Meme Kanseri. Erken Teşhis - Tedavi - Tedavi Sonrası Bakım

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Meme Kanseri. Erken Teşhis - Tedavi - Tedavi Sonrası Bakım"

Transkript

1 Info>Reihe Meme Kanseri Erken Teşhis - Tedavi - Tedavi Sonrası Bakım

2 Impressum Herausgeber: Krebsgesellschaft Nordrhein-Westfalen e.v. Autoren: Team des Brustzentrums der Universitätsklinik Düsseldorf: Prof. Dr. med. W. Janni, Dr. med. K. Zwiefel, Dr. med. S. Mohrmann, Dr. med. M. Neumann, Dr. med. A. Schönherr, Dr. med. U. Hüttemann, Dr. med. E. Langer unter Einbeziehung von Fachkollegen der Strahlentherapie, Pathologie, Psychosomatik und Onkologie der Universitätsklinik Düsseldorf Redaktion: Anna Arning, Krebsgesellschaft NRW Katrin Weingärtner, Krebsgesellschaft NRW Fotos: Titel: Olaf Tamm Grafik S. 6: Patrick J. Lynch. North Haven, Connecticut, USA Grafiken S.13: Krebsgesellschaft NRW Alle Rechte, insbesondere das Recht auf Vervielfältigung und Verbreitung sowie der Übersetzung, vorbehalten. Kein Teil des Werkes darf in irgendeiner Form (durch Fotokopie, Mikrofilm oder ein anderes Verfahren) ohne schriftliche Genehmigung der Krebsgesellschaft NRW reproduziert werden. 1. Auflage: September 2010 Diese Broschüre wurde finanziell gefördert durch das Land Nordrhein-Westfalen

3 İçindekiler Önsöz Memenin Anatomisi ve İşlevi Nedenler ve Risk Faktörleri Önleme ve Erken Teşhis Kasa Ödemeleri Uzman Doktor Tarafından Elle Muayene Mamografi Taraması Kendi Kendine Meme Muayenesi Meme Kanserinin Kalıtımı Teşhis Koymak Görüntüleme İşlemleri İnce Doku Muayeneleri Laboratuar Muayeneleri Meme Kanserinin İlk Tedavisi Ameliyat Tümörün Sınıflandırılması Aşama Bölümlemesi Ayrım Derecesi Tümör Tipi Tarifi Kan ve Lenf Damarlarına Geçiş Hormon Reseptörü Statüsü HER-2 Statüsü Yeni Faktörler Ameliyat Sonrası Tedavinin Devamı Işın Terapisi

4 Inhalt İlaçlarla Ek Tedavi Kemoterapi Antihormon Terapisi Hedefe Yönelik Terapi Tetkikler Dahilinde Tedavi Tamamlayıcı Tedavi Yöntemleri Tedavi Sonrası Bakım ve Rehabilitasyon Ek İyileştirme Tedavisi Ayakta Tedavi Sonrası Bakım Beslenme ve Spor Psikososyal Destek Meme Oluşturma Olanakları Hastalığın Tekrarı Lokal Nüksetme Metastaz Aşaması Ağrı Terapisi ve Hafifletici Bakım Ek Doktor Görüşmesi Rehberi Sözlük Adresler Bu broşürün amacı, genel bilgilendirme ve durumun daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Soruları düzenlemeye ve destek bulmaya yardımcı olabilir. Ancak tedavi eden doktorla yapılacak bir görüşmenin yerini kesinlikle tutamaz. Korunan ticari markalar (logolar) özel olarak vurgulanmamaktadır. Bu tür bir açıklamanın olmamasından, serbest markaların söz konusu olduğu sonucu çıkarılamaz.

5 Önsöz Batılı sanayileşmiş ülkelerde meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser hastalığıdır. Almanya'nın tamamında yılda yaklaşık kadın ilk kez meme kanserine yakalanıyor - Nordrhein-Westfalen eyaletinde bu sayı yaklaşık Korkutuculuğuna rağmen ne mutlu ki meme kanseri teşhisi çoğu zaman artık bir idam kararı olmuyor. Gittikçe daha etkili hale gelen erken teşhis ve iyileştirilmiş terapi olanakları sayesinde hastalığı atlatan kadınların sayısı artıyor. Özellikle son on yılda meme kanseri hastalarının bakımı olağanüstü ilerlemeler kaydetti. Birçok kadın memeyi koruyacak şekilde tedavi ediliyor ve akut tedaviden sonra yıllarca büyük ölçüde normal bir hayat sürüyor. Buna rağmen teşhis, her kadında önceki yaşamlarında ciddi bir kesinti olmayı sürdürüyor. Tıp işletmesi başta sıkça ortaya çıkan acil soruların yanıtlanmasına çok az yer bırakır. Dolayısıyla hastalığı ve terapi araçlarını ve yollarını daha iyi anlamayı sağlayan tamamlayıcı bilgilendirmeler daha da büyük önem kazanır. Eldeki broşür, şu andaki tıbbi standartlardan yola çıkarak erken teşhis, teşhis, terapi ve tedavi sonrası bakım olanakları hakkında genel bir fikir veriyor. Bulgularda kullanılan kısaltmalar, aynen memeyi korumayı sağlayan bir terapinin mümkün olmaması durumunda memenin yeniden oluşturulması olanakları gibi açıklanmaktadır. Ayrıca ekte doktor görüşmesine hazırlıkla ilgili öneriler ve hastalara ve ailelerine destek ve yardım sunan inisiyatiflerin, kuruluşların ve kendi kendine yardım gruplarının adresleri bulunuyor. Krebsgesellschaft Nordrhein-Westfalen e.v.

6 Göğüs kafesi Meme kası Bez lopçukları Meme ucu Areol Süt kanalı Yağ dokusu Deri Memenin şematik resmi göğsün üzerine yerleştiği meme kasını, bez lopçuklarını ve meme ucuna açılan süt kanallarını gösteriyor.

