sorunu olan çocuklara göre daha fazla olduğu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "sorunu olan çocuklara göre daha fazla olduğu"

Transkript

1 KANSERLİ ÇOCUK OKULA GİDEBİLİR Mİ? AYFER ELÇİGİL* ÖZ Tıbbi tedavi ve teknolojideki gelişmelerle birlikte, kanser tanısı alıp yaşayan çocuk sayısı her yıl artmaktadır. Kanserli çocuklar hastalık ve tedaviye bağlı nörofizyoılojik, psikolojik, bilişsel ve sosyal problemlerle karşılaşmaktadırlar. Çocuk okula döndüğünde ise okula uyum ve akademik performansla ilgili sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların çözümlenmemesinin uzun süreli olumsuz etkileri olabilir. Bu nedenle kanserli çocuğun okula uyumunu sağlamak için ailesi, arkadaşları, öğretmeni ve okul yöneticileriyle birlikte bir plan yapılması önemlidir. Anahtar Sözcükler: Kanser, çocuk, okul, okul aile işbirliği, hemşirelik ABSTRACT Can a Child with Cancer go to School? More children survive cancer each year due to improvements in medical technology and treatments. Children with cancer face the neuropsychological, psychological, cognitive and social problems because of the illness and its treatments. when the child returns to school, he or she has these issues that inevitably impact school adjustment and performance. Without intervention, these issues may have negative, long-lasting effects. Thus, it is crucial that a comprehensive plan involving the family, peers, the teacher, and the school manager be implemented for the school reintegration process of a child with cancer. Key Words: Cancer, child school, nursing, school family collaboration GİRİŞ Kanser, tıp ve tedavideki gelişmelere bağlı olarak artık ölümcül değil kronik bir hastalık olarak ele alınmaktadır. Ancak hastalığa ve tedaviye bağlı olarak birçok sorun görülmektedir. Bu sorunlar her yaş döneminde farklılıklar göstermektedir. Okul çağındaki çocuğun yaşamı da kanser tanısı ile tamamen değişebilir. Okul, çocuğun yaşamındaki ilk toplumsal kurumdur. Çocuk, okula başlamakla yeni bir yaşama başlamıştır. Yaşamında gerekli olan değerleri ve bilgileri, topluma uyum sağlaması için gerekli sosyal becerileri okulda kazanır. Yetişkinlerin güçlü ve söz sahibi olduğu dünyaya çocukların başarılı bir şekilde uyum yapmasında ve yakın ilişkiler kurmasında olumlu bir okul deneyiminin etkili olduğu bilinmektedir (Vance ve Eiser 2002). Kanserli çocuklar hastalık ve tedaviye bağlı olarak okul yaşantısı ile ilgili sorunlar yaşayabilir. Kanserli çocukların okul yaşantısında karşılaştıkları sorunlara yönelik yapılmış çalışmalar bulunmaktadır. (Eiser ve ark. 2000; Lähteenmäki 2002). Yapılan bir çalışmada kanserli çocukların okul devamsızlığının diğer kronik hastalığı ya da ortopedik sorunu olan çocuklara göre daha fazla olduğu görülmüştür (Eiser ve ark. 2002). Kanser tanısı ve tedavisine bağlı olarak gelişen ve çocuğun okula gitmesini ya da okul başarısını etkileyen sorunlar fiziksel, psikososyal ve bilişsel sorunlar olarak gruplandırılabilir. Fiziksel Sorunlar: Kanser ve tedavisine bağlı olarak çocuklarda bulantı, kusma, iştahsızlık, ishal, konstipasyon, yorgunluk, ağrı gibi fiziksel semptomlar görülmektedir (Berde ve ark. 2002; Collins ve ark. 2002; Woodgate ve ark. 2003). Bu semptomlar çocuğun günlük yaşam aktivitelerini sürdürmesini, okula gitmesini ve akademik başarısını etkileyebilir. Kanserin bulunduğu bölgeye göre çocuktaki fiziksel sorunlar değişebilir. Örneğin kemik tümörü nedeniyle çocuğun ekstremitelerinde amputasyon yapılmışsa yürüyemediği için okula gidemeyebilir. Diğer taraftan radyoterapi ve kemoterapiye bağlı olarak çocuğun immün sistemi baskılanmıştır. Çocuğun infeksiyon hastalıklarına yakalanma riski arttığı için okula gidemeyebilir (Mayer ve ark. 2005). * Yrd. Doc.Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Onkoloji Hemşireliği Anabilim Dalı, İzmir 40

2 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2007, 11 (2) Ness ve arkadaşları (2005) tarafından farklı kanser tanısı olan çocuk üzerinde yapılan çalışmada, çocukların fiziksel performansı ve günlük yaşam aktiviteleri değerlendirilmiştir. Kanser tedavisi tamamlandıktan 5 yıl sonra dahi çocukların fiziksel performansında ve günlük yaşam aktivitelerini sürdürmede yetersizlikler yaşadıkları belirlenmiştir. Beyin tümörü olan çocuklar sınıf arkadaşları tarafından diğerlerine göre daha yorgun olarak değerlendirilirken (Vannatta ve ark. 1998a), başka bir çalışmada kemik iliği nakli olan çocuklar arkadaşları tarafından fiziksel olarak daha az becerili bulunmuştur (Vannatta ve ark. 1998b). Araştırma sonuçlarına bakıldığında, kanser ve tedavisine bağlı olarak görülen kas iskelet (skolyoz, kifoz) ve nörolojik sistem bozukluklarının (parapleji, paraestezi) çocukta fiziksel yetersizliklere neden olduğu görülmektedir. Hastalığa bağlı fiziksel yetersizlikler ise, çocuğun başarılı olma ve rekabet etme yeteneğini etkileyebilir. Çocuğun spor faaliyetleri gibi fiziksel beceri gerektiren aktivitelerde akranları kadar başarılı olamaması düşük benlik saygısı ve aşağılık duygusu gibi psikososyal sorunların gelişmesine de neden olabilir (Patenaude ve Kupst 2005). Psikososyal Sorunlar: Kanser tanısı çocukta fiziksel sorunların yanı sıra psikososyal sorunlara da neden olabilir (Barakat ve ark. 2003). Hastalık ve tedaviye bağlı olarak ortaya çıkan saçların dökülmesi, kilo kaybı, amputasyon gibi şekil bozuklukları çocuğun dış görünüşünde değişikliklere neden olur (Lähteenmäki ve ark. 2002). Bu durum çocuğun arkadaşları tarafından kabul edilmesini etkileyebilir. Dış görünüşü nedeniyle arkadaşlarının kendisiyle dalga geçebileceğini düşünerek okula gitmek istemeyebilir (McCaffrey 2006; Prevatt ve ark. 2000). Adölesanların dış görünüşündeki kalıcı ya da geçici değişiklikler ya da uzun süredir okulda olamayışının stresi, arkadaşları arasında sosyal statüsünün azalmasına neden olabilir. Kanser tanısı konulduktan sonra genellikle çocuğun arkadaş çevresinde bir azalma görülebilir. Bunun birçok nedeni olabilir: Çocuk arkadaşlarının tepkisinden çekindiği için arkadaşları ile görüşmek istemeyebilir. Çok yorgun ya da enfeksiyonlara yakalanma riski olduğu için sağlık durumu arkadaşları ile görüşmesine uygun olmayabilir. Arkadaşları hastalık ve tedavi hakkında yeterince bilgiye sahip olmadıklarından çocukla nasıl iletişim kuracaklarını bilmedikleri için iletişimlerini koparabilirler. Okul çocukları ve adölesanlar yaşıtlarıyla olan ilişkilerinin bozulmasına karşı çok duyarlıdırlar. Çocuk okula gidemediğinde ya da okuldaki arkadaşları ile tamamen iletişimini kopardığında benlik saygısında azalma, içe kapanma, sosyal izolasyon görülebilir (Prevatt ve ark. 2000). Okul çocuklarında görülen psikosoyal sorunları belirlemeye yönelik çalışmalarda çocuklardaki stres düzeyi yüksek bulunmuştur (Erickson ve Steiner 2001; Hobbie ve ark. 2000; Kazak ve ark. 2001; Meeske ve ark. 2001; Schwartz 2006). Çavuşoğlu (2001) tarafından yapılan çalışmada, kanserli çocuklarda sağlıklı yaşıtlarına göre depresyon oranı, Vannatta ve arkadaşları (1998a) tarafından yapılan çalışmada ise sosyal izolasyon yüksek bulunmuştur. Bir başka çalışmada ise arkadaşları kanserli çocukların daha az arkadaşa sahip olduklarını düşünmektedirler (Vannatta ve ark. 1998b). Kanserli çocuklarda sağlıklı yaşıtlarına göre değerlendirildiğinde herhangi bir psikososyal sorunun olmadığını gösteren araştırmalar da bulunmaktadır. Bununla ilgili çalışmalarda çocukların uyumlarının normal olduğu, davranış problemleri olmadığı (Noll ve ark. 1993; Noll ve ark. 1997; Radcliffe ve ark. 1996), sosyal bir çocuk oldukları (Noll ve ark. 1999; Wendy 2000), arkadaşları tarafından kabul edilme, yalnızlık ve benlik saygısı açısından bir fark bulunmadığı (Bukowski ve ark.1999; Noll ve ark. 1991) ve diğerlerinden daha fazla depresif olmadıkları (Eiser ve ark. 2000) belirlenmiştir. Kanserli çocuklarda görülen psikososyal sorunları belirlemeye yönelik yapılan çalışmaların çoğunda kontrol kaybı, rölaps ve ölüm korkusu, beden imajında bozulma, benlik saygısında azalma gibi psikososyal sorunların faklı düzeylerde yaşandığı görülmektedir. Bilişsel Sorunlar: Kanserli çocuklarda öğrenme güçlüğü, hafızada zayıflama, konuşamama gibi bazı bilişsel sorunlar görülmektedir (Butler ve Mulhern 2005; Patenaude ve Kupst 2005; Vannatta ve ark. 1998a). Bilişsel problemlerin birçok nedeni olabilir. Kranial radyasyon ve kemoterapi alan çocukların diğer sadece kemoterapi alan ya da sağlıklı yaşıtlarına göre daha zayıf öğrenme ve entelektüel becerilerinin olduğu araştırmalarla gösterilmiştir (Fuemmeler ve ark. 2002) li yılların ortalarına kadar ALL li çocukların tedavisinde santral 41

3 sinir sistemini radyasyon kullanılmaktaydı. Günümüzde bu tedaviye bağlı bazı nörofizyolojik bozukluklar olduğu saptanmıştır. Radyoterapi alan ALL li çocuklarda öğrenme güçlüğü, hafızada zayıflama, konuşamama, akademik başarıda azalma, görme ve motor fonksiyonlarda azalma gibi bir sorunlar olduğu belirlenmiştir. Kranial radyasyon alan ALL li çocukların nöroradyolojik çalışmalarında beyaz cevherde anormallikler, kalsifikasyonlar ve parankimal atrofiler olduğu ve akademik başarılarının daha düşük olduğu belirlenmiştir (Kingma ve ark. 2000). Beyin tümörü olan özellikle tüm beyine radyasyon alan çocuklarda nörobilişsel değişiklikler olduğu gösterilmiştir (Vannatta ve ark. 1998a). Kanserli çocuklardaki bilişsel sorunların nedeni sadece fizyolojik değildir. Çocuğun tedavi, kontrol ya da hastaneye yatma nedeniyle okula devamsızlığının artması, öğrenme fırsatlarını azaltır ve akademik başarısızlığa yol açar (Prevatt ve ark. 2000). Aynı sınıfın tekrarlanması da çocukta yetersizlik, başarısızlık ve utanma duygularının gelişmesine neden olabilir (Mayer 2000; Suzuki ve ark. 2003; Vannatta ve arkadaşları (1998) tarafından yapılan çalışmada beyin tümörü olan çocukların arkadaşları tarafından kabul edilme durumları ve davranışları değerlendirilmiştir. Öğretmen ve arkadaşları kanserli çocukların daha az arkadaşa sahip olduklarını belirtmişlerdir. Ayrıca bu çocukların 10.5, sınıftaki diğer çocukların ise 5.4 gün okul devamsızlıklarının olduğu belirlenmiştir (Vannatta ve ark. 1998a). Öğrenme güçlüğünün çocuk ve adölesanların sosyal becerilerini ve uyumlarını büyük ölçüde etkilediği gösterilmiştir (Newby ve ark. 2000; Upton ve Eiser 2005). Kranial radyasyon ve intratekal kemoterapi alan 94 ALL li çocuk ve kardeşleri ile yapılan çalışmada kanserli çocukların okul başarılarının kardeşlerine göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (Kingma ve ark. 2000). Farklı kanser tanısı olan 43 çocuk üzerinde yapılan bir çalışmada ise kanserli çocukların diğer sağlıklı yaşıtlarına göre okula devamsızlıklarının daha fazla, matematik ve yabancı dil ders notlarının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir (Lähteenmäki ve ark. 2002). Kanserli çocuklarda herhangi bir bilişsel sorunun gelişmediğini gösteren araştırmalar da bulunmaktadır (Brown 1998). Phipps ve arkadaşları (2000) tarafından kemik iliği nakli yapılan çocukların bilişsel ve akademik başarılarının incelendiği çalışmada, nakilden sonraki 1. ve 3. yıllarda herhangi bir sorun olmadığı belirlenmiştir. 6 yaş ve üzerindeki çocuklarda çok düşük risk olduğunu, 3 yaşın altındaki çocuklarda bu riskin biraz daha fazla olabileceği belirtilmiştir (Phipps ve ark. 2000). Beyin tümörü olan kanserli çocuklarla yapılan çalışmaların çoğunda çocukların öğrenmelerini etkileyecek bilişsel sorunlar yaşadıkları görülmektedir. Ancak bu çalışmalarda çıkan sonuçların farklı ve örneklem gruplarının küçük olması nedeniyle daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir (Fuemmeler ve ark. 2002). Okula Dönüş Kanserli çocuk, sağlık durumu ve tedavisi izin verdiğinde okula dönebilir. Ancak okula dönüş çocuğu rahatlatabildiği gibi sıkıntıya da sokabilir. Ağrı ve acı veren birçok işlemin yapıldığı hastaneden çıkıp eğlencenin, arkadaşlığın ve öğrenmenin olduğu okula dönmek çocuk için her zaman kolay olmayabilir. Çünkü okul günlük yaşamın bir parçası olarak görülmekte ve okula dönmek çocuğun normal olduğunun göstergesi olarak değerlendirilmektedir (Benner ve Marlow 1991). Aslında okula gidebilir mesajı çocuk ve ailesi için çocuğun bir geleceği var anlamına gelmektedir. Diğer yandan okula gitmek çocuk için bir korku haline gelebilir. Çocuk yukarıda belirtilen fiziksel, bilişsel ve psikososyal sorunlardan dolayı okula gitmek istemeyebilir. Bu sorunlar uygun şekilde çözümlenmezse çocukta kendine güvensizlik, benlik saygısında azalma görülebilir (www.onconurse.com, Mayer 2005, Suzuki ve ark. 2003). Okula dönüş sadece çocuk için değil ebeveynler için de stres yaratan bir sorun haline gelebilir. Çünkü kanser hangi yaşta görülürse görülsün sadece bireyi değil tüm aile üyelerini etkilemektedir (Kazak 2004). Çocuğa kanser tansı konulduktan sonra çocuğun birincil fiziksel ve psikososyal destek kaynağı olan ebeveynler birçok sorunla baş etmek zorundadır. Annelerin baş etmesi çocuğun baş etmesiyle çok yakından ilgilidir (Phipps ve ark. 2006). Ancak annelerin önceliği çocuğun hayatının kurtarılması olduğu için çocuğun okula dönmesini düşünmek onların önceliği olmayabilir. Okulu bilgilendirmek ebeveynlerin aklına aylar sonra gelebilir. Ebeveynler çocuklarını enfeksiyona yakalanma, dış görünüşündeki değişiklerle arkadaşlarının alay etmesi, acil bakımı gerektiren bir durumun ortaya çıkma olasılığı, çocuğumun zaten az vakti kaldı bu kalan süresini neden okulda harcasın gibi nedenlerle okula göndermeyebilir (Prevatt ve ark. 2000). Ayrıca ebeveynler çocuklarını toplumdan uzak tutarak onları koruduklarını düşünebilirler. Çünkü kanser hala toplum 42

4 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2007, 11 (2) tarafından ölümcül bir hastalık olarak algılanmaktadır. Ebeveynler çocuklarının çevresinden duyduklarıyla üzüleceğini düşünerek de okula göndermeyebilirler. Çocuğun okula dönüşünün planlanması ve olumlu bir okul yaşantısının olması iyi bir ekip çalışmasını gerektirir. Bunun için hasta çocuk, ailesi, okul yönetimi, öğretmeni, arkadaşları ve sağlık personelinin birlikte çalışması ve sürekli iletişim halinde olması gerekir. Ekibin her üyesinin ayrı sorumlulukları vardır ve ekibin her üyesi üzerine düşenleri yaparsa çocuğun hastalığı ve bunun getirdiği sorunlarla baş etmesi kolaylaşacaktır. Hastane, okul ve aile ile iletişimi sağlayacak kişi sağlık ekibinde yer alan hastanedeki hemşire, sosyal hizmet uzmanı ya da okul hemşiresi olabilir. Hemşirenin Yapması Gerekenler; Çocuğun yeniden okula dönüşünde ve eğitimini sürdürmesinde hemşirenin çok önemli rolü vardır. Hemşire sağlık ekibinin diğer üyeleriyle de işbirliğine giderek hastane, okul ve ebeveynler arasındaki iletişimi ve koordinasyonu sağlamalı, çocuğun yeniden okula dönüşü için iyi bir plan hazırlamalıdır. Çocuğun tanısı konulduktan sonra çocuğun hastalığı ve hastaneye yatış nedeni uygun bir şekilde okula bildirilmelidir. Hemşire okul ve hastane arasında bilgi alışverişini sürdürmelidir. Okulda iletişim kuracağı öğretmeni belirlemeli, çocuğun durumu, tedavisi, duygusal durumu, okula tekrar ne zaman dönebileceği gibi konularda bilgi vermelidir. Hemşire sınıfa gelerek çocuğun arkadaşlarına ve okul personeline kanser ve kanserin çocuk ve ailesinin yaşamını nasıl etkilediği konusunda bir sunum yapabilir Hemşire öğrencilerin soru sormasına izin verecek şekilde sunumunu planlamalıdır. Öğretmen ve öğrencilerin kansere ilişkin önyargısı, korkusu ya da yanlış bilgilerini belirleyerek, doğru bilgi edinmelerini sağlamalıdır. Eğer hasta adölesan ise sınıfa kendileri ile ilgili ne kadar bilgi verileceğine adölesanlar kendileri karar vermelidir. Hemşire öğretmenlere onların anlayacağı düzeyde bilgileri içeren kanserle ilgili kitaplar getirebilir (Lähteenmäki ve ark. 2002). Hemşirenin okul yöneticileri, öğretmenler ve çocuğun arkadaşlarına bilgi vereceği konular arasında; Çocuğun hastalığı ve tedavisi Çocuğun sağlık durumu ve bunun çocuğun okula devamını nasıl etkilediği, 43 Çocuğun okula tam gün mü yoksa yarım gün mü devam edebileceği, Okula döndüğünde çocuğun nasıl hissedeceği (yorgun, içe kapanma, agresyon v.s.), Fiziksel görünümündeki değişiklikler (Saçları dökülebilir, kilo kaybı), Peruk ya da şapka takmak isteyebileceği, Çocuğun okuldaki beden eğitimi gibi fiziksel güç gerektiren derslere katılabilme durumu, Dinlenme ya da teneffüse gereksinimi olabileceği, Çocuğun okula dönüşle ilgili duyguları, Çocuktan gerçekçi beklentiler içinde olunması, Çocuğa karşı aşırı koruyucu davranmama, Tedavi ve tanıya bağlı çocuğun davranışlarındaki değişiklikler (kavgacı, içe kapanma, sosyal izolasyon v.s.), İlaçların çocuğun öğrenmesi ve akademik başarı üzerine olabilecek etkileri, Okulda verilmesi gereken ilaçlar ve sağlık hizmetleri, Aspirin gibi çocuğa ebeveynlerin izni olmadan asla verilmemesi gereken ilaçlar, Ekstra yemek, öğün, dinlenme, diyet kısıtlaması gibi özel durumlar, Enfeksiyon hastalıklarına ilişkin önlemler, Bulantı, kusma, ateş v.s. gibi belirtiler yönünden dikkat edilmesi gereken belirtiler listesi, İlgili kişi ve yerlere haber verilmesi gereken acil durumlar yer almaktadır. Öğretmenin işinin eğitim olduğu unutulmamalı, tıbbi bakım hemşire ve ebeveynler tarafından üstlenilmelidir. Hemşire çocuk hakkında arkadaşlarına, öğretmen ve okul yöneticilerine bilgi verirken, ebeveynlerle sürekli iletişim halinde olmalı, okulun kurallarını öğrenmeli, çocuk için gerekiyorsa kuralların ne kadar esneyebileceğini konuşmalıdır. Eğitimler sınıfa yeni gelen öğrenciler olabileceği için her yılın başında tekrarlanmalıdır. Hemşire ebeveynlerin okulla iletişimlerini sürdürmeleri konusunda cesaretlendirmeli ve yardımcı olmalıdır (Mayer ve ark. 2005). Ebeveynlerin Yapması Gerekenler: Kanserli çocuğun okul yaşantısını sürdürebilmesi için ebeveynlere de büyük sorumluluk düşmektedir. Ebeveynlerin hem çocukla hem de okul personeli ile iyi bir iletişim kurması gerekmektedir. Ebeveynler okuldaki

5 yönetici ve öğretmenlerle sürekli iletişim halinde olmalıdır. Eğer varsa okulun sekreterinden ya da doğrudan okul müdüründen randevu alarak çocuğun durumunu ve bunun tüm aileyi nasıl etkilediğini açıklamalıdır. Ebeveynler öğretmenle konuşurken onlara güvendiğini ve çocuğunun iyi bir okul deneyimi yaşamasına yardımcı olacaklarına inandığını söyleyerek öğretmenlerle güvene dayalı bir ilişkiyi başlatabilir. Ebeveynler öğretmenlere çocuk hasta bile olsa okulun desteğine gereksinimi olduğunu söyleyerek biz birlikteyiz mesajı vermelidir. Ebeveynler öncelikle okulda kendilerini destekleyecek ve yardım edecek birisini bularak iletişimi başlatabilir. Bunun için en uygun kişi okul hemşiresi olabilir. Ebeveynlerin okulla iletişim kurması için desteklenmeye, cesaretlendirilmeye gereksinimi olabilir. Hemşire ebeveynlere çocuğun okula dönüşü konusunda sorumlulukları ve bunları nasıl yapabilecekleri konusunda danışmanlık yapmalıdır. (http://childparenting.about.com/library/weekly/aa htm ). Hemşire ebeveynleri; Çocuğun çok çabuk yorabileceği, bunun bir davranış problemi olmayıp hastalığından kaynaklandığı, Çocuğun kanser tedavisine bağlı olarak yavaş öğrenebileceği, böyle bir durumu fark ettiğinde öğretmenin kendilerine bilgi vermesi, Suçiçeği, kızamık, grip gibi bulaşıcı hastalıkların çocuk için çok tehlikeli olabileceği, hazırladığı bir mektubu diğer çocukların ailelerine bilgilendirmek için göndermeleri (http://specialchildren.about. com/od/medicalissues/a/cancerschool.htm ), Çocuğun hastalığının kimsenin sağlığı açısından tehlike yaratmadığı, Çocuğun durumunda değişiklik olursa kendilerine ve sağlık personeline bildirmeleri gibi konularda okul yöneticilerine, öğretmen ve arkadaşlarına bilgi vermeleri için cesaretlendirmelidir. Hemşire ebeveynlerin çocuklarına yardımcı olacağını düşündükleri okul kuralları varsa bunların değiştirilmesi ya da yenisinin eklenmesi konusunu okul yöneticileri ile konuşmalarını sağlayabilir. Ebeveynler çocuğun arkadaşları ile iletişimlerini koparmaması için bir fotoğraf albümü hazırlayarak çocuğun yazılı ya da sözlü mesajlarını teybe kaydederek sınıfla paylaşabilir. Ebeveynler şok dönemini atlattıktan sonra okula dönmesine engel olacak bir sağlık sorunu olmadığında çocuğunu okula dönmesi için cesaretlendirmelidir. Okulda karşılaşacağı sorunlar ve dikkat etmesi gerekenler konusunda çocuk bilgilendirilmelidir. Hemşire bu konularda ebeveynlere danışmanlık etmelidir (Lähteenmäki ve ark. 2002; Mayer ve ark. 2005). Öğretmen ve Okul Yöneticilerinin Yapması Gerekenler: Okul yöneticileri ve öğretmenlerin aile ve çocuk merkezli bir yaklaşımı izlemeleri çok önemlidir. Okul çalışanları hastalığın çocuk ve aile üzerindeki etkilerine karşı duyarlı olmalıdır. Çocuğun olumlu bir okul deneyiminin onun yaşamındaki öneminin farkında olarak aile ve sağlık personeli ile sürekli iletişim halinde olmalıdır. Çocuğun okula uyumunu ve öğrenmesini kolaylaştırmak için bazı kurallarda esnek davranmalıdır. Öğretmenler sağlık personeli ve aileden çocuğun hastalığı, tedavisi, çocukta görülebilecek sağlık sorunları ve bu durumda ne yapmaları gerektiği, çocuğun psikososyal durumu, çocuğun hastalığı hakkındaki bilgisi, hastalığına uyumu ve baş etme yöntemlerine ilişkin kapsamlı ve güvenilir bilgileri almalıdır. Hemşire özellikle bu konularda öğretmenlere danışmanlık edebilir. Öğretmen kanser ve ölüme ilişkin kendi duygu ve tutumlarının farkında olmalı, gerekirse bu konuda sağlık personelinden destek almalıdır. Çocuğa yönelik gerçekçi beklentiler içinde olmalı, çok fazla koruyucu davranmamalıdır. İletişimi sürdürmek için öğretmen çocukla sınıftaki arkadaşlarının yazılı ve sözlü mesajlarını paylaşmalıdır. Çocuğun sağlık durumu uygunsa ve çocuk istiyorsa hastanede ziyaret edilmesi sağlanabilir. Çocuk hastaneden eve dönerken evin çocuk için hazırlanmasına arkadaşları destek verebilir. Örneğin evin kapısına hoş geldin yazısını sınıf arkadaşları hazırlayarak asılmasını sağlayabilirler. Öğretmenin çocuk ve aile ile iletişimi koparmaması çok önemlidir. Görüldüğü gibi kanserli çocukların okula gitmeleri ve eğitimlerinin sürdürülmesi karmaşık bir konudur, ancak bu sorun iyi bir iletişim ve planlama ile başarılı bir şekilde çözümlenebilir. Kanserli çocuklar tedavisi ve sağlık durumu uygun olduğunda okula devam edebilirler. Bunun için çocuğun, ebeveynlerin, okul ve sağlık personelinin sürekli iletişim halinde olması gerekir. Hastane, okul ve aile ile iletişimi sağlayacak kişi sağlık ekibinde yer alan hastanedeki hemşire ya da okul hemşiresiolabilir. 44

6 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2007, 11 (2) KAYNAKLAR Barakat LP, Hetzke JD, Foley B ve ark. (2003) Evaluation of a social-skills training group ıntervention with children treated for brain tumors: a pilot study, Journal of Pediatric Psychology, 28(5), Benner AE, Marlow LS (1991) The effect of a workshop on childhood cancer on students knowledge, concerns, and desire to interact with a classmate with cancer. Children s Health mothers:development and validation of the ımpact of Traumatic Stressors Interview Schedule (ITSIS), Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 8, Kazak AE, Alderfer M, Rourke MT ve ark. (2004) Posttraumatic stress disorder (PTSD) and posttraumatic stress symptoms (PTSS) in families of adolescent childhood cancer survivors, Journal of Pediatric Psychology, 29, Care, 20(2), Kingma, A, Rammeloo LAJ, Does-van den Berg A van Berde C, Billett A, Collins J (2002) Symptom management in supportive care. In: Pizzo P, Poplack D,(eds). Principles and practice of pediatric oncology, 4th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins,: der ve ark. (2000). Academic career after treatment for acute lymphoblastic leukaemia, Arch. Dis. Child, 82, Lähteenmäki PM, Huostila J, Hinkka S, Salmi TT (2002) Brown RT, Madan-Swain A, Walco GA ve ark. (1998) Childhood cancer patients at school, European Journal of Cognitive and academic late effects among children previously Cancer, 38( 9), treated for acute lymphocytic leukemia receiving Mayer DK, Parsons SK, Terrin N ve ark. (2005) School reentry chemotherapy as CNS prophylaxis, J. Pediatr. Psychol, 23: after a cancer diagnosis: physician attitudes about truth telling and information sharing, Child: Care, Health & Butler RW, Mulhern RK (2005) Neurocognitive Interventions Development, 31, 3, for Children and Adolescents Surviving Cancer, J. Pediatr. McCaffrey CN (2006), Major Stressors and Their Effects on Psychol,30: the Well-Being of Children with Cancer Journal of Pediatric Childhood Cancer and School: Fact Sheet Nursing, 21(1) Meeske K A, Ruccione K, Globe DR ve ark. (2001) Collins J, Devine T, Dick G ve ark. (2002) The measurement of symptoms in young children with cancer: The validation of the Memorial Symptom Assessment Scale in children aged J Pain Symptom Management,23(1): Çavuşoğlu H (2001) Depression in Children with Cancer. Journal of Pediatric Nursing, 16: (5) : Eiser C, Hill JJ, Vance YH (2000) Examining the psychological consequences of surviving childhood cancer: Systematic review as a research method in pediatric psychology, Journal of Pediatric Psychology, 25(6), Erickson, SJ, Steiner, H (2001) Trauma and personality correlates in long-term pediatric cancer survivors, Child Psychiatry and Human Development, 31, Posttraumatic stress, quality of life, and psychological distress in young adult survivors of childhood cancer, Oncology Nursing Forum, 28, Ness KK, Mertens AC, Hudson MM ve ark. (2005) Limitations On Physical Performance And Daily Activities Among Long-Term Survivors Of Childhood Cancer Annals Of Internal Medicine,143, Newby WL, Brown RT, Pawletko TM ve ark. (2000) Socıal Skılls And Psychologıcal Adjustment Of Chıld And Adolescent Cancer Survıvors. Psycho-Oncology, 9: Noll RB, Gartstein MA, Vannatta K ve ark.(1999) Social, Emotional, and behavioral functioning of children with cancer, Pediatrics, 103, Fuemmelera BF,, Elkinb TD, Mullinsa LL (2002) Survivors of childhood brain tumors: Behavioral, emotional, and social adjustment Clinical Psychology Review Noll RB, Stehbens JA, Waskerwitz MJ ve ark. (1997) Behavioral adjustment and social functioning of long-term survivors of childhood leukemia:parent and teacher reports. Hobbie WL, Stuber, M, Meeske K ve ark. (2000) Symptoms of posttraumatic stress in young adult survivors of childhood cancer, Journal of Clinical Oncology, 18, Kazak A, Barakat L, Alderfer M ve ark. (2001) Posttraumatic stress in survivors of childhood cancer and Journal of Pediatric Psychology, 22( 6), Noll RB, LeRoy SS, Bukowski WM ve ark. (1991) Peer relationships and adjustment of children with cancer, journal of Pediatric Psychology, 16,

7 Noll, RB, Bukowski WM, Davies WH ve ark. (1993) Adjustment in the peer system of adolescents with cancer:twoyear study, Journal of Pediatric Psychology, 18(3), Noll, RB, Bukowski WM, Rogosch FA ve ark. (1990) Social interactions between children with cancer and their peers: Teacher ratings, Journal ofpediatric Psychology, 15, Patenaude AF, Kupst MJ (2005) Psychosocial functioning in pediatric, Journal of Pediatric Psychology, 30, Prevatt F, Heffer RW. Lowe PA. (2000) A review of school reintegration programs for children with cancer, Journal of School Psychology, 38 (5), Phipps S, Dunavant M, Srivastava DK ve ark. (2000) Cognitive and academic functioning in survivors of pediatric bone marrow transplantation, Journal of Clinical Oncology, 18,( 5 ): Phipps S, Larson S, Long A ve ark. (2006) Adaptive style and symptoms of posttraumatic stress in children with cancer and their parents, Journal of Pediatric Psychology 31(3): Preparing the School for Your Child with Cancer. ool.htm Radcliffe J, Bennett D, Kazak AE ve ark. (1996) Adjustment in childhood brain tumor survival:child, mother, and teacher report, Journal of Pediatric Psychology, 21(4): Schwartz L, Drotar D (2006) Posttraumatic stress and related impairment in survivors of childhood cancer in early adulthood compared to healthy peers Journal of Pediatric Psychology 31(4) pp Suzuki LK, Kato PM (2003) Psychosocial support for patients in pediatric oncology: the ınfluences of parents, schools, peers, and technology. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 20 (4): The Chronically Ill Child in School. Upton P,Eiser C (2005) School experiences after treatment for a brain tumour child: Care, Health & Development, 32(1): Vance YH, Eiser C (2002) The school experience of the child with cancer, Child:Care, Health & Development, 28,1,5 19. Vance YH, Eıser C, Horne B (2004) Parents views of the ımpact of childhood brain tumours and treatment on young people s social and family functioning, Clinical Child Psychology and Psychiatry, 9(2): ; Vannatta K, Gartstein MA, Short A ve ark. (1998) A controlled study of peer relationships of children surviving brain tumors: teacher, peer, and self ratings. lournal of Pediatric Psychology, 23(5): Vannatta K, Zeller M, Noll Rbve ark. (1998) Social functioning of children surviving bone marrow transplantation, Journal of Pediatric Psychology, 23(3): Woodgate RL, Degner LF, Yanofsky R (2003) A different perspective to approaching cancer symptoms in children Journal of Pain and Symptom Management, 26 (3):

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İçerik Yaşam kalitesi kavramı Kanser hastalarının bilgi gereksinimleri

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler :

A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler : 1.Adı Soyadı : Gülcan Peykerli Gürsu 2.Doğum Tarihi : 24/7/1962 3.Unvanı : Dr. Psikolog 4.Öğrenim Durumu : Doktora 5.Çalıştığı Kurum : Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Proje kapsamında verilerin elde edileceği hastanede onkoloji hastaları ile çalışan tüm hemşireleri içine alan bir program yapılması kararlaştırıldı. Hemşirelerle

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

KANSER HASTALARINA VERİLEN EĞİTİMİN SEMPTOM YÖNETİMİNE ETKİSİ ŞEFİKA EYİLİ

KANSER HASTALARINA VERİLEN EĞİTİMİN SEMPTOM YÖNETİMİNE ETKİSİ ŞEFİKA EYİLİ KANSER HASTALARINA VERİLEN EĞİTİMİN SEMPTOM YÖNETİMİNE ETKİSİ ŞEFİKA EYİLİ Kanserli hastalar hastalık sürecinden kaynaklanan semptomlar kadar kemoterapi ve radyoterapinin yan etkileri nedeni ile de fiziksel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Tez Başlığı: Kemik İliği Nakli Olan Malign Hastalıklı Ergenlerin Psikolojik Değerlendirmesi Tez Danışmanı: Yard. Doç. Tevfika Tunaboylu-İkiz

ÖZGEÇMİŞ. Tez Başlığı: Kemik İliği Nakli Olan Malign Hastalıklı Ergenlerin Psikolojik Değerlendirmesi Tez Danışmanı: Yard. Doç. Tevfika Tunaboylu-İkiz ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Gülcan Peykerli Gürsu Doğum Tarihi: 24/7/1962 Unvanı: Dr. Psikolog Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji İstanbul Üniversitesi 1986 Y. Lisans Psikososyal

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. K. K. T. C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ

HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ Eğitim istendik davranış değişikliklerini gerçekleştirecek bilimsel yapıdaki planlı etkinlikler bütünüdür. Bu nedenle hasta eğitimi hastanın istendik davranışları kazanarak sağlığına

Detaylı

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önemi SUNUŞ Tıbbi Rehabilitasyonun

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ KONU BAŞLIKLARI Hemşirenin eğitici rolü ve iletişim Hasta ve aile eğitimi Hasta eğitiminin

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Kanser tedavisi biten çocukların yaşadıkları sorunlar ve bakımlarında hemşirenin rolü

Kanser tedavisi biten çocukların yaşadıkları sorunlar ve bakımlarında hemşirenin rolü Türk Onkoloji Dergisi 2011;26(3):134-141 doi: 10.5505/tjoncol.2011.418 DERLEME REVIEW Kanser tedavisi biten çocukların yaşadıkları sorunlar ve bakımlarında hemşirenin rolü The problems of survivors of

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR Son yıllarda dünyada meydana gelen hızlı gelişme ve değişmeler her alanda olduğu gibi sağlık bakım sistemi üzerinde de etkisini göstermektedir. Toplum, nüfus özellikleri, ekonomi,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. ÖZGEÇMİŞ 1.1. Adı Soyadı: Meltem KÜRTÜNCÜ TANIR 1.2. Doğum Yeri ve Tarihi: Karabük 16.10.1973 1.3. Öğrenimi: 1.3.1. Lisans : 1995- Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu

Detaylı

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT E-Posta Adresi : tugbayardimci@hotmail.com Telefon (İş) : 3682715588 Telefon (Cep) : Faks : Adres : Sinop Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü/Sinop Öğrenim

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU OKUL KORKUSU Her yıl milyonlarca çocuk okula başlayıp, neşeyle devam ederken

Detaylı

Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler

Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler İkinci Baskı Editörler Maryane Fishman, RN,MS Mary Mrozek Orlowski, RN, MSN, AOCN Amerikan Onkoloji Hemşireleri Derneği (ONS) bu baskıdaki değerli

Detaylı

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990 Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans1990 Hidayet Taşdöven: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER

1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER 1 Öğretmenlere Öneriler ÖĞRETMENLERE ÖNERĠLER 2 Öğretmenlere Öneriler Giriş Okul yaşantısı içinde öğrenci için en önemli unsur öğretmendir. Üstün yetenekli öğrencilere uygun eğitimin sağlanmasında öğretmenlere

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu na göre 2008 yılı sonu itibariyle evlatt edindirilen

Detaylı

Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları

Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları Kronik hastalıkların çocuk,aile ve kardeşler üzerindeki etkileri ve kronik hastalıkların önlenmesinde hemşirenin rol ve sorumlulukları Araş. Gör. Betül Mammadov Kronik hastalık nedir? Kronik hastalık,

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

Dr. rer. nat. Serkan Het Psikolojik Psikoterapist Diplom Psikolog Özgeçmiş Doğum tarihi ve yeri 12.12.1977, Essen

Dr. rer. nat. Serkan Het Psikolojik Psikoterapist Diplom Psikolog Özgeçmiş Doğum tarihi ve yeri 12.12.1977, Essen Özgeçmiş Doğum tarihi ve yeri 12.12.1977, Essen İş Deneyimleri 07/2013 - bugüne kadar Frankfurt am Main şehrinde kendi psikoterapi muayenehanemle yerleşme 05/2008-06/2013 Hamm şehrinde, Psikologlar Eric

Detaylı

EVDE BAKIM 18.11.2015. 18 December 2006- monday. Home visit

EVDE BAKIM 18.11.2015. 18 December 2006- monday. Home visit EVDE BAKIM Doc.Dr. Ümran Dal 2015-2016 YDÜ Evde sağlık bakımı, sağlığı geliştirmek, sürdürmek, düzeltmek ya da hastalık/sakatlığın etkisini en aza indirirken bağımsızlık düzeyini yükseltmek amacıyla, birey

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Okul Çocuklarında Diyabet ve Okulda Diyabet Bakımı Rehberi

Okul Çocuklarında Diyabet ve Okulda Diyabet Bakımı Rehberi Okul Çocuklarında Diyabet ve Okulda Diyabet Bakımı Rehberi Bu rehber Okullarda Diyabet Eğitim programı çerçevesinde Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Derneği Diyabet Çalışma Grubu tarafından hazırlanmış ve

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI DOKTORA PROGRAMINA GİRİŞ KOŞULLARI Hemşirelik, Ebelik, Sağlık Memurluğu Programlarında Lisans eğitimi alarak Hemşirelik veya herhangi bir programda yüksek lisans yapmış olmak.

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bu broşür, Bayındır Hastanesi Söğütözü (BHS) Genel Yoğun Bakım (Reanimasyon) süreci hakkında sizi aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI.

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI. I. YARIYIL KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİEĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM PLANI 0801101 Temel Matematik I 2+0 General Mathematics I 6 0801102 Genel

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

27/04/16. Aile Merkezli Bakımda Sinerji Modeli. Sinerji. Sinerji modelinin ortaya çıkışı

27/04/16. Aile Merkezli Bakımda Sinerji Modeli. Sinerji. Sinerji modelinin ortaya çıkışı Aile Merkezli Bakımda Sinerji Modeli Yrd. Doç. Dr. BESEY ÖREN besey_oren@yahoo.com Son 10 yıldır; Sınırlı kaynaklar, Sürekli değişim, Bilginin genişletilmesi Küresel işgücü eksikliği nedeniyle Hemşirelere

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Onay Budak İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL : 0534 846 46 16 : onaybudak@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 01.01.1987 3.

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Tiedot turkiksi DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu)

Detaylı

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47.

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47. ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYŞE AYPAY Doğum Tarihi: 24 02 1969 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Bölümü Ankara Üniversitesi 1989 Y. Lisans

Detaylı

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ 8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ ÇOCUKLARIMIZIN GELİŞİM DÖNEMİ ÖZELLİKLERİNİ BİLMEK NE

Detaylı

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma:

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin Akranları ile birlikte Eğitim ve öğretimlerini Bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, Destek hizmetlerinin sağlandığı; özel eğitim

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Yücel ÖKSÜZ Doğum Tarihi: 05 Şubat 1966 Öğrenim Durumu: Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta Uzmanlık Psikolojik Danışma ve Rehberlik Doc. / Prof. ----------------------------

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ. 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı, kapsamlı

Detaylı

KİMYA ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME VE ÖĞRETME ANLAYIŞLARI İLE ÖĞRENME STİLLERİNİN YAPILANDIRMACILIK FELSEFESİ İLE OLAN UYUMU

KİMYA ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME VE ÖĞRETME ANLAYIŞLARI İLE ÖĞRENME STİLLERİNİN YAPILANDIRMACILIK FELSEFESİ İLE OLAN UYUMU KİMYA ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENME VE ÖĞRETME ANLAYIŞLARI İLE ÖĞRENME STİLLERİNİN YAPILANDIRMACILIK FELSEFESİ İLE OLAN UYUMU Filiz KABAPINAR OYA AĞLARCI M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi OFMA Eğitimi Böl.

Detaylı

ENGELLİ HASTA EĞİTİMİ

ENGELLİ HASTA EĞİTİMİ ENGELLİ HASTA EĞİTİMİ Giriş Engellilik; doğuştan veya sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle normal

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

Kanıt Temelli Semptom Kontrolü Sn. Prof. Dr. Leman Birol Sn. Uzm. Saliha Koç

Kanıt Temelli Semptom Kontrolü  Sn. Prof. Dr. Leman Birol Sn. Uzm. Saliha Koç Onkoloji Hemşireliği Derneğinin Kurucusu, Türkiye nin Florence Nightingale i Sn. Prof. Dr. Leman BİROL un Onursal Başkanlığında Onkoloji Hemşireliğinde Güncel Yaklaşımlar Sempozyumu 17 Aralık 2010 da Gerçekleşti!

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sağlık veya Hemşirelik Yüksekokulları, Hemşirelik, Sağlık Memurluğu ve Ebelik Programları mezunu

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım

Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım Psiko-Onkoloji Onkoloji Hastalarına Psikolojik Yaklaşım Dr. Mecit ÇALIŞKAN HNH Psikiyatri İdari ve Eğitim Sorumlusu Kanser hastaları tanı, tedavi ve hastalığın ileri evrelerde çeşitli ve değişik, ruhsal

Detaylı

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK Yrd.Doç.Dr. Faruk Levent Marmara Üniversitesi 19 Şubat 2016 3.Marmara Pediatri Kongresi Hilton Kozyatağı, İstanbul ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUK ve ÜSTÜN YETENEKLİLİK KAVRAMI

Detaylı

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ Prof.Dr. Güler CİMETE II. Çocuk Sağlığı sempozyumu 29 Mayıs 2009 İstanbul Çocuklarda Hastalık kavramı Gelişimi 0-2 yaş; Anlayamama, akıl erdirememe

Detaylı

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP)

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Bir sağlık kuruluşunun temel hedefi hasta bakımıdır. Hastaların benzersiz ihtiyaçlarını destekleyen ve bunlara cevap veren bir ortamda en uygun bakımın

Detaylı

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu İÇERİK Rehberlik Birimi Tanıtımı Gelişim Dönemleri ve Okula Uyum Süreçleri Öğrencilerimizin; Zihinsel, bedensel, sosyal ve

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Kemoterapi Alan Jinekolojik Kanserli Hastaların Hemşirelik Bakım Memnuniyetlerinin Belirlenmesi

Kemoterapi Alan Jinekolojik Kanserli Hastaların Hemşirelik Bakım Memnuniyetlerinin Belirlenmesi 17 Kemoterapi Alan Jinekolojik Kanserli Hastaların Hemşirelik Bakım Memnuniyetlerinin Belirlenmesi Gülşen VURAL* Özlem VURAL** Özet Giriş: Kanser tedavisinde uzun süredir kullanılan kemoterapi, anemi,

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Prof. Dr. Esra ÖMEROĞLU Arş. Gör. Osman BASĠT Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi A.B.D Tematik Yaklaşım Tematik

Detaylı

OKULA BAŞLARKEN OKULA BAŞLAMA SÜRECİ

OKULA BAŞLARKEN OKULA BAŞLAMA SÜRECİ OKULA BAŞLARKEN Okul, aileden sonra çocuğun içinde bulunduğu ilk temel sosyalleşme kurumudur. Okul dönemi, çocuk için ailesinden ilk ayrılış dönemidir; çünkü çocuk, okula başladığında evden farklı bir

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Kocaeli Üniversitesi 2003-2007

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Kocaeli Üniversitesi 2003-2007 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zehra Kan Öntürk 2. Doğum Tarihi: 15.01.1982 3. Unvanı: Öğretim Görevlisi 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Kocaeli Üniversitesi 2003-2007 Yüksek Lisans

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Ahmet Cezmi SAVAŞ 2. Doğum Tarihi : 10.07.1972 3. Unvanı : Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Fizik Boğaziçi Üniversitesi 1994 Y. Lisans Eğitim Bilimleri

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

KANSER VE AİLE. Dr. Hayriye Elbi Ege üniversitesi Psikiyatri A. D. Konsültasyon Liyezon Bilim Dalı

KANSER VE AİLE. Dr. Hayriye Elbi Ege üniversitesi Psikiyatri A. D. Konsültasyon Liyezon Bilim Dalı KANSER VE AİLE Dr. Hayriye Elbi Ege üniversitesi Psikiyatri A. D. Konsültasyon Liyezon Bilim Dalı Kanserle karşılaşan aile Hastalık döneminde Krizle başa çıkma, duygusal destek Bakım verme Mali ve sosyal

Detaylı

KARAR AĞACI OLUŞTURMA

KARAR AĞACI OLUŞTURMA KARAR AĞACI OLUŞTURMA Elif Sözeri-Mine Buluş-Nurgün Platin 20. Ulusal Kanser Kongresi 19-23 Nisan 2013 Antalya Hemşirelik Bilgisi Teknik Bilgi Temel Bilimler Rehber/Stan. Sosyal Bilimler Teknik Beceri

Detaylı

Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri. Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi

Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri. Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi Kaynaş&rma Uygulamaları ve Destek Özel Eği:m Hizmetleri Doç.Dr. Hasan Gürgür Anadolu Üniversitesi Eği9m Fakültesi Kaynaştırma nedir? Kaynaştırma uygulamalarında başarıyı etkileyen faktörler. Kaynaştırma

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Health Information System

Health Information System Health Information System HAZIRLAYAN : MUSTAFA MUTLU Sağlık Bilgi Sistemleri Sağlık hizmetleri diğer alanlardan daha fazla bilgiye duyarlı bir alandır ve etkin bir yönetim için sistematik olarak bilginin

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ:

DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: DANIŞANLAR İÇİN DEĞERLENDİRME ANKETİ: Bu anket durumunuz hakkında bilgi edinmede bize yardımcı olacaktır. Bu anket sorununuza uygun yaklaşımda yardımcı olacaktır. Cevaplarınız gizli tutulacaktır. Lütfen

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı