TÜRKĠYE DE CARĠ ĠġLEMLER AÇIKLARININ SÜRDÜRÜLEBĠLĠRLĠĞĠ: DOĞRUSAL OLMAYAN ZAMAN SERĠSĠ YAKLAġIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKĠYE DE CARĠ ĠġLEMLER AÇIKLARININ SÜRDÜRÜLEBĠLĠRLĠĞĠ: DOĞRUSAL OLMAYAN ZAMAN SERĠSĠ YAKLAġIMI"

Transkript

1 TÜRKĠYE DE CARĠ ĠġLEMLER AÇIKLARININ SÜRDÜRÜLEBĠLĠRLĠĞĠ: DOĞRUSAL OLMAYAN ZAMAN SERĠSĠ YAKLAġIMI Ramazan Ekinci * Hakan Kahyaoğlu ** Bu çalışmanın amacı Türkiye de cari işlemler bilançosu açıklarının sürdürülebilirliğini analiz etmektir. Bu araştırma dönemine ( ) ait temel değişken zamanlar arası optimizasyon modeline dayalı olarak hesaplanmıştır. Burada temel değişken cari açıktır.cari açığın sürdürülebilir düzeyi uluslararası faiz oranları kullanılarak belirlenecektir. Bu amaçla doğrusal olmayan zaman serisi yaklaşımıyla cari açıkların sürdürülebilirlik testi yapılmaktadır. Böylece cari açıkların sürdürülebilirliği veya sürdürülemezliği ortaya konularak, dönemler arasındaki asimetrik ilişki analiz edilebilmektedir. Ayrıca çalışmada uluslararası faiz oranları uluslararası likitidenin bir göstergesi olduğu kabul edilirse cari açıkların sürdürülebilirliği uluslararası likitide koşullarına göre test edilmiş olacaktır. Uluslararası faiz oranları geçiş değişkeni olarak kullanılarak cari açıkların sürdürülebilirliği konusunda eşik değer ortaya konacaktır. Anahtar Kelime: Cari Açık, Sürdürülebilirlik, Doğrusal Olmayan Birim Kök Jel Kodları:C58,E44,F32,F34 THE SUSTAINABILITY OF CURRENT ACCOUNT DEFICITS IN TURKEY: A NON LINEAR TIME SERIES APPROACH The aim of this work is to analyze the sustainability of current account deficit balance sheet items in Turkey. The fundamental variables of this analysis are calculated for the period of ( ) based on inter temporal optimization modeling. The major variable is the current account deficit and the sustainability level of it will be determined by using international interest rates. For this purpose, non-linear time series approach will be applied to get sustainability test result. In this way, depending on the sustainability test result, indicating either it is sustainable or not, inter temporal asymmetric relationship between different periods will be examined. In addition, based on the assumption that international interest rates are the leading indicator of liquidity, the sustainability of current account deficits will be analyzed considering the international liquidity conditions. Hence, the international interest rates are used as transitory variable to assess the threshold value for the sustainability of current account deficits. Key words: Current Account Deficit, Sustainability, Non Linear Unit Root Jel Codes:C58,E44,F32,F34 * Araş.Gör. Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü ** Doç.Dr. Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü

2 GĠRĠġ Türkiye ekonomisinde en önemli tartışılan ekonomik sorunların başında dış denge sorunu gelmektedir. Bu sorunun temelinde dış ticarette verilen açık vardır. Bu açıdan konu değerlendirildiğinde dış ticaretteki açığın veya genel olarak ülkenin reel ekonomik faaliyetlere dayalı döviz gelir ve giderini gösteren cari açıkların sürdürebilirliği belirlenen kur politikaları ve sanayileşme stratejisi çerçevesinde tartışılabilir. Ancak ekonominin finansal açıdan dışa açık olması ve dış ve iç borç yüksekliği gibi iktisadi faktörler dikkate alındığında cari dengenin sürdürebilirliği tartışmaları farklı bir boyut kazanmaktadır. Ayrıca geçmişte ortaya çıkan finansal krizlerin temelinde cari dengesizliğin olduğunun genel kabul görmüş olması toplumun bu iktisadi değişkene karşı duyarlılığını artırmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde cari açıkların hangi düzeyinin krizin öncü göstergesi olduğu veya bir ekonominin cari açıkların hangi düzeyinde ekonomin büyüme eğiliminin duracağı konusu önemli bir tartışma konusu olmaktadır(zanghieri, 2004; Edson 2003). Bu konuda gelişen literatür de özellikle cari açıkların Gayri Safi Yurtiçi Hasıla oranını esas alarak eşik oranlar tahmin edilmektedir. bu oranların hesaplanması için bulunan bu oranlar krizler için öncü göstergelerin oluşturulmasına yönelikliktir (Freund,2000;Labonte,2005). Bununla birlikte yapılan çalışmalara göre hangi eşik değerin krizin öncü göstergesi olarak kullanılabileceği belirlemek oldukça zordur. Buradaki temel sorun belirlenen eşik değerlerin tahmininde kullanılan iktisadi değişkenlerin farklılaşmasıdır. Bu açıdan literatürde eşik değerlerin belirlenmesine yönelik kavramlaştırma cari açıkların sürdürülebilirliliğine bağlı olarak tahmin edilmektedir. Cari açıkların sürdürebilirliliği konusu genel olarak dış borçların ödeyebilirliği kavramıyla iç içe geçmiştir. CARĠ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBĠLĠRLĠĞĠ Cari açıkların sürdürebilirliği konusu 1990'lı yılların başından itibaren ülkelerin dış borçlarını ödeyebilirliği çerçevesinde ele alınmaya başlanmıştır. Bunun önemli nedeni bu dönemde ortaya çıkan ödemeler dengesizliğine bağlı krizlerin aynı zamanda dış borçların ödenebilirliği sorununu ortaya çıkarmasıdır. Bu açıdan değerlendirildiğinde cari açıkların sürdürebilirliliğinin analizi dış borçların ödeyebilirliğinin veya sürdürebilirliğinin de analizi olmaktadır. Bundan dolayı cari açıkların sürdürülebilirliği dış borçların gelecekteki değeriyle ilişkilendirilmiştir (Milesi-Ferretti and Razin, 1996;4;Buiter,1990). Milesi-Ferretti ve Razin

3 yapmış oldukları çalışmalarında cari işlemlerin sürdürebilirliliği, dış borçların ödeyebilirliliği ve sürdürebilirliği ile ilgili kavramları tanımlamışlardır. Bu kavramların önemli özelliği ölçülebilir veya iktisadi açıdan sayısal olarak tanımlanmasıdır. Milesi-Ferretti ve Razin sürdürülebilirlilik kavramını genel olarak dış borçların sürdürebilirliliği kapsamında tanımışlardır. Yazarlara göre bir ülkenin gelecekteki cari işlemler fazlasının net bugünkü değerinin o ülkenin aynı dönemdeki dış borçlarının değerine eşit olması durumunda, ülke borçlarını ödeyebilmektedir. Milesi-Ferretti ve Razin göre, eğer cari işlemler dengesinde sürekli bir açık ortaya çıkarsa, bu açık ülkenin zamanlararası bütçe kısıtı üzerinde herhangi bir etki ortaya çıkarmaz buna bağlı olarak da politika değişikliğine gerek yoksa cari açıklar ve dış borçlar sürdürülebilirdir. Bu tanımlamaya göre sürdürülebilirlilik ile ödeyebilirlilik arasındaki farkta belirtilmiş olmaktadır. Burada üzerinde durulması gereken önemli nokta da zamanlar arası bütçe kısıtı kavramıdır. Zamanlararası bütçe kısıtı bir ülkenin sürekli dış açık veremeyeceğini ifade etmektedir. Başka bir ifadeyle bugünkü açıkların gelecekteki fazlayla karşılanacağını belirtmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde bugünkü açıkların gelecekteki değeri, gelecekteki fazlaların toplamına eşit olmalıdır. Eğer cari açıklar varken ve ülkenin net dış borcu yüksek iken uluslararası faiz oranlarının yükselmesi cari açıkların artmasına yol açar. Bu durum açık veren ve dış borçlu durumda olan ülkenin zamanlararası bütçe kısıtı çerçevesinde zamanlararası tüketim ayarlamasını cari fazlanın verilmesini sağlayacak biçimde uyumlaştırmasına bağlı olarak borçlar ödenebilir(obstfeld ve Rogoff, 1994, 12). Gerek cari fazlanın bugünkü değerinin hesaplanmasında gerekse zamanlararası bütçe kısıtı altında yapılacak bir analizde kullanılacak önemli bir değişken uluslararası faiz oranlarıdır. Bu açıdan değerlendirildiğinde eğer ülke küçük bir ülkeyse yani uluslararası fiyatları kabul eden bir ülke ise uluslararası faiz oranlarındaki değişimler zamanlararası bütçe kısıtını etkileyecektir. Bu etkiye bağlı olarak söz konusu faiz oranları ülkenin cari işlemler açıklarının sürdürebilirliliğini etkileyecektir. Bu açıdan değerlendirildiğinde uluslararası faiz oranlarına göre cari açıkların sürdürülebilirliğini belirleyen bir eşik değer var mıdır? Bu çalışmanın temel amacı bu eşik değeri hesaplamaktır. Uluslararası faiz oranlarının uluslararası finansal piyasalarda likiditenin bir göstergesi olduğu dikkate alınırsa, bu çalışmada temel yaklaşımı; cari açıkların sürdürebilirliliğine likidite yaklaşımı olmaktadır. Cari açıkların tanımı da bu çerçevede belirlenmiştir. buna göre bir ülke cari açık veriyor ise ülke yurt içine sermaye transfer ediyor ve ülkenin yükümlülüğü

4 artıyordur(obstfeld ve Rogoff, 1997). Yükümlülüklerin artış oranı ülkenin cari fazlalarının artışından daha büyükse ülke gelecekte daha yüksek oranda fazla vermek zorundadır. Cari açıkların bir ülkenin dış yükümlülüklerin artışının temel kaynağı olduğu dikkate alınırsa, döviz ve finans krizleri için önemli bir gösterge olarak kabul edilebilir (Corsetti, vd., 1999; Radelet ve Sachs, 2000;Dornbusch ve Fischer 1990),). Yükümlülüklerdeki artış hızı cari açıklarla birlikte hızlı bir artış gösteriyor ise ülke gelecekte bir likidite kısıtı ve dış borçlarını ödeyememe durumuyla karşı karşıya kalabilir. LĠTERATÜR Cari açığın sürdürülebilirliği ile ilgili literatürdeki ilk ampirik çalışmalar ihracat ve ithalat değişkenleri arasındaki eş-bütünleşme ilişkisinin varlığının araştırılmasına dayalıdır(husted, 1992; Quintos, 1995). İhracat ve ithalat arasındaki eşbütünleşmenin varlığı aynı zamanda dış borçların sürdürebilirliliği konusunda önemli bir araçtır ( Hukkio ve Rush, 1991;Utkulu,1999; Fountas ve Wu 1999, Karunaratne,2010) Bununla birlikte cari açığın sürdürülebiliriğine yönelik olarak, cari dengeyi oluşturan gelir ve gider kalemleri arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığına dayalı analizlerde sürdürebilirlilik testinde kullanılmıştır (Apergis, vd.,2000); Baharumshah, vd., 2003). Cari açıkların sürdürebilirliliğine yönelik farklı yaklaşımlarda kullanılmıştır. Takeuchi (2010), tarafından yapılan çalışmada yazar ABD ekonomisinde dış açıkların ve buna bağlı olarak cari açığın sürdürülebilirliğini, dönemi verileriyle, Markov Zinciri yöntemiyle incelemiştir. Bu çalışmanın sonucuna göre ABD ekonomisinde cari açığın yüksek olduğunu, ancak doların değeri düşürülmesi durumunda cari açığın sürdürülebilir hale geleceğini ifade etmiştir. Chen (2011), cari açığın sürdürülebilirliğini, OECD ülke ülkelerinden Avustralya, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Macaristan, Yeni Zelanda, Portekiz ve İspanya için, dönemi verilerini kullanarak, GLS ve Markow Switching yaklaşımıyla incelemiş ve ülkelerin tamamını kapsayan bir cari açığın sürdürülebilirliği sonucuna ulaşamamıştır. Holmes vd. (2011), Hindistan ın cari açığının sürdürülebilirliğini, dönemi verileriyle, GLS ve VEC yöntemleriyle, ihracat ve ithalat serileri arasındaki eş-bütünleşmenin varlığıyla araştırmıştır. bu araştırmada Hindistan ekonomisinin dışa açılma politikalarını uygulamaya başladığı 1991 öncesi ve sonrası dönemler söz konusu analizi yapmıştır. Bu çalışmanın sonucunda yazar, 1991 öncesi dönemde seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin olmadığını bulmuştur. 1991sonrası dönem sonrası için ilişki bulunmuştur. Böylece, Hindistan'nın dışa açılmayla birlikte cari açıkların sürdürülebilir

5 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda, özellikle hizmet ihracatının, Hindistan ekonomisi için gittikçe artan bir önem kazandığı vurgulanmıştır. Greenidge, vd. (2011), Barbados ekonomisinde cari işlemler açığının sürdürülebilirliğini, dönemi verileriyle, dönemlerarası bütçe kısıtı yaklaşımıyla, Johansen eş-bütünleşme yöntemiyle incelemiş ve Barbados ta cari açığın sürdürülebilir olduğu sonucuna ulaşmıştır. Matsubayashi (2005), ABD ekonomisinde cari açıkların sürdürülebilirliğini, dönemi verileriyle, Johansen eş-bütünleşme testi yöntemiyle, kamu ve özel tasarruflar noktasından incelemiş ve ABD de cari açıkların sürdürülemeyeceğine yönelik ilişkiyi zayıf bir kanıt elde etmiştir. Bu çalışmanın sonucunda ABD de cari açıkların sürdürülebilmesi için, kamu açıklarının mutlaka azaltılmasıyla birlikte kamu ve özel tasarrufların da mutlaka arttırılması gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Kim vd. (2009), Endonezya, Kore, Malezya, Filipinler ve Tayland da cari açığın sürdürülebilirliğini, cari açıkların yüksek yatırım oranlarından kaynaklanması koşulu altında, dönemi verileriyle, ESTAR yöntemiyle, Husted (1992) yaklaşımına dayalı incelemiştir Aysa ekonomik krizinin, bu ülke cari açıklarını önemli ölçüde etkilediğinin görüldüğü çalışmada, bu ülkelerde cari açıkların sürdürülebilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye üzerine yapılan çalışmalarda Selçuk (1997), Akçay ve Özler (1998) ve Uygur (2004) sayılabilir. Bu çalışmalarda, Türkiye de cari açıktaki artışın ortaya çıkardığı risklere dikkat çekilmiştir. Türkiye de yüksek iç ve dış borç stoku ile birleşen cari açığın tehlikeli olduğu belirtilmiştir. Yamak ve Korkmaz (2007) tarafından yapılan çalışmada Türkiye de cari işlemler dengesinin sürdürülebilirliğini, dönemi aylık verileriyle, Husted (1992) yi takip ederek, sınır testi yaklaşımıyla analiz etmiş ve ilgili dönemde cari açığın zayıf formda sürdürülebilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada önemli bir bulgu dışarıya aktarılan döviz kaynaklarının yaklaşık %75 inin tekrar ekonomiye kazandırılabildiğinin tespit edilmiş olmasıdır. Peker (2009), Türkiye de cari işlemler açığının sürdürülebilirliğini, dönemi aylık verilerini kullanarak, Johansen eş-bütünleşme yöntemi yardımıyla analiz etmiştir. Bu çalışma sonucunda, ihracat ve ithalat serileri arasında uzun dönemli ilişki bulunmasına rağmen, eş-bütünleşme katsayısının birden küçük çıkması nedeniyle, Türkiye de cari işlemler açığının ancak düşük formda sürdürülebilir olduğu, döviz gelirlerinin döviz giderlerinden daha az olduğu sonucuna ulaşmıştır. Kalkan (2011), 2010 yılındaki cari açığın, önceki dönemlerde görülenlerden, kaynakları ve finansman biçimi yönünden farklı olduğunu ifade etmiştir. Bu cari açığın kaynağı olarak; hızla artan iç talebe (ithalata) karşılık, 2008 küresel ekonomik krizi ve Yunanistan ın borç sorunuyla uğraşan Avrupa Ülkeleri nde ekonomik toparlanmanın ve buna bağlı olarak Türkiye nin ihracatında artışın yavaşlığının olduğunu belirtmektedir. Cari açığın finansmanında yaşanan farklılık (tehlike) olarak ise,

6 kullanılan dış kaynakların vade yapısının çok kısa olmasını göstermiştir yılında kullanılan dış kaynakların %94 ünün, kısa vadeli dış kaynaklardan (portföy yatırımları) oluştuğunu belirtmiştir. Bayraktutan ve Demirtaş (2011), 19 gelişmekte olan ülkede cari açığın belirleyicilerini, dönemi verilerini kullanarak, panel veri analizi yöntemiyle test etmiş ve büyüme oranı, yatırımlar ve kamu harcamalarındaki artışın cari işlemler açığını artırdığı; dış ticaret hadlerindeki iyileşme, dışa açıklık oranı, dünya büyüme oranı ve dünya faiz oranlarındaki artışın ise cari işlemler açığını azaltıcı yönde etkide bulunduğu tespit etmiştir. Göçer ve Mercan (2011), Türkiye de cari işlemler açığının sürdürülebilirliğini, 1992:M :M11 dönemi ihracat ve ithalat verileriyle, sınır testi yaklaşımıyla incelenmiştir. Analiz sonucunda, Türkiye de cari açığın zayıf formda sürdürülebilir olduğunu bulmuştur. TEORĠK MODEL: Cari işlemlerin sürdürebilirliğinin testine yönelik yaklaşımlar geliştirilmiştir. bu konuda yapılan ilk çalışmalardan Husted (1992) Hakkio and Rush s (1991) yaklaşımına dayalı çalışması temel çalışmalardan biri olmuştur. Bu çalışma sürdürülebilirlik için temel süreci belirlemiştir. Husted'ın yaklaşımı temelde tasarruflarla harcamalar arasındaki dengeye dayalı teorik bir yaklaşımdır. C Y B I ( 1 r ) B (1) t t f t t t 1 nolu denklem bu yaklaşımın temel eşitliğidir. C t t dönemi boyunca özel ve kamu sektörlerinin yapmış olduğu harcamaları tanımlamaktadır., Y t t zamanındaki geliri, I t t dönemindeki yatırım harcamalarını, r t t dönemindeki uluslararasındaki faiz oranını, dönemindeki uluslararası piyasalardan borçlanma sonucu oluşan borç stokunu ifade etmektedir. Denkleme göre diğer değişkenlerde bir değişme olmaz iken uluslararası faiz oranlarındaki bir değişim ekonomideki tüketim harcamaları veya daha sonraki eşitliklerden de anlaşılacağı gibi cari açıkların sürdürülebilirliliği üzerinde belirleyicidir. Bu denklem cari açıkların sürdürülebilirliğinin testi için zamanlararası bütçe kısıtı olarak 2 nolu denkleme f t f Bt t dönüştürülebilir. Bu denklemdey C I kısmı ekonomide gelecek dönemdeki ti ti ti tasarrufu tanımlamaktadır. Tasarruf açığının cari açığa eşit olduğu varsayımı altında eşitlik cari işlemler açıklarının da analizine yönelik bir araç haline gelmektedir. 2. nolu denklemde

7 lim B i i f t, i iken sıfır değerini almaktadır. bu durumda gelecek dönemdeki tasarruf fazlası veya başka bir ifade ile gelecek dönemdeki cari fazlalıkların net bugünkü değeri dış borçların değerine eşitse, cari açıklar sürdürebilirdir. Bu durum 3 ve 4 nolu denklemlerde tanımlanmıştır. f t i t i t i t i i t i1 f lim i (2) B Y C I B i burada önemli parametre 1 i dir. Bu parametre zamanlararası bütçe kısıtını temsil eden bir eğrinin eğimidir. Gelecekle bugün arasındaki nispi fiyatı yada bugünkü cari fazla ile açık tercihinin alternatif maliyetini göstermektedir. Bu çalışmada bu parametrenin büyüklüğünü belirleyen faiz oranının cari açıkların sürdürebilirliği konusunda bir eşik değer oluşturup oluşturmayacağı araştırılmıştır. Yt Ct It Xt Mt CAt (3) Ekonominin zamanlar arası bütçe kısıtını temsil eden eşitlik f t i t i t i1 i i f lim (4) B CA B Bu eşitliğe göre bir ülkenin dış borç stokunun cari değeri, gelecekteki cari fazlaların bugünkü değerinden daha yüksek ise, ülke borçları açısından "ponzi oyunu" oynuyordur. bunun anlamı cari açıklarında sürdürülemez olmasıdır. VERİ TABANI VE YÖNTEM: Veri tabanı ile analiz tekniği hakkında kısmi bilgi içeren bu bölüm, çalışmaya referans oluşturan yöntem ve modelin tanımlanmasını ve izlenilen yolun açıklanmasını kapsamaktadır. Veritabanı: Analizde kullanılan işlenmemiş verileri temsil eden zaman serileri, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB EVDS) sisteminden ve IMF.Stat dan alınmıştır. Modelde kullanılan değişkenler 1992:1 ile 2011:12 yılları arasında aylık verilerden oluşmakta olup değişkenlere ilişkin 1 i i rt j j

8 tanımlamalar aşağıdaki gibidir. Tablo 1: Modelde Kullanılan Değişkenlerin Tanımlanması Değişkenler Açıklama ca ufo Cari Açık Uluslararası Gösterge Niteliğindeki Faiz Oranı

9 Şekil 1: Modelde Kullanılan Değişkenlerin Zaman Grafiği 0 ca ufo Çalışmamızda uluslararası gösterge niteliğinde faiz oranı geçiş değişkeni olarak kullanılmıştır. bu değişkene ait katsayı cari işlemler değişkeni için bir eşik değerin tahmin edilmesine imkan vermektedir. Bu eşik değer uluslararası faiz oranlarına göre cari açık düzeyin ortalamadan yüksek olabileceği ortalama değeri vermektedir. Bu çalışma kapsamında eşik değerin üstü cari açık düzeyinin dış borç stokuna göre hızla artığı durumu ifade etmektedir. başka bir ifadeyle cari açık düzeyinin sürdürülemez olduğunu gösteren eşik değerdir. Serilerin birim kök içerip içermediğini ortaya koymak amacıyla Augmented Dickey Fuller Birim Kök Testi yapılmıştır. Buna göre her üç serinin düzeyinde birim kökün olduğunu ortaya koyan H0 hipotezi reddedilmiştir. Diğer bir ifadeyle seriler I(0) durağındır.

10 Tablo 2: Serilere Ait Birim Kök Testi (Trend+intercept) t-değeri prob ca ufo %1:-3.99 %5:-3.42 %10:-3.13 Doğrusalsızlık Sınamaları Değişkenlerin birim kök içermemesine bağlı olarak, değişkenlerle doğrusal yaklaşımlar kullanılarak analizlerin yapılması için doğrusallığın geçerli olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla literatürde var olan parametrik ve parametrik olmayan yaklaşımlardan parametrik olanları kullanılmıştır. Bu çalışmada değişkenlerin doğrusal bir yapıya uyup uymadıklarını belirlemek üzere Terasvirta ve Tsay gibi doğrusallığı sınayan testler kullanılmış ve bu test sonuçları tablo 3 de verilmiştir. Tablo:3 Linerty Test: t-istatistiği Prob P Tsay.test terasvirta.test Tablo 3 deki sonuçlara göre boş hipotez % 5 önem düzeyinde tüm seriler için reddedilmiştir. buna göre serilerin doğrusal olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Böylece doğrusal olamayan yaklaşımların kullanılmasına karar verilmiştir. Ş Yöntem Bu çalışma kapsamında uluslararası likiditenin göstergesi olarak kabul edilen uluslararası faiz oranları ile cari açıklar arasındaki asimetrik bir ilişkinin olup olmadığı araştırılmaktadır. kullanılan veri setinin doğrusal olmama özelliğine sahip olması da bu yönde bir bilgi sağlamaktadır. Bununla birlikte ele alınan değişkenler arasındaki ilişkiden daha önemlisi faiz oranlarının hangi düzeyinin cari açıkların düzeyini ortalamanın üzerine doğru yönelttiği ve bu yönelimin hızıdır. Doğrusal olmayan zaman serileri ile ilgili literatür genel olarak ekonomik konjonktür analizleriyle birlikte bir gelişim göstermiştir. Nitekim bu konuda ilk katkıları veren iktisatçılardan biri olan Neftçi, Markov zincirindeki geçiş olasılıklarının genişleme ve daralma dönemleri için eşit olmadığını ABD nin işsizlik verisi için test etmiş ve bu değişkendeki konjonktür içindeki asimetriyi göstermiştir. Bu çalışmayı

11 Hamilton'un katkısı izlemiş Hamilton ABD nin büyüme hızı için asimetriyi Markov değişim yaklaşımının geçiş olasılıklarını kullanarak ortaya koymuştur. Bu yaklaşım Markov geçişli AR (MS- AR) sınıfı içinde rejim değişimine dayalı doğrusal-olmayan tekniklerin gelişimi açısından bir yeniliktir. Çünkü Hamilton ın modelinde rejimler arası geçiş, gözlemlenemeyen bir süreç tarafından belirlenebilmektedir. Ancak rejimler arası geçişin gözlemlenen bir değişken aracılığıyla belirlendiği yaklaşımlarda geliştirilmiştir. Bu yaklaşımlara örnek olarak Tsay (1989) ve Tong un (1990) önerdiği TAR ve Teräsvirta ve Anderson (1992), Granger ve Teräsvirta (1993), Teräsvirta (1994) ortaya koyduğu STAR modeli tipi yaklaşımlar örnek olarak verilebilir. Bu çalışmada STAR modeli kapsamındaki yaklaşımların kullanılmasına karar verilmiştir. Bu yaklaşımların hangisinin kullanılacağına tahmin yöntemleri için gerekli testlerden sonra karar verilmiştir. İncelenmiş ve uygulamaya dönük bölümlerde bu modelinin kullanılması tercih edilmiştir. STAR, TAR ve MS yaklaşımları gibi belirlenen rejimler arasında ani geçişler olduğu varsayımıyla hareket etmemektedir. Böylece tahmin aşamasında STAR yaklaşımı önemli bir kolaylık sunmaktadır. Ayrıca STAR yaklaşımının diğer bir özelliği de rejimler arası geçiş ani bile olsa etkin ve sapmasız tahminlerin yapılmasını sağlamaktadır. ST(A)R Modeli: ST(A)R tipi yaklaşımlar ilk olarak Luukkonen, Saikkonen ve Teräsvirta (1988) tarafından kullanılacak biçimde sunulmuştur. Bu yaklaşımlarda geçiş fonksiyonunun tipi lojistiktir. Böylece söz konusu yazarlar çalışmalarında STAR tipi doğrusal olmayı ortaya koyarken, olmama durumunu da gösterecek şekilde bir test yöntemi geliştirmişlerdir. Daha sonra bu yaklaşımlar Teräsvirta ve Anderson (1992), Granger ve Teräsvirta (1993), Terasvita nın (1994) öncü çalışmalarıyla dinamik özelliklerinin eklenmesiyle geliştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında kullanılacak iki rejimli STAR modeli aşağıda kısaca açıklanmıştır. Ġki Rejimli STAR Modeli İki rejimli bir STAR modeli aşağıdaki biçimde yazılabilir (Franses, Van Dijk, 2000):

12 yt: İçsel değişken xt: (1,y t-1,. y t-p ) sabit terim ve içsel değişkenin gecikmeli değerleri. Burada, p, otoregresif yapının derecesini göstermektedir Φ i =(Φ i,0, Φ i,1. Φ i,p ), tahmin edilecek parametreler i= 1,2. S t =Durağan bir geçiş değişkeni. İçsel değişkenin gecikmeli değerlerinden herhangi biri olabilir. γ =Yumuşaklık (smoothness) parametresi c=eşik Değeri GF(S t, γ, c)= Geçiş fonksiyonu E[ε t ]=0, E[ε 2 t ]=σ 2 Yukarıdaki eşitliği daha açık bir biçimde de yazarsak; Geçiş fonksiyonu, GF(St, γ, c) süreklidir ve geçiş değişkeni, eşik değeri ve yumuşaklığın derecesini gösteren parametreye bağlı olarak değerler almaktadır. Geçiş fonksiyonunun alabileceği değerler, 0 ve 1 arasında sınırlıdır. Geçiş fonksiyonunun alacağı sınır değerlere göre farklı karakterde iki rejim ortaya çıkar. Herhangi bir t anında, hangi rejimde bulunulduğu geçiş fonksiyonu tarafından belirlenir. Yumuşaklık derecesi, γ, rejimler arası geçişin hızını belirleyen parametredir. geçiş parametresi doğrusal olamayan kısmı etkilemez yalnızca doğrusal olmayan kısımda etkin hale gelir. Litertürde bu geçiş parametresini oluşturan geçiş fonksiyonu lojistik ve üssel olabilmektedir. bu durumda STAR yaklaşımı LSTAR veya ESTAR olarak tanımlanmaktadır. LSTAR YAKLAġIMI (1) nolu eşitlikte gösterilen geçiş fonksiyonunun alacağı uç değerler geçiş fonksiyonunun yapısını belirler. GF(S t, γ, c)=(1+exp{ -γ(s t -c)}) -1, γ>0 (1)

13 Buna göre γ 0 a giderken GF(S t, γ, c)=0.5 değerini alacaktır. LSTAR(p) modeli bu durumda AR(p) modeline dönüşür. γ a giderken GF(S t, γ, c)= 1 değerine ulaşır ve aynı şekilde LSTAR(p) modeli başka bir AR(p) modeline dönüşmektedir. γ' nın aldığı ara değerler (0< γ < ) s t aralığında ise 0 < GF(S t, γ, c)<1 değerleri arasındadır. GF(S t, γ, c) nin bu aralıkta aldığı değerler için farklı gecikme uzunluklarıyla dinamikler oluşmaktadır. S t - a giderken GF(S t, γ, c) 0 a yaklaşır. Ancak S t, + a giderken GF(S t, γ, c) 1 e yaklaşır. ESTAR YAKLAġIMI: (2) nolu eşitlikte geçiş fonksiyonunu temelinde tanımlanan STAR yaklaşımı, ESTAR (exponential, üssel STAR) olarak ifade edilmektedir. GF(S t, γ, c)= 1-{exp( -γ(s t -c) 2 ) -1 }, γ>0 (2) ESTAR yaklaşımında γ 0 a giderken GF(S t, γ, c)=0 değerini almaktadır. Böylece ESTAR(p) modeli AR(p) modeli haline gelmektedir. GF, γ a giderken GF(S t, γ, c)= 1 değerine sahip olmaktadır. Bunun sonucunda ESTAR(p) modeli başka bir AR(p) modeli olmaktadır. γ' nın aldığı ara değerler için(0< γ < ),(s t -c) nin aldığı değerlere bağlı olarak geçiş fonksiyonu 0 < GF(S t, γ, c)<1 arasında değerler alır. GF(S t, γ, c) nin bu aralıkta aldığı değerler için farklı otoregresif dinamikler oluşmaktadır. Ayrıca geçiş fonksiyonu,(s t -c) etrafında simetrik bir yapı gösterir.(s t -c) ± a giderken GF(S t, γ, c) 1 e yaklaşır. Ancak.(s t -c) 0 a giderken GF(S t, γ, c) 0 a yaklaşır. BULGULAR: Bu çalışmada Türkiye Ekonomisi için cari açığın sürdürülebilirliği yukarıda açıklanan STAR yaklaşımıyla analiz edilmektedir. Bu yaklaşımla, uluslararası faiz oranlarında bir değişme olduğunda bunun cari açıkların düzeyini nasıl etkileyeceği belirlenmeye çalışılmıştır. elde edilen bulgulara göre cari açığın sürdürülüp sürdürülemeyeceği ortaya konmuş olacaktır. Bu çerçevede analitik bulgular Doğrusal Olmayan Zaman Serisi Yaklaşımıyla ile R,Win-Rats8.1 ve Ox-metrics6.1 ekonometrik paket programları kullanılarak tahmin edilmiştir. Tablo:4 LM-STR testi F -istatistiği prob LM LM LM LM.HE LM.HL

14 Cari işlemler açığının sürdürülüp sürdürülemeyeceğine yönelik bu çalışmada öncelikli olarak değişkenleri temsil eden serilerin AR(p) süreci belirlenir ve doğrusallık testleri yapılır. bundan sonraki aşamada uygun geçiş değişkeninin seçilerek geçiş fonksiyonunun tipine karar verilir. Teräsvirta and Anderson(1992) nun ortaya attığı standart sürece göre uygun STAR modelinin seçimi için 3 olasılık bulunmaktadır. Bunlar H04 :ϕ4i=0 reddedilmesi LSTAR modelinin seçileceği anlamına gelmekte, eğer reddedilemese 2. Aşama H03 :ϕ3i=0 ϕ4i=0 istatistiğine göre karar verilir. Eğer H03 :ϕ3i=0 ϕ4i=0 reddedilirse ESTAR modeli seçilir, Bu hipotezde kabul edilirse H02 :ϕ2i=0 ϕ3i=ϕ4i=0,. hipotezinin geçerliliği araştırılır. H02 hipotezinin reddedilmesi LSTAR modelinin seçilmesini gerekli kılmaktadır. Tablo 4 de görüldüğü gibi LM.4 ün red edilmektedir. Bundan dolayı LSTAR modeli seçilmiştir. Tablo:5 LSTAR MODELİ TAHMİN SONUCU: Estimate Std. Error t value Pr(> t ) Gamma 3.224e e ** Treshold 1.028e e < 2e-16 *** Intercep_ e e ** AR_1(2) 4.272e e e-09 *** AR_1(4) 4.616e e ** AR_1(6) 1.432e e * AR_1(7) e e *** AR_1(11) 6.226e e *** AR_1(14) e e ** AR_1(15) 1.254e e ** AR_1(16) e e ** Intercep_ e e ** AR_2(1) 5.050e e e-12 *** AR_2(4) e e ** AR_2(11) e e ** AR_2(12) 4.799e e e-08 *** AR_2(14) 8.944e e AR_2(15) e e ** AR_2(16) 2.036e e ** R-Square Adjusted R-Square Geçiş Değişkeni(fo) Uluslararası piyasalardaki gösterge niteliğindeki faiz oranı Signif. codes: *** ** 0.01 * Tablo 5 LSTAR tahmin sonuçlarını verilmektedir. Cari açık değişkenimizin AR(p) sürecinin 17 olduğunu yukarıda doğrusallık testine ortaya koymuştuk. Buna göre 17 gecikme uzunluğunda geriye

15 doğru tüm gecikme uzunlukları modele dahil edilmiş, anlamsız gecikme uzunlukları modelden atılmış ve en uygun model tahmin edilmiştir. Cari işlemlerin sürdürülebilirliğine yönelik yaptığımız çalışmada Uluslararası piyasalardaki gösterge niteliğindeki faiz oranı(ufo) geçiş değişkeni olarak modele dahil edilmiş ve cari açık üzerindeki etkisi incelenmiştir. Modelde tüm parametreler istatistiki açıdan anlamlı bulunmuştur. bu parametrelere göre geçiş fonksiyonun değeri yaklaşık olarak olarak bulunmuştur. Bu değer uluslararası faiz oranlarında bir değişimin Türkiye'nin düşük cari açık düzeyinden yüksek cari açık düzeyine geçişini yavaş olarak yaptığını göstermektedir. ancak bu değerin 0.5 yakın bir değer olması uluslararası faiz oranlarına göre Türkiye'nin sürdürülebilirlilik düzeyi ile sürdürülemezlik rejimleri arasında olduğu konusunda bilgi vermektedir. Bu bulgu tahmin yöntemi ve frekansı farklı olmasına karşın Akgül, Koç ve Koç tarafından yapılan çalışmayla aynı yönde bir bulgudur. kullanılan verinin mutlak verilerden oluştuğu dikkate alındığında ele alınan dönem içinde 1. Milyar 028 milyon dolarlık açığın üzerindeki değerler sürdürülemez olarak ifade edilebilir. Bu oranın düşük olarak kabul edilebilir. Bu açıdan söz konusu açıkların GSYİH oranı gibi verilerin kullanılması daha iyi sonuçların elde dilmesini sağlayabilir. Ancak GSYİH verilerinin frekansı bu noktada önemli bir kısıttır. Tablo:6 Tanı İstatistikleri Jarque-Bera Normality Test (JB) = p-value = 7.985e-13 Durbin-Watson Test Ljung-Box Autocorrelation Test (DW) = p-value = Q(1)= Q(5)= Q(25)=0.052 Q(50)=0.194 LM Tests for ARCH ARCH(1)= ARCH(4)= LM Tests for Serial Independence LM_SI(1)= LM_SI(5)= LM_SI(25)=0.003 LM_SI(50)=0.122

Türkiye de Cari Açığın Nedenleri, Finansman Kalitesi ve Sürdürülebilirliği: Ekonometrik Bir Analiz 1

Türkiye de Cari Açığın Nedenleri, Finansman Kalitesi ve Sürdürülebilirliği: Ekonometrik Bir Analiz 1 Türkiye de Cari Açığın Nedenleri, Finansman Kalitesi ve Sürdürülebilirliği: Ekonometrik Bir Analiz 1 İsmet GÖÇER Yrd.Doç.Dr., Adnan Menderes Üniversitesi Aydın İktisat Fakültes,i Ekonomi ve Finans Bölümü

Detaylı

Cari Açığın Sürdürülebilirliğinde Varlık Talebi Yaklaşımı Current Account Deficit Sustainability in the Asset Demand Approach

Cari Açığın Sürdürülebilirliğinde Varlık Talebi Yaklaşımı Current Account Deficit Sustainability in the Asset Demand Approach SESSION 1 Cari Açığın Sürdürülebilirliğinde Varlık Talebi Yaklaşımı Current Account Deficit Sustainability in the Asset Demand Approach Prof. Dr. Mahir Fisunoğlu (Çukurova University, Turkey) Ph.D. Candidate

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MUHİTTİN KAPLAN Doğum Tarihi: 16 ARALIK 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İKTİSAT (İNG) MARMARA ÜNİVERSİTESİ 1992 Y. Lisans

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞI SORUNU VE BORÇLANMA İLE İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞI SORUNU VE BORÇLANMA İLE İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER AÇIĞI SORUNU VE BORÇLANMA İLE İLİŞKİSİ Sinem YAPAR SAÇIK Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İİBF İktisat Katı Urgan Boğazı 70200 KARAMAN E-posta: sysacik@kmu.edu.tr Mehmet ALAGÖZ

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Sosyoekonomi / 2006-2 / 060208. Deniz Aytaç. Sosyo Ekonomi

Sosyoekonomi / 2006-2 / 060208. Deniz Aytaç. Sosyo Ekonomi Sosyoekonomi / 2006-2 / 060208. Deniz Aytaç Sosyo Ekonomi Temmuz-Aralık 2006-2 Maastricht Antlaşması Yakınlaşma Kriterleri Çerçevesinde Bütçe Disiplini ve Türkiye ile İlgili Bir Karşılaştırma Deniz Aytaç

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Begüm ERDİL ŞAHİN Araştırma Görevlisi İstanbul Kültür Üniversitesi, İncirli Yerleşkesi, Yolbaşı Sokak No.1 34147 Bakırköy / İstanbul E-posta: b.sahin@iku.edu.tr Özet Gelişmekte

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

ZAMANLARARASI DIŞ DENGE KISITI YAKLAŞIMI ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE DE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ 1 Mehmet MERCAN (*)

ZAMANLARARASI DIŞ DENGE KISITI YAKLAŞIMI ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE DE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ 1 Mehmet MERCAN (*) Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 27, Sayı: 3, 2013 91 ZAMANLARARASI DIŞ DENGE KISITI YAKLAŞIMI ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE DE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ 1 Mehmet MERCAN (*)

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

TÜRKİYE KONJONKTÜR DALGALANMALARI VE REJİM DEĞİŞİMİ ANALİZİ

TÜRKİYE KONJONKTÜR DALGALANMALARI VE REJİM DEĞİŞİMİ ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 19, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 19, 2013 TÜRKİYE KONJONKTÜR DALGALANMALARI VE REJİM DEĞİŞİMİ ANALİZİ

Detaylı

SESSION 2C: Finansal Krizler 381

SESSION 2C: Finansal Krizler 381 SESSION 2C: Finansal Krizler 381 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye ve Rusya da Finansal Risklerin Temel Ekonomik Veriler Üzerine Etkilerinin Analizi The Analysis of the Effects of Financial Risks in Turkey

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Dış Borç Sürdürülebilirliği: Zamanlararası Bütçe Kısıtı Testleri. Foreign Debt Sustainability: Tests Of Intertemporal Budget Constraint

Dış Borç Sürdürülebilirliği: Zamanlararası Bütçe Kısıtı Testleri. Foreign Debt Sustainability: Tests Of Intertemporal Budget Constraint Dış Borç Sürdürülebilirliği: Zamanlararası Bütçe Kısıtı Testleri Foreign Debt Sustainability: Tests Of Intertemporal Budget Constraint Araş..Gör.Dr. Sabri AZGÜN* Öz: Geri ödeme yeteneği cari politikaların

Detaylı

KMÜ Sosyal ve Ekonomịk Araştırmalar Dergịsi 16 (26): 18-22, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr

KMÜ Sosyal ve Ekonomịk Araştırmalar Dergịsi 16 (26): 18-22, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr KMÜ Sosyal ve Ekonomịk Araştırmalar Dergịsi 6 (26): 8-22, 204 ISSN: 247-7833, www.kmu.edu.tr Türkiye de Cari Đşlemler Dengesi ve Turizmin Önemi Sabriye ÇELĐK UĞUZ Balıkesir Üniversitesi Burhaniye Uygulamalı

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

The Effect of Fiscal Policy on Private Sector Savings

The Effect of Fiscal Policy on Private Sector Savings MPRA Munich Personal RePEc Archive The Effect of Fiscal Policy on Private Sector Savings Oya Safinaz Erdogdu 28. November 27 Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/8681/ MPRA Paper No. 8681, posted 1.

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Gonca ATICI 2. Doğum Tarihi: 07.05.1975 3. Unvanı: Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngilizce İktisat İstanbul Üniversitesi 1997 Y. Lisans Para-Banka

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Cari Açığın Sürdürülebilirliği: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye Ekonomisinde Cari Açığın Sürdürülebilirliği: Sınır Testi Yaklaşımı Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2011 Cilt: 48 Sayı: 562 İ. GÖÇER - M. MERCAN 33 Türkiye Ekonomisinde Cari Açığın Sürdürülebilirliği: Sınır Testi Yaklaşımı Özet İsmet GÖÇER 1 Mehmet MERCAN 2 Türkiye

Detaylı

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985 EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR KİŞİSEL BİLGİLER Adı: Soyadı: Yabancı Dil: İş Adresi: Emine KILAVUZ İngilizce Nuh Naci Yazgan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri Telefon: +90 352

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar. Fatih Özatay 30 Mart 2012

Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar. Fatih Özatay 30 Mart 2012 Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar Fatih Özatay 30 Mart 2012 Krizlerde keskin hareketler Krizlerde keskin hareketler 2011 deki durum 2011 AB tartışmalarıyla geçti. Özellikle yılın ikinci yarısında

Detaylı

Türkiye de Bütçe Gelir ve Harcamalarının Ampirik Analizi

Türkiye de Bütçe Gelir ve Harcamalarının Ampirik Analizi Özet Türkiye de Bütçe Gelir ve Harcamalarının Ampirik Analizi Sevda AKAR * Bu çalışma Türkiye de bütçe gelir ve harcamaları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Kullanılan yıllık veriler 1950 ile

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

Yayınlar. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan)

Yayınlar. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan) Yayınlar Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan) Sadullah Çelik ve Yasemin Özerkek, (2009), Panel Cointegration Analysis of Consumer Confidence and Personal Consumption

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İktisat Çukurova Üniversitesi 1998 Y.Lisans İktisat Çukurova Üniversitesi

Detaylı

TÜRKİYE İÇİN ERKEN UYARI ENDEKSİ ÖNERİLERİ *

TÜRKİYE İÇİN ERKEN UYARI ENDEKSİ ÖNERİLERİ * TÜRKİYE İÇİN ERKEN UYARI ENDEKSİ ÖNERİLERİ * Alper GÜRLER İktisat Uzman Yardımcısı T. İş Bankası A.Ş. İktisadi Araştırmalar Müdürlüğü İş Kuleleri 34330 Levent/İstanbul (212) 3161681 alper.gurler@isbank.com.tr

Detaylı

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015 23Q4 24Q2 24Q4 2Q2 2Q4 26Q2 26Q4 27Q2 27Q4 28Q2 28Q4 29Q2 29Q4 21Q2 21Q4 211Q2 211Q4 212Q2 212Q4 213Q2 213Q4 214Q2 214Q4 HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 21 Makro ekonomik değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 i Bu sayıda; Ocak ayı işgücü ve istihdam verileri; Ocak-Mart Merkezi Yönetim Bütçe Sonuçları, IMF Küresel Ekonomik Görünüm Raporu değerlendirilmiştir.

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö I. YIL YY KODU Z/S DERSİN ADI DERSİN İNGİLİZCE ADI HAFTALIK DERS SAATI ECTS KREDİSİ İKTİÖ-101 Z Davranış Bilimleri Introduction to Behavioral Sciences 3+0-3 3 İKTİÖ-103 Z Genel Muhasebe-I Financial Accounting

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi*

Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi* Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2010 Cilt: 47 Sayı:540 O. PEKER - M. MERCAN 25 Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi* Özet Osman PEKER 1 Mehmet MERCAN 2 Bu çalışmada,

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

Sayı: 2012-21 / 31 Ağustos 2012 EKONOMİ NOTLARI. Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi *

Sayı: 2012-21 / 31 Ağustos 2012 EKONOMİ NOTLARI. Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi * EKONOMİ NOTLARI Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi * Pınar Özlü Deren Ünalmış In this study, we use historical Reuters surveys and real-time data in order to investigate the effect

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: Hüseyin KALYONCU 2. Doğum Tarihi: 04 Mart 1974 3. Unvan: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Ġktisat Çukurova Üniversitesi 1998 Y.Lisans Ġktisat Çukurova Üniversitesi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:11 2010 90 99 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR SİVRİ

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ GÜNDEMİ

KÜRESEL EKONOMİ GÜNDEMİ 2013-05-01 Saat Ülke Dönem Ekonomik Gösterge Önceki 02:00 G.Kore Nisan HSBC İmalat Sektörü PMI 52.0 02:00 G.Kore Nisan TÜFE(Aylık) -0.2% 05:00 G.Kore Nisan Ticaret Dengesi($) 3.36MLR 08:00 Hindistan Nisan

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI *

YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * YAPISAL KIRILMALARI GÖZ ÖNÜNE ALARAK TÜRK İMALAT SANAYİ EKONOMİK DEĞİŞKENLERİ ARASINDA UZUN DÖNEM İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI * A. Neyran ORHUNBİLGE Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Sayısal

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER )

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) 1. Döviz Kuru Pariteleri: Uluslararası piyasalarda ABD doları diğer para birimlerine

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir? FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE BİLEŞE LERİ ARASI DAKİ UZU DÖ EM İLİŞKİ Yrd.Doç.Dr. Hüseyin GÜRBÜZ * Yrd.Doç.Dr. Kamil ÇEKEROL ** ÖZET Bu makalede, döviz kuru değişiklikleri ile ticaret hadleri

Detaylı

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var?

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? Güven SAK Ankara, 1 Şubat 2010 Dünya Bankası TEPAV Bilgi Merkezi 8 Kasım 2006 da kuruldu. 3 yılda

Detaylı