Evaluation of Fetal Lung Ultrasound Images by Digital Texture Analysis Methods l

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Evaluation of Fetal Lung Ultrasound Images by Digital Texture Analysis Methods l"

Transkript

1 e r Ar þ t ý r m Evlution of Fetl Lung Ultrsound Imges by Digitl Texture Anlysis Methods l n i j ri O O i g in Fetl Akciğer Ultrsonogrfik Görüntülerinin Dijitl Doku Çözümlemesi ile Değerlendirilmesi h c r s Re l Fetl Akciğerin Doku Çözümlemesi / Texture Anlysis of Fetl Lungs Ümmü Gül Yıldız 1, Mekin Sezik 1, Hlit Çetiner 2, Tuncy Aydoğn 3 1 Tıp Fkültesi Kdın Hstlıklrı ve Doğum ABD, 2 Keçiborlu Meslek Yüksekokulu Bilgisyr Teknolojileri Bölümü Bilgisyr Progrmcılığı ABD, 3 Teknoloji Fkültesi Yzılım Mühendisliği Bölümü, Süleymn Demirel Üniversitesi, Isprt, Türkiye Bu çlışm, Süleymn Demirel Üniversitesi Bilimsel Arştırm Projeleri Koordinsyon Birimi trfındn 4042-TU1-14 numrlı uzmnlık tez rştırm projesi ile desteklenmiştir. Çlışmnın özeti, Myıs 2015 trihlerinde Belek, Antly d gerçekleştirilen 13. Ulusl Jinekoloji ve Obstetrik Kongresi nde poster olrk sunulmuştur. Özet Amç: Preterm gebeliklerde fetl kciğer mtüritesinin, mniyosentez gibi invziv tekniklere ihtiyç duyulmdn değerlendirilmesi önem tşımktdır. Mevcut rştırmd bilgisyr destekli doku çözümleme yöntemleri kullnılrk, fetl ultrsonogrfik pulmoner görüntülerin syısl özniteliklerinin elde edilmesi mçlnmıştır. Gereç ve Yöntem: Erken doğum tehdidi tnısı ile kliniğimizde tkip edilen gestsyonel hftlrdki 18 det gebeliğe it 20 fetl ultrsonogrfik görüntü, kortikosteroit uygulmsı öncesinde çlışmy dhil edildi. Her iki kciğerin rtefktsız ve net olrk görüntülendiği trnsvers kesitler ele lındı. Akciğer dokusunun homojen olduğu 64x64 piksel büyüklüğündeki ilgi bölgeleri (ROI) seçildi. MATLAB R2014 bilgisyr yzılımı kullnılrk değişmez moment (invrint moments, IM), Gri Seviye Eş Oluşum Mtrisi (grey level co-occurrence mtriks, GLCM) ve dlgcık nlizi (wvelet nlysis, WA) yöntemleri ile görüntüler işlendi. Bulgulr: Ortlm gebelik hftsı 30.9 ± 3.2 idi. İşlemler sonucund her görüntüden seçilen ROI için toplm 159 det syısl öznitelik elde edildi. Dolyısıyl; fetl ultrsonogrfik pulmoner görüntüler, ileri düzey doku nlizleri kullnılrk syısl olrk kodlndı. Trtışm: Frklı gebelik hftlrındki fetl kciğerlere it ultrsonogrfik görüntülerin, orty koyduğumuz dijitl doku çözümleme lgoritmlrı ile değerlendirilmesi uygulnbilir bulunmuştur. Tnımldığımız bu yordm doğrultusund fetl kciğer mtüritesinin noninvziv olrk değerlendirilmesine yönelik ileri rştırmlr plnlnmıştır. Anhtr Kelimeler Fetl Ultrsonogrfi; Fetl Orgn Gelişimi; Yzılım Arçlrı Abstrct Aim: Evlution of fetl lung mturity in preterm pregnncies without requirement for n invsive procedure such s mniocentesis is of importnce. The im of the present study ws to extrct numericl fetures from fetl pulmonry ultrsound imges, using computerized texture nlysis methods. Mteril nd Method: Twenty fetl ultrsound imges from 18 pregnncies tht were followed up in our deprtment for thretened preterm delivery between weeks of gesttionl ge were included before corticosteroid dministrtion. Trnsverse sections including well-defined visuliztion of bilterl fetl lungs without rtifcts were evluted. Regions of interests (ROIs) with 64x64 pixel re nd homogenous pulmonry tissue were selected. Imges were nlyzed with invrint moments (IM), grey level cooccurrence mtrix (GLCM), nd wvelet nlysis (WA) using MATLAB R2014 computer softwre. Results: The men gesttionl ge ws 30.9 ± 3.2 weeks. A totl of 159 fetures were extrcted from the ROIs of ech imge. Therefore, fetl ultrsound imges were coded into numericl vlues, using dvnced texture nlysis techniques. Discussion: Assessment of ultrsound imges from fetl lungs t different gesttionl ges ws fesible with the introduced digitl tissue nlysis lgorithm. Non-invsive evlution of fetl lung mturity will subsequently be investigted in line with the defined procedure. Keywords Fetl Ultrsonogrphy; Fetl Orgn Mturity; Softwre Tools DOI: /JCAM.3636 Received: Accepted: Published Online: Corresponding Author: Mekin Sezik, Kdın Hstlıklrı ve Doğum AD, Süleymn Demirel Üniversitesi Tıp Fkültesi, 32260, Çünür, Isprt, Türkiye. T.: F.: E-Mil: Journl of Clinicl nd Anlyticl Medicine 1

2 Giriş Türkiye de gebeliklerin yklşık %12 si preterm doğum ile sonuçlnmktdır [1]. Preterm doğum sonrsındki yenidoğn ölümlerinin ise en sık sebebi kciğer mtüritesindeki sorunlrdır. Ayrıc, doğum sonrsı pulmoner morbidite sdece preterm doğumlr ile kısıtlı olmyıp 39. gebelik hftsındn önce doğn erken term bebeklerde de görülebilmektedir [2]. Dolyısıyl, 39 hftdn önceki doğumlrd kciğer mtürsyon durumunun belirlenmesi önem tşımktdır. Fetl kciğer mtürsyonu (FAM), konvnsiyonel olrk mniyon sıvısındki belirli belirteçlerin vey bunlrın birbirlerine ornlrının sptnmsı ile belirlenmektedir. Bunlr rsınd en sık kullnılnı lesitin/sfingomiyelin (L/S) ornıdır. Bu mçl mniyon sıvısınd fosftidil gliserol vrlığı, sürfktn/lbümin ornı ve lmellr cisim syımı gibi yöntemlerden de istifde edilebilmektedir. Anck, L/S dâhil bu yöntemlerin tümünde örnek elde etmek mcı ile girişimsel bir işlem oln mniyosentez ihtiycı doğmktdır. Ayrıc, invziv FAM testleri gestsyonel yş ve mternl diybet gibi fktörlere ek olrk mniyon sıvısındki kn ve mekonyum vrlığındn d etkilenebilmektedir [3]. Pulmoner mtüritenin fetl ultrsonogrfi ile değerlendirilmesinin, invziv olmyn bir seçenek olrk kullnım potnsiyeline ship olduğu düşünülmektedir [4,5]. Bu syede girişimsel mniyosentez işlemlerinden kçınılmsı söz konusu olbilecek; dolylı belirteçler yerine kciğer dokusunun doğrudn değerlendirilmesi söz konusu olbilecektir. Anck; bu konudki öncü çlışmlrd, öznel ultrsonogrfik değerlendirmenin opertör bğımlı olmsı nedeni ile etkin olmdığı sptnmıştır [6,7]. Antentl dönemde, gebelik hftsın prlel olrk fetl kciğer ekojenitesinde tedrici bir rtış olmktdır [7]. Bunun nedeninin, pulmoner gelişimin knliküler evresinde hızlnn kpiller dmrlrdki hızlı rtış olduğu düşünülmektedir. Anck, insn gözünün bu değişimleri öznel olrk yırt etme yetisinin yetersiz olduğu gösterilmiştir. Dolyısıyl; noninvziv olrk FAM değerlendirilmesinde, ultrson görüntülerinin frklı yöntemler ile işlenmesine dynn kntittif (nicel) ultrsonogrfik yöntemlerin kullnımı rştırm konusu olmktdır [4-7]. Nicel görüntü nlizleri rsınd; doku çözümleme (texture nlysis) olrk dlndırıln bir grup yöntem, tıbbi görüntülerden doğrudn syısl özniteliklerin çıkrılmsın imkân tnımsı nedeni ile güçlü bir seçenek olrk öne çıkmktdır [8]. Bu bğlmd öznitelik, görüntünün nlşılmsın yryn ve görüntüde yer ln frklı her çeşit bilgi olrk tnımlnmktdır [9]. Bu bilgiler, görüntü piksellerinin belirleyici nitelikleridir ve öznitelikler görüntü işleme lgoritmlrı ile orty çıkrılbilmektedir. Piksel gri tonlrındki değişimler, rk zemin niteliği ve bölgesel yoğunluk frklılıklrı gibi birçok krkteristik özellik; öznitelik çıkrtmd kullnılbilmektedir. Görüntü krkteristiklerinin yty, dikey ve köşegensel özniteliklerinden elde edilen veriler çeşitli nlizlerde kullnılbilmektedir [9]. Gri Seviye Eş Oluşum Mtrisi (GLCM), değişik doku tnımlm lnınd kullnıln bir yöntemdir. GLCM; belirli yöndeki çift piksellerin isttistiksel özelliklerini, bunlrı birbirinden mutlk uzklıkt tutrk tnımlmktdır [10]. Dolyısıyl, GLCM ile görüntülerin dokulrını tnımlyn eş oluşum mtrislerinden hesplnbilen isttistiksel öznitelik ölçümleri tnımlnmktdır [10]. Değişmez moment (invrint moment: IM) yöntemi, şekil tnımd momentlerin kullnımını içermektedir. IM ile cebirsel değişmezler kullnılrk küme değişmezleri türetilmekte ve syısl ortmd M x M boyutundki görüntünün iki boyutlu momentleri oluşturulmktdır [11]. Dlgcık dönüşümü (wvelet nlysis: WA) ise görüntüden elde edilen sinyllerin, çlışıln görüntünün frklı ölçeklendirmelerdeki frekns değişimlerinin nlizine dynmktdır [12]. Bir görüntünün gri seviye değerleri, ölçek ile değişmektedir. Örneğin bir ormn it uydu görüntüsü, sbit yeşil boynmy ship iken (büyük ölçek); lçk irtifdki bir uçktn elde edilen görüntüsü birçok vrysyon ve detyı orty koycktır (küçük ölçek). Uydu görüntüsü yüksek, uçk görüntüsü düşük frekns içeriğine ship olcktır [9]. Özetle; yrık dlgcık dönüşümü olrk dlndırıln yöntemde, görüntüden belirli ölçek gruplrı tespit edilerek frekns değişimlerinin ktsyılr çevrilmesi ile syısl değerler elde edilmektedir [9,12] Mevcut rştırmmızd, frklı gebelik hftlrınd elde edilen ultrsonogrfik fetl kciğer görüntülerinin GLCM, IM ve WA doku çözümleme yöntemleri ile değerlendirilerek ileri rştırmlrd kullnılbilecek syısl veriler elde edilmesinin uygulnbilir olup olmdığı hipotezinin denenmesi mçlnmıştır. Bu mçl; ultrsonogrfik fetl torks kesitlerinden uygun lnlr seçilerek, çeşitli yzılımsl uygulmlr sonrsınd syısl özniteliklerin elde edilmesi hedeflenmiş ve bunlr dir sonuçlr sunulmuştur. Gereç ve Yöntem Mevcut rştırm, fetl kciğer mtürsyonu için mternl kortikosteroit tedvisi öncesi ve sonrsı fetl kciğer görüntülerinin dijitl doku çözümlemesi yöntemi ile değerlendirilmesini içeren n rştırmnın pilot çlışm ve ön verilerini içermektedir. Çlışm protokolü, ilgili yerel klinik rştırmlr etik kurulu trfındn onylnmıştır (trih ve no, /84). Ock 2013-Hzirn 2014 rsındki 18 y içinde kliniğimize preterm doğum riski nedeni ile gebeliğin son det trihine göre hftlrınd bşvurn 18 gebeliğe it 20 fetüs geriye yönelik olrk çlışmy lındı. FAM için kortikosteroit tedvisi öncesinde her fetüse it, fetl kciğerleri net olrk içeren en z 2 det ultrsonogrfik trnsvers torkl kesit elde edildi. Tüm ultrsonogrfik muyenelerde 2-boyutlu görüntü sğlyn, 2-7 MHz konveks bdominl prob ve ultrsonogrfi sistemi (GE Voluson 730 Expert, Zipf, Avustury) kullnıldı. Seçilen görüntülerde; 4 kdrn klp kesiti ve bunun posteriorund inen orty it trnsvers kesitin mevcut olmsı, lterlde bilterl kostlrın tkip edilmesi, fetl ön ve rk duvrın net olrk görüntülenmesi ve bilterl fetl kciğer lnlrınd kustik gölgelenme gibi ultrsonogrfik rtefktlrın minimum olmsı şrtlrı rndı. Görüntülerin tümünde özdeş gri-skl yrlr kullnıldı ve trnsvers torks kesitleri ultrsonogrfik odkt tutuldu. Elde edilen görüntüler numrlndırılrk ultrsonogrfi cihzındn hrici disk yrdımı ile JPEG (Joint Photogrphic Experts Group) formtınd yedekli olrk dış ktrıldı. Ultrsonogrfik incelemeler tek bir rştırmcı trfındn (Ü.G.Y) yürütüldü. Tüm veriler çift kopy hlinde sklndı. Görüntülerin elde edilmesinden sonr görüntü işleme bsmklrın geçildi. Bu bsmklrın özeti Tblo 1 de verilmiştir. Özet olrk bu işlemlerde, görüntü içerisinde belirlenmiş bir bölgede bulunn bilgileri içeren özniteliklerin çıkrtılmsı mçlnmıştır. Bunun için ilk olrk, fetl kciğer dokusund çlışılmsı plnl- 2

3 Tblo 1. Anliz süreçlerinin sistem kış diygrmı eşik değeri belirleme yöntemlerinden oln Otsu metodu önceden tnımlndığı şekliyle uygulndı [13]. Şekil 2 d ikili görüntüye çevrilen ilgili bölgeleri öznitelik çıkrmy hzır hle getirebilmek için Otsu yöntemi ile eşiklenmiş örnek bir imge gösterilmektedir. A B Şekil 2. Ultrson görüntüsü eşiklenmiş ilgi bölgesi (ROI) (A), İlgi bölgesinin üç seviyede elde edilmiş yklşım ve dety yrışımlrı (B). ROI: İlgi bölgesi, GLCM: Gri seviye eş oluşum mtrisi, WA: Dlgcık nlizi, IM: Değişmez moment 3. ve 4. dımlr, mevcut preliminer çlışm sonrsınd plnlnmıştır. Tblo 2. IM (değişmez moment) görüntü çözümleme işlemlerinde temel lınn yedi det momente dir formülün gösterimi Şekil 1. Görüntü çözümleme işlemlerinin ilk sfhsınd, ultrsonogrfik görüntülemede elde edilmiş trnsvers torks kesitlerinin rtefktsız net bir lnındn fetl kciğer dokusunu kpsyn bölge mnüel olrk işretlendi(a). Bir sonrki bsmktys işretli ln sınırlrı içindeki bölgeden diresel bir ln, ileri nliz için seçildi(b). nn bölgeler (region of interest: ROI) mnüel olrk yrıldı (Şekil 1). Sonrsınd, sğ vey sol kciğer dokusundn kustik gölgelenme içermeyen, net seçilen ve sınırlrı kolylıkl belirlenebilen stndrt büyüklükte diresel bir ln mnüel olrk Şekil 1b de gösterildiği gibi seçildi. Bu syede, seçilen bölgenin (ROI) şekil ve boyutunun değişmez olmsı hedeflendi. Seçilen lnlrın ynı boyut getirilmesi için tüm ROI bölgeleri kesildikten sonr, işlenecek görüntüler 64x64 piksel boyutun dönüştürüldü. Sonrsınd, bu ROI bölgesinin özniteliklerini çıkrtbilmek için ikili görüntü sistemine dönüştürülmesine geçildi. İkili görüntü sistemine dönüştürmede, bilinen en yygın Bu dımdn sonr, elde edilen eşiklenmiş her bir görüntünün isttistiksel çıdn doku nlizini sğlyn Gri Düzey Eş Oluşum Mtrisi (GLCM), değişmez moment yöntemi (IM) ve spektrl lnd incelenmesine olnk veren yrık dlgcık yöntemlerine (WA) geçildi. Görüntülerin dokulrını tnımlyn eş oluşum mtrislerinden hesplnbilen isttistiksel öznitelik ölçümlerini tnımlyn GLCM nlizleri, önceki litertür doğrultusund gerçekleştirildi [10]. IM yönteminin nlizleri, Hu trfındn [11] mtemtiksel moment teorisi temel lınrk tnımlnn 7 değişmez moment kullnılrk ypıldı. Döndürme, ölçeklendirme ve dönüşüm işlemleri ltınd değişmeyen bu 7 moment (Tblo 2) kullnılrk IM nlizleri gerçekleştirildi [10]. Son olrk, dlgcık (wvelet) nlizleri gerçekleştirildi. Ayrık dlgcık dönüşüm yrışm derecesi olrk üçüncü seviye tercih edildi. Frklı dlgcık tiplerinin etkinliklerini gözlemleyebilmek için yrık zmnlı dlgcık dönüşümünde Dubechies 1 dikgen dlgcığı ve Biorthogonl 2.2 çift dikgen dlgcığı kullnıldı. Üçüncü seviye yrıştırm işlemleri (Şekil 2b), şğıdki dımlr kullnılrk gerçekleştirildi: (i) Özgün görüntü, ytyın lçk geçirgen filtre (Lo) ve yüksek geçirgen filtre (Hi) ile filtrelendi. (ii) Filtrelenmiş görüntü yty indeksli elementleri korunrk şğı örneklendi. (iii) Filtrelenmiş sonuç görüntüsü, yeniden dikeyine lçk ve yüksek geçirgen filtrelerden geçirildi. (iv) Yeni görüntüler dikey indeksli elementler korunrk tekrr şğı örneklendi. Özgün görüntü 1 A ve 3 D (dikey, yty ve köşegensel) olmk üzere ynı piksel boyutunu içeren 4 yeni görüntüye dönüştürüldü. Sonrsınd, önceden tnımlndığı şekilde öznitelik oluştur- 3

4 m işlemleri gerçekleştirildi [12,14]. Görüntü işleme nlizleri MATLAB R2014 (Ntick, Msschusetts, ABD) yzılımı kullnılrk gerçekleştirildi. Syısl veriler, Microsoft Excel 2011 elektronik çizelge progrmınd depolndı. İsttistiksel nlizlerde MATLAB 2014 ve Microsoft Excel yzılımlrı kullnıldı. Elde edilen syısl öznitelikler, ortlm +/- stndrt spm olrk ifde edildi. Bulgulr Çlışmy lınn 18 gebeliğin (2 det ikiz gebelik dhil) ultrsonogrfi incelemeleri esnsındki ortlm (± stndrt spm) gebelik hftsı 30.9 ± 3.2 (dğılım rlığı, 25+2/7 36+0/7) idi. Bunlrın %16.7 si (3/18) 28+0/7 hftdn küçük, %38.9 u (7/18) 28+0/7 32+0/7 hft rsınd ve %44.4 ü (8/18) 32+0/7 36+0/7 hft rsındydı. İkiz gebeliklerin gestsyonel yşı sırsı ile 28+4/7 ve 30+1/7 hftydı. Çlışm grubund, 1 det insüline bğımlı diybetik (%5.5) ve 4 det hipertnsif (%22.2) gebelik mevcuttu. Yirmi det ultrsonogrfik görüntüden 3 frklı yöntem ile toplm 159 det syısl öznitelik elde edildi. Bunlrın 7 si IM, 8 i GLCM ve 144 ü WA teknikleri kullnılrk yrıştırılmıştı. WA kullnılrk elde edilen özniteliklerin yrıntılrı (n=144) Tblo 3 de verilmiştir. Böylece, fetl kciğerlere it ultrsonogrfik görüntülerden seçilen lnlrın (ROI) dijitl doku çözümleme yöntemleri kullnılrk syısl dönüşümü gerçekleştirilmiş oldu. Tblo 3. Ayrık dlgcık dönüşümü kullnılrk ypıln dlgcık nlizi ile fetl kciğer ultrsonogrfi görüntülerinden (n=20) elde edilen syısl özniteliklerin yrıntılrı Öznitelik (n=144) Minimum Mksimum Ortlm Stndrt spm WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA

5 WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA WA: Dlgcık nlizi Trtışm Fetl kciğer gelişimi embriyonel (6. gebelik hftsın dek), psödoglndüler (6-16 hft), knliküler (16-28 hft), skküler (28-36 hft) ve lveolr (36 hftdn sonr) sfhlr yrılmktdır [5]. Psödoglndüler sfhd, glnd benzeri bir ypıdn hvyollrı ve dmrsl ypılr oluşmy bşlmktdır. Knliküler sfhd ise sinus oluşumu bşlmkt, hv-kn briyerini oluşturck epitelyl frklılşmnın gerçekleşmesi ile tip 2 pnömositler orty çıkmkt ve sürfktn sentezi şekillenmektedir. Skküler vey terminl sk sfhsınd ise hv yollrının dllnmsı rtmkt, sürfktn sentezi ilerleyen gebelik hftsın prlel olrk yoğunlşmktdır. Son sfh oln lveolr evre ise gebeliğin geç dönemlerinde bşlyıp postprtum olrk d devm eden lveolrizsyon süreci ile kendini göstermekte, terminl skküllerden sept oluşumu bşlmkt ve kpiller ypılrın çevresinde koljen ile elstin birikimi görülmektedir [5,15]. Çlışmmızd, çoğunluğu skküler sfhdki fetl kciğer dokusunun dijitl doku çözümlemesi ile değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde terminl dllnmnın rtmsı ile pulmoner doku görünümünde frklılıklr oluşmktdır. Hvyollrındki bu dllnm rtışı, tip 2 pnömositlerdeki sürfktn sentezi ile müspet ilişki göstermektedir. Dolyısıyl, terminl sk oluşumun ikincil doku krkterindeki değişikliklerinin sürfktn sentezi yni FAM ile ilişkili olduğu söylenebilir. Bu değişimlerin, ultrson görüntülerinde çok yönlü görüntü işleme nlizleri ile değerlendirilmesi mevcut çlışmmızın temelini oluşturmuştur. Litertürde doku çözümlemesi (texture nlysis) ve benzeri yöntemler kullnılrk fetl orgnlr it ultrsonogrfik görüntülerin değerlendirilmesine dir yyınlr mevcuttur [16-23]. Erken trihli yyınlrd, ultrsonogrfik fetl kciğer ekojenitesinin pulmoner mtüriteyi öngörmediği; dolyısıyl sdece ekojenitenin değerlendirilmesinin kullnışlı olmdığı vurgulnmıştır [16]. Bu lndki diğer bir öncü çlışmd ise, fetl pulmoner mtüritenin ultrsonogrfik değerlendirilmesinde fetl krciğerin referns olrk lınmsının fydlı olbileceği belirtilmiştir [17]. Sonrki yıllrd ise temel görüntü çözümleme yöntemlerinden oln histogrm nlizi, fetl kciğer ve krciğerin ultrsonogrfik ekojenitesinin değerlendirilmesinde rştırılmıştır [18,19]. Yeni bir rştırmd, fetl kciğer mtüritesinin gri-skl histogrm yrdımı ile değerlendirilmesine yönelik ön bulgulr sunulmuştur [7]. Diğer rştırmcılr ise benzer şekilde ortlm ekojenite, lkünrite ve histogrm gibi bzı temel görüntü işleme yöntemlerini kullnrk fetl kciğer ve krciğer görüntülerine it öznitelikler elde etmiş ve bunlrın birbirine ornlrının kullnılbilirliğini test etmiştir [20,21]. Akciğer gibi fetl dokulr it ultrson görüntülerinin değerlendirilmesinde histogrm benzeri temel ve nispeten bsit görüntü çözümleme yöntemlerinin rştırm konusu olduğu nck bunlrın neredeyse 30 yıllık dönemde nihi bir sonuc ulşmdığı görülmektedir. Son yıllrd hızl gelişen ve işlem kpsitesi rtn yzılım teknolojisine ikincil olrk dh detylı ve çok yön- 5

6 lü görüntü çözümleme yöntemlerinin bu lnd kullnımı gündeme gelmiştir. Dolyısıyl, GLCM ve dlgcık dönüşümü gibi dh komplike yordmlrın ultrsonogrfik görüntülerin çözümlenmesinde kullnımı nispeten yenidir. Son yıllrd bu yöntemlere dir, bizim rştırmmız benzer preliminer çlışmlr yyınlnmktdır [10]. Brselon, İspny dn bir rştırm grubu fetl ultrsonogrfiye doku çözümleme nlizlerini entegre ederek kntittif bir yöntem geliştirmiştir [22]. Aynı ekip sonrki çlışmlrınd, geliştirdikleri doku nlizi lgoritmsı ile fetl kciğer mtüritesini %95 sensitivite ve %86 spesivite ile öngördüklerini belirtmiştir [8]. Ykın zmndys, tnımldıklrı nliz yönteminin yenidoğn respirtuvr morbiditesini %86 sensitivite ve %87 spesivite ile öngörebildiğini sptmışlrdır [23]. Bu sonuçlrın dh geniş ve çok merkezli çlışmlrd doğrulnmsı gerekmektedir. Ayrıc, tnımlnn yöntemin ticrileştirilmeye çlışılmsı nedeni ile kullnıln yordmın diğer rştırıcılr trfındn değerlendirilmesi ve frklı koşullrd denenmesi zorluklr içermektedir. Bizim rştırmmızd ise frklı gebelik hftlrınd elde edilen pulmoner ultrsonogrfik görüntülerin, ileri düzey görüntü çözümleme metotlrı ile syısl dönüşümü sğlnmıştır. Ulşbildiğimiz kdr ile Türkiye de fetl kciğerlerin ileri düzey doku çözümlemesi yöntemleri kullnılrk ilk kez değerlendirilmesi gerçekleştirilmiş olmktdır. Elde ettiğimiz bu verileri tkiben geliştirdiğimiz yordm ile FAM ve bun etki eden fktörlerin noninvziv olrk incelenmesi mümkün olbilecektir. Çlışmmızın bzı kısıtlılıklrı mevcuttur. Ön denemeler içermesi sebebiyle mevcut rştırm, kontrollü vey rndomize bir tsrım ship olmyıp preterm gebeliklerin dâhil edildiği gözlemsel ve kesitsel bir çlışmdır. Dâhil edilen gebelik syısı nispeten düşüktür ve frklı gebelik hftlrın dğılım mevcuttur. Anck, üzerinde çlışıln öznitelik syısı fzl olduğundn çok syıd ultrsonogrfi görüntüsü ile çlışılmsının d verilerin değerlendirilmesinde sorunlr ve krışıklık yrtbileceği düşünülebilir. Aslınd; mevcut çlışmd kısıtlı syıd nck frklı gebelik hftlrın dğılmış, diybetik ve hipertnsif gebelikler gibi gruplrı d içeren önbilgilerin sonrki geniş rştırmlr temel oluşturmsı hedeflenmiştir. Bu syede, belirli bir yordmın pekiştirilerek sonrsınd geniş rştırm gruplrınd denenmesi sğlncktır. Sonuç olrk, değişik gebelik hftlrınd elde edilen ultrsonogrfik fetl pulmoner görüntülerin orty koyduğumuz dijitl doku çözümleme lgoritmsı ile değerlendirilmesi uygulnbilir bulunmuştur. Sonrki rştırmlrımızd, tnımldığımız bu yeni yordm ess lınrk fetl kciğer mtüritesindeki değişimlerin invziv olmyn şekilde rştırılmsı gerçekleştirilecektir. Kynklr 1. Blencowe H, Cousens S, Oestergrd MZ, Chou D, Moller AB, Nrwl R, et l. Ntionl, regionl, nd worldwide estimtes of preterm birth rtes in the yer 2010 with time trends since 1990 for selected countries: systemtic nlysis nd implictions. Lncet 2012;379(9832): Sezik M. Erken term doğumlr: hftlrd yklşım prensipleri. Perintoloji Dergisi 2013;21(3): Leung-Pined V, Gronowski AM. Biomrker tests for fetl lung mturity. Biomrk Med 2010;4(6): L Torre R, Cosmi E, Anceschi MH, Pizze JJ, Pig MD, Cosmi EV. Preliminry report on new nd noninvsive method for the ssessment of fetl lung mturity. J Perint Med 2003;31(5): Tekesin I, Anderer G, Hellmeyer L, Stein W, Kühnert M, Schmidt S. Assessment of fetl lung development by quntittive ultrsonic tissue chrcteriztion: methodicl study. Prent Dign 2004;24(9): Cye PD, Grnt DC, Doubilet PM, Jones TB. Prediction of fetl lung mturity: inccurcy of study using conventionl ultrsound instruments. Rdiology 1985;155(2): Beck AP, Arujo Júnior E, Leslie AT, Cmno L, Moron AF. Assessment of fetl lung mturity by ultrsound: objective study using gry-scle histogrm. J Mtern Fetl Neontl Med 2015;28(6): Plcio M, Cobo T, Mrtínez-Terrón M, Rttá GA, Bonet-Crné E, Amt-Roldán I, et l. Performnce of n utomtic quntittive ultrsound nlysis of the fetl lung to predict fetl lung mturity. Am J Obstet Gynecol 2012;207(6):504. e Cstellno G, Bonilh L, Li LM, Cendes F. Texture nlysis of medicl imges. Clin Rdiol 2004;59(12): Go S, Peng Y, Guo H, Liu W, Go T, Xu Y, et l. Texture nlysis nd clssifiction of ultrsound liver imges. Biomed Mter Eng 2014;24(1): Hu MK. Visul pttern recognition by moment invrints. IRE Trns Inf Theor 1962;8(2): Misiti M, Misiti Y, Oppenheim G, Poggi J M, editors. Wvelet toolbox user s guide. Ntick: The MthWorks Inc.; 1997.p Otsu N. A threshold selection method from gry-level histogrms. IEEE Trns Syst Mn Cybern 1979;9(1): Owjimehr M, Dnyli H, Helfroush MS. An improved method for liver diseses detection by ultrsound imge nlysis. J Med Signls Sens 2015;5(1): Sezik M, Ozky O, Arslnoglu E, Koker A, Cetin H, Ozbsr D, et l. Evlution of intr-mniotic surfctnt dministrtion for lung mturtion in preterm sheep. J Exp Anim Sci 2007;43(4): Fried AM, Loh FK, Umer MA, Dillon KP, Kryscio R. Echogenicity of fetl lung: reltion to fetl ge nd mturity. AJR Am J Roentgenol 1985;145(3): Sohn C, Stolz W, Bstert G. Dignosis of fetl lung mturity by ultrsound: new method nd first results. Ultrsound Obstet Gynecol 1991;1(5): Med K, Utsu M, Ymmoto N, Serizw M. Echogenicity of fetl lung nd liver quntified by the grey-level histogrm width. Ultrsound Med Biol 1999;25(2): Serizw M, Med K. Noninvsive fetl lung mturity prediction bsed on ultrsonic gry level histogrm width. Ultrsound Med Biol 2010;36(12): Prksh KN, Rmkrishnn AG, Suresh S, Chow TW. An investigtion into the fesibility of fetl lung mturity prediction using sttisticl texturl fetures. Ultrson Imging 2001;23(1): Prksh KN, Rmkrishnn AG, Suresh S, Chow TW. Fetl lung mturity nlysis using ultrsound imge fetures. IEEE Trns Inf Technol Biomed 2002;6(1): Cobo T, Bonet-Crne E, Mrtínez-Terrón M, Perez-Moreno A, Elís N, Luque J, et l. Fesibility nd reproducibility of fetl lung texture nlysis by Automtic Quntittive Ultrsound Anlysis nd correltion with gesttionl ge. Fetl Dign Ther 2012;31(4): Bonet-Crne E, Plcio M, Cobo T, Perez-Moreno A, Lopez M, Pirquive JP, et l. Quntittive ultrsound texture nlysis of fetl lungs to predict neontl respirtory morbidity. Ultrsound Obstet Gynecol 2015;45(4): How to cite this rticle: Yıldız ÜG, Sezik M, Çetiner H, Aydoğn T. Evlution of Fetl Lung Ultrsound Imges by Digitl Texture Anlysis Methods. J Clin Anl Med 2015; DOI: / JCAM Çıkr Çkışmsı ve Finnsmn Beynı Bu çlışmd çıkr çkışmsı ve finnsmn destek lındığı beyn edilmemiştir. 6

*Corresponding Author Tel.:+90-332-223 19 42; fax:+90-332-241 06 35 E-mail:fyildiz@selcuk.edu.tr

*Corresponding Author Tel.:+90-332-223 19 42; fax:+90-332-241 06 35 E-mail:fyildiz@selcuk.edu.tr Selçuk Üniversitesi ISSN 130/6178 Journl of Technicl-Online Volume 10, Number:1-011 Cilt 10, Syı:1-011 ÇAPRAZ İLİŞKİ METODUYLA İRİS TANIMA Ferruh YILDIZ,*, Nurdn Akhn BAYKAN b Selçuk Üniversitesi, Hrit

Detaylı

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ 3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Aç, Kps, Dynk, Tnılr ve Kısltlr Aç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin cı, IMT 2000/UMTS Altypılrının Kurulsı

Detaylı

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE BAÜ Fen Bil. Enst. Dergisi (006).8. İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ Scit OĞUZ, Perihn (Krkulk) EFE Blıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimrlık Fkültesi İnşt Müh. Bölümü Blıkesir, TÜRKİYE ÖZET Bu çlışmd İş Etki Çizgisi

Detaylı

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma DERS NOTU 01 Son Hli Değildir, tslktır: Ekleme ve Düzenlemeler Ypılck BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR 1 Bugünki dersin işleniş plnı: 1. Değişkenler ve Eğriler: Mtemtiksel Htırltm...

Detaylı

B - GERĐLĐM TRAFOLARI:

B - GERĐLĐM TRAFOLARI: ve Seg.Korum_Hldun üyükdor onrım süresinin dh uzun olmsı yrıc rnın izole edilmesini gerektirmesi; rızlnmsı hlinde r tdiltını d gerektireilmesi, v. nedenlerle, özel durumlr dışınd tercih edilmezler. - GERĐLĐM

Detaylı

Bazı Sert Çekirdekli Meyve Türlerinde Çiçek Tozu Çimlenmesi ve Çim Borusu Uzunluğunun Çoklu Regresyon Yöntemi ile Modellenmesi

Bazı Sert Çekirdekli Meyve Türlerinde Çiçek Tozu Çimlenmesi ve Çim Borusu Uzunluğunun Çoklu Regresyon Yöntemi ile Modellenmesi Süleymn Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt 19, Syı 3, 92-97, 2015 Süleymn Demirel University Journl of Nturl nd Applied Sciences Volume 19, Issue 3, 92-97, 2015 DOI: 10.19113/sdufed.04496

Detaylı

Sosyal Medya Araçları Türkiye deki Grip Benzeri Hastalıkları Saptayabilmek için kullanılabilir mi?

Sosyal Medya Araçları Türkiye deki Grip Benzeri Hastalıkları Saptayabilmek için kullanılabilir mi? Sosyl Medy Arçlrı Türkiye deki Grip Benzeri Hstlıklrı Sptybilmek için kullnılbilir mi? Bşk OĞUZ YOLCULAR, Selen BOZKURT, Uğur BİLGE, Deniz ÖZEL, 1. Giriş Biyoisttistik ve Tıbbi Bilişim AD, Akdeniz Üniversitesi,

Detaylı

Türkiye VI. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Ziraat Fakültesi * Bahçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şanlıurfa

Türkiye VI. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Ziraat Fakültesi * Bahçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şanlıurfa Türkiye VI. Ulusl Bhçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Zirt Fkültesi * Bhçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şnlıurf Seçilmiş Bzı Zerdli Genotiplerinin Polen Performnslrının Belirlenmesi Melike ÇETİNBAŞ 1,

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pmukkle Univ Muh Bilim Derg, 22(2), -5, 26 Pmukkle Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pmukkle University Journl of Engineering Sciences Türkçe ses tnım sistemlerinde dil modeli boyutunun doğruluk

Detaylı

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2009,26(2):1-10 ISSN 1300-3496 DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Nfiye ADAK Mustf PEKMEZCİ Hmide GÜBBÜK Akdeniz Üniversitesi

Detaylı

Cumhuriyet Dental Journal. Conservative approach for condylar fractures of children: a case report

Cumhuriyet Dental Journal. Conservative approach for condylar fractures of children: a case report Cumhuriyet Dentl Journl Volume 17 Issue 3 doi:10.7126/cdj.58140.1008001903 ville t http://dergiprk.ulkim.gov.tr/cumudj/ CASE REPORT Conservtive pproch for condylr frctures of children: cse report Niht

Detaylı

OM466 Orman Koruma (2015-2016 Bahar Yarıyılı) dersi kapsamında düzenlenen 15 Mart 2016 tarihli teknik arazi gezisi hakkında rapor

OM466 Orman Koruma (2015-2016 Bahar Yarıyılı) dersi kapsamında düzenlenen 15 Mart 2016 tarihli teknik arazi gezisi hakkında rapor OM466 Ormn Korum (2015-2016 Bhr Yrıyılı) dersi kpsmınd düzenlenen 15 Mrt 2016 trihli teknik rzi gezisi hkkınd rpor Teknik rzi gezisi, Düzce Ormn İşletme Müdürlüğü, Konurlp Ormn İşletme Şefliği sınırlrı

Detaylı

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere RASYONEL SAYILAR, tmsyı ve 0 olmk üzere, şeklindeki ifdelere kesir denir. y kesrin pyı, ye kesrin pydsı denir. Örneğin,,,, kesirdir. kesrinde, py kesir çizgisi pyd, 0, 0 ise 0 0 dır.,, 0, syılrı irer 0

Detaylı

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ Gzi Üniv. Müh. Mim. Fk. Der. J. Fc. Eng. Arch. Gzi Univ. Cilt 4, No, 9-36, 009 Vol 4, No, 9-36, 009 TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

Detaylı

Telekomünikasyon, bilginin haberleşme amaçlı

Telekomünikasyon, bilginin haberleşme amaçlı GÜNÜMÜZ HABERLEŞME TEKNOLOJİLERİNE KISA BİR BAKIŞ Mehmet Okty ELDEM Elektronik Y. Mühendisi EMO Ankr Şubesi Üyesi okty.eldem@gmil.com Telekomüniksyon, bilginin hberleşme mçlı olrk dikkte değer bir mesfeye

Detaylı

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5 e r Ar þ t ý r m A Reserch on Ptient Stisfction with Primry Helth Cre in the Center of Afyonkrhisr l n i j ri O O i g in Afyonkrhisr İl Merkezinde Birinci Bsmk Sğlık Hizmetlerinde Hst Memnuniyeti Arştırmsı

Detaylı

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar 16 Mrt 2007 trihli 26464 syılı Resmi Gzete Telekomüniksyon Kurumundn: KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amç, Kpsm, Dynk, Kısltmlr ve Tnımlr Amç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin mcı;

Detaylı

Nakil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomatik Karaciğer Bölütleme Yordamı

Nakil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomatik Karaciğer Bölütleme Yordamı Nkil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomtik Krciğer Bölütleme Yordmı M. Alper SELVER, Aykut KOCAOĞLU, Htice DOĞAN, Güleser K. DEMİR, Oğuz DİCLE b, Cüneyt GÜZELİŞ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği

Detaylı

Sigma 28, 124-137, 2010 Review Paper / Derleme Makalesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING

Sigma 28, 124-137, 2010 Review Paper / Derleme Makalesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING Journl of Engineering nd Nturl Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigm 28, 24-37, 200 Review Pper / Derleme Mklesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING Dery ÖZTÜRK*, Ftmgül

Detaylı

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU 2 0 1 3YI L I R KL AMV Rİ L Rİ YL T ÜRKİ Y RADY OVT L Vİ ZY ONY A YI NCI L I ĞI S KT ÖRRAPORU R A T M R A D Y OT L V İ Z Y O NY A Y I N C I L A R I M S L KB İ R L İ Ğ İ L e y l ks o k kmu r t İ ş Me r

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DES 03 Özer ŞENYU Mrt 0 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DA MOOLANN ELEĐ DEE MODELLEĐ E AAEĐSĐLEĐ ENDÜĐ DEESĐ MODELĐ Endüviye uygulnn gerilim (), zıt emk (E), endüvi srgı direni () ile temsil

Detaylı

Primer Beyin Tümörlerini Evrelendirmesinde Perfüzyon MRG nin Katkısı

Primer Beyin Tümörlerini Evrelendirmesinde Perfüzyon MRG nin Katkısı DAHİLİ BİLİMLER / MEDICAL SCIENCES Arştırm Mklesi / Reserch Article Ankr Üniversitesi Tıp Fkültesi Mecmusı 2009, 62(4) Primer Beyin Tümörlerini Evrelendirmesinde Perfüzyon MRG nin Ktkısı Contribution of

Detaylı

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*)

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*) Attürk Üniversitesi Sosyl Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013 17 (3): 313-326 Muhsebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmlr Özgü Fktörlerin Etkisi (*) Bülent AKKAYA (**) Hüseyin AKTAŞ (***) Öz: Muhsebe bilgilerinin

Detaylı

TIKIZ ŞEKİL BETİMLEYİCİLERİ

TIKIZ ŞEKİL BETİMLEYİCİLERİ TIIZ ŞEİL BETİMLEYİCİLERİ Nfiz ARICA ve Ftoş YARMAN-VURAL Bildiri onusu : İMGE İŞLEME Sorumlu Yzr : Ftoş T. YARMAN-VURAL Adres : Bilgisyr Mühendisliği Bölümü Ort Doğu Teknik Üniversitesi 653 Eskişehir

Detaylı

UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE HAVA FOTOĞRAFLARINDAKİ GELİŞMELERİN HARİTA ÜRETİM SÜRECİNE YANSIMALARI

UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE HAVA FOTOĞRAFLARINDAKİ GELİŞMELERİN HARİTA ÜRETİM SÜRECİNE YANSIMALARI TMMOB Hrit ve Kdstro Mühendisleri Odsı. Türkiye Hrit Bilimsel ve Teknik Kurultyı 2 Mrt Nisn 05, Ankr UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE HAVA FOTOĞRAFLARINDAKİ GELİŞMELERİN HARİTA ÜRETİM SÜRECİNE YANSIMALARI H.Akdeniz,

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi Andolu Üniversitesi Mühendislik Fkültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Plnlmsı 2015-2016 Güz Dönemi 2 Tesis (fcility) Tesis : Belli bir iş için kurulmuş ypı Tesis etmek :

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Ön Söz...2. Matris Cebiri...3. Elementer İşlemler Determinantlar Lineer Denklem Sistemleri Vektör Uzayları...

İÇİNDEKİLER. Ön Söz...2. Matris Cebiri...3. Elementer İşlemler Determinantlar Lineer Denklem Sistemleri Vektör Uzayları... İÇİNDEKİLER Ön Söz... Mtris Cebiri... Elementer İşlemler... Determinntlr...7 Lineer Denklem Sistemleri...8 Vektör Uzylrı...6 Lineer Dönüşümler...48 Özdeğerler - Özvektörler ve Köşegenleştirme...55 Genel

Detaylı

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü,

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü, 005 ÖSS SIN KPYSI SYISL ÖLÜM İKKT! U ÖLÜME EVPLYĞINIZ TPLM SRU SYISI 90 IR. İlk 45 Soru Son 45 Soru Mtemtiksel İlişkilerden Yrrlnm Gücü, Fen ilimlerindeki Temel Kvrm ve İlkelerle üşünme Gücü ile ilgilidir.

Detaylı

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI YILLAR 00 00 004 00 006 007 008 009 010 011 ÖSS-YGS - 1 - - 1-1 1 SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI,b,c,d birer rkm olmk üzere ( 0) b = 10 + b bc = 100+10+b bc = 100+10b+c bcd =1000+100b+10c+d

Detaylı

rus[i L)'nın kimyasal savaı metotları üzerinde aralllrmalar

rus[i L)'nın kimyasal savaı metotları üzerinde aralllrmalar Türk. bitki kor. derg (1935), 9 : 247-253 ISSN 0254-5454 EgeBölgesi turuntoillerinde zrr ypn Knlı blsır ([ eropistes rus[i L)'nın kimysl svı metotlrı üzerinde rlllrmlr E. Pervin ÖNDER* Orhn ULU* Aydın

Detaylı

MATRİSLER. r r r A = v v v 3. BÖLÜM. a a L a. v r. a = M a. Matris L L L L. elemanları a ( i = 1,2,..., m ; j = 1,2,... n) cinsinden kısaca A = [ ]

MATRİSLER. r r r A = v v v 3. BÖLÜM. a a L a. v r. a = M a. Matris L L L L. elemanları a ( i = 1,2,..., m ; j = 1,2,... n) cinsinden kısaca A = [ ] 3. BÖLÜM 2 v r = M m v r 2 2 = 22 M m2 v r n n 2n = M mn MTRİSLER gibi n tne vektörün oluşturduğu, r r r = v v v [ L ] 2 n şeklindeki sırlnışın mtris denir. 2 nlitik Geometriden Biliyoruz ki : Mtris 2

Detaylı

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2003 : 9 : 1 : 23-30 SÜREKLİ

Detaylı

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik Anliz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik

Detaylı

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Yerel Topluluklr ve Yönetimler Arsınd Sınır-Ötesi Đşirliği Avrup Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Strsourg 9 Xl 1995 Avrup Antlşmlrı Serisi/159 Yerel Topluluklr vey Yönetimler rsınd Sınır-ötesi Đşirliği

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ M. Akif ȘENOL 1 Ercüment ÖZDEMİRCİ 2 M. Cengiz TAPLAMACIOĞLU 3 1 Enerji ve Tbii Kynklr Bknlığı, Ankr, 2

Detaylı

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ OMÜ Zir. Fk. Dergisi, 2005,20(1):1-5 J. of Fc. of Agric., OMU, 2005,20(1):1-5 İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ Hsn TEMİZ A.Kdir HURŞİT Ondokuz

Detaylı

1) Asgari sayıda çevre akımları ve bilinmeyen tanımlayarak değerlerini bulunuz ve güç dengesini sağladığını gösteriniz.

1) Asgari sayıda çevre akımları ve bilinmeyen tanımlayarak değerlerini bulunuz ve güç dengesini sağladığını gösteriniz. ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ VİZE SORU ÖRNEKLERİ Şekiller üzerindeki renkli işretlemeler soruy değil çözüme ittir: Mviler ilk şmd sgri bğımsız denklem çözmek için ypıln tnımlrı, Kırmızılr sonrki şmd güç dengesi

Detaylı

DENEY 2 OHM YASASI UYGULAMASI

DENEY 2 OHM YASASI UYGULAMASI T.C. Mltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğ Bilimleri Fkültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 201 DEVRE TEORİSİ DERSİ LABORATUVARI DENEY 2 OHM YASASI UYGULAMASI Hzırlynlr: B. Demir Öner Sime

Detaylı

GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ

GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ Onur Ömer SÖĞÜT*, A. Fruk BAKAN**, Mesut AKGÜN* * YTÜ Dvutpş Kmpüsü, Kimy Mühendisliği Bölümü, 34210 Esenler, İstnul **YTÜ Elektrik

Detaylı

Sürekli Mıknatıslı Doğru Akım Motorunun Hız Denetiminde PI-Bulanık Mantık Tipi Denetim Yönteminin Başarımının İncelenmesi

Sürekli Mıknatıslı Doğru Akım Motorunun Hız Denetiminde PI-Bulanık Mantık Tipi Denetim Yönteminin Başarımının İncelenmesi Sürekli Mıkntıslı Doğru Akım Motorunun Hız Denetiminde PI-Bulnık Mntık Tipi Denetim Yönteminin Bşrımının İncelenmesi Hsn Rız Özçlık 1, Ahmet Gni 1, Hkn Açıkgöz 2, Ö. Ftih Keçecioğlu 1 1 Khrmnmrş Sütçü

Detaylı

Vektör - Kuvvet. Test 1 in Çözümleri 5. A) B) C) I. grubun oyunu kazanabilmesi için F 1. kuvvetinin F 2

Vektör - Kuvvet. Test 1 in Çözümleri 5. A) B) C) I. grubun oyunu kazanabilmesi için F 1. kuvvetinin F 2 7 Vektör - uvvet 1 Test 1 in Çözümleri 5. A) B) C) 1. 1 2 I. grubun oyunu kznbilmesi için 1 kuvvetinin 2 den büyük olmsı gerekir. A seçeneğinde her iki grubun uyguldığı kuvvetler eşittir. + + + D) E) 2.

Detaylı

SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI. Saim KOÇAK. S. Ü. Mühendislik - Mimarlık Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü, Kampüs Konya

SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI. Saim KOÇAK. S. Ü. Mühendislik - Mimarlık Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü, Kampüs Konya TEKNOLOJİ, (00), Syı -, 9-5 TEKNOLOJİ SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI Sim KOÇAK S. Ü. Mühendislik - Mimrlık Fkültesi Mkin Mühendisliği Bölümü, Kmpüs Kony ÖZET Sntrifüj kompresörü çrkınd ön tsrımın

Detaylı

İnşaat Sektörüne Özgü İş Güvenliği Yönetim Sisteminin Aksiyomatik Tasarım İlkeleriyle Oluşturulması

İnşaat Sektörüne Özgü İş Güvenliği Yönetim Sisteminin Aksiyomatik Tasarım İlkeleriyle Oluşturulması İnşt Sektörüne Özgü İş Güvenliği Yönetim Sisteminin Aksiyomtik Tsrım İlkeleriyle Oluşturulmsı Öğr. Gr. Mert UZUN (mertuzunn@gmil.com) Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ (scebi@yildiz.edu.tr) İçindekiler Amç Yöntem Bulgulr

Detaylı

THÉVENİN, NORTON, MAKSİMUM GÜÇ TEOREMİ ve DEVRE PARAMETRELERİ

THÉVENİN, NORTON, MAKSİMUM GÜÇ TEOREMİ ve DEVRE PARAMETRELERİ DENEY NO: 4 THÉENİN, NORTON, MAKSİMUM GÜÇ TEOREMİ ve DERE PARAMETRELERİ Mlzeme ve Cihz Litei:. 330 direnç det. k direnç 3 det 3.. k direnç det 4. 3.3 k direnç det 5. 5.6 k direnç det 6. 0 k direnç det

Detaylı

SLOGAN TİPOGRAFİSİ O PREFABRİK YAPILAR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ PAL. www.opalon.com.tr

SLOGAN TİPOGRAFİSİ O PREFABRİK YAPILAR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ PAL. www.opalon.com.tr SLOGAN TİPOGRAFİSİ www.oplon.com.tr PAL O ON PREFABRİK YAPILAR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ www.oplon.com.tr OPAL ON PREFABRİK YAPILAR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ www.oplon.com.tr

Detaylı

Şeref KALAYCI * Yusuf DEMİR * İbrahim Yaşar GÖK ** Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (20) 2010, 104-120

Şeref KALAYCI * Yusuf DEMİR * İbrahim Yaşar GÖK ** Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (20) 2010, 104-120 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (0) 010, 104-10 GETİRİ VOLATİLİTESİ-İŞLEM HACMİ İLİŞKİSİ: VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNDE AMPİRİK BİR UYGULAMA RETURN VOLATILITY-TRADING VOLUME RELATIONSHIP: AN EMPIRICAL

Detaylı

Pankreas Kanserli Kemoradyoterapi Uygulanan Hastalarımızın Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi h

Pankreas Kanserli Kemoradyoterapi Uygulanan Hastalarımızın Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi h e r Ar þ t ý r m Retrospective Evlution of the Pncretic Cncer Ptients Who Received Chemordiotherpy l n i j ri O O i g in Pnkres Knserli Kemordyoterpi Uygulnn Hstlrımızın Retrospektif Olrk Değerlendirilmesi

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Mimrlık Fkültesi İnşt Mühendisliği Bölümü E-Post: ogu.hmet.topcu@gmil.com Web: http://mmf2.ogu.edu.tr/topcu Bilgisyr Destekli Nümerik Anliz Ders notlrı 204

Detaylı

DENEY 3: EŞDEĞER DİRENÇ, VOLTAJ VE AKIM ÖLÇÜMÜ

DENEY 3: EŞDEĞER DİRENÇ, VOLTAJ VE AKIM ÖLÇÜMÜ A. DENEYĠN AMACI : Direnç devrelerinde eşdeğer direnç ölçümü ypmk. Multimetre ile voltj ve kım ölçümü ypmk. Ohm knununu sit ve prtik devrelerde nlmy çlışmk. B. KULLANILACAK AAÇ VE MALZEMELE : 1. DC güç

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankr Üniversitesi Mühendislik Fkültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207 Temel ElektronikI Doç. Dr. Hüseyin Srı 2. Bölüm: Dirençli Devreler İçerik Temel Yslrın Doğrudn Uygulnışı Kynk Gösterimi ve Dönüşümü

Detaylı

HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ

HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ Kriz Dergisi 1(3): 129-133 HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ Dr. Ahmet Rıft ŞAHİN*, Dr. Aysen ÖZKAN** Özet: İntihr girişimi nedeniyle medikl vey cerrhi tedvi gerektiren 3 hstnın dosylrı incelendi.

Detaylı

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri İlişkisel Veri Modeli İlişkisel Cebir İşlemleri Veri işleme (Mnipultion) işlemleri (İlişkisel Cebir İşlemleri) Seçme (select) işlemi Projeksiyon (project) işlemi Krtezyen çrpım (crtesin product) işlemi

Detaylı

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l e r Ar þ t ý r m Nutritionl Sitution Assessment of 65 Yers Old Ptient Who Applicte to Emergency Deprtment l n i j ri O O i g in Acil Servise Bşvurn 65 Yş Üzeri Hstlrd Nütrisyonel Durumun Değerlendirilmesi

Detaylı

Yüz İfadelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullanılabilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme

Yüz İfadelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullanılabilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme Yüz İfdelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullnılbilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme Filiz İŞLEYEN, K. Hkn GÜLKESEN, Neşe ZAYİM, M. Keml SAMUR Buket CİNEMRE b Biyoisttistik ve Tıp Bilişimi AD, Akdeniz

Detaylı

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) CİHAZLARI HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) CİHAZLARI HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar 11 Eylül 2012 SALI Resmî Gzete Syı : 28408 YÖNETMELİK Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundn: KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) CİHAZLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amç, Kpsm, Dynk, Kısltmlr

Detaylı

The Knowledge About Nutrition During Pregnancy, the Eating Habits and the Affecting Factors in the Pregnant Women

The Knowledge About Nutrition During Pregnancy, the Eating Habits and the Affecting Factors in the Pregnant Women e r l Ar þ t ý r m The Knowledge About Nutrition During Pregnncy, the Eting Hbits nd the Affecting Fctors in the Pregnnt Women n i j ri O O i g in Gebelerin Gebelikte Beslenme Konusundki Bilgi Düzeyleri,

Detaylı

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2008,25(2):44-51 ISSN 1300-3496 DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Kmile ULUKAPI Mustf ERKAN

Detaylı

DC ŞÖNT JENERATÖR DENEY

DC ŞÖNT JENERATÖR DENEY İNÖNÜ ÜNİVRSİTSİ MÜHNDİSLİK FKÜLTSİ LKTRİKLKTRONİK MÜH. BÖL. 35 LKTRİK MKİNLR LBORTUVR DC ŞÖNT JNRTÖR DNY 3504. MÇ: Şönt bğlnmış DC jenertörün çlışmsını incelemek.. UYGULMLR:. ln kımının şönt bğlı DC jenertörün

Detaylı

PROSES FMEA FORMUNUN KULLANIMI

PROSES FMEA FORMUNUN KULLANIMI BİR PROE FMEA GELİŞTİRMEK (Q 9000 - üçüncü bsk) Proses sorumlusu mühendis, Proses FMEA hzrlklrnd kendisine yrdmc olbilecek tüm dokümnlr ship olmldr. Proses FMEA, bir prosesin ne olms ve ne olmms konusundki

Detaylı

Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi

Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi Andolu Trım Bilimleri Dergisi Andolu Journl of Agriculturl Sciences http://dergiprk.ulkim.gov.tr/omunjs Arştırm/Reserch Andolu Trım Bilim. Derg./Andolu J Agr Sci, 3 (215) 6-67 ISSN: 138-875 (Print) 138-8769

Detaylı

NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hasarsız Kalite Değerlendirmesinde Kullanılması. Using NIR Spectroscopy for Nondestructive Assessment of Fruit Quality

NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hasarsız Kalite Değerlendirmesinde Kullanılması. Using NIR Spectroscopy for Nondestructive Assessment of Fruit Quality 248 NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hsrsız Klite Değerlendirmesinde Kullnılmsı İsmil KAVDIR; Mehmet Burk BÜYÜKCAN Çnkkle Onsekiz Mrt Üniversitesi, Zirt Fkültesi, Trım Mkinlrı Bölümü, Çnkkle e-post: kvdiris@omu.edu.tr

Detaylı

Demiryolu Titreşimlerinin Konfora Etkisinin Örnek Hatlarda İncelenmesi *

Demiryolu Titreşimlerinin Konfora Etkisinin Örnek Hatlarda İncelenmesi * KISA BİLDİRİ İMO Teknik Dergi, 009 4811-4815, Yzı 314, Kıs Bildiri Demiryolu Titreşimlerinin Konfor Etkisinin Örnek Htlrd İncelenmesi * Zübeyde ÖZTÜRK* Turgut ÖZTÜRK** Hluk EROL*** Veysel ARLI**** ÖZ

Detaylı

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT VKTÖRLR ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT VKTÖRLR 1. Kznım : Vektör kvrmını çıklr.. Kznım : İki vektörün toplmını ve vektörün ir gerçek syıyl çrpımını ceirsel ve geometrik olrk gösterir. VKTÖRLR 1.

Detaylı

GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA UYGUN OLARAK ZAMAN VE FREKANS TANIM ALANLARINDA ÖLÇEKLEME YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA UYGUN OLARAK ZAMAN VE FREKANS TANIM ALANLARINDA ÖLÇEKLEME YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Altıncı Ulusl Deprem Mühendisliği Konfernsı, 16-20 Ekim 2007, İstnbul Sixth Ntionl Conference on Erthquke Engineering, 16-20 October 2007, Istnbul, Turkey GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA

Detaylı

EKLEMELİ DC KOMPOUND JENERATÖR DENEY 325-05

EKLEMELİ DC KOMPOUND JENERATÖR DENEY 325-05 İNÖNÜ ÜNİVSİTSİ MÜHNDİSLİK FAKÜLTSİ LKTİKLKTONİK MÜH. BÖL. 35 LKTİK MAKİNALAI LABOATUVAI I KLMLİ DC KOMPOUND JNATÖ DNY 3505. AMAÇ: Kompound bğlnmış DC jenertörün çlışmsını incelemek.. UYGULAMALA:. Yük

Detaylı

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l e r Ar þ t ý r m Clinicl nd Demogrphic Chrcteristics of 626 Ptients with Moderte nd Severe Psorisis l n i j ri O O i g in Ort ve Şiddetli Psorizisi Oln 626 Hstnın Klinik ve Demogrfik Özellikleri h c r

Detaylı

4- SAYISAL İNTEGRAL. c ϵ R olmak üzere F(x) fonksiyonunun türevi f(x) ise ( F (x) = f(x) ); denir. f(x) fonksiyonu [a,b] R için sürekli ise;

4- SAYISAL İNTEGRAL. c ϵ R olmak üzere F(x) fonksiyonunun türevi f(x) ise ( F (x) = f(x) ); denir. f(x) fonksiyonu [a,b] R için sürekli ise; 4- SAYISAL İNTEGRAL c ϵ R olmk üzere F() onksiyonunun türevi () ise ( F () = () ); Z ` A d F ` c eşitliğindeki F()+c idesine, () onksiyonunun elirsiz integrli denir. () onksiyonu [,] R için sürekli ise;

Detaylı

b göz önünde tutularak, a,

b göz önünde tutularak, a, 3.ALT GRUPLAR Tnım 3.. bir grup ve G, nin boş olmyn bir lt kümesi olsun. Eğer ( ise ye G nin bir lt grubu denir ve G ile gösterilir. ) bir grup Not 3.. ) grubunun lt grubu olsun. nin birimi ve nin birimi

Detaylı

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden İsttistik I Bzı Mtemtik Kvrmlrının Gözden Geçirilmesi Hüseyin Tştn Ağustos 13, 2006 İçindekiler 1 Toplm İşlemcisi 2 2 Çrpım İşlemcisi 6 3 Türev 7 3.1 Türev Kurllrı.......................... 8 3.1.1 Sbit

Detaylı

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ Snem ALKİBAY *, slkiby@gzi.edu Aytül Dğlı EKMEKCİ, yekmekci@pu.edu.tr Bu çlışmd spor kulüplerinin İnternet üzerindeki

Detaylı

05-07 MAYIS 2016 LÜTFI KIRDAR ULUSLARARASI KONGRE VE SERGI SARAYI, ISTANBUL ULUSLARARASI TATLI VE ATISTIRMALK ÜRÜNLER FUARI SPONSORLUK FIRSATLARI

05-07 MAYIS 2016 LÜTFI KIRDAR ULUSLARARASI KONGRE VE SERGI SARAYI, ISTANBUL ULUSLARARASI TATLI VE ATISTIRMALK ÜRÜNLER FUARI SPONSORLUK FIRSATLARI I L T A T I L T A T urı Ürünler nfcks k lı m ır nd S e Atıst sı Ttlı irv For Sweets r r l s Ulu ionl F Internt 05-07 MAYIS 2016 LÜTFI KIRDAR ULUSLARARASI KONGRE VE SERGI SARAYI, ISTANBUL ULUSLARARASI TATLI

Detaylı

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM Burk Uzkent Osmn Prlktun Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Eskişehir Osmngzi Üniversitesi, Eskişehir uzkent.burk@gmil.com oprlk@ogu.edu.tr

Detaylı

İntegralin Uygulamaları

İntegralin Uygulamaları Bölüm İntegrlin Uygulmlrı. Aln f ve g, [, b] rlığındki her x için f(x) g(x) eşitsizliğini sğlyn sürekli fonksiyonlr olmk üzere y = f(x), y = g(x) eğrileri, x = ve x = b düşey doğrulrı rsındki S bölgesini

Detaylı

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR ÜNİTE - 7 BÖLÜM Polinomlr (Temel Kvrmlr) -. p() = 3 + n 6 ifdesi bir polinom belirttiğine göre n en z 5. p( + ) = + 4 + Test - olduğun göre, p() polinomunun ktsyılr toplmı p() polinomund terimlerin kuvvetleri

Detaylı

İKİNCİ TÜREVİ PREQUASİİNVEKS OLAN FONKSİYONLAR İÇİN HERMITE-HADAMARD TİPLİ İNTEGRAL EŞİTSİZLİKLERİ

İKİNCİ TÜREVİ PREQUASİİNVEKS OLAN FONKSİYONLAR İÇİN HERMITE-HADAMARD TİPLİ İNTEGRAL EŞİTSİZLİKLERİ Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg.,Cilt:,Syı:,,3-4/Ordu Univ. J. Sci. Tech.,Vol:,No:,,3-4 İKİNCİ TÜREVİ PREQUASİİNVEKS OLAN FONKSİYONLAR İÇİN HERMITE-HADAMARD TİPLİ İNTEGRAL EŞİTSİZLİKLERİ İmdt İŞCAN *, Selim

Detaylı

1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon. F t SORU 2 : SORU 1 : Bahar, t=1,3,5. yılların sonunda. Bir yatırım fonu, 0 t 1. için. anlık faiz oranına göre

1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon. F t SORU 2 : SORU 1 : Bahar, t=1,3,5. yılların sonunda. Bir yatırım fonu, 0 t 1. için. anlık faiz oranına göre SORU 1 : Bhr, t=1,3,5. yıllrın sonund 1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon oluşturmuştur. Üç ylığ dönüştürülebilir nominl iskonto ornı 4/41 olrk verildiğine göre, bu fonun 7. yıl sonundki birikimli değeri,

Detaylı

FRENLER 25.02.2012 FRENLERİN SINIFLANDIRILMASI

FRENLER 25.02.2012 FRENLERİN SINIFLANDIRILMASI RENLER RENLER renler çlışmlrı itiriyle kvrmlr enzerler. Kvrmlr ir hreketin vey momentin diğer trf iletilmesini sğlrlr ve kıs ir süre içinde iki trftki hızlr iririne eşit olur. renler ise ir trftki hreketi

Detaylı

LOGARİTMA. Örnek: çizelim. Çözüm: f (x) a biçiminde tanımlanan fonksiyona üstel. aşağıda verilmiştir.

LOGARİTMA. Örnek: çizelim. Çözüm: f (x) a biçiminde tanımlanan fonksiyona üstel. aşağıda verilmiştir. LOGARİTMA I. Üstl Fonksiyonlr v Logritmik Fonksiyonlr şitliğini sğlyn dğrini bulmk için ypıln işlm üs lm işlmi dnir. ( =... = 8) y şitliğini sğlyn y dğrini bulmk için ypıln işlm üslü dnklmi çözm dnir.

Detaylı

Araştırmalar / Researches. Sibel Serin 1, Yıldız Okuturlar 2, Ayşe Gözkaman 2, Belkıs Nihan Coşkun 2, Vehbi Yağız 1, Kamil Dilek 3

Araştırmalar / Researches. Sibel Serin 1, Yıldız Okuturlar 2, Ayşe Gözkaman 2, Belkıs Nihan Coşkun 2, Vehbi Yağız 1, Kamil Dilek 3 Arştırmlr / Reserches DOI: 10.5350/SEMB.20141014064600 Romtoid Artritli ve Ankilozn Sondilitli Hstlrd Adlimumb ve İnfiliksimb Kullnımının İnflmtuvr Belirteçler, Sitokinler ve Mtriks Metlloroteinz-3 Düzeylerine

Detaylı

SAYISAL ANALİZ. Matris ve Determinant

SAYISAL ANALİZ. Matris ve Determinant SAYISAL ANALİZ Mtris ve Determinnt Syısl Anliz MATLAB ile Temel Mtris İşlemleri Genel Mtris Oluşturm Özel Mtris Oluşturm zeros komutu ile sıfırlr mtrisi ones komutu ile birler mtrisi eye komutu ile birim

Detaylı

Diffüz Karaciğer Hastalıkları

Diffüz Karaciğer Hastalıkları 349 TÜRK RADYOLOJİ DERNEĞİ Diffüz Krciğer Hstlıklrı TÜRK RADYOLOJİ SEMİNERLERİ Trd Sem 2015; 3: 349-65 Bengi Gürses 1, Mustf Seçil 2 ÖĞRENME HEDEFLERİ Diffüz Krciğer Hstlığı Nedenleri Tnıd Kullnıln Görüntüleme

Detaylı

BASİT HARMONİK HAREKETTE DEĞİŞEN SAYISAL VERİLERİN İNCELENMESİ

BASİT HARMONİK HAREKETTE DEĞİŞEN SAYISAL VERİLERİN İNCELENMESİ BASİT HARMONİK HAREKETTE DEĞİŞEN SAYISAL VERİLERİN İNCELENMESİ Seher Küçüközkn 1, Sibel Bulut 2, Gülsemin Şhin 3 1 Aşçı Bekirliköyü İÖO, Pozntı, Adn 2 Cumhuriyet YİBO, Kht, Adıymn 3 Akmeşe YİBO, Koceli

Detaylı

Komisyon DGS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME SINAVI ISBN 978-605-364-027-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

Komisyon DGS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME SINAVI ISBN 978-605-364-027-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. Komisyon DGS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 0 DENEME SINAVI ISBN 97-0--07- Kitpt yer ln ölümlerin tüm sorumluluğu yzrın ittir. Pegem Akdemi Bu kitın sım, yyın ve stış hklrı Pegem Akdemi Yy. Eğt. Dn. Hizm. Tic. Ltd. Şti

Detaylı

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği Dicle Tıp Dergisi / 2014; 41 (1): 99-107 Dicle Medicl Journl doi: 10.5798/diclemedj.0921.2014.01.0381 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Semptomtik perikrdiyl efüzyonlrın cerrhi tedvisinde VATS, suksifoid

Detaylı

ORİFİS TÜP KULLANAN BİR OTOMOBİL KLİMASININ SABİT VE DEĞİŞKEN KAPASİTELİ KOMPRESÖRLER İÇİN DENEYSEL PERFORMANSI

ORİFİS TÜP KULLANAN BİR OTOMOBİL KLİMASININ SABİT VE DEĞİŞKEN KAPASİTELİ KOMPRESÖRLER İÇİN DENEYSEL PERFORMANSI Gzi Üniv. Mü. Mim. Fk. Der. J. Fc. Eng. Arc. Gzi Univ. Cilt 25, No 2, 415-421, 2010 Vol 25, No 2, 415-421, 2010 ORİFİS TÜP KULLANAN BİR OTOMOBİL KLİMASININ SABİT VE DEĞİŞKEN KAPASİTELİ KOMPRESÖRLER İÇİN

Detaylı

ASİT-BAZ TEORİSİ. (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustafa DEMİR. M.DEMİR(ADU) ASİT-BAZ TEORİSİ (titrasyon) 1

ASİT-BAZ TEORİSİ. (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustafa DEMİR. M.DEMİR(ADU) ASİT-BAZ TEORİSİ (titrasyon) 1 ASİT-BAZ TEORİSİ (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustf DEMİR M.DEMİR(ADU) 009-05-ASİT-BAZ TEORİSİ (titrsyon) 1 Arhenius (su teorisi) 1990 Asit: Sud iyonlştığınd iyonu veren, bz ise O - iyonu veren mddelerdir. Cl,NO,

Detaylı

Sylvac Visio. Kullanıcı dostu. Entegre üç farklı aydinlatma. teknik uzmanlıðı. Atölye ve Laboratuar Uygulamalari Ýçin Görüntülü Ölçüm Sistemlerİ

Sylvac Visio. Kullanıcı dostu. Entegre üç farklı aydinlatma. teknik uzmanlıðı. Atölye ve Laboratuar Uygulamalari Ýçin Görüntülü Ölçüm Sistemlerİ 1969 dn beri hsss ölçüm cihzlrının İsviçre li üreticisi Sylvc Visio Atölye ve Lbortur Uygulmlri Ýçin Görüntülü Ölçüm Sistemlerİ Optİk mkinlr uygulnn sylvc teknik uzmnlıðı 1969 dn beri hsss ölçüm cihzlrı

Detaylı

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI Yyımlyn: Türk - Almn Biyogz Projesi And Sokk No: 8/6 06580 Çnky, Ankr, Türkiye T: +90 312 466 70 56 T.C. Çevre ve Şehircilik

Detaylı

VESTEL TERMOSÝFON TRV65M - TRV80M / TRV65E - TRV80E GARANTÝ 2 YIL

VESTEL TERMOSÝFON TRV65M - TRV80M / TRV65E - TRV80E GARANTÝ 2 YIL VESTEL TERMOSÝFON TRV65M - TRV80M / TRV65E - TRV80E GARANTÝ 2 YIL DANIÞMA MERKEZi: Cihzın TC.Gümrük ve Ticret bknlığı ve bknlıkç tespit ve iln edilen kullnım ömrü (cihzın fonksiyonlrını yerine getirebilmesi

Detaylı

Bir Elektrik Motorunun Kısımları. Bir elektrik motorunun parçaları: Rotor, stator içinde döner.

Bir Elektrik Motorunun Kısımları. Bir elektrik motorunun parçaları: Rotor, stator içinde döner. Bir Elektrik Motorunun Kısımlrı Bir elektrik motorunun prçlrı: Rotor, sttor içinde döner. İki kutuplu bir DA motoru -kutuplu mkinnın kısımlrı ve elemnlrı Dört kutuplu bir DA motoru-endüktör Kutup nüvesi

Detaylı

Eklamptik Ensefalopatide Vazojenik Ödem: Kranyal MR Bulguları

Eklamptik Ensefalopatide Vazojenik Ödem: Kranyal MR Bulguları Uludğ Üniversitesi Tıp Fkültesi Dergisi 29 (3) 11-15, 2003 Eklmptik Ensefloptide Vzojenik Ödem: Krnyl MR Bulgulrı Özgür ÇAKIR, Nln YILDIRIM, Şehri PUNAR, Müfit PARLAK Uludğ Üniversitesi Tıp Fkültesi, Rdyoloji

Detaylı

İntegral Uygulamaları

İntegral Uygulamaları İntegrl Uygulmlrı Yzr Prof.Dr. Vkıf CAFEROV ÜNİTE Amçlr Bu üniteyi çlıştıktn sonr; düzlemsel ln ve dönel cisimlerin cimlerinin elirli integrl yrdımı ile esplnileceğini, küre, koni ve kesik koninin cim

Detaylı

İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER

İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER İKİNCİ DERECEDEN BİR BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER TANIMLAR :, b, R ve 0 olmk üzere denklem denir. b = 0 denklemine, ikini dereeden bir bilinmeyenli Bu denklemde, b, gerçel syılrın

Detaylı

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar Y P A L E T Ahşp pletlerle rekbet edebilir fiyttdır İç içe geçebildiğinden dh z stok yeri tutr Konteynırlr uygun ebtlr CP3, CP5 Çevreyle Dost Düny çpınd kıs sürede teslimt Isıl işlem,fümigsyon gerektirmez,

Detaylı

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I Kurumsl web sitelerinin en büyük hedefi; kullnıcılrı müşteri, müşterileri kullnıcı

Detaylı

BAĞIMSIZ UYARILMIŞ DC MOTOR DENEY 325-06

BAĞIMSIZ UYARILMIŞ DC MOTOR DENEY 325-06 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜH. BÖL. 35 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI I BAĞIMSIZ UYARILMIŞ DC MOTOR DENEY 3506. AMAÇ: Bğımsız uyrılmış DC motorun moment/hız ve verim

Detaylı

YAPI ELEMANI OLARAK YERİNDE DÖKME BETONARME KAZIKLAR

YAPI ELEMANI OLARAK YERİNDE DÖKME BETONARME KAZIKLAR TMMOB İNŞAAT MÜHENDİLERİ ODAI İTANBUL ŞUBEİ YAPI TAARIM KURLARI YAPI ELEMANI OLARAK YERİNDE DÖKME BETONARME KAZIKLAR Prof. Dr. Zeki Cele İstnbul Teknik Üniversitesi, İnşt Fkültesi Betonrme Yılr ve Derem

Detaylı

Veliler Anketi. Standart denetlemesi Matematik 4. sınıf 2013

Veliler Anketi. Standart denetlemesi Matematik 4. sınıf 2013 Veliler Anketi Stndrt denetlemesi Mtemtik 4. sınıf 2013 Sevgili Anne ve Bblr, Sevgili Veliler, Çocuğunuzun sınıfı bu öğretim yılınd 4.sınıf Mtemtik dersinde ilk stndrt denetlenmesi uygulmsın ktılcktır.

Detaylı

Jüvenil Miyasteni Gravis: Üç Olgu Sunumu ve Literatürün Gözden Geçirilmesi h

Jüvenil Miyasteni Gravis: Üç Olgu Sunumu ve Literatürün Gözden Geçirilmesi h e r Ar þ t ý r m Juvenile Mystheni Grvis: A Report of Three Cses nd Literture Review l n i j ri O O i g in Jüvenil Miysteni Grvis: Üç Olgu Sunumu ve Litertürün Gözden Geçirilmesi h c r s Re l Jüvenil Miysteni

Detaylı

ASAL SAYILAR. Asal Sayılar YILLAR MATEMATĐK ĐM

ASAL SAYILAR. Asal Sayılar YILLAR MATEMATĐK ĐM YILLAR 00 003 004 00 006 007 008 009 00 0 ÖSS-YGS - - - - - - - ASAL SAYILAR ve kendisinden bşk pozitif böleni olmyn den büyük tmsyılr sl syı denir Negtif ve ondlıklı syılr sl olmz Asl syılrı veren bir

Detaylı