7 7 Memenin Anatomisi ve İşlevi Meme, bezli bir bölümden, bolca yağ ve bağ dokudan, aerol ve meme ucunun bulunduğu deriden oluşur. On ile 25 arasında ayrı süt bezi vardır. Süt kanalları birbirinden bağımsız olarak meme ucuna açılır. Bezler arasında yoğun bir bağ doku ve çok miktarda yağ dokusu bulunur. Böylece meme lopçuklara ayrılır. Memenin dıştaki biçimi bez dokusundan çok yağ dokusu tarafından belirlenir. Hamile olmayan kadınlarda bez dokusunun oranı hamilelerden daha azdır. Aerol meme ucunun kesin sınırları olan, derisi çok hassas, pigmentli çevresidir. Memenin kendisinde kas yoktur, ancak göğüs ve köprücük kemiğinden omuz kemiklerine giden büyük meme kasının üzerine oturur. Birçok kan damarı memeye besin maddeleri ve hormon sağlar. Lenf damarları sayesinde memeden örneğin bakteriler ya da tümör hücreleri gibi vücuda yabancı maddeler ve atık ürünleri tahliye edilir. Bunlar, filtreleme istasyonları gibi çalışan lenf düğümlerine götürülür. Memeden, ak kan partikülleri ve protein içeren lenf, esas olarak koltukaltının, köprücükkemiğinin iki tarafındaki ve kaburgalardaki lenf bezlerine akar. Memenin gelişimi özellikle ergenlikte gerçekleşir. Bu, yumurtalık tarafından üretilen hormonların artmasıyla olur. Bu döngü çerçevesinde hormon dalgalanmaları yoluyla yine memede tekrar tekrar değişiklikler yaşanır. Böylece örneğin adetten önce geçici olarak memede bir büyüme ve süt kanallarının çoğalması ve uzunlamasına büyümesi ve tutulan su miktarının artması nedeniyle düğümlü değişiklikler görülebilir. Adetin başlamasıyla birlikte şişlikler ve sertleşmeler genelde tekrar ortadan kalkar. Memenin tam gelişimi hamilelik ve emzirme döneminde yaşanır.

8 8 Bu dönemde yeni doğanın beslenmesi için yeterli anne sütü üretebilmek için daha fazla bez dokusu oluşur. Hamileliğin sonuna doğru salgılaması başlar. Önce protein açısından zengin kolostrum üretilir, doğumdan yaklaşık üç gün sonra da gerçek süt girişi başlar. Çocuk memeyi bıraktığında meme bezi tekrar eski haline döner. Eşey bezi faaliyetlerinin durmasından sonra yaşlılıkta memenin geriye doğru gelişimi gerçekleşir.

9 9 Nedenler ve Risk Faktörleri Meme kanseri Almanya da kadınlarda en sık görülen kötü huylu tümör hastalığıdır. Yaşamları boyunca yaklaşık her on kadından birine Mammakarzinom (meme kanseri) teşhisi koyulur. Meme kanseri hastalıklarının yüzde birinden azı erkeklerde görülür. Şu anda meme kanseriyle ilgili bilinen risk faktörlere bireysel olarak neredeyse hiç etki edilemiyor. Buna rağmen bazı önleme ve erken teşhis önlemlerini bilmek ve kullanmak yararlıdır. Meme kanserinin ana risk faktörlerinden biri artan yaştır. 50 yaşından itibaren hastalanma riski artar. Adet kanaması on bir yaşından önce başladıysa ve kadınlar 54 yaşından sonrasına kadar adet gördüyse, meme kanserine yakalanma riski yine biraz artar. Bunun yanında bazı durumlarda aileden gelen yükler bir rol oynar. Örneğin anne ya da kız kardeş meme kanserine yakalandıysa, kişinin riski de daha yüksektir. Bazı vakalarda ailede bir gen değişikliği kanıtlanabiliyor (tüm kadınların yüzde birinde ve tüm meme kanseri hastalarının yüzde beşinde). Bu durumda meme ya da yumurtalık kanserine yakalanma riski belirgin bir şekilde artıyor ve hastalık sıkça erken bir yaşta ortaya çıkıyor. Ancak ailede birikimin olduğu vakaların çoğunda henüz bilinmeyen genetik faktörler rol oynuyor. Bir kadın daha önce meme kanserine yakalandıysa, bu kişide karşı tarafta da bir tümör oluşması riski daha yüksektir. Çocukken 10 ile 16 yaşları arasında kötü huylu hastalıklar nedeniyle ışın tedavisi gören kadınlar ve lenf bezi kanserinde ışın alan kadınlar daha sık hastalanıyor. Meme kanserinin oluşumunda hormonların rolü sürekli olarak tartışılıyor.

10 10 Günümüzde artık kadınların menopoz yılları sırasında ya da sonrasında beş yılı aşkın bir süre, özellikle gestagenlerle birlikte östrojen almaları durumunda riskin daha yüksek olduğu biliniyor. Doğum kontrol hapı kullanımı nedeniyle risk artışı tartışmalıdır. Doğum kontrol hapının, özellikle 16 yaşından önce alınmaya başladıysa, riski biraz artırdığı varsayılıyor. Aynı zamanda hap bırakıldıktan sonra risk tekrar düşüyor. Büyük göğüslü birçok kadın, küçük göğüslü kadınlara göre meme kanseri risklerinin daha yüksek olduğundan endişeleniyor. Bu doğru değil. Yalnızca büyük göğüsleri titiz bir şekilde muayene etmek ve mevcut tümörleri erken fark etmek daha zor olabilir.

11 11 Önleme ve Erken Teşhis Hareketsizlik, aşırı kilo ve dengesiz beslenme meme kanserinin oluşmasında belli bir rol oynar. Dolayısıyla kadınlar, az miktarda hayvani yağla, yeterli sebze ve meyveyle, ölçülü alkol tüketimiyle sağlıklı beslenerek ve düzenli hareket ederek hastalanma riskini ya da tekrarlama riskini azaltabilirler. Ayrıca 20 yaşından önce anne olmanın meme kanseri oluşumunu engelleyici etki yaptığı belirtiliyor. Sıkça emzirmek özellikle genç yaşlarda hastalanmaktan korur. Meme Kanserinin Erken Teşhisi için Kasa Ödemeleri Düzenli erken teşhis muayeneleri meme kanserinin oluşmasını engellemese de rahatça tedavi edilecek ve iyileşme şansını artıracak kadar erken keşfedilme şansını artırır. Sağlık kasası yaşa göre derecelenmiş olarak aşağıdaki erken teşhis muayenelerini karşılar: Uzman Doktor Tarafından Elle Muayene 30 yaş ve üstü kadınlar yılda bir kez memelerini ve koltukaltlarının kadın doktoru tarafından muayene ettirebilir. Bu genelde, rahim ağzı kanseri muayenesinin (Pap testi) de yapıldığı yıllık önleyici muayene çerçevesinde yapılır. Daha yaşlı kadınlar bu muayeneyi düzenli olarak yaptırabilirler. Mamografi Taraması Uluslararası deneyimler, 50 ile 69 yaş arası kadınlarda düzenli mamografiyle bu yaş grubunda ölüm oranının yüzde 20 ile 40 arasında azaltılabildiğini gösteriyor. Bu nedenle Almanya da 2005 yılından bu yana mamografi taraması yapılıyor. 50 ile 69 yaş arası kadınlar iki yılda bir mamografi hakkına sahiptir. Kendilerine bununla ilgili olarak yakınlarında bulunan, bu muayene konusunda uzmanlaşmış tarama birimlerince kişisel bir davet gönderilir.

12 12 Burada memelerin röntgen çekimleri iki doktor tarafından birbirlerinden bağımsız olarak değerlendirilir (çifte bulgu). Muayeneden en geç yedi gün sonra hastaya sonuç hakkında bilgi verilir ve gerekirse ek muayenelere çağrılır. Mamografi taraması çerçevesinde bir meme kanseri hastalığı tespit edilirse, uygun bir tedavi başlatılır. Sağlık kasası 70 yaş üzeri kadınlarda yılda bir kez kadın doktorunun memelerin ve koltukaltının elle muayenesini karşılar. Mamografi artık standart değildir. Elbette her yaş grubunda dikkat çekici bulgulara ulaşılması durumunda ayrıntılı muayeneler, örneğin meme mamografisi ya da ultrason muayenesi kasa tarafından karşılanır. Risk faktörlerinin, örneğin ailevi yüklerin var olması durumunda ilgili doktorla bireysel bir erken teşhis stratejisi hazırlanabilir. Ancak elle muayenelerin sunulan görüntüleme muayenelerinin yerini tutmayacağını bilmek önemlidir. Düzenli adet gören kadınlarda muayene adet kanamasından sonraki ilk günlerde yapılmalıdır. Artık adet görmeyen kadınlar, elle muayene için ayda belirli bir günü belirlemelidir. Dikkat çekici durumlarda lütfen doktorunuza başvurun ve gözlemlerinizi aktarın. Birçok değişiklik iyi huyludur, ancak kesin güvenceye yalnızca doktor kontrolünden sonra ulaşabilirsiniz. Kötü huylu bir tümör ne kadar erken keşfedilirse, iyileşme şansı o kadar yüksektir. Kendi Kendine Meme Muayenesi Her kadın, değişiklikleri kendi kendine erken belirleyebilmek için vücudunu tanımalıdır. Dikkat çekici durumları fark etmenin bir yolu, kendi kendine meme muayenesi olabilir.

13 13 Kendi kendine muayene böyle yapılabilir: 1) Kendinizi aynada inceleyin, bunu yaparken kollarınızı kalçalarınıza dayayın ya da kollarınızı aşağı sarkıtın: Memelerinizin biçimi, konumu ya da boyutu birbirinden farklı mı? Bir değişiklik fark ediyor musunuz? 4) Parmaklarınızla sistematik olarak avucunuzu düz tutarak göğsünüzü, aerolü, koltukaltına geçişi ve koltukaltını yoklayın. Sağ göğsünüzü muayene etmek için sol elinizi kullanın ve diğer tarafta tersini yapın. Elinize düğümler, sertleşmeler ya da hassas noktalar geliyor mu? 2) Kollarınızı başınızın üstüne kaldırın: Memeleriniz ve meme uçlarınız hareketi eşit olarak izliyor mu? Memeleri önden ve yandan inceleyin: Tek taraflı kırışıklar, çıkıntılar ya da deri çekilmeleri görülüyor mu? 5) Sistematik muayeneyi yatarak tekrarlayın, örneğin meme çevresinde hep dış kenardan meme ucuna doğru düz çizgiler halinde ilerleyin. Dikkat çekici noktaları keşfetmenin diğer bir yolu, ayda bir kez göğsünüzü duşta sabunlarken özellikle doku değişimlerine dikkat etmek olabilir. 3) Meme uçlarını başparmağınızla işaret parmağınızın arasında dikkatlice sıkıştırın: Sıvı geliyor mu? Nasıl bir görüntüsü var? Kendi kendine meme muayenesiyle ilgili seminerler NRW eyaletinin her yerinde verilmektedir. Daha fazla bilgi için: 02 11/

14 14 Meme Kanserinin Kalıtımı Meme ve yumurtalık kanseri kadınlarda en sık rastlanan tümör hastalıkları ve kanser kaynaklı ölüm nedenleri arasındadır. Birden fazla meme ve/veya yumurtalık kanseri hastalığına yakalanan aile üyesinin bulunduğu ailelerden gelen kadınlarda hastalanma riski Mammakarzinom için genel riske göre yaklaşık 8 kat ve Ovarialkarzinom (yumurtalık kanseri) için 30 kat daha fazladır. Bu, ciddi bir kalıtımsal eğilime (riskli bir gende genetik değişikliğe) işaret eder. Yüksek riskli olarak adlandırılan ailelerin yaklaşık yüzde kırkında BRCA1 ya da BRCA2 adlı meme kanseri genlerinde genetik bilgilerde değişiklikler bulunur (BRCA: kısaltma BReastCAncer). Kalıtımsal hastalıkların diğer bir yüzde lik bir bölümü için henüz bilinmeyen meme kanseri genlerinde mutasyonlar olduğu tahmin ediliyor. Geri kalan meme kanseri hastalıkları (yüzde 5 ile 10 arasında) görece ender başka kalıtımsal hastalık sendromlarıyla bağlantılı olarak ortaya çıkıyor. Meme ve/veya yumurtalık kanserinin görüldüğü ailelerden gelen kadınlar için 2005 yılından beri sağlık kasası tarafından finanse edilen bir bakım programı sunulabiliyor. Bu program paralel olarak ilerleyen disiplinler arası bir danışmanlığın (birçok uzmanlık alanından doktorlar) ve genetik analizin yanında düzenli bir erken teşhis programı da içeriyor. Kasalar bu program çerçevesinde açıkça tanımlanan risk yapısında, on iki Alman Ailevi Meme Ve Yumurtalık Kanseri Merkezinden birinde danışma, gen testi ve erken teşhis önlemlerini üstleniyor. NRW eyaletindeki merkezler Düsseldorf, Köln, Münster şehirlerinde bulunuyor (bkz. ek). Yardım arayan kişiler merkezlerden birine doğrudan ya da sözleşmeli bir doktorun sevkiyle ulaşabilirler.

15 15 Burada etki kriterleri (bkz. kutu) kontrol ediliyor ve söz konusu olan aile üyeleri için danışma randevusu kararlaştırılıyor. Disiplinler arası danışmaya jinekoloji, insan genetiği ve duruma göre psiko-onkoloji uzmanlık alanları katılıyor. Konuşulanlar arasında kalıtımsal geri plan, hastalanma olasılıkları, BRCA 1/2 muayenesinin sınırları ve önemi, gen muayenesinin kişisel ve ailevi sonuçları ve önleyici uygulamalar bulunuyor. Bir ailedeki genetik ilk muayene genelde daha önce meme ya da yumurtalık kanserine yakalanan bir aile üyesiyle başlar (endeks kişi). Bu endeks analizinde BRCA1 ya da BRCA2 genlerinden birinde hastalığa yol açan bir değişiklik belirlenebilirse, diğer aile üyelerine öngörülebilen genetik bir analiz sunulabilir. Erken teşhis ilgili merkezde koyulur ve koşulların uygun olması durumunda ve düzenli katılımda sağlık kasaları tarafından karşılanır. Erken teşhis programına dahil edilmek için BRCA1 ya da BRCA2 genlerinde patojen bir değişikliğin kanıtlanması gerekir. Bu özel erken teşhis programı bağlantılı projede ulaşılan sonuçlara ve Alman Ailevi Meme ve Yumurtalık Kanseri Konsorsiyumunun buna göre verilen tavsiyelerine dayanıyor. Yıllık olarak klinik muayenelerin yanında iki ultrason muayenesini, bir mamografiyi ve bir manyetik rezonans tomografisini kapsar. Aşağıdaki kriterlerden biri sizin için geçerliyse danışmanlık hizmeti alın: Yaştan bağımsız olarak ailede üç kadın meme kanserine yakalandıysa. Ailede iki kadın meme kanserine yakalandıysa ve biri 51 yaşın altındaysa. Yaştan bağımsız olarak ailede bir kadın meme kanserine ve bir kadın da yumurtalık kanserine yakalandıysa. Yaştan bağımsız olarak ailede iki kadın yumurtalık kanserine yakalandıysa. Ailede 31 yaşı altındaki bir kadın meme kanserine yakalandıysa. Ailede 51 yaşından önce çift taraflı Mammokarzinom ortaya çıktıysa. Ailede bir erkek meme kanserine yakalandıysa ve bir kadında meme ya da yumurtalık kanseri varsa.

16 16 Teşhis Koymak Erken teşhis muayeneleri sırasında ya da kadının kendisi tarafından memede dikkat çekici durumlar fark edilirse, tekrar kontrol gerekir. Burada çoğu dikkat çekici bulgunun iyi huylu olduğu görülür. Ancak bir meme kanseri kuşkusu doğrulanırsa, ardından bir terapi gerekir. Görüntüleme İşlemleri Mamografi Mamografi, her memenin iki düzlemde (iki boyutlu) olarak görüntülendiği bir meme röntgen muayenesidir. Bunun için meme, dengeli bir kalınlık elde etmek için iki levha arasına sıkıştırılır. Mikro kireçlenmeler ve meme kanserinin ön aşamaları erken belirlenebilir ve analizi yapılabilir. Bugün ağırlıklı olarak, daha iyi bir görüntü kalitesi ve daha düşük bir ışın yüküyle öne çıkan dijital mamografi (film pozlaması olmayan röntgen çekimleri) kullanılıyor. Bu, daha yoğun meme bezi dokusu olan genç kadınlarda yarar sağlıyor. Ancak genç kadınlarda ve çok düğümlü, sıkı bez dokusu olan kadınlarda mamografinin sonucu kısıtlı olabilir, çünkü açık renkli görünen düğümler yine açık renkli görünen bez dokusundan ayrılamaz. Bu durumlarda dikkat çekici noktaları açığa kavuşturmak için göğsün ultrason muayenesi ve belki manyetik rezonans tomografisi (MRT olarak da bilinir) daha uygundur.

17 17 Ultrason (Sonografi) Sonografi, belirsiz bulguların (kaynak ya da elle muayene bulguları) hedefe yönelik olarak muayene edilmesini sağlayan, mamografiyi tamamlayıcı bir muayenedir. Bu muayene özellikle genç ve yoğun bez dokusu olan kadınlara uygundur. Işın yüküne yol açmaz. Süt Kanalı Görüntülemesi (Galaktografi) Galaktografi, süt kanalı sistemi için özel bir röntgen muayenesidir. Burada bir süt kanalı üzerinden boya maddesi enjekte edilir ve ardından göğsün röntgeni çekilir. Bu muayene türü, örneğin meme ucundan kuşkulu akıntılar (bulanık, kahverengi ya da kanlı) olması durmunda, süt kanalındaki bir değişikliği görmek için kullanılır. Manyetik Rezonans Tomografisi (MRT) Memenin manyetik rezonans tomografisinin (Mamma-MRT) amacı, mamografi ve sonografi sayesinde kesin olarak açıklanamayan kuşkulu bulguları kontrol etmektir. Muayene, bir muayene masası ve tüpü olan bir cihazın içinde, ışın yükü olmadan ve yüz üstü yatarak yapılır. Var olabilecek tümörleri kesin olarak normal meme bezi dokusundan ayırmak için toplardamara boya maddesi enjekte edilir. Ayrıca MRT sayesinde bir ameliyattan önce duruma göre başka tümör kaynakları da belirlenebilir. MRT nin kullanıldığı bir diğer alan, yüksek riskli hastalar, örneğin yoğun gen değişimi olan kadınlarda yoğun erken teşhistir. İnce Doku Muayeneleri Kuşkulu bir düğümün ince doku muayenesini yapabilmek için bir doku örneği alınması (biyopsi) gerekir. Bugün bu, son derece hassas bir işlemle (minimum yayılımlı) yapılır, böylece ciltte yara kalmaz. Zımbalı Biyopsi Düğüm ele geliyorsa ya da ultrasonda rahat görülebiliyorsa, bir iğneyle bulguya girilebilir ve yüksek hızlı bir zımbayla birden fazla doku örneği alınabilir. Bunun için lokal anestezi kullanılır. Genelde muayene sırasında pek ağrı oluşmaz.

18 18 Vakum Biyopsisi Doku örneği alma yöntemlerinden bir diğeri, vakum biyopsisidir. Kılavuzlarda, her şeyden önce mamografi kayıtlarında mikro kireç göründüğünde tavsiye edilmektedir. Vakum biyopsisi, kuşkulu bölgeyi tam olarak hedef almak için röntgen ya da MRT kontrolüyle eş zamanlı olarak yapılır. İğnenin sokulması ve birden fazla numune alımı bilgisayar yönetiminde yapılır. Vakum biyopsisi toplamda zımba biyopsisinden biraz daha uzun ürer. Ayrıca biraz daha kalın bir iğneyle yapılır, bu da memede yaklaşık üç milimetrelik bir yara izine yol açabilir. Biyopsiyle elde edilen doku, mikroskop altında kötü huylu hücre değişimi olup olmadığı açısından incelenir. Laboratuar Muayeneleri Meme kanseriyle bağlantılı olarak tümör belirteçleri ortaya çıkabilir. Ancak bunlar yalnızca kanserle bağlantılı olarak ortaya çıkmadığı için erken teşhis koymaya uygun değildir. Bununla birlikte tümör belirteçleri terapi kontrolü için önemli bilgiler sağlar. Meme kanseri açısından önemli olan tümör belirteçleri CEA ve CA 15-3 ve CA 25.27'dir. Çoğalan tümör markörleri, ameliyat yapıldıktan sonra bir tümörün tekrar oluştuğunu gösterebilir, belli aralıklar içerisinde değerlerde yaşanan küçük dalgalanmalar ise normaldir. Kılavuzlar uyarınca tümör belirteçleri tüm hastalarda rutin olarak araştırılmaz. Doktor, bir tespit yapmak gerekip gerekmediğine bireysel olarak karar verir. Bir metastazlaşma olması durumunda tümör belirteçleri düzenli olarak belirlenmelidir. Tedavi eden doktor, değerlerin seyrine bağlı olarak, kontrol için başka muayenelerin gerekli olup olmadığına karar verir.

19 19 Meme Kanserinin İlk Tedavisi Meme kanseri yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Bu nedenle teşhis koyulduktan sonra çoğunlukla hangi terapinin yararlı olacağını ve tedavinin nerede yapılacağını düşünmek için yeterli zaman kalır. Karar verilirken, başka bir doktorun elde edilen bulguları incelediği ve terapi tavsiyesinde bulunduğu ikinci bir görüşün alınması da yararlı olabilir. Meme kanseri tedavileri NRW eyaletinde genelde, kılavuzlara uygun tedavinin yanında örneğin psikososyal seçenekler gibi başka kriterleri de yerine getiren sertifikalı meme kanseri merkezlerinde yapılır. NRW eyaletinde bu sertifikalı meme kanseri merkezlerinden yaklaşık 50 tane vardır. Katılımcı kuruluşların listesini Krebsgesellschaft NRW den talep edebilirsiniz. Ameliyat Tümörün konumu ve boyutu bir mamografiyle, bir ultrason muayenesiyle ya da ek bir manyetik rezonans tomografisiyle belirlendikten sonra, kanser tedavisi genelde bir ameliyatla başlar. Bu sırada tümör mümkün olduğu kadar tamamen çıkarılır. Doktorlar ön muayene sayesinde ameliyatın türünü ve kapsamını planlayabilir. Memenin Korunduğu Ameliyat Gittikçe daha başarılı olarak yapılan erken teşhis muayeneleri ve geliştirilen ameliyat teknikleri sayesinde bugün birçok kadın memeyi koruyacak şekilde ameliyat edilebiliyor. Memenin korunduğu bir ameliyatta, mümkün olduğu kadar çok meme dokusu ve dolayısıyla memenin biçimi korunmaya çalışılıyor. Ancak tümörün yeri ve boyutu müdahalenin boyutunu belirliyor. Yalnızca tümörün çıkarılmasının yanında, meme bezlerinin ve/veya deri dokusunun hareket ettirilmesiyle, tümörün çıkarılmasının yol açtığı arızayı dengelemek için bir dizi işlem yapılabiliyor.

20 20 Örneğin güvenlikten hiç taviz vermeden kozmetik olarak uygun bir sonuç elde edilebilir. Bunun yanında daha ameliyat sırasında telafi olarak bir silikon implantı yerleştirilebilir. Ancak burada kozmetik sorunların yanında özellikle ışın tedavisi açısından olası sorunlar da dikkate alınmalıdır. Büyük göğüslü bazı kadınlar etkilenmeyen memenin eşitlenmesini, yani diğer tarafın küçültülmesini ister. Ancak bazı durumlarda göğsün biçimi korunabilse de meme ucu korunamaz. Hastanın kendi derisinden nakil yapılarak, örneğin diğer taraftaki meme ucundan parça alınarak ya da kasık bölgesinden deri parçası alınarak tekrar oluşturulabilir. Meme bölgesindeki kesik dışında koltukaltı bölgesinde lenf düğümünün alınması için ikinci bir kesik gerekir. Yara izleri daha sonra çok az görünür. Çoğu durumda ameliyatın ardından ışın tedavisi kaçınılmazdır. Bu güvenlik önleminin amacı, kanserin aynı memede tekrar ortaya çıkmasını önlemektir. Memenin Tamamen Alınması Meme kanserine yakalanan bazı kadınlarda tümörün mümkün olduğu kadar tümüyle çıkarılması amacıyla memenin kaybedilmesi kaçınılmazdır. Bu, küçük bir memede bulunan büyük bir tümörde, birden fazla kanser kaynağının olması durumunda, çok ilerlemiş bulgularda ya da memede ek kanser ön aşamaları olan bir tümörde söz konusu olabilir. Memenin tamamen alınması bugün kısıtlı radikal mastektomi" olarak uygulanıyor. Burada meme bezi ve gerekirse koltukaltındaki lenf bezleri aynı kesikle alınıyor. Doktorlar, daha sonra istenebilecek bir yeniden yapılandırma için iyi koşullar sağlamak amacıyla, mümkün olduğunda kesiği küçük tutmaya ve meme bezinin altında bulunan deriyi korumaya çalışıyor. Belli şartlar altında, memenin tekrar oluşturulmasını kolaylaştırmak için deri yüzeyinin tamamını ve bazen de meme ucunu korumak mümkün olur (deri tasarruflu meme alma).

21 21 Lenf Düğümünün Alınması Her meme kanseri operasyonunda, iki nedenle koltukaltından lenf bezleri almak gerekebilir: Böylece kanser hücrelerinin gerçekleşmiş olan yayılmaları ortadan kaldırılır. Ve lenf bezi yayılmasının boyutu, doktorlara tümörün yayılma eğilimi, yani vücudun başka bölgelerinde metastaz oluşumu riski hakkında bilgi verir. Sentinel adı verilen teknik sayesinde artık mutlaka büyük miktarda lenf düğümü alınması gerekmiyor. Bu işlemde, planlanan ameliyattan kısa bir süre önce küçük miktarda radyoaktif sıvı tümörün çevresine enjekte edilir. Daha sonra ameliyat sırasında, tümör için ilk filtreleme istasyonunu oluşturan lenf düğümü görüntülenebilir, tanımlanabilir ve küçük bir kesik yoluyla kesin bir şekilde alınabilir. bekçi lenf düğümü (Sentinel) üzerinden olası bir lenf düğümü yayılmasının hedefe yönelik olarak kontrol yöntemi, son yıllarda hastalar için ulaşılan en iyi ilerlemelerden biridir. Yöntem yeterince kontrol edilmiş ve kabul görmüştür, böylece Mammokarzinom cerrahisinde deneyimli olan neredeyse tüm merkezler, klinikler ve muayenehaneler bu ameliyat yöntemini sunmaktadır. Ameliyat sırasında bekçi lenf düğümünde yapılan ince doku muayenesi tümör hücrelerinin buraya yayıldığını gösterirse, koltuk altında bulunan ilk iki lenf düğümü istasyonundaki başka lenf düğümleri de daha önce olduğu gibi alınır. Ancak lenf düğümünde tümör yoksa, başka düğüm alınması gerekmez. Tedavinin devamının bireysel olarak planlanabilmesi için tümör dokusunun kendisi de titizlikle analiz edilir. Bekçi lenf düğümünden başka lenf düğümü almak gerekirse, bugün özenli ameliyat işlemleri ve dikkatli ışınlama işlemleri sayesinde ancak çok ender olarak lenf ödemleri, yani lenf sıvısının kolda kronik olarak birikmesi söz konusu oluyor.

22 22 Ameliyattan Sonraki İlk Günler Yaralı bölgenin sorunsuz iyileşmesi için ameliyattan sonra üç ile dört gün boyunca meme derisinin altına emici hortumlar yerleştirilir. Bunların amacı, kan artıklarının ve doku sıvılarının birikmesini önlemektir. Yara genelde üç ile dört hafta arasında iyileşir. Daha önce sutyenin altında silikon protez değil, yalnızca yün dolgulu bir pamuk kalıp, diğer adıyla ilk bakımı taşımanız gerekir. Ameliyattan kısa bir süre sonra bir hasta jimnastiği uzmanı sizinle ameliyat edilen taraftaki omuz ve kolun kısıtlı hareketliliği üzerinde çalışmaya başlayacaktır. Ameliyat edilen bölgedeki deride yaşanan gerilim duygusu, yavaş yavaş azalacaktır. Lokal anestezi işlemleri günümüzde, örneğin ilaç vermek için ince bir hortum takılarak, ameliyattan sonra da ağrıları büyük ölçüde azaltabilir. Ancak tedavi eden doktorunuza çeşitli ağrıyla mücadele yöntemlerini sormanız gerekir, bugün çünkü ameliyattan sonra şiddetli ağrılar çekilmesi büyük ölçüde engellenebiliyor.

23 23 Tümörün Sınıflandırılması Aşama Bölümlemesi (Staging) Bugün her kanser tedavisinde, ameliyat sırasında ve sonrasında elde edilen, uluslararası alanda kullanılan tümörün TNM sınıflandırması esas alınıyor. Buna Staging ya da aşama bölümlemesi deniyor. Kullanılan harfler şu anlamı taşır: T = Tümör N = Bölgesel lenf düğümü (Nodes) M = Metastazlar Tümör aşağıdakilere ayrılır: T 0 = Memede tümör bulunamadı T 1 = Primer tümör 2 cm den küçük T 2 = Primer tümör 2 ile 5 cm arasında T 3 = Primer tümör 5 cm den büyük T 4 = Tümör göğüs duvarına ya da deriye yayılmış Nodes şöyle sınıflandırılır: N X = Lenf düğümünde kanser yayılması bulunamadı N 0 = Bölgesel lenf düğümlerinde yayılma yok N 1 = Koltukaltındaki lenf düğümlerinde metastazlar bulundu N 2 = N 1 gibi ama en az 4 lenf düğümüne yayılmış ya da daha fazla ek yayılma var N 3 = N 1 gibi ama en az 10 lenf düğümüne yayılmış ya da daha fazla ek yayılma var "Metastazlar için şöyle denir: M X = Metastazların varlığı ya da yokluğu değerlendirilemiyor M 0 = Yan tümörler için klinik bir kanıt yok M 1 = Uzak metastazlar bulundu

24 24 Tümörün Ayrım Derecesi (Grading) Tümörün değerlendirmesinde bir diğer kriter, ayrım derecesidir. Patolog tarafından, ameliyatla alınan tümör dokusunun ince doku muayenesiyle belirlenir. Genelde burada Elston ve Ellis tarafından tarif edilen yönteme göre hareket edilir. Memenin başlangıç hücreleri büyük bir farklılık gösterir, yani açıkça meme hücreleri olarak tanımlanabilir. Tümörün ayrım derecesi, tümör hücrelerinin büyük farklılık gösteren başlangıç hücrelerinden ne kadar sapma gösterdiğini tarif eder. Tümör hücresi başlangıç dokusuna ne kadar benzerse, kötü huyluluğunun o kadar düşük olduğu varsayılır. Örneğin bir G1 tümör iyi bir ayrıma sahip, yani az sapma gösteren, kötü huyluluğu daha çok düşük olarak sınıflandırılabilecek bir doku söz konusudur. Buna karşın bir G3 tümörde ayri ayrıma sahip, yani başlangıç dokusundan belirgin bir şekilde sapma gösteren ve dolayısıyla daha kötü huylu tümör hücreleri vardır. Grading ile ortaya koyulan bulgular terapi planlamasında dikkate alınır. Tümör Tipi Tarifi Histolojik tümör tipi de yine mikroskopik muayeneyle belirlenir. Mammokorzinomda kanser hücrelerinin yayılmasına bağlı olarak önce asıl yerindeki karzinomlar ilerleme gösteren karzinomlardan ayrılır. Asıl yerindeki karzinomlar, henüz derin doku yapılarına yayılmamış olan meme kanserinin ön ve erken formları olarak tanımlanır. Buna karşın ilerleme gösteren karzinomlar başlangıç dokularının ötesine yayılmıştır. Tümörün başlangıç dokusu karzinomun ayrıntılı tanımında bulunur. Büyük ara farkla en sık ilerleme gösteren kanalsı karzinomlar (yüzde 40 ile 75 arasında) süt kanallarının hücrelerinden (Ductus = kanal) oluşur. Buna karşın en sık ikinci yayılma gösteren lobular karzinomun (yüzde 5 ile 15 arasında), bez lopçuklarının (Lobulus = lopçuk) hücrelerinden kaynaklandığı varsayılır. Bunun yanında hakim büyüme örnekleri, histolojik bir tümör tipine tasnif etmek açısından belirleyici olabilir (örneğin papillar, borumsu ya da eleksi) ya da tümör hücrelerinin özel niteliklerini muzinöz (salya oluşturucu) ya da lipit açısından zengin (yağlı) belirleyebilir. Nadiren çeşitli tümörlerin karma biçimi de görülür.

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür.

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. MEME KANSERİ { Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. Meme Kanserinde Erken Tanı İçin Ne Yapılmalı? 20 yaşından sonra tüm kadınlar ayda bir kez memenin yumuşak olduğu

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Prostat kanserine karşı erken teşhis için

Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat Erkeğin hassas noktasi Sayın Erkekler, Almanya da her yıl 40.000 den fazla erkek yeniden prostat kanserinden hastalanıyor. Ancak tüm erkeklerin % 15 ile

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler

Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler Metastazlarla yayılmış meme kanseri hastalara ve yakınlarına tavsiyeler Yayılmış meme kanseri memedeki primer tümörde bulunan kanser hücrelerinin vücudun diğer bölümlerine yayılması ve kanser hücrelerinin

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri

Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Hamileliği Sonlandırma (Kürtaj) - Genel bilgiler ve danışma merkezleri Önceden planlanmamış hamilelik kadının, erkeğin veya çiftin hayatında krize yol açabilir. Böylesi bir durumda kaçınılması mümkün olmayan

Detaylı

Subkutan spesifik immünoterapi

Subkutan spesifik immünoterapi Subkutan spesifik immünoterapi Hasta için bir bilgi Spesifik immünoterapi Doktorunuzun yaptığı alerji testleri, sizde (veya çocuğunuzda) alerji olduğunu göstermiştir. Gözde kaşınma veya sulanma (= konjunktivitis),

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ NEDİR? Meme süt bezleri ve burada üretilen sütü meme başına taşıyan kanallardan oluşan

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği

Hastanedeki ben. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği Hastanedeki ben a Hastanedeki ben b Her hakkı saklıdır. c Bu kitap aittir. d Yayınlayan: Mainz Tümör ve Lösemi Hastası Çocuklar Destek Derneği e Fikir ve resimler: Metinler: Tıbbi danışma: f İçindekiler:

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM DOKU YENİLENMESİNDE OTOLOG ÇÖZÜM TÜRKİYEDE TEK DENTAL PRP KİTİ KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE ONARICI DOKU YENİLENMESİNİ HIZLANDIRAN YENİLİKÇİ

Detaylı

Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program

Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program Meme Kanserlerinin Erken Tanısı (teşhisi) İçin Program Bu yazı ile sizi meme kanserlerinin mamografi tarama (meme filmi) usulü ile erken teşhisi için aydınlatmayı ve özel bir programa davet etmeyi amaçlamaktayız.

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Rahim ağzı kanseri araştırması

Rahim ağzı kanseri araştırması Rahim ağzı kanseri araştırması 2015 Bevolkingsonderzoek Neden halk taraması yapılır? Her yıl yaklaşık 700 kadın rahim ağzı kanseri olur. Rahim ağzı kanseri en çok 30 ile 60 yaşları arasında görülür. Bu

Detaylı

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir.

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat nedir? Ne işe yarar? Prostat kanseri nedir? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Kimler risk altındadır? Prostat kanserinin belirtileri nelerdir? Erken teşhis mümkün müdür? Teşhis nasıl koyulur?

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

Meme Sağlığı Merkezi

Meme Sağlığı Merkezi Meme Sağlığı Merkezi BR.HLİ.100 Sevgili Hanımlar, Meme, sağlıklı neslin devamı için elzem bir organdır. Cinsel gücüyle ve süt yapma yetisiyle bu görevini yerine getirir. Biz kadınlar memelerimiz ile gurur

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor?

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor? SORULAR / CEVAPLAR 1 nedir? kilo düzenleyici metabolizma programıdır. Bu program doktorlar ve beslenme uzmanları tarafından geliştirilmiştir. Bu program yardımıyla yeme içme alışkanlıklarınız sağlıklı,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. KULLANMA TALİMATI STİDERM jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Benzalkonyum klorür, mentol kristali, karbomer 980, disodyum EDTA, sodyum

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. "Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor.

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor. Yüzümüzde aşırı çalışan mimik kasları dinamik yüz çizgilerine yol açıyor ve bizi olduğumuzdan daha yaşlı gösteriyor. Bu çizgilerin cerrahi ile giderilmesi çok zahmetli olabiliyor. Botoks maddesini yüzdeki

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

Hammertoe Düzeltme Sistemi

Hammertoe Düzeltme Sistemi Hammertoe Düzeltme Sistemi MUTLU AYAKLAR YİNE BURADA! BU YENİ, KABLOSUZ PROSEDÜR HAKKINDA SEVİNİLECEK BİR ŞEY nextradesis/nex*tra*de*sis/ (-de sis) interfalanjiyel eklemin cerrahi fiksasyonudur, ve hassaslık,

Detaylı

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI MEME KANSERİ Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI KANSER Cancer İngilizce yengeç YENGEÇ düşmanını kıstırdıktan sonra sıkıca tutuyor, yavaş

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MON.TALYUM-201 berrak ve renksiz bir çözeltidir. 1 ml enjeksiyonluk çözelti içinde 37 MBq Talyum-201 ( 201 Tl) radyonüklidi içerir.

KULLANMA TALİMATI. MON.TALYUM-201 berrak ve renksiz bir çözeltidir. 1 ml enjeksiyonluk çözelti içinde 37 MBq Talyum-201 ( 201 Tl) radyonüklidi içerir. KULLANMA TALİMATI MON.TALYUM-201 I.V. enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Her bir flakondaki talyum klorür ( 201 Tl) aktivitesi kalibrasyon tarih ve saatinde 37 MBq/mL dir. Damar içine uygulanır. Etkin

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ

ULUSAL KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. Liberty Hotels Lykia - Ölüdeniz / Fethiye - Muğla AMAÇ KÖPEK MEME TÜMÖRLERİNDE TEDAVİ SEÇENEKLERİ AMAÇ Yaşam kalitesini ve süresini uzatmak Nüks veya yeni tümör oluşumlarını engellemek Yrd.Doç.Dr. Nilgün GÜLTİKEN Metastaz oluşumunu engellemek Tümör dokusunda

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG)

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) Metastatik tümörler en sık görülen beyin tümörleridir. Her geçen yıl çok daha fazla sayıda

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

MAMOGRAFİ. Taramaları Konusunda Bilgilendirme 50-69 Yaş Arası Kadınlarda Meme Kanserinin Erken Teşhisi Programı

MAMOGRAFİ. Taramaları Konusunda Bilgilendirme 50-69 Yaş Arası Kadınlarda Meme Kanserinin Erken Teşhisi Programı MAMOGRAFİ Taramaları Konusunda Bilgilendirme 50-69 Yaş Arası Kadınlarda Meme Kanserinin Erken Teşhisi Programı 1 KONU NEDIR? Mamografi tarama davetiyesiyle birlikte bu broşürü aldınız. Broşürün amacı,

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Kanser Nedir? KANSER GERÇEĞİ

Kanser Nedir? KANSER GERÇEĞİ KANSER GERÇEĞİ Her dört insandan biri yaşamının bir döneminde kansere yakalanıyor, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bu gidişatla yalnızca 2020 yılında dünyaya 15 milyon yeni kanser vakası eklenecek.

Detaylı

Meme Kanseri. Prof. Dr. Hilmi Alanyalı

Meme Kanseri. Prof. Dr. Hilmi Alanyalı Meme Kanseri Prof. Dr. Hilmi Alanyalı Meme anatomisi MEME KANSERİ SIKLIĞI İstatistiklere göre her 8 kadından birinde hayatının herhangi bir döneminde meme kanseri gelişmektedir. MEME KANSERİ SIKLIĞI Meme

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALĐMATI MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir tablet 160 mg megestrol asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalize selüloz, kolloidal silikon

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır.

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır. KULLANMA TALİMATI HEDNAVİR 0,5 mg film kaplı tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir film kaplı tablet 0,5 mg entekavir içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalin selüloz, krospovidon,

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR!

TEMEL, İLK 3 YILDA ATILIYOR! Acıbadem Hastanesi Büyüme ve Ergenlik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz ile, çocuğun doğumundan itibaren vücudunda hangi hormonların ne gibi işlevleri olduğunu, ilk 3 yılın önemini ve ergenlik

Detaylı

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir.

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir. BEYİN TÜMÖRÜ BEYİN TÜMÖRÜ NEDİR? Beyin tümörü beyinde anormal hücrelerin çoğalması sonucu gelişen bir kitledir. Bazı beyin tümörleri iyi huylu (örneğin meningiom), bazıları ise kötü huylu kitlelerdir.

Detaylı

MAMOGRAFİ GÖRÜNTÜLEME

MAMOGRAFİ GÖRÜNTÜLEME Bilgilendirme MAMOGRAFİ GÖRÜNTÜLEME 50 ile 69 yaş arası kadınlar için erken göğüs kanseri teşhisi 1 BANA NEDEN BİR MAMOGRAFİ ÖNERİLİYOR? 50 ile 69 yaşları arasındaysanız, her iki yılda bir göğüs kanserinin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem 04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem İkçü'de Hem Eğitim, Hem Sağlık! Sağlık Bakanlığı ile iş birliği yapan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, oluşturduğu üç aile sağlığı merkezinde bir taraftan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI NİMEKSİL %1 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her bir gram jel 0.01 gram nimesulid içerir. Yardımcı maddeler: Makrogol 400, propilen glikol, sepineo 600, etanol, saf su. Bu ilacı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ZOLADEX LA 10,8 mg subkutan implant Deri altına enjeksiyon yoluyla uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. ZOLADEX LA 10,8 mg subkutan implant Deri altına enjeksiyon yoluyla uygulanır. ZOLADEX LA 10,8 mg subkutan implant Deri altına enjeksiyon yoluyla uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her kullanıma hazır enjektör 10,8 mg goserelin (goserelin asetat olarak) içerir. Yardımcı maddeler:

Detaylı

Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor!

Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor! Her gün, bir uçak dolusu insan; pıhtı atması nedeniyle hayatını kaybediyor. Güven Platformu, Pıhtı Atmasına Bağlı Ölümlere DUR Diyor! Sanofi-aventis in koşulsuz desteğiyle Türkiye de ilk kez 16 uzmanlık

Detaylı

Mamografi BR.HLİ.099

Mamografi BR.HLİ.099 BR.HLİ.099 Meme Kanserinde Erken Tanının En Büyük Yardımcısı Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Her 8 kadından biri yaşam süresi içinde meme kanserine yakalanmaktadır. ABD'de her yıl

Detaylı

ÇENEALTI TÜKÜRÜK BEZİNİN ALINMASI (SUBMANDİBULER GLAND EKSİZYONU) HASTA BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU

ÇENEALTI TÜKÜRÜK BEZİNİN ALINMASI (SUBMANDİBULER GLAND EKSİZYONU) HASTA BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi Lütfen formu dikkatlice okuyun ve soruları cevaplayınız. Yapılan muayene ve tetkikler sonucunda konulan Tükürük bezi hastalığı nedeniyle size/çocuğunuza bu cerrahi girişimin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI TESTOGEL 50 mg transdermal jel içeren saşe Haricen kullanılır Etkin madde Herbir Testogel saşe 50 mg testosteron içerir. Yardımcı maddeler karbamer 980, izopropil miristat, etanol % 96,

Detaylı

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi Bu ilaç, ek bir denetime tabi tutulmaktadır. Böylece güvenliğe ilişkin yeni bulguların hızlı bir biçimde saptanması mümkün olur. Görülebilen her türlü yan etkileri

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BELOGENT merhem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram merhemde dipropiyonat formunda 0,5 mg a eşdeğer betametazon ve sülfat formunda 1,0 mg a eşdeğer gentamisin bulunmaktadır.

Detaylı

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi:

BAŞ BOYUN KANSELERİ. Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: BAŞ BOYUN KANSELERİ Uyarıcı işaretlerin bilinmesi: Bir yılda 55000 Amerikalıda baş ve boyun bölgesinde kanser tesbit edildiğini, bunların 13000 ünün öldüğünü ve yine bunların önlenebileceğini biliyor muydunuz?

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı