4. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Bu çalışmada lteratürdek dğer çalışmalardan farklı olark k boyutlu dörtgensel şekllern hem dörtgensel büyüklükte br Alana, hem de çembersel br yüzeye yerleşmnde önerlen kayan kareler algortması yerleştrme yöntem le genetk algortma yaklaşımından faydalanılmıştır. Yaklaşımın test edlmesnde seçlen verler çn çözüm performansı ncelenmştr. Varsayılan verler Tablo 1 de görülmektedr. 10

11 Tablo 1. Çözüm performansı çn seçlen örnek verler Şekl Kodu Genşlk Yükseklk Sayısı Yerleşm Önem 1 20 br 10 br br 40 br 15 1 Üzerne yerleştrlmek çn seçlen dörtgensel yüzeyn yükseklğ ve genşlğ 100 br olarak alınmıştır. Çembersel yüzeyn yarıçapı se 50 br olarak alınmıştır. Bu verler çn bazı senaryolar le çözüm performansları araştırılmıştır. Bu senaryolar ve sonuçlar şöyledr;. Senaryo 1: Popülasyon büyüklüğü 20, terasyon sayısı 20, mutasyon oranı %20 ve eltzm oranı %20, dörtgensel yüzey Bu senaryo 4GB ram ntel core 2 duo 2.13 GHz şlemcl 64 bt şletm sstem olan br blgsayarda çalıştırılmıştır. Çözüm süres 12 sn olarak gerçekleşmştr. Bu senaryoya göre yerleşm kullanım oranı %90 olarak hesaplanmıştır. Bu çözüme göre 1 nolu şekllern %88 yerleştrlmş ancak 2 nolu şekllern %46 sı yerleşmştr. Bu çözüme göre kromozom dzlş Tablo 1 de görülmektdr. Şekl 4 te se çözümün grafksel durumu mevcuttur. Tablo 1. Senaryo 1 le bulunan çözümün temsl Yerleşm Sırası Yerleşm Yönü

12 Şekl 4. Senaryo 1 çözümün grafksel gösterm. Senaryo 2: Popülasyon büyüklüğü 100, terasyon sayısı 20, mutasyon oranı %20 ve eltzm oranı %20, dörtgensel yüzey Bu senaryo 4GB ram ntel core 2 duo 2.13 GHz şlemcl 64 bt şletm sstem olan br blgsayarda çalıştırılmıştır. Çözüm süres 42 sn olarak gerçekleşmştr. Bu senaryoya göre yerleşm kullanım oranı %90 olarak hesaplanmıştır. Bu çözüme göre 1 nolu şekllern %52 s, 2 nolu şekllern %73 ü yerleşmştr. Bu çözüme göre kromozom dzlş Tablo 2 de görülmektdr. Şekl 5 te se çözümün grafksel durumu mevcuttur. Tablo 2. Senaryo 2 le bulunan çözümün temsl Yerleşm Sırası Yerleşm Yönü

13 Şekl 5. Senaryo 2 çözümün grafksel gösterm. Senaryo 3: Popülasyon büyüklüğü 100, terasyon sayısı 100, mutasyon oranı %50 ve eltzm oranı %20, dörtgensel yüzey Bu senaryo 4GB ram ntel core 2 duo 2.13 GHz şlemcl 64 bt şletm sstem olan br blgsayarda çalıştırılmıştır. Çözüm süres 364 sn olarak gerçekleşmştr. Bu senaryoya göre yerleşm kullanım oranı %92 olarak hesaplanmıştır. Bu çözüme göre 1 nolu şekllern tamamı, 2 nolu şekllern %40 ı yerleşmştr. Bu çözüme göre kromozom dzlş Tablo 3 de görülmektdr. Şekl 6 te se çözümün grafksel durumu mevcuttur. Tablo 3. Senaryo 3 le bulunan çözümün temsl Yerleşm Sırası Yerleşm Yönü

14 Şekl 6. Senaryo 3 çözümün grafksel gösterm v. Senaryo 4: Popülasyon büyüklüğü 20, terasyon sayısı 100, mutasyon oranı %20 ve eltzm oranı %20, çember yüzey Bu senaryo 4GB ram ntel core 2 duo 2.13 GHz şlemcl 64 bt şletm sstem olan br blgsayarda çalıştırılmıştır. Çözüm süres 84 sn olarak gerçekleşmştr. Bu senaryoya göre yerleşm kullanım oranı %76,9 olarak hesaplanmıştır. Bu çözüme göre 1 nolu şekllern %72 s, 2 nolu şekllern %26 sı yerleşmştr. Bu çözüme göre kromozom dzlş Tablo 4 de görülmektdr. Şekl 7 de se çözümün grafksel durumu mevcuttur. Tablo 4. Senaryo 4 le bulunan çözümün temsl Yerleşm Sırası Yerleşm Yönü

15 Şekl 7. Senaryo 4 çözümün grafksel gösterm Elde edlen sonuçlar k boyutlu şekl yerleştrme problemlernde genetk algortmanın y sonuçlar verdğnn göstermektedr. Ancak genetk algortmanın performansını etkleyen parametreler senaryolardan da görüldüğü gb mevcuttur. Yerleştrlecek şekller fade edlen ver set çn en y yerleşmlern elde edlmes çn uygun genetk algortma parametrelernn bulunması le daha y sonuçlar elde edleblecektr. Bu çalışmada kullanılan algortmanım aslında gerçek hayatta üç boyutlu şekllern yerleşmnde düşünülmes belk de daha çok uygulama alanı bulmasına olanak sağlayacaktır. Bunun yanında k boyutlu şekllern düzensz olduğu yan belrl br dörtgensel veya geometrk br yapıda olmadığı durumlarda problem daha karmaşıklaşacak belkde kullanılan yerleşm algortmasının da değştrlmştr. Genetk algortma yaklaşımı k boyutlu şekl yerleştrme optmzasyonlarının gerçekleştrlmesnde y sonuçlar elde edlmes belrtlen önerler doğrultusunda daha y olacaktır. 15

16 KAYNAKLAR 1. Ahmad, A. R., Basr A. O., Hassanen K. and Imam M. H. (2004), Improved Placement Algorthm for Layout Optmzaton, The 2nd Internatonal Industral Engneerng Conference (IIEC2004), December 19-21, 2004, Ryadh, Saud Araba. 2. Bremermann, H.J. The evoluton of ntellgence. The nervous system as a model of ts envronment, Techncal report, no.1, contract no. 477(17), Dept. Mathematcs, Unv. Washngton, Seattle, July, Dagl C. H. and Poshyanonda P., New approaches to nestng rectangular patterns. Journal of Intellgent Manufacturng 8, Dyckhoff H., Typology of cuttng and packng problems. European Journal of Operatonal Research 44, Halavat R., Shourak S. B., Noroozan M., and Zadeh S. H., Optmzng Allocaton of Two Dmensonal Irregular Shapes usng an Agent Based Approach, World Academy of Scence, Engneerng and Technology İşç Ö. Ve Korukoğlu S. (2003), Genetk Algortma Yaklaşımı ve Yöneylem Araştırmasında Br Uygulama, Yönetm Ve Ekonom Yıl:2003 Clt:10 Sayı:2 Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. Mansa. 7. J. H. Holland. Outlne for a logcal theory of adaptve systems. Journal of the Assocaton for Computng Machnery, 3, 1962, pp K. Y. Tam and S. G. L, A herarchcal approach to the faclty layout problem, Internatonal Journal of Producton Research 29(1): La K. K. and Chan W. M., An evolutonary algorthm for the rectangular cuttng stock problem. Internatonal Journal of Industral Engneerng 4, Rojas G. S., Torres J. F. (2007), Genetıc Algorthms For Desgnng Bank Offces Layouts, 19th Internatonal Conference on Producton Research, July

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI Fırat Ünverstes-Elazığ MİTRAL KAPAK İŞARETİ ÜZERİNDEKİ ANATOMİK VE ELEKTRONİK GÜRÜLTÜLERİN ABC ALGORİTMASI İLE TASARLANAN IIR SÜZGEÇLERLE SÜZÜLMESİ N. Karaboğa 1, E. Uzunhsarcıklı, F.Latfoğlu 3, T. Koza

Detaylı

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 1999 : 5 : 1 : 951-957

Detaylı

EVRİMSEL ALGORİTMA İLE SINIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZASYON

EVRİMSEL ALGORİTMA İLE SINIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZASYON EVRİMEL ALGORİTMA İLE INIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZAYON Ş. BALKU, R. BERBER Ankara Ünvetes Mühendslk Fakültes, Kmya Mühendslğ Bölümü Tandoğan, 06100 Ankara ÖZET Aktf çamur proses atıksu arıtımında kullanılan

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

Ali Öztürk Accepted: January 2010. ISSN : 1308-7231 serhatduman@duzce.edu.tr 2010 www.newwsa.com Duzce-Turkey

Ali Öztürk Accepted: January 2010. ISSN : 1308-7231 serhatduman@duzce.edu.tr 2010 www.newwsa.com Duzce-Turkey ISS:1306-3111 e-journal of ew World Scences Academy 2010, Volume: 5, umber: 1, Artcle umber: 1A0066 Serhat Duman EGIEERIG SCIECES M. Kenan Döşoğlu Receved: March 2009 Al Öztürk Accepted: January 2010 Pakze

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Zaman pencereli çok araçlı dağıtım toplamalı rotalama problemi için gerçek değerli genetik algoritma yaklaşımı

Zaman pencereli çok araçlı dağıtım toplamalı rotalama problemi için gerçek değerli genetik algoritma yaklaşımı İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Clt/Vol:43, Sayı/No:2, 2014, 391-403 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Zaman pencerel çok araçlı dağıtım toplamalı

Detaylı

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 2013 (61-67) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 2013 (61-67) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 1309-3983 Makale

Detaylı

DETERMINATION OF THE ECONOMIC DISPATCH IN ELECTRIC POWER SYSTEMS USING SIMULATED ANNEALING(SA) ALGORITHM

DETERMINATION OF THE ECONOMIC DISPATCH IN ELECTRIC POWER SYSTEMS USING SIMULATED ANNEALING(SA) ALGORITHM 5 Uluslararası İler Teknolojler Sempozyumu (IATS 09), 3-5 Mayıs 2009, Karabük, Türkye ELEKTRİK GÜÇ SİSTEMİNDE OPTİMAL YAKIT MALİYETİNİN BENZETİM TAVLAMA (BT) ALGORİTMASI İLE BELİRLENMESİ DETERMINATION

Detaylı

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA Gaz Ünv. Müh. Mm. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gaz Unv. Clt 22, No 4, 855-862, 2007 Vol 22, No 4, 855-862, 2007 BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA İzzettn TEMİZ ve

Detaylı

ÖZET Anahtar Kelimeler: ABSTARCT Keywords: 1. GİRİŞ

ÖZET Anahtar Kelimeler: ABSTARCT Keywords: 1. GİRİŞ olteknk Dergs Journal of olytechnc Clt: Sayı: 3 s67-7, 009 Vol: o: 3 pp67-7, 009 Genetk Algortma Kullanarak Ekonomk Dağıtım Analz: Türkye Uygulaması M Kenan DÖŞOĞU, Serhat DUMA, Al ÖZTÜRK ÖZET Dünyada

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Clt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME (JOB SHOP SCHEDULING WITH KRILL HERD ALGORITHM) İlker GÖLCÜK

Detaylı

ÇELİK UZAYSAL ÇERÇEVE YAPILARIN OPTİMUM TASARIMI

ÇELİK UZAYSAL ÇERÇEVE YAPILARIN OPTİMUM TASARIMI ÇELİK UZAYSAL ÇERÇEVE YAPILARIN OPTİMUM TASARIMI M. Sedat HAYALİOĞLU *, S. Özgür DEĞERTEKİN * * Dcle Ünverstes, Müh.-Mm. Fak., İnşaat Müh. Böl., Dyarbakır ÖZET Bu çalışmada çelk uzay çerçevelern, Amerkan

Detaylı

Cilt:11 Sayı: 4 s , 2008 Vol: 11 No: 4 pp , M. Yasin ÖZSAĞLAM, Mehmet ÇUNKAŞ ÖZET

Cilt:11 Sayı: 4 s , 2008 Vol: 11 No: 4 pp , M. Yasin ÖZSAĞLAM, Mehmet ÇUNKAŞ ÖZET Polteknk Dergs Journal of Polytechnc Clt: Sayı: 4 s.99-305, 008 Vol: No: 4 pp.99-305, 008 Optmzasyon Problemlernn Çözümü çn Parçaçık Sürü Optmzasyonu Algortması M. Yasn ÖZSAĞLAM, Mehmet ÇUNKAŞ ÖZET Optmzasyon

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

ROBİNSON PROJEKSİYONU

ROBİNSON PROJEKSİYONU ROBİNSON PROJEKSİYONU Cengzhan İPBÜKER ÖZET Tüm yerkürey kapsayan dünya hartalarının yapımı çn, kartografk lteratürde özel br öneme sahp olan Robnson projeksyonu dk koordnatlarının hesabı brçok araştırmacı

Detaylı

B R AFET YARDIM MERKEZ N N SEZG SEL ALGOR TMALAR YARDIMIYLA KONUMLANDIRILMASI

B R AFET YARDIM MERKEZ N N SEZG SEL ALGOR TMALAR YARDIMIYLA KONUMLANDIRILMASI B R AFET YARDIM MERKEZ N N SEZG SEL ALGOR TMALAR YARDIMIYLA KONUMLANDIRILMASI Numan ÇELEB stanbul Ünverstes ÖZET Dünyada her y l deprem, sel ve tusunam gb çok say da afet meydana gelmektedr. Son y llarda

Detaylı

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye Üç Boyutlu Yapı-Zemn Etkleşm Problemlernn Kuadratk Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak

Detaylı

Emrah 70 Ekim 2011. kat edilen mesafenin en. mizasyonu (PSO) sezgisel. (PSO), Genetik Algoritma (GA), Optimizasyon, Meta-Sezgisel

Emrah 70 Ekim 2011. kat edilen mesafenin en. mizasyonu (PSO) sezgisel. (PSO), Genetik Algoritma (GA), Optimizasyon, Meta-Sezgisel METAplam kat edlen mesafenn en mzasyonu (PSO) sezgsel k (PSO), Genetk Algortma (GA), Optmzasyon, Meta-Sezgsel 74 OPTIMIZATION OF MULTI- PROBLEM OF ISTANBUL HALK EKMEK A.S. (IHE) BY USING META-HEURISTIC

Detaylı

PORTFÖY SEÇİMİNDE MARKOWITZ MODELİ İÇİN YENİ BİR GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI

PORTFÖY SEÇİMİNDE MARKOWITZ MODELİ İÇİN YENİ BİR GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI Yönetm, Yıl: 18, Sayı: 56, Şubat 2007 PORTFÖY SEÇİMİDE MARKOWITZ MODELİ İÇİ YEİ BİR GEETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMI Arş. Grv. Tmur KESKİTÜRK İstanbul Ünverstes - İşletme Fakültes Sayısal Yöntemler Anablm Dalı

Detaylı

BALİ KHO BİLİM DERGİSİ CİLT:23 SAYI:2 YIL:2013. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ.

BALİ KHO BİLİM DERGİSİ CİLT:23 SAYI:2 YIL:2013. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ Özkan BALİ ÖZET Personel seçm organzasyonların başarısını etkleyen en öneml problemlerden brdr. Bu seçm, belrszlk çeren

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR.

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR Ebubekr İNAN DANIŞMAN Yrd. Doç. Dr. Mehmet Al ÖZTÜRK ADIYAMAN 2011 Her

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı *

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı * İMO Teknk Derg, 2013 6211-6231, Yazı 392 Şehrç Karayolu Ağlarının Sezgsel Harmon Araştırması Optmzasyon Yöntem le Ayrık Tasarımı * Hüseyn CEYLAN* Halm CEYLAN** ÖZ Bu çalışmada, şehrç ulaştırma ağlarının

Detaylı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme stemler Arasındak rşmn nmzasyonu çn Optmzasyon Yaklaşımı Optmzaton Approach to the nmzaton of Interference Between Terrestral, Ar and pace Based Communcaton ystems

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Blm ve Teknoloj Dergs A-Uygulamalı Blmler ve Mühendslk Clt: 14 Sayı: 3 013 Sayfa: 315-38 ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE Faruk ALPASLAN 1, Erol EĞRİOĞLU 1, Çağdaş Hakan ALADAĞ,

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

Çarpımsal Ceza Modeli İle Tamsayılı Programlama

Çarpımsal Ceza Modeli İle Tamsayılı Programlama Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt: 10, Sayı:3, 2008 Çarpımsal Ceza Model İle Tamsayılı Programlama Sabr Erdem Özet Doğrusal olmayan optmzasyon problemlernn çözüm yöntemlernden brs,

Detaylı

Bilgisayarla Görüye Giriş

Bilgisayarla Görüye Giriş Blgsayarla Görüye Grş Ders 8 Görüntü Eşleme Alp Ertürk alp.erturk@kocael.edu.tr Panorama Oluşturma Görüntüler eşlememz / çakıştırmamız gerekmektedr Panorama Oluşturma İk görüntüden özntelkler çıkar Panorama

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI Mehmet ARDIÇLIOĞLU *, Galp Seçkn ** ve Özgür Öztürk * * Ercyes Ünverstes, Mühendslk Fakültes, İnşaat Mühendslğ Bölümü Kayser

Detaylı

TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM

TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM Emrah ONAT SDT - Space & Defence Technologes A.Ş. emrahonat@yahoo.com

Detaylı

AHP-TOPSIS YÖNTEMİNE DAYALI TEDARİKÇİ SEÇİMİ UYGULAMASI *

AHP-TOPSIS YÖNTEMİNE DAYALI TEDARİKÇİ SEÇİMİ UYGULAMASI * Ekonometr ve İstatstk Sayı:13 (12. Uluslararası Ekonometr, Yöneylem Araştırması, İstatstk Sempozyumu Özel Sayısı) 2011 1 22 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AHP-TOPSIS

Detaylı

DİNAMİK ABSORBERİN HARMONİK UYARIYA MARUZ BİR KİRİŞİN DİNAMİK DAVRANIŞINA ETKİSİ

DİNAMİK ABSORBERİN HARMONİK UYARIYA MARUZ BİR KİRİŞİN DİNAMİK DAVRANIŞINA ETKİSİ Uludağ Ünverstes Mühendslk-Mmarlık Fakültes Dergs, Clt 5, Sayı, DİNAMİK ABSORBERİN HARMONİK UYARIYA MARUZ BİR KİRİŞİN DİNAMİK DAVRANIŞINA ETKİSİ Serhat GÖÇTÜRK * Osman KOPMAZ ** Özet: Dnamk absorberler

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 109 125. TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ Yrd.Doç.Dr. Ahmet ERGÜLEN Nğde

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Yönetm, Yl 9, Say 28, Ekm - 1997,5.20-25 TRANSPORT PROBLEMI ÇIN GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Dr. Erhan ÖZDEMIR I.Ü. Teknk Blmler M.Y.O. L.GIRIs V AM transport problemlerne en düsük malyetl baslangç çözüm

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY BİR İŞLETMEDE KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY ESRA AKBAL Başkent Ünverstes Lsansüstü

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 0.0.00 Clt:, Sayı: 4, Yıl: 00, Sayfa: -74 Yayına Kabul Tarh: 7.0.0 ISSN: 0-84 ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Ramadan VATANSEVER Anablm Dalı: İşletme Mühendslğ Programı: İşletme

Detaylı

Eskşehr Osmangaz Ünverstes Müh.Mm.Fak.Dergs C.XX, S.2, 2007 Eng&Arch.Fac. Eskşehr Osmangaz Unversty, Vol..XX, No2, 2007 Makalenn Gelş Tarh.2.2006 Makalenn Kabul Tarh 08.06.2007 YENİDEN ÜRETİM SİSTEMLERİNDE

Detaylı

PARÇACIK SÜRÜSÜ OPTİMİZASYON ALGORİTMASI VE BENZETİM ÖRNEKLERİ

PARÇACIK SÜRÜSÜ OPTİMİZASYON ALGORİTMASI VE BENZETİM ÖRNEKLERİ PARÇACIK SÜRÜSÜ OPTİMİZASYON ALGORİTMASI VE BENZETİM ÖRNEKLERİ Seçkn TAMER, Chan KARAKUZU seckntamer@gmal.com, chankk@kou.edu.tr Kocael Ünverstes, Müh. Fak., Elektronk ve Haberleşme Mühendslğ Bölümü İzmt/KOCAELİ

Detaylı

Yapay Sinir Ağı ve Bulanık-Yapay Sinir Ağı Yöntemleri Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmini

Yapay Sinir Ağı ve Bulanık-Yapay Sinir Ağı Yöntemleri Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmini Tarım Blmler Araştırma Dergs 3 (): 45-5, 00 ISSN: 308-3945, E-ISSN: 308-07X, www.nobel.gen.tr Yapay Snr Ağı ve Bulanık-Yapay Snr Ağı Yöntemler Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmn Özgür KIŞI Selcan AFŞA

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu

Enerji Sistemlerinde Yapay Arı Kolonisi (YAK) Algoritması Kullanarak Yük Akışı Optimizasyonu Enerj Sstemlernde Yapay Arı Kolons (YAK) Algortması Kullanarak Yük Akışı Optmzasyonu Nhat Pamuk Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket (TEİAŞ), 5. İletm Tess ve İşletme Grup Müdürlüğü, Sakarya nhatpamuk@gmal.com.tr

Detaylı

Heterojen Araç Filolu Zaman Pencereli Eş Zamanlı Dağıtım-Toplamalı Araç Rotalama Problemleri: Matematiksel Model

Heterojen Araç Filolu Zaman Pencereli Eş Zamanlı Dağıtım-Toplamalı Araç Rotalama Problemleri: Matematiksel Model Internatonal Journal of Research and Development, Vol.3, No.1, January 2011 19 Heteroen Araç Flolu Zaman Pencerel Eş Zamanlı Dağıtım-Toplamalı Araç Rotalama Problemler: Matematksel Model Suna ÇETİN, Cevrye

Detaylı

Kalıcı Durum Evrimsel Algoritmalarda Yerine Koyma Tekniklerinin Deneysel İncelenmesi

Kalıcı Durum Evrimsel Algoritmalarda Yerine Koyma Tekniklerinin Deneysel İncelenmesi Kalıcı Durum Evrmsel Algortmalarda Yerne Koyma Teknklernn Deneysel İncelenmes Alper Çftç Şma Etaner-Uyar 2 Blgsayar Mühendslğ Bölümü, İstanbul Teknk Ünverstes, İstanbul cftcal@tu.edu.tr, etaner@cs.tu.edu.tr

Detaylı

OTOMATİK YÖNLENDİRMELİ ARAÇ (OYA) SİSTEMLERİ VE DEPO BAKIMINDA ROTALAMA PROBLEMİ

OTOMATİK YÖNLENDİRMELİ ARAÇ (OYA) SİSTEMLERİ VE DEPO BAKIMINDA ROTALAMA PROBLEMİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2003 : 9 : 2 : 269-277

Detaylı

Çok Katlı Kompozit Çelik Çerçevelerin Genetik Algoritma ile Dinamik Sınırlayıcılı Optimizasyonu *

Çok Katlı Kompozit Çelik Çerçevelerin Genetik Algoritma ile Dinamik Sınırlayıcılı Optimizasyonu * İMO Teknk Derg, 2015 7077-7098, Yazı 434 Çok Katlı Kompozt Çelk Çerçevelern Genetk Algortma le Dnamk Sınırlayıcılı Optmzasyonu * Musa ARTAR* Ayşe DALOĞLU** ÖZ Yapı sstemlernn mnmum ağırlık olacak şeklde,

Detaylı

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM Sevl ŞENTÜRK Anadolu Ünverstes, Fen Fakültes, İstatstk Bölümü,26470, ESKİŞEHİR, e-mal:sdelgoz@anadolu.edu.tr

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Clt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012 ÇELİK YAPI SİSTEMLERİNDE İKİNCİ MERTEBE ANALİZ YÖNTEMLERİNİN İNCELENMESİ (INVESTIGATION OF SECOND ORDER ANALYSIS

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ

BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 25-27 Kasım 25 BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ Feyzan ARIKAN Gaz

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. KURUL KARARI. Karar No: 5398-1 Karar Tarihi: 30/12/2014 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Enerj Pyasası Düzenleme Kurumundan : KURUL KARARI Karar No: 5398-1 Karar Tarh: 30/12/2014 Enerj Pyasası Düzenleme Kurulunun 30/12/2014 tarhl

Detaylı

Öğretme-öğrenme esaslı optimizasyon yöntemi ile uzay kafes kule yapı sisteminin optimum boyutlandırılması

Öğretme-öğrenme esaslı optimizasyon yöntemi ile uzay kafes kule yapı sisteminin optimum boyutlandırılması Dcle Ünverstes Mühendslk Fakültes mühendslk dergs Clt: 7, 3, 471-480 3-9 Eylül 2016 Öğretme-öğrenme esaslı optmzasyon yöntem le uzay kafes kule yapı sstemnn optmum boyutlandırılması Musa ARTAR *,1 1 Bayburt

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and atural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 9, -4, 0 Research Artcle / Araştırma Makales FUZZY TOPSIS METHODS I GROUP DECISIO MAKIG AD A APPLICATIO FOR BAK BRACH LOCATIO

Detaylı

ATIK POLİMERİK MALZEME KATKILI BETONUN YALITIM ÖZELLİĞİNİN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ

ATIK POLİMERİK MALZEME KATKILI BETONUN YALITIM ÖZELLİĞİNİN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ Isı Blm ve Teknğ Dergs, 26,, 5-20, 2006 J. of Thermal Scence and Technology 2006 TIBTD Prnted n Turkey ISSN 300-365 ATIK POLİMERİK MALZEME KATKILI BETONUN YALITIM ÖZELLİĞİNİN DENEYSEL OLARAK İNCELENMESİ

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and Natural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 28, 224-234, 2010 PhD Research Artcle / Doktora Çalışması Araştırma Makales APPLICATION OF ADAPTIVE NEURO FUZZY INFERENCE SYSTEM

Detaylı

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER 5.. İk Boyutlu Rasgele Değşkenler Br deney yapıldığında, aynı deneyle lgl brçok rasgele değşkenn aynı andak durumunu düşünmek gerekeblr. Böyle durumlarda

Detaylı

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI Abdullah Oktay DÜNDAR * Muammer ZERENLER ** ÖZET İşletmeler günümüz rekabet ortamının çalkantılı doğasında faalyetlern sürdürürken, sahp oldukları kıt kaynakları

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. YAPI ARAŞTIRMASI VE DOKÜMANTASYON Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 Ön Koşullar : Önerlen Dersler

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ön Koşullar : Grafk İletşm I ve II, Tasarım Stüdyosu I, II, III derslern almış ve başarmış

Detaylı

GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ

GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:13 Bahar 2008/1 s.1-20 GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı Sera İklmlendrme Kontrolü İçn Etkn Br Gömülü Sstem Tasarımı Nurullah Öztürk, Selçuk Ökdem, Serkan Öztürk Ercyes Ünverstes, Blgsayar Mühendslğ Bölümü, Kayser ozturk.nurullah@yahoo.com.tr,okdem@ercyes.edu.tr,

Detaylı

BORULARDA, BORU BAĞLANTI ELEMANLARINDA VE GEÇİŞ BORULARINDA ENERJİ KAYIPLARI

BORULARDA, BORU BAĞLANTI ELEMANLARINDA VE GEÇİŞ BORULARINDA ENERJİ KAYIPLARI 547 BORULARDA, BORU BAĞLANTI ELEMANLARINDA VE GEÇİŞ BORULARINDA ENERJİ KAYIPLARI Mehmet ATILGAN Harun Kemal ÖZTÜRK ÖZET Boru akış problemlernn çözümünde göz önünde bulundurulması gereken unsurlardan en

Detaylı

YERALTI SUYU POMPAJ MALİYETİ MİNİMİZASYON PROBLEMLERİNİN PSOLVER OPTİMİZASYON TEKNİĞİ İLE ÇÖZÜMÜ: TAHTALI HAVZASI ÖRNEĞİ

YERALTI SUYU POMPAJ MALİYETİ MİNİMİZASYON PROBLEMLERİNİN PSOLVER OPTİMİZASYON TEKNİĞİ İLE ÇÖZÜMÜ: TAHTALI HAVZASI ÖRNEĞİ VII. Ulusal Hdroloj Kongres 26-27 Eylül 2012, Süleyman Demrel Ünverstes, Isparta YERALTI SUYU POMPAJ MALİYETİ MİNİMİZASYON PROBLEMLERİNİN PSOLVER OPTİMİZASYON TEKNİĞİ İLE ÇÖZÜMÜ: TAHTALI HAVZASI ÖRNEĞİ

Detaylı

YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS

YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS YAŞAM ÇÖZÜMLEMESİNDE AYKIRI DEĞERLER OUTLIERS IN SURVIVAL ANALYSIS NURAY TUNCER PROF. DR. DURDU KARASOY Tez Danışmanı Hacettepe Ünverstes Lsansüstü Eğtm-Öğretm Yönetmelğnn İstatstk Anablm Dalı İçn Öngördüğü

Detaylı

HAVAYOLU KARGO TAŞIMACILIĞINDA KAPASİTE SINIRI OLMAYAN ÇOK ATAMALI p-ana DAĞITIM ÜSSÜ MEDYAN PROBLEMİNE TAMSAYILI MODEL YAKLAŞIMI

HAVAYOLU KARGO TAŞIMACILIĞINDA KAPASİTE SINIRI OLMAYAN ÇOK ATAMALI p-ana DAĞITIM ÜSSÜ MEDYAN PROBLEMİNE TAMSAYILI MODEL YAKLAŞIMI HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ OCAK 2009 CİLT 4 SAYI 1 (47-60) HAVAYOLU KARGO TAŞIMACILIĞINDA KAPASİTE SINIRI OLMAYAN ÇOK ATAMALI p-ana DAĞITIM ÜSSÜ MEDYAN PROBLEMİNE TAMSAYILI MODEL YAKLAŞIMI

Detaylı

KAFES SİSTEMLERİN GERİLME, YER DEĞİŞTİRME, BURKULMA VE DOĞAL FREKANS KISITLARI ALTINDA OPTİMUM TASARIMI

KAFES SİSTEMLERİN GERİLME, YER DEĞİŞTİRME, BURKULMA VE DOĞAL FREKANS KISITLARI ALTINDA OPTİMUM TASARIMI KAFES SİSTEMLERİN GERİLME, YER DEĞİŞTİRME, BURKULMA VE DOĞAL FREKANS KISITLARI ALTINDA OPTİMUM TASARIMI Cem Celal TUTUM İ.T.Ü. ROTAM, Makne Yük. Müh. ÖZET: Bu çalışmada düzlemsel kafes sstemlern belrl

Detaylı

Dalgıç Motorlar Üzerine Bir İnceleme. Mehmet ÇUNKAŞ. Selçuk Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, KONYA

Dalgıç Motorlar Üzerine Bir İnceleme. Mehmet ÇUNKAŞ. Selçuk Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, KONYA S.Ü. Müh.-Mm. Fak. Derg., c.7, s.4, J. Fac.Eng.rch. Selcuk Unv., v.7, n.4, ISSN: -5, ISSN: 4-878 (Elektronk) Dalgıç Motorlar Üzerne Br İnceleme Mehmet ÇUNKŞ Selçuk Ünverstes, Teknoloj Fakültes, Elektrk-Elektronk

Detaylı

Makine Öğrenmesi 6. hafta

Makine Öğrenmesi 6. hafta Makne Öğrenmes 6. hafta Yapay Snr Ağlarına Grş Tek katmanlı YSA lar Algılayıcı (Perceptron) Aalne (Aaptve Lnear Elemen Byolojk Snr Hücres Byolojk snrler ört ana bölümen oluşmaktaır. Bunlar: Denrt, Akson,

Detaylı

BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ

BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ Eskşehr Osmangaz Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Clt: 6 Sayı: 2 Aralık 2005 BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ İrfan ERTUĞRUL Pamukkale Ünverstes İİBF, Denzl ÖZET Günümüzde

Detaylı

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME Pamukkale Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Elf ÖZGÖRMÜŞ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Özcan MUTLU Ağustos, 2007 DENİZLİ

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Oben Dağ 1. İstanbul Arel Üniversitesi obendag@arel.edu.tr. Özet. 1. Giriş. 2. Problemin Tanımı

Yard. Doç. Dr. Oben Dağ 1. İstanbul Arel Üniversitesi obendag@arel.edu.tr. Özet. 1. Giriş. 2. Problemin Tanımı Elektrk Güç Sstemlernde Mkro Şebeke Uygulamaları ve Harmonk Kaynak Yer Tespt Mcrogrd Applcatons n Electrcal Power Systems and Harmonc Source Locaton Yard. Doç. Dr. Oben Dağ 1 1 Elektrk-Elektronk Mühendslğ

Detaylı

Betül BektaĢ Ekici Accepted: October 2011. ISSN : 1308-7231 bbektas@firat.edu.tr 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey

Betül BektaĢ Ekici Accepted: October 2011. ISSN : 1308-7231 bbektas@firat.edu.tr 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Scences Academy 211, Volume: 6, Number: 4, Artcle Number: 1A24 ENGINEERING SCIENCES Receed: July 211 Betül BektaĢ Ekc Accepted: October 211 U. Teoman Aksoy Seres :

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

YÜKSEK FREKANSLI HABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN BÝLGÝSAYAR DESTEKLÝ TASARIMI

YÜKSEK FREKANSLI HABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN BÝLGÝSAYAR DESTEKLÝ TASARIMI ÝSTANBUL ÜNÝVERSÝTESÝ MÜENDÝSLÝK FAKÜLTESÝ ELEKTRÝK-ELEKTRONÝK DERGÝSÝ YIL CÝLT SAYI : 21-22 : 1 : 1 ( 32 4 ) YÜKSEK FREKANSLI ABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN

Detaylı

MEVLANA DEĞİŞİM PROGRAMI PROTOKOLÜ MEVLANA EXCHANGE PROGRAMME PROTOCOL

MEVLANA DEĞİŞİM PROGRAMI PROTOKOLÜ MEVLANA EXCHANGE PROGRAMME PROTOCOL MEVLANA DEĞİŞİM PROGRAMI PROTOKOLÜ MEVLANA EXCHANGE PROGRAMME PROTOCOL a Bzler, aşağıda mzaları bulunan yükseköğretm kurumlan olarak, kurumlarımız arasında Mevlana Değşm Programı kapsamında şbrlğ yapmayı

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK Organizasyon Yapısı. Üretim/Hizmet Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu

GİRİŞİMCİLİK Organizasyon Yapısı. Üretim/Hizmet Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu GİRİŞİMCİLİK Bölüm 6. Üretm Sstemnn Tasarımı http://sceb.ktu.edu.tr Üretm/Hzmet Sstemlernn Tasarımı ve Kuruluşu 1. Organzasyon yapısı 2. Tess yer seçm 3. Kapaste planlaması 4. Malzeme gereksnm planlaması

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ TÜRİYE DEİ 38 kv LU 4 BARALI GÜÇ SİSTEMİDE EOOMİ YÜLEME AALİZİ Mehmet URBA Ümmühan BAŞARA 2,2 Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü Mühendslk-Mmarlık Fakültes Anadolu Ünverstes İk Eylül ampüsü, 2647, ESİŞEHİR

Detaylı

TUNING GAIN PARAMETERS OF A PI CONTROLLER USING GENETIC ALGORITHM FOR BOOST DC-DC CONVERTER

TUNING GAIN PARAMETERS OF A PI CONTROLLER USING GENETIC ALGORITHM FOR BOOST DC-DC CONVERTER 5. Uluslararası İler Teknolojler Sempozyumu (IATS 9), 35 Mayıs 29, Karabük, Türkye YÜKSETİİ TİP DADA DÖNÜŞTÜRÜÜDE GENETİK AGORİTMA İE PI DENETEYİİ KAZANÇ PARAMETREERİNİN AYAANMASI TUNING GAIN PARAMETERS

Detaylı

SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELİRLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE BİR UYGULAMA

SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELİRLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE BİR UYGULAMA SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE B UYGULAMA Melke Güngör Dokuz Eylül Ünverstes Ekonometr ABD Y.Lsans melkegungorr@gmal.com

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CIRCIR BÖCEĞİ ALGORİTMASI: YENİ BİR META-SEZGİSEL YAKLAŞIM VE UYGULAMALARI MURAT CANAYAZ

T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CIRCIR BÖCEĞİ ALGORİTMASI: YENİ BİR META-SEZGİSEL YAKLAŞIM VE UYGULAMALARI MURAT CANAYAZ T.C. İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ CIRCIR BÖCEĞİ ALGORİTMASI: YENİ BİR META-SEZGİSEL YAKLAŞIM VE UYGULAMALARI MURAT CANAYAZ DOKTORA TEZİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI AĞUSTOS 2015

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi DÜZ DİŞLİ ÇARKLARIN SONLU ELEMANLAR METODU İLE MODELLENMESİ

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi DÜZ DİŞLİ ÇARKLARIN SONLU ELEMANLAR METODU İLE MODELLENMESİ Journal of Engneerng and Natural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 2004/2 DÜZ DİŞLİ ÇARKLARIN SONLU ELEMANLAR METODU İLE MODELLENMESİ M. Cüneyt FETVACI *, C. Erdem İMRAK İstanbul Teknk Ünverstes,

Detaylı

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI Fath ÇİL GAZİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk Mmarlık Fakültes Endüstr Mühendslğ Bölümü 4. Sınıf

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

TRİSTÖR VE TRİYAK HARMONİKLERİNİN 3 BOYUTLU GÖSTERİMİ VE TOPLAM HARMONİK BOZUNUMA EĞRİ UYDURMA

TRİSTÖR VE TRİYAK HARMONİKLERİNİN 3 BOYUTLU GÖSTERİMİ VE TOPLAM HARMONİK BOZUNUMA EĞRİ UYDURMA PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİL İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : : : : 5- TRİSTÖR VE TRİYAK

Detaylı