T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ. DOĞAL TAŞLARI SINIFLANDIRMA ve TESPİT ETME

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ. DOĞAL TAŞLARI SINIFLANDIRMA ve TESPİT ETME"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ DOĞAL TAŞLARI SINIFLANDIRMA ve TESPİT ETME Ankara, 2013

2 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. GİRİŞ... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ÖĞRENME FAALİYETİ 1... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 1. DOĞAL TAŞLARIN SINIFLANDIRILMASI Jeolojik Oluşumlarına Göre Taşların Sınıflandırılması Magmatik Taşlar (Püskürük Taşlar) Tortul Taşlar (Sedimanter Taşlar) Başkalaşım Taşları (Metamorfik Taşlar) Taşların Kimyasal Özellikleri Magma kökenli taşlar (silikat bileşimli) Tortul kökenli taşlar (karbonat bileşimli) Taşların Fiziksel özelliklerine göre sınıflandırma Hata! Yer işareti tanımlanmamış Birim Hacim Kütle Özgül Kütle Porozite (Gözeneklilik) Yoğunluk Su Emme Geçirimlilik (Permeabilite) Sertlik Özgül Isı Isı İletimi Ses Absorbsiyonu Taşların Mekanik Özellikleri Basınç Direnci (Dayanımı) Çekme Direnci (Dayanımı) Eğilme Direnci (Dayanımı) Aşınma Direnci (Dayanımı) Esneklik (Elastiklik) Modülü Taşların Elde Edilmesi Toplama Taşlar Ocak Taşları Ocaktan Çıkarılma Yöntemleri Taş Seçim Kriterleri İstanbul Yapı Taşlarında Kullanılan Doğal Taşlar UYGULAMA FAALİYETİ KONTROL LİSTESİ... ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ÖĞRENME FAALİYETİ TAŞ TÜRLERİNİ TESPİT ETMEK 2.1. Analitik Rölövede Taş Türlerinin Gösterilmesi UYGULAMA FAALİYETİ KONTROL LİSTES UYGULAMA FAALİYETİ KONTROL LİSTESİ i

4 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARLARI... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. KAYNAKÇA... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. ii

5 AÇIKLAMALAR ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI İnşaat Teknolojisi Restorasyon Doğal Taşları Sınıflandırma ve Tespit Etme Tarihi eserde karşılaşılan doğal taşların jeolojik oluşumlarını, özelliklerini, seçim kriterlerini ve tespit etmeyi anlatan öğrenme materyalidir. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL Tarihi Eserlerde Tespit ve Belgeleme, Taşın Mimaride Kullanımı modüllerini almış olmak. YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Doğal Taşları Sınıflandırmak ve Tespit Etmek Genel Amaç Tarihi yapılarda karşılaşılan doğal taş türlerinin ayırt edebilme yeterliliği kazanmak. Amaçlar: Jeolojik oluşumlarına göre taşları sınıflandırabilmek. Taşların kimyasal özelliklerini öğrenmek Taşların fiziksel özelliklerini öğrenmek Taşların mekanik özelliklerini öğrenmek Taşların elde edilme yöntemlerini öğrenmek Taş seçim kriterlerini bilmek Analitik rölöve üzerinde farklı taş türlerini işaretleyebilmek Ortam: Derslik, kütüphane, müze, tarihi yapılar Donanım: Sunum ve görsel anlatım araçları, Konu ile ilgili kitap, dergi, rapor, makale, vb. dokümanlar, Fotoğraf makinelerinden aktarım yapmak ve yansıtmak için gerekli bilgisayar ve projeksiyon cihazı donanımı Taş türleri örnekleri Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra, verilen ölçme araçlarıyla kazandığınız bilgileri ölçerek, kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz. Öğretmeniniz, modül sonunda, hazırlanan ölçme aracını uygulayarak kazandığınız bilgi ve becerileri değerlendirecektir. iii

6 GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Eski eser koruma ve onarım çalışmalarında; karşılaşılan özgün malzemeleri doğru teşhis etmek restorasyon, onarım ve korumaya ilişkin kararları doğru alabilmemiz açısından önemlidir. Bir eski eserde çok farklı nitelikte ve çeşitte yapı elemanları ile karşılaşmak mümkündür. Özellikle tarihi anıtsal yapılarda doğal taşların hem yapı elemanı hem de süsleme öğesi olarak kullanımları söz konusudur. Doğal taşlar jeolojik oluşumlarına ve kimyasal özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Taşların fiziksel ve mekanik özellikleri de doğal taşın kullanıldığı eski eserlerde alınacak kararlar açısından önemlidir. Restorasyon ve onarım müdahalelerinin belirlenmesi aşamasında özelikle özgün taşı tespit etmek ve gerekli olması durumunda taş yenileme ve tümleme uygulamalarında kullanılacak yeni taş seçimini belirlemede taşların sınıflandırılması önem kazanır. Taş Restoratörü eğitim programının üçüncü modülü olan Doğal Taşları Sınıflandırma ve Tespit Etme modülü ile tarihi yapılarda karşılaşılan taş türlerini ayırt edebilecek, yapılacak uygulamaya yönelik taş seçimini gerçekleştirebilecek bilgiye sahip olabileceksiniz. Tespit ettiğiniz doğal taşları analitik rölöve çizimleri üzerinde gösterebileceksiniz 1

7 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ Bu modül ile doğal taşların jeolojik oluşumlarına göre sınıflandırılmasını ve taş çeşitlerini (tortul- püskürük- metamorfik), taşın ocaktan çıkarılma yöntemlerini öğreneceksiniz. Bu bilgilerin yardımıyla bir tarihi eserde karşılaşılan taş çeşitlerini görsel olarak tespit edebilecek, adlandırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Taş çeşitlerini araştırınız. Tarihi taş ocakları hakkında bilgi edininiz Bugün çalıştırılmakta olan bir taş ocağına giderek taşın çıkarılma yöntemleri hakkında bilgi alınız. 1. DOĞAL TAŞLARIN SINIFLANDIRILMASI Yeryüzü kaya kitlelerinden oluşmaktadır. Mineraller ise kaya kitleleri içinde bulunan özellikleri değişmeyen inorganik kimyasal elementler veya kompleks bileşiklerdir. Yerkabuğunda 2000 den fazla mineral bulunmaktadır. Bu minerallerin sadece tanesi taş yapıcı özelliktedir. Taşlar (kayaçlar) bir veya birkaç mineralin bir araya gelmesiyle oluşan mineral topluluklarıdır. Bir taş (kayaç) tek bir mineralden oluşacağı gibi (ör: kireçtaşı bir kayaçtır ve sadece kalsit mineralinden oluşmuştur), bir kaç mineralin bir araya gelmesiyle de oluşabilir (Şekil 1.1). (ör: granit bir kayaçtır ve kuvars, feldspat, mika, opak gibi minerallerden meydana gelmiştir). Kalsit, Dolomit, Kuvars, Ortoz, Plajioklas, Biyotit- Muskovit, Hornblend, Piroksen-Olivin taşların birleşimde bulunan önemli minerallerden bazılarıdır. Şekil 1. 1: Taşların oluşum döngüsü 2

8 1.1. Jeolojik Oluşumlarına Göre Taşların Sınıflandırılması Taşlar oluşum şartlarına ve kökenlerine göre magmatik, tortul ve başkalaşım olmak üzere üç gruba ayrılır (Şekil 1.2) Tablo 1. 1: Doğal Taşların Sınıflandırılması Magmatik Taşlar (Püskürük Taşlar) Kökeni magma olan taşlardır. Yerkabuğunun derinliklerinde akkor (erimiş) haldeki magmanın yerin içinde veya yüzeye yakın derinliklerde ya da yüzeyde soğuyarak katılaşması ile oluşan taşlardır. Magmatik taşlar yapıları, mineral içerikleri ve oluşumlarına göre sınıflandırılabilir. Magmatik taşların yapıları, ince ve kaba kristalli olabileceği gibi amorf yapıda olanları da vardır. Magmatik taşlar oluşum derinliklerine göre üçe ayrılır; Magmanın yerkabuğunun derinliklerinde soğumasıyla oluşanlar Derinlik Taşları, yeryüzüne yakın yerde soğumasıyla oluşanlar Damar Taşları, yeryüzüne çıkıp soğumasıyla oluşanlar Yüzey Taşları olarak adlandırılır (Şekil 1.3). 3

9 Tablo 1. 2: Magmatik taşların oluşum derinliklerine göre sınıflandırılması Yüzey Taşları: Bazalt: Plajioklaz (labradorit-anortit) ve piroksen minerallerinden oluşan ve ince taneli dokuya sahip volkanik kayaçtır. Andezit: plajioklaz (oligoklaz, andezin) ve bir veya daha fazla sayıdaki amfibol, piroksen ve biyotit gibi koyu minerallerden meydana gelmiş volkanik kayaçtır. Trakit: Çoğunlukla alkali feldspat ve az miktarda mafik mineraller ve çok az miktarlarda da sodyumlu plajioklazdan oluşan volkanik bir kayaçtır. Riyolit: Kuvars, alkali feldspat, plajioklaz ve diğer minerallerin bulunduğu volkanik Kayaçtır (Resim 1.1). Bazalt Andezit Dasit Resim 1. 1: Yüzey Taşlarından (Kayaçlarından) Örnekler Damar Taşları: Diyabaz: Doleritler gibi altere olmuş bazaltik bir kayaçtır. Aplit: Granitik bileşimdeki ince taneli damar kayacı. Pegmatit: Bir derinlik kayacıyla ilişkili damar şeklinde çok iri taneli magmatik bir kayaçtır. Porfir: Profirik doku; ince hamurda kristallerinin yerleştiği bir magmatik kayaç dokusu olarak tanımlanır. 4

10 Derinlik Taşları: Granit: Alkali feldspat, kuvars ve daha az miktarda plajioklaz, mika ve diğer mineralleri içeren bir derinlik kayacıdır. Çoğunlukla kuvars ve feldspat gibi Mohs sertlik skalasında sertliği 5 ile 7 arasındaki minerallerden oluşan, dekorasyon ve yapıda kullanılan, sıkı ve cilalanabilir doğal taştır. Gabro: Plajioklaz (labradorit-anortit), klinopiroksen ve ortopiroksen ve olivin gibi diğer minerallerin de bulunduğu iri taneli derinlik kayacıdır. İşlenebilen ve cila tutan bir doğal taştır. Siyenit: Alkali feldspat, az miktarda plajioklaz ve diğer minerallerden ibaret derinlik kayacıdır. Diyorit: Genellikle plajioklaz (oligoklaz, andezin), hornblend ve/veya biyotit minerallerin den oluşan derinlik (plütonik) kayacıdır (Resim 1.2). Granit Gabro Siyenit Resim 1. 2: Derinlik Taşlarından (Kayaçlarından) Örnekler Lavlar: Magmanın yeryüzüne çıktıktan sonra sertleşmesi sonucu oluşan lavlar, sert olup püskürme sonrası kütlelerin soğuması ile volkanik cüruflar meydana gelir. Çok gözenekli olanlara volkanik tüf adı verilir. Bazalt lavları sert olduğundan yapı taşı olarak kullanılır. Çimentoda kullanılan trass volkanik tüftür Tortul Taşlar (Sedimanter Taşlar) Yerkabuğunda oluşmuş olan mevcut taşlar zamanla çeşitli etkenler nedeniyle fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğrarlar. Ayrışmış olan taşların göl, akarsu havzası ve denizlerde depolanmasına tortullaşma (Sedimantasyon) denir. Tortullaşan malzemelerin belirli süreçler sonucunda birbiriyle karışarak tabii bir bağlayıcı ile yeniden sertleşmesi sonucunda oluşan taşlara Tortul Taşlar denir. Tortul taşlar; kırıntılı (kumtaşı, çakıl taşı), kimyasal (kireçtaşı, traverten, oniks) ve organik ( fosilli kireçtaşı, kömür) olmak üzere 3 ana gruba ayrılır. Tortul taşlar genellikle tabakalanma (katmanlaşma) gösterir ve içlerinde organik madde ve fosiller bulundurur Kumtaşı: Daha yaşlı kayaçlardan ayrılan küçük kırıntılar ile kuvars, feldspat ve mikadan oluşmuş sedimanter bir taştır. İçinde demir oksit veya kil mineralleri, kalsit ve silikat mineralleri bulunur (Resim 1.3) Çakıl taşı (konglomera): Kum veya kil gibi ince taneli matriks ve genellikle çimentolanmış yuvarlaktan yarı köşeliye kadar kırıntılardan (çakıllar, iri çakıllar, bloklar) oluşan iri taneli sedimanter taşlara çakıl taşı denir. İrili ufaklı taş parçalarının tabii bir bağlayıcı ile birleştirilmesi sonucu oluşur. Kum taşının silika, kireç veya demiroksit ile 5

11 yapışması sonucu oluşur. Silika ile yapışmış olanları çok dayanıklıdır. Kaba taneli olanlara konglomera, ince taneli olanlara kumlu şeyl adı verilir. Şeyller ince taneli olduklarından suyu zor geçirirler (Resim 1.4). Resim 1. 3: Kumtaşı Resim 1. 4: Çakıl taşı Kireçtaşı (Kalker): Esas olarak kalsit mineralinden oluşan ve en az % 90 Kalsiyum karbonattan (CaCO3) içeren sedimanter taştır. İçinde yer alan maden oksitlerin etkisi ile değişik renkte görünür. Geçirdiği oluşum sırasında yapısında çatlak ve kırıklar oluşur. Bu kırıklara başka maden oksitler dolunca ilginç desenler görülür. Sertlik derecesi 3 olup kolay kesilip işlenir. Çok iyi cila tutar. Yapıda moloz taşı, yonu taşı, kaplama taşı, kırılarak mıcır taşı olarak kullanılırlar (Resim1.4, Resim 1.5, Resim 1.6) Traverten: Tatlı sulardan CaCO3 ın ani çökelmesiyle oluşmuş, ince taneli kireçtaşı. Yüksek ısılı ve kalsiyum bikarbonatlı magma suyunun yeryüzüne çıkışı sırasında karşılaştığı basınç ile oluşur. Oluşumu sırasında içinde bulunan bitki kök ve yapraklarının zamanla çürümesi sonucu boşluklar oluşur. Kalker tüfü grubundan olup gözenekleri büyüktür. Bu boşluklar kendi tozu ile yapılan dolgu malzemesi ile doldurulur. Genellikle dış mekanlarda kaplama taşı olarak kullanılır (Resim 1.7). Resim 1. 5: Fosilli kireçtaşı Resim 1. 6: Siyah kireçtaşı Resim 1. 7: Traverten Dolamit: Doğadaki rengi genellikle beyaz olup Mg ve CaCO3' den oluşmaktadır. Kalkerden daha sert bir taştır. Asitlerden zor etkilenir. 6

12 Alçı Taşı: Suda daha fazla çözündüğü için yapının su ile temas eden yerlerinde kullanılmaz. Renkleri beyazımsı, sarımsı ve saydam olabilir. Jips adı verilen bu taş CaSO4 ve 2 H2O'dan oluşur. Sertlik derecesi 2 dir. Kolay işlenebilir Başkalaşım Taşları (Metamorfik Taşlar) Magmatik ve tortul taşların sıcaklık, basınç, gerilme (stres basıncı) ve kimyasal aktivitesi olan sıvıların etkisi altında kalarak değişmeleri sonucu oluşan taşlara Başkalaşım Taşları denir. Kristalsiz bir yapıya sahip olan tortul taşlar ısı ve basınç etkisiyle kristal bir yapıya dönüşürler. Mermer, gnays, şist, kuvarsit ve arduvaz başlıca metamorfik taşlardandır Mermer: Karbonat bileşimli tortul taşların metamorfizmaya uğramasıyla yeniden kristallenmesi sonucu oluşan ve % 50 den daha fazla oranda karbonat (kalsit ve/veya dolomit) içeren metamorfik bir kayaçtır. Mohs sertlik skalasına göre çoğunlukla 3 ile 4 arasında sertliğe sahip minerallerden (kalsit, dolomit veya serpantin gibi) oluşması sebebiyle orta sertlikte olarak nitelenir. Kolay cilalanabilir (Resim 1.8). Resim 1. 8: Mermer Çeşitlerinden Örnekler Gnays: Çoğunlukla, mikaya benzer levhamsı minerallerle ardalanmalı, feldspat ve kuvars gibi taneli minerallerce zengin, kuvars, feldspat ve mikadan oluşan, gnaysik yapı gösteren metamorfik bir kayaç. Magmatik bir kayaçtan (ortognays) veya sedimanter bir kayaçtan (paragnays) türeyebilir. Gnays'lar çekiçle vurulduğunda cm veya dm kalınlıkta levhalara ya da prizmalara bölünebilirler. Tabakalı yapıya sahip olup dondan etkilenir, kaldırım taşı veya kırmataş olarak kullanılır (Resim 1.9) Şist: Yaklaşık paralel olarak düzenlenmiş mika, klorit, kuvars ve diğer tipteki minerallerden oluşan, folyasyona uğramış metamorfik bir kayaçtır (Resim 1.10). 7

13 Resim 1. 9: Gnays Resim 1. 10: Şist Kuvarsit: Kuvarsdan oluşan metamorfik bir taştır Arduvaz: Siyah ve koyu gri renkli, sık ve homojen dokulu, içerisinde prit billurları bulunur. Parlayan bir taş olup gözeneksiz olanları yapı işlerinde kullanılır. Dona ve yüksek ısıya dayanıklıdır Taşların Kimyasal Özellikleri Taşlar kimyasal özellikleri bakımından magma kökenli ve tortul kökenli olmak üzere iki temel gruba ayrılır Magma kökenli taşlar (silikat bileşimli) Atmosferik etkilere dayanımları yüksektir. Farklı tür minerallerden oluşurlar, polijeniktirler. Zor işlenir. Davranış özelliği açısından heterojendir Tortul kökenli taşlar (karbonat bileşimli) Atmosferik etkilere dayanımları düşüktür. Tek tür minerallerden oluşurlar, kolay işlenirler. Davranış özelliği açısından homojendir Birim Hacim Kütle Birim hacim kütle; bir maddenin kütlesinin boşluklar dahil hacmine oranı ile ifade edilir. Birim hacim kütle değerinin küçük olması cismin gözenekli ve boşluklu bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Doğal taşların birim hacim kütleleri karşılaştırılarak boşluklu gözenekli olma durumları değerlendirilebilir Özgül Kütle Bir cismin içinde boşluların bulunmadığı haldeki birim hacim kütlesine özgül kütle denir. Birim hacim kütle ile özgül kütle değerinin eşit olması malzemenin boşluksuz olduğu anlamına gelir. Eşitlilik durumu metal ve sıvı gibi malzemeler için geçerlidir. Doğal taşların ve tuğla, kiremit, beton vb. yapay taşların özgül kütleleri ile birim- hacim kütleleri daima farklıdır Porozite (Gözeneklilik) Yapı elemanları, hem doğal taşlar hem de yapay yapı taşları (tuğla, kireç ve çimentolu harçlar) belli hacimde boşluklar içerir. Bu boşluklar kütlede hücre, kavite ve çatlak olarak çeşitli biçim ve boyutlarda olabilir. 8

14 Yoğunluk Yoğunluk bir maddenin birim hacminin kütlesi olarak ifade edilir. TS EN 1936 Doğal taşlar - deney metotları gerçek yoğunluk, görünür yoğunluk, toplam ve açık gözeneklilik tayini ile aşağıda tanımları verilmiş olan değerleri hesaplama yöntemi, deney prosedürü ve formüller belirtilmiştir. Görünür yoğunluk (ρb): Numunenin kuru kütlesinin görünür hacmine oranı. Görünür hacim: Numunenin boşluklarının dahil olduğu dış yüzeyiyle sınırlı hacmi. Katı kısmın hacmi: Numunenin görünür hacmi ile boşlukların (açık ve kapalı gözenekler) hacmi arasındaki fark. Gerçek yoğunluk (ρr): Kuru numune kütlesinin katı kısmın hacmine oranı. Açık gözeneklilik: Numunenin açık gözeneklerinin hacminin görünür hacmine (yüzde olarak) oranı. Toplam gözeneklilik: Numunenin toplam gözeneklerinin (açık ve kapalı) hacminin görünür hacmine yüzde olarak oranı. Yoğun, düşük gözenekli kayaçlar için gerçek ve görünür yoğunluk arasındaki fark, açık ve toplam gözeneklilik arasındaki fark gibi çok küçüktür Su Emme Su etkisiyle taşlarda oluşan korozyon ve donma etkisi gibi tahribatlar malzemenin mukavemetini etkiler. Dolayısı ile taşın su emme kapasitesi ve bünyesine giren suyun miktarı önemlidir. TS EN standardında belirtilen koşullar yerine getirilerek atmosfer basıncında su emme tayini yapılır. Bu standarttaki prosedüre göre; her bir numune, sabit kütleye kadar kurutulduktan sonra tartılır ve takiben belirlenmiş bir süreyle atmosfer basıncında suya daldırılır. Her bir numune, suya doygun duruma gelip sabit bir kütleye eriştiğinde kütlece su emme oranı tespit edilir. kılcal etkiye bağlı su emme katsayısının tayini ise TS EN 1925 ile belirlenmiştir. Taş numunelerinin; sabit kütleye kadar kurutma sonrası yüzeylerinden bir tanesi, (3 ± 1) mm su içerisine daldırılarak su emdirilir ve kütledeki artış, zamanının fonksiyonu olarak ölçülür Geçirimlilik (Permeabilite) Bir doğal taşın ayırdığı iki ortam arasındaki farklı su düzeyleri; hidrolik basınç farkına neden olarak taşın içinde su akımı meydana getirir. Doğal taşın bu özelliği geçirimlilik katsayısı (k) (permeabilite) ile tanımlanır. Porozite küçükse, k nın değeri de küçük olacaktır. Doğal taşlarda k değeri 10-9 ile cm/sn arasındadır Sertlik Doğal taşların çizilmeye ve aşınmaya karşı gösterdiği mukavemet sertlik olarak adlandırılır. Doğal taşların sertlik değeri Mohs Sertlik Cetveli ile belirlenir. Bu cetvelde bilinen bazı mineraller sertlik derecelerine göre sıralanmıştır (Resim 1.11). 9

15 Resim 1. 11: Mohs Sertlik Cetveli ndeki Mineraller Özgül Isı Bir cismin 1 kg kütlesinin sıcaklığının 14.5Cº den 15.5 Cº ye ulaşabilmesi için gereken ısı enerjisi miktarı özgül ısıyı belirler Isı İletimi Yüksek sıcaklıktaki enerji seviyesinden düşük sıcaklıktaki enerji seviyesine doğru oluşan akıma ısı akımı denir. Isı enerjisinin, sıcaklıkları farklı iki ortam arasında birinden diğerine geçişi üç şekilde oluşur; ısı iletimi (kondüksiyon), ısı taşınımı (konveksiyon), ısı ışınımı (radyasyon). Katı cisimlerde ısı enerjisinin geçiş şekli ısı iletimi olarak adlandırılır. Isı enerjisi moleküllerin titreşimi sonucu bir molekülden diğerine aktarılır Ses Absorbsiyonu Küfeki çok iyi bir akustik malzemedir. Gözenekleri çok ollanan ses enerjisi kaybolur, gürültü oluşmaz, aynen iletilir Taşların Mekanik Özellikleri Basınç Direnci (Dayanımı) Basınç direnci; bir malzemenin, yönü kesim yüzeyine doğru olan, taşıyabileceği en fazla basınç kuvvetidir. Bu sınır değer aşıldığında malzeme kırılır. Taşların kullanım yerini belirleyici bir unsur olarak basınç dayanımı önemli bir mekanik özelliktir. Türk Standartları Enstitüsü tarafından belirlenen standart testler ile dayanım değerleri tayin edilir. TS EN 1926 ile belirtilen test prosedürlerine uygun olarak yapılan mekanik deneyler ile taşın (kayacın) düşey yükler altında mukavemetinin (kırılma dayanımının) ölçülerek, düşey yüklere karşı gösterdiği direnç belirlenir. Sonuçlar diğer referans değerler ile karşılaştırılarak taş seçimine 10

16 etki eder. Deneyde uygulanan düşey yükün; tortul kayaçlarda tabakalanma düzlemine dik olarak uygulanması daha doğru sonuçlar verir (Şekil 1.4). Tabaka düzlemi kavramının magmatik kökenli kayaçlar için önemi yoktur. Şekil 1. 2:Tabakalanma düzlemine dik ve paralel yük uygulanması Düz yüzlü olmayan, standart basınç dayanımı testi uygulanamayan formdaki örneklere ise aynı amaçla nokta yükleme (point load) testi yapılır Çekme Direnci (Dayanımı) Çekme direnci; bir malzemenin her iki ucundan çekme gerilmeleri ile çekildiğinde, kopma öncesi sahip olduğu maksimum çekme gerilmesidir Eğilme Direnci (Dayanımı) Eğilme direnci; Eğilme etkisi altındaki bir öğenin kırıldığı andaki eğilme momentini mukavemet momentine bölerek elde edilen gerilme. TS EN ile doğal taşların sabit moment altında eğilme dayanımı tayini deney metodu belirlenmiştir. Deneyin uygulanacağı taştan hazırlanan uygun bir numune iki mesnet arasına merkezlenerek yerleştirilir. Daha sonra numunenin üst yüzeyinde, her bir yükün mesnetler arası açıklığın üçte biri mesafesinde yerleştirildiği iki hat boyunca yükler uygulanır. Yükler, numune kırılıncaya kadar sabit hızla devamlı olarak arttırılır (Şekil 1.5). Şekil 1. 3: Eğilme dayanımı tayini 11

17 Aşınma Direnci (Dayanımı) Taşların sertlik değerine bağlı olarak değişkenlik gösteren bir özelliktir. Taş yüzeyinin aşınma miktarı; mekanik deney yöntemleri ile belirli boyutlardaki taş numunelerinin yüzeyinin aşındırılması ve bu süreçteki aşınma miktarının ağırlıkça hesaplanması sonucu belirlenir. Kullanım yerine göre taş türünün belirlenmesi açısından aşınma dayanımı önemli bir özelliktir. Aşınma dayanımı yüksek olan taşların döşeme kaplaması ve taşıyıcı yapı elemanı olarak kullanılması mümkündür Esneklik (Elastiklik) Modülü Bir cisme kuvvet uygulanması sonucu oluşan gerilme; cisimde şekil değişikliğine neden olur. Deformasyon olarak adlandırılan şekil değişikliği cismin şekil değiştirdikten sonraki boyunun ilk boyuna oranıdır. Elastiklik modülü; cisimde oluşan gerilmenin boy değiştirme oranına oranıdır. Young modülü olarak da adlandırılır Taşların Elde Edilmesi Toplama Taşlar Erozyona uğramış taşlardır. Rüzgar ve sular etkisi ile yüzeyleri köşesiz ve kaygan taşlardır. İnşaat malzemesi olarak kullanımı zordur. Yüzeylerinin kaygan olması harca yapışmasını zorlaştırır. Bahçe duvarı, blokaj dolgu gibi yerlerde kullanılır Ocak Taşları Yer altında kalmış kaya damarlarının açılarak taş ocağı haline getirilmesi ile elde edilen taşlardır. Hemen yanında taş işleme atölyesi vardır. Taş ocakları yönetmeliği ilk olarak 1865'te başlamıştır Ocaktan Çıkarılma Yöntemleri Oluk - Kanal Açma Bu yöntemde, çıkarılmak istenilen doğal taşın süreksizliklerine (çatlak, kırık vb.) göre uygun yer seçerek taşın dört tarafından oluk veya kanal açılır. Külünk ve murç gibi ilkel aletler kullanılarak taş bloğu yerinden çıkarılır. Ülkemizde, İslahiye-Yasemek (Gaziantep) Bazaltı, Marmara Adası Mermer ocaklarında bu yöntemle üretim yapılmıştır Delik Delme - Üçlü Kama Bu yöntemde, çıkarılması istenen taşın etrafına cm aralıklarla 6-20 cm çaplı ve cm derinlikte sıralar halinde murç kullanılarak delikler elle delikler açılır. Açılan deliklere ahşap veya demir kamalar konup, balyozla vurularak taş belirli bir doğrultuda çürütülerek taşın alttaki süreksizliğine kadar çatlatılması sağlanır. Alt süreksizlikten de kamalar çakılarak blok yerinden oynatılır. Özellikle granit ocaklarında tekniğin ilerlemesiyle delik delme işlemlerinde kompresörler ve hidrolik çekiçli deliciler kullanılmıştır Lama ile Kesim Anadolu daki bazı antik ocaklarda tomrukların kesiminde kullanılan ahşap testerelere benzer metal lamalarla taşların kesimlerinin yapıldığı üretim aynaları görülmektedir. 12

18 Elmas Tel ile Üretim Bu yöntemde, Taş kütlesi üzerinde yatay ve düşey doğrultuda sondaj delikleri açılır. Delikler delinip çakıştırıldıktan sonra üzerinde kesici özellikte elmas emdirilmiş soketler bulunan tel geçirilerek yatay ve düşey doğrultuda kesim yapılır. Hidrolik yastık ve kriko ile kesilen blok ana kütleden ayrılır Zincir ve Elmas Kayış Kollu Testere ile Üretim Bu yöntem, doğal taş üretiminde kullanılan en yeni yöntemdir. Kol, vagon ve ray grubu olmak üzere 3 ana bölümden oluşan bu sistem ile taş kütlesinden istenilen ölçülerde ve düzgün geometride boyutlandırılarak ayrılabilecek bloklar elde edilebilmektedir Taş Seçim Kriterleri Restorasyon uygulamalarında taş seçiminde; yeni yapım faaliyetlerine kıyasla daha farklı parametreler öne çıkmaktadır. Özellikle özgün yapı taşının tümlenmesi uygulamalarında; seçilecek olan doğal taşın özgün doğal taşın fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerinin yanı sıra renk ve doku gibi niteliklerinin de benzer olması hatta mümkünse aynı ocaktan aynı taşın seçilmesi tercih edilir. Özgün taş ocaklarının günümüzde işlerliğini kaybetmiş olması durumunda ise en yakın nitelikteki taşın seçilmesi söz konusudur. Taş seçimi; yukarıda anlatılan kimyasal, fiziksel ve mekanik özellikler değerlendirilerek yapılır. Ekonomiklik ve bulunabilirlik önemli bir parametre olarak karşımıza çıkar. Yapı taşının estetik niteliği; yüzey özelliği, renk ve dokusu da seçimi etkileyen özelliklerdir. Kullanıcı istekleri ise restorasyon uygulamalarında yeni yapı tasarımındaki etkinliğini yitirir. Ancak yeni kullanım ve modern ek kapsamında tarihi yapıya eklenen yeni yapılarda kullanıcı istekleri ve ergonomi öne çıkar. Bütünleme ya da taş değiştirme gibi onarım müdahalelerinin gerektiği durumlarda, öncelikle, yerinde bulunan özgün taşın cinsi, mineral yapısı, dokusu, fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri, hasar verici dış etkilere karşı dayanımı gibi özellikleri bilinmelidir. Ardından, onarımda kullanılması düşünülen taşın özelliklerinin belirlenmesi ve yerindeki taşa uyumunun araştırılması gereklidir. Üzerinde çalışılan taşın özgün taşa uygunluğunun denetlenmesi amacıyla, taşın; Fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri tespit edilmelidir. Petrografik (mineral) yapısı belirlenmelidir. İçeriğinde suda çözünebilir tuz, kil, toprak, vb. maddelerin bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Eskitme Testleri yapılarak taşın farklı hasar verici dış etkilere karşı direnci test edilmelidir. Test sonuçları, özgün taşa ait verilerle karşılaştırılmalıdır. Yerindeki özgün taşın ve onarımda kullanılması düşünülen taşın özelliklerinin tespiti ve karşılaştırılması için, mutlaka en yakın kurum/kuruluş/üniversite bünyesindeki bir malzeme araştırma ya da restorasyon-konservasyon laboratuvarına başvurulmalı; uzmanlar tarafından gerçekleştirilen test sonuçlarına göre verilen bilimsel analiz raporu doğrultusunda restorasyon kararları verilmelidir. 13

19 UYGULAMA FAALİYETİ İstanbul Üniversitesi Jeoloji Müzesinin gezilerek farklı taş türlerinin örneklerinin görülmesi ve detaylı bilgi alınması. İstanbul dışındaki illerde müzenin bulunmaması durumunda varsa bölgedeki üniversitelerin Jeoloji Bölümlerinin ziyaret edilmesi önerilmektedir. İşlem Basamakları Müzeye gitmeden önce ders notlarınız gözden geçirerek bilgilerinizi tazeleyiniz. Yerinde gördüğünüz örnekler ile teorik bilgilerinizi karşılaştırınız. Derste görmediğiniz taş türleri varsa dikkatle inceleyerek, oluşumları hakkında bilgi alınız. Öneriler Müze içinde kurallara uygun davranınız. Gözlem yapınız. Görevlilerden detaylı bilgi alınız. Yanınızda not defteri ve fotoğraf makinesi bulundurunuz. Resim Resim 1. 13: Uygulama Faaliyeti; Örnek Jeoloji Müzesi gezisi 14

20 KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri Evet, kazanamadığınız becerileri Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri Evet Hayır 1 Yerinde gördüğünüz örnekler ile teorik bilgilerinizi karşılaştırdınız mı? 2 Derste görmediğiniz taş türleri varsa dikkatle inceleyerek, oluşumları hakkında bilgi aldınız mı? DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda Hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız Evet ise Ölçme ve Değerlendirme ye geçiniz. 15

21 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki cümlelerin sonunda boş bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D, yanlış ise Y yazınız. 1. (..) Taşlar (kayaçlar) yalnızca bir mineralden oluşur. 2. (..) Taşlar oluşum şartlarına ve kökenlerine göre magmatik, tortul ve başkalaşım olmak üzere üç gruba ayrılır. 3. (..) Yerkabuğunun derinliklerinde akkor (erimiş) haldeki magmanın yerin içinde veya yüzeye yakın derinliklerde ya da yüzeyde soğuyarak katılaşması ile oluşan taşlara tortul taşlar denir. 4. (..) Kireçtaşı esas olarak kalsit mineralinden oluşan ve en az % 90 Kalsiyum karbonattan (CaCO3) içeren tortul taştır. 5. (..) Taşlar kimyasal özellikleri bakımından üç gruba ayrılır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz. 16

22 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Bu modül ile jeolojik oluşumlarını ve kökenlerini öğrendiğiniz taşları tarihi yapılarda tespit edebilecek ve analitik rölöve üstünde işaretleyebileceksiniz. ARAŞTIRMA Yakın çevrenizdeki bir tarihi yapıyı yerinde inceleyerek kullanılmış olan farklı türdeki taşları tespit ediniz. Bu taşların cinslerini tayin etmeye çalışınız. 2. TAŞ TÜRLERİNİ TESPİT ETMEK Tarihi yapılarda yapı taşı ve bezeme öğesi olarak farklı tür, doku ve renkte taş kullanılmaktadır. Kullanılan taşların seçimi özellikle yapının inşa edildiği alana en yakın konumdaki taş ocağı dikkate alınarak seçilmiştir. Örnek olarak; İstanbul'daki anıtsal yapıların pek çoğunda Bakırköy yakınlarındaki kireçtaşı ocaklarından elde edilen taşlar kullanılmıştır. Bezeme unsuru ve kaplama olarak kullanılacak taşların seçiminde denizaşırı ülkelerden çıkartılan taşlar da kullanılagelmiştir. Öğrenme faaliyeti kapsamında geniş bir taş türü yelpazesine sahip olan İstanbul Tarihi Yarımada ele alınarak, örneklendirilecektir. Ancak her coğrafi bölgede tarihi yapılarda kullanılmış olan bölgeye özgü farklı taş türleri bulunmaktadır. Tablo 1'de; İstanbul Tarihi Yarımada da kullanılan doğal taşların adları, litolojik özellikleri ve çıkarıldıkları yerler gösterilmektedir. Tablo 2'de ise İstanbul Tarihi Yarımada da anıt eserlerde en çok karşılaşılan doğal taş türlerinin görselleri bulunmaktadır. Doğal Taş Adı Litoloji Ocak Yeri 1. Bakırköy küfeki taşı Maktralı Kireçtaşı Bakırköy-İstanbul 2. Marmara mermeri Mermer Marmara Adası - Saraylar 3. İstanbul siyah kireçtaşı Şisti Kireçtaşı Beylerbeyi-İstanbul 4. Gebze Rudistli kireçtaşı Rudistli Kireçtaşı Gebze-Kutluca 5. Gebze kırmızı ve bej marnlı kireçtaşı Marnlı Kireçtaşı Gebze-Kurtçalı 6. Hereke pudingi Konglomera Hereke-İzmit 7. Bilecik Vezirhan breşi Tektonik Breş Vezirhan-Bilecik 8. Bandırma breşi Breşik Mermer Kayacık-Bandırma 9. Armutlu graniti Granit Armutlu Yarımadası-Fıstıklı 17

23 10. Şirinçavuş volkanik tüfü Trakitik Tüf Şirinçavuş-Edincik 11. Kestanbol graniti Kuvars Monzonit Çığrı Dağı-Ezine-Çanakkale 12. Adapazarı siyah kireçtaşı Kireçtaşı Ferizli-Adapazarı 13. Afyon menekşe mermeri Breşik Mermer İscehisar-Afyon 14. Kozak graniti Granodiyorit Kozak-Bergama-İzmir 15. Iasos mermeri Mermer-Tektonik Breş Kıyıkışlacık-Milas-Muğla 16. Karamürsel volkanik tüfü (odtaşı) 17. Bilecik Gülümbe fosilli kireçtaşı Dasitik Tüf Oolitli Kireçtaşı 18. Cipollino mermeri Şisti Mermer (Sipolen) Dereköy-Karamürsel Gülümbe-Bilecik Carystos-Euboea Adası- Yunanistan 19. Serpantin Breşi Breşik Ofikalsit Larisa-Thessaly-Yunanistan 20. Eski yeşil porfir Diyabaz Porfir 21. Pentelik mermeri Mermer Sparta-Taygetus Dağı- Yunanistan Pentelicon Dağı-Atina- Yunanistan 22. Verona mermeri Ammonitli Kireçtaşı Verona-İtalya 23. Norveç larvikiti Larvikit-Ojitli Siyenit Larvik-Vestfold-Norveç 24. Pirene mermeri Tektonik Breş Pyrenees Dağı- Aubert-Fransa 25. Tunus mermeri Kireçtaşı Chemtou-Tunus 26. Asuan graniti Siyenit Syene-Aswan-Mısır 27. Eski kırmızı porfir Andezit-Dasit Porfir Gebel Dokhan Dağı-Mısır 28. Mısır pudingi Metakonglomera Wadi Hammamat-Mısır 29. Mısır albatrısı Albatr (Oniks) Eastern Desert-Mısır Tablo 2. 1: İstanbul Tarihi Yarımada da kullanılan doğal taşların litolojik özellikleri, Roma adları ve çıkarıldıkları yerler (S. Angı, 2010) 18

24 Tablo 2. 2: İstanbul Tarihi Yarımada da anıt eserlerde görülen bazı doğal taş türleri (S. Angı, 2010) 19

25 2.1. Analitik rölövede taş türlerinin gösterilmesi Analitik rölöve çalışmaları tarihi yapıların belgelenmesinde önemli bir adımı oluşturmaktadır. Yapıların malzeme, dönem, bozulma vb. niteliklerinin daha detaylı ele alınması restorasyon ve onarım kararlarını şekillendirir. Tarihi yapılarda karşımıza çıkan doğal taşları tespit etmek ve rölöve üzerinde belgelemek, bu taşlarla ilgili alınacak müdahale kararları açısından da oldukça önemlidir. Analitik rölövede taş türlerinin gösterilme aşamaları; Yapıya ait rölöve çizimleri olması durumunda mevcut çizimler üzerinde çalışma yapılır. Rölöve olmaması durumunda ise yerinde ölçekli kroki hazırlanır. İhtiyaçlar doğrultusunda plan, kesit ve görünüş krokileri çizilir. Yerinde gözlem yapılarak birbirinden renk ve doku olarak farklı olan taş türleri tespit edilir. Gözlemlediğiniz farklı taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğu araştırılır. Rölöve çizimleri ya da krokiler üzerinde farklı taş türleri boyama ve/veya tarama vb. tekniklerle işaretlenir. Yapılan boyama ve/veya tarama vb. tekniğine ait lejand hazırlanır. Hangi taşın hangi renk ve/veya tarama ile gösterildiğini belirtiniz. 20

26 UYGULAMA FAALİYETİ Uygulama 1: Öğretmeniniz tarafından belirlenecek olan bir tarihi yapının alan gezisi yapılarak incelenmesi. Bu uygulama kapsamında İstanbul için; Ayasofya Müzesi, Sultanahmet Camisi Meydanı, Hipodrom gezi alanı olarak belirlenmiştir. Farklı illerde; o bölgenin öne çıkan tarihi yapıları arasında farklı taş türlerinin gözlemlenebileceği yapı ya da yapı gruplarının gezi kapsamında incelenmesi önerilmektedir. İşlem Basamakları Gezdiğiniz tarihi yapıda farklı taş türlerini tespit ediniz. Gözlemlediğiniz taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğunu bulmaya çalışınız. Yapının rölöve çizimleri üzerinde farklı taş türlerini boyama tarama vb. tekniklerle işaretleyiniz. Yapı elemanı bazında (sütun, duvar, ayak, kemer vb.) taş türlerinin dağılımını yapınız. Yaptığınız boyama tarama vb. tekniğine ait lejand hazırlayınız. Öneriler Alan gezisi kapsamında belirlenen yapılara ilişkin tarihçe araştırmasını yapınız. Yapıların mimari üslup ve özelliklerini araştırınız. Taş Koruma ve Onarım Programı derslerinde öğrenilen tüm bilgileri gezi esnasında gözlemleyiniz. Bilgileriniz öğretmeninize sorarak doğrulayınız. Yanınızda not defteri ve fotoğraf makinesi bulundurunuz. Hangi taşın hangi renk tarama ile gösterildiğini belirtiniz. 21

27 Örnek pafta : Çizim üstünde lejandla taş türlerinin gösterilmesi Uygulama Faaliyeti-1: Çizim üstünde lejandla taş türlerinin gösterilmesi 22

28 KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri Evet, kazanamadığınız becerileri Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri 1 Gezdiğiniz tarihi yapıda farklı taş türlerini tespit ettiniz mi Gözlemlediğiniz taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğunu 2 belirlediniz mi? Yapının rölöve çizimleri üzerinde farklı taş türlerini boyama tarama 3 vb. tekniklerle işaretlediniz mi? Yapı elemanı bazında (sütun, duvar, ayak, kemer vb.) taş türlerinin 4 dağılımını yaptınız mı? 5 Yaptığınız boyama tarama vb. tekniğine ait lejand hazırladınız mı? 6 Hangi taşın hangi renk ve/veya tarama ile gösterildiğini belirttiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda Hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız Evet ise Ölçme ve Değerlendirme ye geçiniz. 23

29 UYGULAMA FAALİYETİ Uygulama 2: Öğretmeniniz tarafından belirlenecek olan bir tarihi yapının alan gezisi yapılarak incelenmesi. Bu uygulama kapsamında İstanbul için; Ayasofya Müzesi, Sultanahmet Camisi Meydanı, Hipodrom gezi alanı olarak belirlenmiştir. Farklı illerde; o bölgenin öne çıkan tarihi yapıları arasında farklı taş türlerinin gözlemlenebileceği yapı ya da yapı gruplarının gezi kapsamında incelenmesi önerilmektedir. İşlem Basamakları Gezdiğiniz tarihi yapıda farklı taş türlerini tespit ediniz. Gözlemlediğiniz taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğunu bulmaya çalışınız. Yapı elemanı bazında (sütun, duvar, ayak, kemer vb.) tespit ettiğiniz taş türlerinin fotoğrafını çekiniz. Örnekte belirtilen formata uygun olarak fotoğraflı tespit raporu hazırlayınız. Öneriler Alan gezisi kapsamında belirlenen yapılara ilişkin tarihçe araştırmasını yapınız. Yapıların mimari üslup ve özelliklerini araştırınız. Taş Koruma ve Onarım Programı derslerinde öğrenilen tüm bilgileri gezi esnasında gözlemleyiniz. Bilgileriniz öğretmeninize sorarak doğrulayınız. Yanınızda not defteri ve fotoğraf makinesi bulundurunuz. 24

30 Uygulama Faaliyeti-2: Örnek Fotoğraflı tespit raporu 25

31 KONTROL LİSTESİ Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri Evet, kazanamadığınız becerileri Hayır kutucuğuna (X) işareti koyarak kendinizi değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri 1 Gezdiğiniz tarihi yapıda farklı taş türlerini tespit ettiniz mi? Gözlemlediğiniz taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğunu 2 buldunuz mu? Yapı elemanı bazında (sütun, duvar, ayak, kemer vb.) tespit ettiğiniz 3 taş türlerinin fotoğrafını çektiniz mi? Örnekte belirtilen formata uygun olarak fotoğraflı tespit raporu 4 hazırladınız mı? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Değerlendirme sonunda Hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız Evet ise Ölçme ve Değerlendirme ye geçiniz. 26

32 Aşağıdaki cümlelerin sonunda boş bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D, yanlış ise Y yazınız. 1. (..) Doğal taşları tespit etmek ve rölöve üzerinde belgelemek, bu taşlarla ilgili alınacak müdahale kararları açısından önemsizdir. 2. (..) Bir tarihi yapıda kullanılan doğal taşların hepsi aynı ocaktan çıkartılır. 3. (..) Yapının rölöve çizimleri üzerinde farklı taş türleri boyama tarama vb. tekniklerle işaretlenir. 4. (..) Analitik rölöve üzerinde farklı taşlar aynı renk ya da aynı tarama lejantı ile gösterilebilir. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Cevaplarınızın tümü doğru Modül Değerlendirme ye geçiniz. 27

33 MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıdaki performans testi ile modülle kazandığınız yeterliği ölçebilirsiniz. Dersin Adı Amaç Konu DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ Öğrencinin Adı Soyadı Sınıf No Değerlendirme Ölçütleri Evet Hayır 1. Tarihi yapıdaki farklı taş türlerini tespit ettiniz mi? 2. Gözlemlediğiniz taşların hangi jeolojik sınıflandırmaya dahil olduğunu buldunuz mu? 3. Yapı elemanı bazında (sütun, duvar, ayak, kemer vb.) taş türlerinin dağılımını yaptınız mı? 4. Tarihi taş ocakları hakkında bilgi aldınız mı? 5. Bugün çalıştırılmakta olan bir taş ocağında kullanılan taş çıkarılma yöntemleri araştırdınız mı? 6. Taş Seçim kriterlerini öğrendiniz mi? 7. İstanbul da/yaşadığınız şehirde tarihi yapılarda görülen öne çıkan önemli taş türlerini tespit ettiniz mi? DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize başvurunuz. 28

34 CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 Y 2 D 3 Y 4 D 5 Y ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 Y 2 Y 3 D 4 Y 29

35 KAYNAKÇA ANGI Serkan, İstanbul tarihi yarımada daki antik yapılarda ve anıtlarda kullanılan doğal taşların özellikleri ve korunmuşluk durumları Restorasyon Konservasyon Çalışmaları, Sayı 6, İBB KUDEB, İstanbul, s.31-42, ASHURST John, DIMES Francis, Conservation of Building and Decorative Stone, Volume 1 Butterworth-Heinemann. ASHURST John, DIMES Francis, Conservation of Building and Decorative Stone, Volume 2 Butterworth-Heinemann. BORRELLİ Ernesto, URLAND Andrea, ARC Laboratory Handbook, ICCROM, Rome, CİLASON Necat, TONKA Salih, GÜROL Gürdal, İstanbul ve Çevresi Taş - Doğal Agrega Ocakları, STFA AŞ, İstanbul, ERGUVANLI Kemal, AHUNBAY Zeynep, AHUNBAY Metin, ERİŞ..., Marmara Bölgesi Eski Taş Ocakları, TÜBİTAK MAG-681 Projesi, İstanbul, ERGUVANLI Kemal, AHUNBAY Zeynep, Mimar Sinan ın Eserlerinde Kullandığı Taşların Mühendislik Jeolojisi ve Mimari Özellikleri, Mühendislik Jeolojisi Bülteni, 11, s , KULAKSIZ Seyfi, Doğal Taş (Mermer) İşletmeciliği ve İşlem Teknolojileri, Ankara, TAYMAZ Haydar, Yapı Bilgisi I-II-III, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, TEUTONİCO Jeanne Marie, A Laboratory Manual for Architectural Conservators, ICCROM, Rome, TOYDEMİR Nihat, GÜRDAL Erol, TANAÇAN Leyla, Yapı Elemanı Tasarımında Malzeme, Literatür, İstanbul, YÜZER Erdoğan, GÜNGÖR Yıldırım, ANGI Serkan, Doğal Taş Deyince, Granit AŞ, İstanbul, TS EN 1926 Temmuz 2007; Doğal Taşlar - Deney metotları - Basınç dayanımı tayini TS EN Şubat 2003; Doğal Taşlar - Deney metotları - Sabit moment altında eğilme dayanımı tayini 30

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TAŞ YAPILARDA BİTKİ TEMİZLEME

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TAŞ YAPILARDA BİTKİ TEMİZLEME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TAŞ YAPILARDA BİTKİ TEMİZLEME Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, BEK166 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmalar Ders Notu DERS 2 1.1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, BEK166 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmalar Ders Notu DERS 2 1.1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ DERS 2 1.1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ 1.1. 1. MAGMATİK (VOLKANİK) KAYAÇLAR Magma, çeşitli madde ve minerallerin dünyanın manto, özellikle astenosferde yüksek sıcaklık ve basınç altında ergimesi ve

Detaylı

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı yesilcatilar.weebly.

İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı yesilcatilar.weebly. 6.3.2017 Malzeme Bilgisi Tanımlar Malzemenin Önemi Tarihsel Gelişimi Sınıflandırılması Yrd.Doç.Dr. Mert Ekşi İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı

Detaylı

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, BEK166 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmalar Ders Notu DERS 4 1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, BEK166 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmalar Ders Notu DERS 4 1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ DERS 4 1. KAYAÇ TÜR VE TEMEL ÖZELLİKLERİ Resim1. Ankara Cenabı Ahmet Paşa Camii. () 1.1. 3. METAMORFİK (BAŞKALAŞIM) KAYAÇLARI Metamorfik kayaçlar yerkabuğunun derinliklerinde kayaçların yüksek ısı, basınç

Detaylı

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Bir nehir kenarında gezerken çakılların renk ve biçim bakımından birbirlerinden farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize, kayaçların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir.

Detaylı

ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR

ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR Doðal Sistemler ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR...12 Ölçme ve Deðerlendirme...14 Kazaným Deðerlendirme Testi...16 Ünite Deðerlendirme Testi...18 Doðal Sistemler ÜNÝTE - 2 LEVHA

Detaylı

FİZİK. Mekanik İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ. Mekanik Nedir? Mekanik Nedir?

FİZİK. Mekanik İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ. Mekanik Nedir? Mekanik Nedir? İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 14.04.2015 KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ Dr. Dilek OKUYUCU Mekanik Nedir? Mekanik: Kuvvetlerin etkisi altında cisimlerin davranışını inceleyen bilim dalıdır.

Detaylı

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya 1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya KAYAÇ (TAŞ) :Bir ya da birden fazla. doğal olarak birleşmesiyle oluşan katılardır. PAna kaynakları..' dır, P ana malzemesini oluştururlar, PYer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde

Detaylı

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR Magmatik (Püskürük) Kayaçlar Ýç püskürük Yer kabuðunu oluþturan kayaçlarýn tümünün kökeni magmatikdir. Magma kökenli kayaçlar dýþ kuvvetlerinin etkisiyle parçalara ayrýlýp, yeryüzünün çukur yerlerinde

Detaylı

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR Kayaçların belirli bir yapısı vardır. Bu yapı kayaç oluşurken ve kayaç oluştuktan sonra kazanılmış olabilir. Kayaçların oluşum sırasında ve oluşum koşullarına bağlı olarak kazandıkları

Detaylı

MAGMATİK KAYAÇLAR DERİNLİK (PLUTONİK) KAYAÇLAR

MAGMATİK KAYAÇLAR DERİNLİK (PLUTONİK) KAYAÇLAR DERİNLİK (PLUTONİK) KAYAÇLAR Tam kristalli, taneli ve yalnızca kristallerden oluşmuştur Yalnızca kristallerden oluştuklarından oldukça sağlam ve dayanıklıdırlar Yerkabuğunda değişik şekillerde Kütle halinde

Detaylı

Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I Mağmatik Kayaç Dokuları Coarse-grained Fine-grained Porphyritic Glassy Vesicular Pyroclastic GRANİT GRANODİYORİT SİYENİT DİYORİT GABRO

Detaylı

YAPI MALZEMESİ VE LABARATUVARI DOĞAL TAŞLAR

YAPI MALZEMESİ VE LABARATUVARI DOĞAL TAŞLAR YAPI MALZEMESİ VE LABARATUVARI DOĞAL TAŞLAR Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi DOĞAL TAŞLAR Dünya üzerinde her yerde görülen, elle dokunulunca sertlik gösteren ve yer kabuğunun yapısında bulunan

Detaylı

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu.

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu. TOPRAK ANA MADDESİ Toprak Bilgisi Dersi 2011 2012 Peyzaj Mimarlığı Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Ana Maddesi Topraklar, arz kabuğunu oluşturan kayalar, mineraller ve organik maddelerin

Detaylı

Kumtaşı: Tane boyu mm. Çakıltaşı: Tane boyu >2mm. Kiltaşı: Tane boyu <0.004mm

Kumtaşı: Tane boyu mm. Çakıltaşı: Tane boyu >2mm. Kiltaşı: Tane boyu <0.004mm Oluşum nedenlerine göre 3 gruba ayrılırlar. a) Fiziksel (kırıntılı) Tortul Külteler (taşlar): Tortul kayaçların ayrışmasından oluşan çakıl, kum ve daha ince boyutlu katı parçacıklardan oluşur. Dağınık

Detaylı

MALZEMELERİN GRUPLANDIRILMASI

MALZEMELERİN GRUPLANDIRILMASI MALZEMELERİN GRUPLANDIRILMASI Bünye (yapı) durumuna göre: 1) Fiziksel yapı: Fiziksel özellikleri açısından malzemeler homojen, heterojen, izotrop ve anizotrop malzemeler şeklinde gruplandırılabilir. Ham

Detaylı

2015 YILI SU SONDAJLARI

2015 YILI SU SONDAJLARI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı 2015 YILI SU SONDAJLARI BİRİM FİYAT CETVELİ FORMASYON POZ NO: FORMASYONUN YAPISI 10

Detaylı

ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI. AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü

ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI. AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü Anakayalar oluşum şekline göre 3 gurupta toplanır. 1 Püskürük (Volkanik) Anakayalar 2 Tortul

Detaylı

MAGMATİK KAYAÇLAR. Magmanın Oluşumu

MAGMATİK KAYAÇLAR. Magmanın Oluşumu MAGMATİK KAYAÇLAR Magmanın Oluşumu Taş hamuru veya taş lapası anlamına gelen magma,yer kabuğundaki yükselişleri sırasında meydana gelen olaylarla Magmatik Kayaçlara dönüşür. Magma, ergime sıcaklıkları

Detaylı

MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ

MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ Yapılar zemin veya kayalardan oluşan bir temel üzerine oturtulur. Kum, çakıl, şilt ve kil gibi malzemeler ve ayrık tortul kayaçlar zemin ortamını, KAYA Diyajeneze

Detaylı

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I KAYAÇ ÇEŞİTLERİ VE OLUŞUMLARI soğuma ergime Mağmatik Kayaç Aşınma ve erosyon ergime Sıcaklık ve basınç sediment

Detaylı

2. MİKRO İNCELEME ( PETROGRAFİK-POLARİZAN MİKROSKOP İNCELEMESİ)

2. MİKRO İNCELEME ( PETROGRAFİK-POLARİZAN MİKROSKOP İNCELEMESİ) SVS Doğaltaş Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. uhdesinde bulunan Sivas İli, İmranlı İlçesi sınırları dahilindeki 20055289 (ER: 3070586), 20055290 (ER: 3070585), 20065229 (ER: 3107952) ruhsat numaralı II.B

Detaylı

1 PÜSKÜRÜK ( MAGMATİK = KATILAŞIM ) KAYAÇLAR :

1 PÜSKÜRÜK ( MAGMATİK = KATILAŞIM ) KAYAÇLAR : Kayaçlar Nelerdir Kayaçlar su, gaz ve organik varlıkların dışında yerkabuğunu meydana getiren unsurlardır. Yol yarmaları, maden ocakları ve taş ocakları gibi yerlerle, toprak veya enkaz örtüsünden yoksun

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL SINIF : 12 DERS SAATĐ: 6 KONU: Kimyasal maddelerin kaynağı olarak jeolojik yapılar,kayalar, ve mineraller Kayaç çeşitleri Mineraller Maden Yatakları Metallerin

Detaylı

Magmatik kayaçlar Sedimanter (tortul) kayaçlar Metamorfik (başkalaşım) kayaçları

Magmatik kayaçlar Sedimanter (tortul) kayaçlar Metamorfik (başkalaşım) kayaçları Magmatik kayaçlar Sedimanter (tortul) kayaçlar Metamorfik (başkalaşım) kayaçları Magmanın derinlerde ya da yüzeye yakın kesimlerde soğumasıyla magmatik kayaçlar oluşur. Tektonik hareketler sonucunda

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

TABAKALI SİLİKATLAR (Fillosilikatlar)

TABAKALI SİLİKATLAR (Fillosilikatlar) TABAKALI SİLİKATLAR (Fillosilikatlar) Kaolinit Al 4 Si 4 O 10 (OH) 8 Serpantin Mg 6 Si 4 O 10 (OH) 8 Pirofillit Al 2 Si 4 O 10 (OH) 8 Talk Mg 3 Si 4 O 10 (OH) 8 Muskovit KAl 2 (AlSi 3 O 10 )(OH) 2 Flogopit

Detaylı

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR YAPI MALZEMESİ AGREGALAR 1 YAPI MALZEMESİ Agregalar en önemli yapı malzemelerinden olan betonun hacimce %60-%80 ini oluştururlar. Bitümlü yol kaplamalarının ağırlıkça % 90-95, hacimce %75-85 ini agregalar

Detaylı

DERS 6. Yerkabuğunu Oluşturan Maddeler: Mineraller ve Kayaçlar

DERS 6. Yerkabuğunu Oluşturan Maddeler: Mineraller ve Kayaçlar DERS 6 Yerkabuğunu Oluşturan Maddeler: Mineraller ve Kayaçlar Yerkabuğunu Oluşturan Maddeler: Mineraller ve Kayaçlar Mineraller Mineraller doğada bulunan, belirli kimyasal bileşimi ve muntazam atomik düzeni

Detaylı

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI DENEY ADI: EĞİLME (BÜKÜLME) DAYANIMI TANIM: Eğilme dayanımı (bükülme dayanımı veya parçalanma modülü olarak da bilinir), bir malzemenin dış fiberinin çekme dayanımının ölçüsüdür. Bu özellik, silindirik

Detaylı

DOĞAL TAŞLARIN TEKNİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE KULLANIM ALANLARININ VE UYGULAMA PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİ

DOĞAL TAŞLARIN TEKNİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE KULLANIM ALANLARININ VE UYGULAMA PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOĞAL TAŞLARIN TEKNİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE KULLANIM ALANLARININ VE UYGULAMA PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİ Sinem GÜNERİ Haziran, 2009 İZMİR DOĞAL TAŞLARIN

Detaylı

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI 1. 2. Kalker gibi tortul kayaçların metamorfik kayaçlarına dönüşmesinde etkili olan faktörler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir (5 puan)? A. Soğuma - Buzullaşma B. Ayrışma - Erime C. Sıcaklık - Basınç

Detaylı

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir?

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Soru - Yanýt 15 1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Yanýt: Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere kayaç denir.

Detaylı

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme materyalidir. Makine Halıcılığı ile ilgili eğitim alan

Detaylı

KAYAÇLAR KAYA DÖNGÜSÜ KAYA TİPLERİNİN DAĞILIMI 03.11.2014 GİRİŞ. Su-Kaya ve Tektonik Döngü. 1. Mağmatik kayalar. 2. Tortul kayalar

KAYAÇLAR KAYA DÖNGÜSÜ KAYA TİPLERİNİN DAĞILIMI 03.11.2014 GİRİŞ. Su-Kaya ve Tektonik Döngü. 1. Mağmatik kayalar. 2. Tortul kayalar Tekonik Yükselme 03.11.2014 GİRİŞ KAYAÇLAR Yerkabuğunu oluşturan kayalar, çeşitli minerallerin veya tek bir mineralin, kayaç parçacıklarının ya da hem mineral hem de kayaç parçacıklarının birlikte oluşturdukları

Detaylı

TAŞLARIN ÖNEMİ. Taş vazgeçilmez bir yapı malzemesidir. Çünkü doğal taşların suya karşı direnci tuğla vb. ye göre daha fazladır.

TAŞLARIN ÖNEMİ. Taş vazgeçilmez bir yapı malzemesidir. Çünkü doğal taşların suya karşı direnci tuğla vb. ye göre daha fazladır. DOĞAL TAŞLAR DOĞAL TAŞLAR Taş: Dünya üzerinde her yerde görülen, elle dokunulunca sertlik gösteren ve yer kabuğunun yapısında bulunan bir çok mineralden meydana gelen kırılgan bir maddedir. TAŞLARIN ÖNEMİ

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 ÖZET Yer yüzündeki her cismin bir konumu vardır. Zemine her cisim bir konumda oturur. Cismin dengede kalabilmesi için konumunu koruması gerekir. Yapının konumu temelleri üzerinedir.

Detaylı

SEDİMANTER (TORTUL) KAYAÇLAR

SEDİMANTER (TORTUL) KAYAÇLAR SEDİMANTER (TORTUL) KAYAÇLAR Kayaçların her çeşit şartlar altında fiziksel, kimyasal ve biyolojik ayrışma sonucu bozuşması ve dağılması, daha sonra oldukları yerde veya değişik yollarla taşınarak belirli

Detaylı

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır.

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır. Bilinen en eski bağlayıcılardan birisi olan kireç, eski Babil, Mısır, Finikeliler, Hitit ve Persler tarafından hava kireci olarak yapıda kullanılmıştır. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 7.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 7.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 7.HAFTA 1 14. POTAS TUZLARI 14.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Potasyum (K) bitkilerin gelişmesi için en önemli elementlerden biridir. Potas kelimesi K2O anlamında

Detaylı

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi METAMORFİZMA VE METAMORFİK KAYAÇLAR I en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi KAYAÇ DÖNGÜSÜ VE METAMORFİK KAYAÇLAR METAMORFİZMA Metamorfizma; Yunanca değişme anlamına gelen meta ve

Detaylı

BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya

Detaylı

BETON KARIŞIM MALZEMESİ OLARAK AGREGA

BETON KARIŞIM MALZEMESİ OLARAK AGREGA BETON KARIŞIM MALZEMESİ OLARAK AGREGA Beton; Çimento, agrega (kum, çakıl), su ve gerektiğinde katkı maddeleri karıştırılarak elde edilen yapı malzemesine beton denir. Çimento Su ve katkı mad. Agrega BETON

Detaylı

Science/Rocks/Rocks and the Rock Cycle.ppt

Science/Rocks/Rocks and the Rock Cycle.ppt http://www.mryorke.com/agriscience/earth Science/Rocks/Rocks and the Rock Cycle.ppt Granit Riyolit 14. Bu iki kayaç hangi yönüyle benzer? Her ikisi de ergimiş kayadan yapılmıştır. Bunların bileşimi aynıdır.

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

YER KABUĞUNU OLUŞTURAN MADDELER (MİNERALLER VE KAYAÇLAR)

YER KABUĞUNU OLUŞTURAN MADDELER (MİNERALLER VE KAYAÇLAR) MİNERALLER YER KABUĞUNU OLUŞTURAN MADDELER (MİNERALLER VE KAYAÇLAR) Periyodik cetvelde bulunan 8 element yerkabuğunun yaklaşık olarak % 99'unu oluşturur. Bu 8 element majör elementler olarak adlandırılır.

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği 2012-2013 Derinlik kayaçlarının Yapı Taşı Kullanımı Ve Endüstriyel Kullanım Alanları Emre ŞİŞMAN 20100804056 Derinlik Kayaçlar( Magmatik

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF Tüm yayın ve kullanım hakları İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesine aittir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz, çoğaltılamaz ya

Detaylı

MERMER - KİREÇTAŞI VE KONGLOMERALARIN YAPILARDA KULLANIMINI DENETLEYEN PARAMETRELER

MERMER - KİREÇTAŞI VE KONGLOMERALARIN YAPILARDA KULLANIMINI DENETLEYEN PARAMETRELER TÜRKİYE III. MERMER SEMPOZYUMU(MERSEM '2001) BİLDİRİLER KİTABİ 35 MAYIS 2001 /AFYON MERMER KİREÇTAŞI VE KONGLOMERALARIN YAPILARDA KULLANIMINI DENETLEYEN PARAMETRELER Nimet OZTANK 1, Ferah TURKMEN ( BACAKOGLU

Detaylı

Yeryüzünün en yaşlı kayacı milyar yıl

Yeryüzünün en yaşlı kayacı milyar yıl KAYAÇLAR Tek bir veya birden fazla minerale ait kristal ve/ veya tanelerin bir araya gelerek oluşturdukları katı kütlelere kayaç veya taş adı verilir. Kayaçlar kökenleri ve oluşum koşullarına göre üç gropta

Detaylı

MİNERALLERİ TANITAN ÖZELLİKLER

MİNERALLERİ TANITAN ÖZELLİKLER MİNERALLERİ TANITAN ÖZELLİKLER A. Fiziksel Özellikler B. Kristal Şekilleri C. Optik Özellikler D. Kimyasal Özellikler E. Fizyolojik Özellikler A. Doku (Mineralin oluşu esnasında ortaya çıkar) B. Koku (Kükürt:

Detaylı

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya Yer yüzeyinin

Detaylı

İçindekiler. Baskı Beton (4-28) Baskı Sıva (29) İnce Yüzey Kaplama (30) Özel Yüzey Boyama (31) Parlak Yüzeyli Beton (32)

İçindekiler. Baskı Beton (4-28) Baskı Sıva (29) İnce Yüzey Kaplama (30) Özel Yüzey Boyama (31) Parlak Yüzeyli Beton (32) İçindekiler Baskı Beton (4-28) Baskı Sıva (29) İnce Yüzey Kaplama (30) Özel Yüzey Boyama (31) Parlak Yüzeyli Beton (32) 03 Baskı Beton Uygulama Alanları Otoparklar Dog al taşların eşsiz görünümü ile betonun

Detaylı

ALÇI ALÇI Tabiatta bazen anhidrit (susuz kalsiyum sülfat) bazen de jips (%21 kadar su taşıyan kalsiyum sülfat) minerali olarak karşımıza çıkan alçıtaşı en fazla ihmal edilen hammadde kaynaklarımızdandır.

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-2 MALZEME ÖZELLİKLERİ İLERİ YAPI MALZEMELERİ-2 MALZEME ÖZELLİKLERİ İşlenebilme İşlenebilme Mekanik işlemler sonucunda malzemenin özelliklerinde bir değişiklik meydana gelmemesi durumudur. Betonda Çökme deneyi (Slump deneyi

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI İLERİ YAPI MALZEMELERİ-1 MALZEMELERİN GENEL TANIMI MALZEMELERİN GENEL TANIMI Giriş: Tasarlanan yapının belirli bir amaca hizmet edebilmesinde en önemli öğe malzemedir. Bu nedenle yapı malzemelerinin özelliklerinin

Detaylı

A. Şentürk, L. Gündüz ve A. Sanışık

A. Şentürk, L. Gündüz ve A. Sanışık Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, Köse ve Kızıl (eds) İzmir / Türkiye / 21-22 Nisan 1995 Yapı ve Kaplama Taşı larak Kullanılan Endüstriyel Kayaçlara Teknik Bir Bakış A. Şentürk, L. Gündüz ve A. Sanışık

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ BİNA ÖN VE ARKA CEPHE GÖRÜNÜŞ ÇİZİMLERİ 582YIM371

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ BİNA ÖN VE ARKA CEPHE GÖRÜNÜŞ ÇİZİMLERİ 582YIM371 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ BİNA ÖN VE ARKA CEPHE GÖRÜNÜŞ ÇİZİMLERİ 582YIM371 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

METAMORFİK KAYAÇLAR. 8/Metamorphics.html. Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

METAMORFİK KAYAÇLAR.  8/Metamorphics.html. Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I METAMORFİK KAYAÇLAR http://www.earth.lsa.umich.edu/earth11 8/Metamorphics.html Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I METAMORFİZMA METAMORFİMA ETKENLERİ Ana kayaç bileşimi, Sıcaklık,

Detaylı

2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ

2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ 2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ Topraklar, yerküresinin en üst bölümünde bulunan kayalar, mineraller ve organik maddelerin çeşitli doğal faktörlerin etkileriyle parçalanması, ayrışması ve ayrışan bir kısım

Detaylı

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802)

Çizelge 5.1. Çeşitli yapı elemanları için uygun çökme değerleri (TS 802) 1 5.5 Beton Karışım Hesapları 1 m 3 yerine yerleşmiş betonun içine girecek çimento, su, agrega ve çoğu zaman da ilave mineral ve/veya kimyasal katkı miktarlarının hesaplanması problemi pek çok kişi tarafından

Detaylı

Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri

Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri Bu laboratuvarın amacı, metamorfik kayaç tiplerini ve el örneğinde nasıl göründüklerini size tanıtmaya başlamaktır. Aynı zamanda metamorfik kayaçları isimlendirmeyi

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802)

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) Beton karışım hesabı Önceden belirlenen özellik ve dayanımda beton üretebilmek için; istenilen kıvam ve işlenebilme özelliğine sahip; yeterli dayanım ve dayanıklılıkta olan,

Detaylı

Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu

Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu TOPRAK OLUŞUMU Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu şekildedir: 1. İklim (su, sıcaklık, oksijen ve karbondioksit) 2. Ana materyal 3. Bitki ve hayvanlar (organik faktörler)

Detaylı

YAPI MALZEMESİ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ

YAPI MALZEMESİ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ KAYNAK KİTAPLAR 1.) Yapı Malzemesi-II (Bülent BARADAN) DEU 2.) Yapı Malzemesi ve Beton (M. Selçuk GÜNER, Veli SÜME) 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 PUDRAMDAKĐ MĐNERAL PUDRAMDAKĐ MĐNERAL Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 Günlük Yaşam Olayı: Günlük hayatta kullandığımız talk pudranın içerdiği mineralden yola çıkarak

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 8.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 8.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 8.HAFTA 16. MERMER 16.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Mermerin bilimsel ve ticari olmak üzere iki ayrı tanımı yapılmaktadır. Bilimsel tanım: Başkalaşım (metamorfizma)

Detaylı

Temeller. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

Temeller. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli Temeller Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Temel Nedir? Yapısal sistemlerin üzerindeki tüm yükleri, zemine güvenli bir şekilde aktaran yapısal elemanlara

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ. Amaç: Yapı zemininin genel yapısını inceleyerek, zeminler hakkında genel bilgi sahibi olmak.

ZEMİN MEKANİĞİ. Amaç: Yapı zemininin genel yapısını inceleyerek, zeminler hakkında genel bilgi sahibi olmak. ZEMİN MEKANİĞİ Amaç: Yapı zemininin genel yapısını inceleyerek, zeminler hakkında genel bilgi sahibi olmak. Yakın çevrenizdeki yerleşim alanlarında mevcut zemini inceleyerek; Renk, tane yapısı, biçim,

Detaylı

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU İL HEYELAN AKTİVİTE DURUMU Olmuş Muhtemel Her ikisi FORMU DÜZENLEYENİN İLÇE AFETİN TARİHİ ADI SOYADI BELDE ETÜT TARİHİ TARİH KÖY GENEL HANE/NÜFUS İMZA MAH./MEZRA/MEVKİİ

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Yerkabuğunun Yapısı. Yerkürenin Yapısı. Dr.

YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ. Yerkabuğunun Yapısı. Yerkürenin Yapısı. Dr. İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 17.03.2015 YERKABUĞUNU OLUŞTURAN MİNERALLER Dr. Dilek OKUYUCU Yerkürenin Yapısı Yerkabuğunun Yapısı 1 Yerkabuğunun Yapısı ~100 km ~10 km Yerkabuğunun Yapısı Yerkabuğunu

Detaylı

DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR KONULAR: KAYAÇLAR PÜSKÜRÜK KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? TORTUL KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? BAŞKALAŞIM KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? EK NOTLAR VE SORULAR 1. ve 2. BÖLÜM 1

Detaylı

TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR. Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar

TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR. Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar 1. Magmatik Kayaçlar Magmanın arz kabuğunun çeşitli derinliklerinde

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI. Kemal Tuşat YÜCEL

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI. Kemal Tuşat YÜCEL SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI Kemal Tuşat YÜCEL İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ- YAPI MALZEMELERİ LABORATUARI YIĞMA YAPI MALZEME

Detaylı

TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü TABAKA ve TABAKALANMA Sedimanter yapıların temel kavramı tabakadır. Bir tabaka, alt ve üst sınırlarıyla diğerlerinden

Detaylı

AGREGALAR. Betonda kullanıma uygun kum, çakıl, kırmataş, curuf gibi çeşitli büyüklükteki taneli malzemelere agrega denir.

AGREGALAR. Betonda kullanıma uygun kum, çakıl, kırmataş, curuf gibi çeşitli büyüklükteki taneli malzemelere agrega denir. AGREGALAR Betonda kullanıma uygun kum, çakıl, kırmataş, curuf gibi çeşitli büyüklükteki taneli malzemelere agrega denir. Agregalar, doğal, yapay veya daha önce yapıda kullanılmış malzemelerden tekrar kazanım

Detaylı

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER

İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER İLERİ YAPI MALZEMELERİ-4-2016 DOĞAL TAŞLAR,KİLLER,SERAMİKLER Doğal Taşlar Doğal taş çeşitleri Oluşum Şekillerine göre Magmatik (Kökeni mağma olan kayaçlardır) Sedimanter ( Sedimanter kayalar kum, çakıl

Detaylı

AYAKKABI VE SARACİYE TEKNOLOJİSİ

AYAKKABI VE SARACİYE TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI AYAKKABI VE SARACİYE TEKNOLOJİSİ ÇOCUK KALİFORNİYA MODELİ Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

BETON AGREGALARI-AGREGA ÜRETİMİ VE AGREGALARDA KALİTE

BETON AGREGALARI-AGREGA ÜRETİMİ VE AGREGALARDA KALİTE BETON AGREGALARI-AGREGA ÜRETİMİ VE AGREGALARDA KALİTE Mesut ERKAN Genel Sekreter 1 Kompozit Malzeme Olarak Beton Agrega + su Beton?????? Agrega + çimento Beton???? Çimento +Su Çimento hamuru Çimento Hamuru

Detaylı

TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ

TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ G A ZİANTEP İLİ VOLKANİK KAYAÇLARINDAN ELDE EDİLEN TERMOLÜMİNESANS TEPE ŞİDDETLERİNİN TAVLAMA İLE DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ H. Toktamış, S. Zuhur, D. Toktamış,

Detaylı

GİRİŞ. Faylar ve Kıvrımlar. Volkanlar

GİRİŞ. Faylar ve Kıvrımlar. Volkanlar JEOLOJİK YAPILAR GİRİŞ Dünyamızın üzerinde yaşadığımız kesiminden çekirdeğine kadar olan kısmında çeşitli olaylar cereyan etmektedir. İnsan ömrüne oranla son derece yavaş olan bu hareketlerin çoğu gözle

Detaylı

HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Hafif Agrega Nedir? Hafif Agregalar doğal ve yapay olarak sınıflandırılabilir; Doğal Hafif Agregalar: Pomza

Detaylı

2015 YILI İÇME VE KULLANMA SUYU SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL KUYU TEST VE ÖLÇÜM İŞLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ

2015 YILI İÇME VE KULLANMA SUYU SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL KUYU TEST VE ÖLÇÜM İŞLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ İLLER BANKASI A.Ş. YATIRIM KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2015 YILI İÇME VE KULLANMA SUYU SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL SONDAJ İŞLERİ, JEOTERMAL KUYU TEST VE ÖLÇÜM İŞLERİ BİRİM FİYAT CETVELLERİ Oğuzhan YILDIZ

Detaylı

İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ MAGMATİK KAYAÇLAR TORTUL KAYAÇLAR METAMORFİK KAYAÇLAR. Kayaç nedir?

İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ MAGMATİK KAYAÇLAR TORTUL KAYAÇLAR METAMORFİK KAYAÇLAR. Kayaç nedir? İNM 102: İNŞAAT MÜHENDİSLERİ İÇİN JEOLOJİ 24.03.2015 MAGMATİK KAYAÇLAR TORTUL KAYAÇLAR METAMORFİK KAYAÇLAR Dr. Dilek OKUYUCU Yerkürenin Yapısı Kayaç nedir? Kayaç, çeşitli minerallerin veya bir tek mineralin;

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR KONU ÖZETİ Bu başlık altında, bölümün en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti olarak

Detaylı

Gezegenimizin bir uydusudur Güneş sistemindeki diğer gezegenlerin uydularıyla karşılaştırıldığı zaman büyük bir uydudur

Gezegenimizin bir uydusudur Güneş sistemindeki diğer gezegenlerin uydularıyla karşılaştırıldığı zaman büyük bir uydudur AY Ay Gezegenimizin bir uydusudur Güneş sistemindeki diğer gezegenlerin uydularıyla karşılaştırıldığı zaman büyük bir uydudur Çapı 3476 km Kütlesi 7.349 x 10 22 kg. Dünyaya ortalama uzaklığı 384,400 km

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ KİLİM DOKUMA-2 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ

INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ 5/29/2017 1 INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ Yrd.Doç.Dr. Orhan ARKOÇ e-posta : orhan.arkoc@klu.edu.tr Web : http://personel.klu.edu.tr/orhan.arkoc 5/29/2017 2 BÖLÜM 10 KAYAÇLARIN ve SÜREKSİZLİKLERİNİN

Detaylı

KAYNAK KĐTAPLARK. 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri (Bekir POSTACIOĞLU)

KAYNAK KĐTAPLARK. 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri (Bekir POSTACIOĞLU) YAPI MALZEMESĐ KAYNAK KĐTAPLARK 1.) Yapı Malzemesi-II (Bülent BARADAN) DEÜ 2.) Yapı Malzemesi ve Beton (M. Selçuk GÜNER, G Veli SÜME) S 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri

Detaylı

İçindekiler. Baskı Beton (4-28) Baskı Sıva (29) İnce Yüzey Kaplama (30) Özel Yüzey Boyama (31) Parlak Yüzeyli Beton (32) www.endustriyelyapi.com.

İçindekiler. Baskı Beton (4-28) Baskı Sıva (29) İnce Yüzey Kaplama (30) Özel Yüzey Boyama (31) Parlak Yüzeyli Beton (32) www.endustriyelyapi.com. www.endustriyelyapi.com.tr İçindekiler Endüstriyel Yapı Ltd. Şti. Kurulduğu 2005 yılından itibaren uygulamış olduğu 500.000 m² yi aşkın baskı beton zemin ve sıva tecrübesiyle, bugün özellikle Samsun ve

Detaylı

06.03.2009 İÇİNDEKİLER

06.03.2009 İÇİNDEKİLER 06.03.2009 1. DUVARLAR İÇİNDEKİLER 1.1 Duvarların Sınıflandırılması 1.2 Duvarların Görevleri 1.3 Kagir Duvarlar 1.4 Cam Tuğla Duvarlar 1.5 Modüler Duvarlar 06.03.2009 DUVARLAR Duvarlar, yapılarda mekanları

Detaylı

Beton sınıfına göre tanımlanan hedef (amaç) basınç dayanımları (TS EN 206-1)

Beton sınıfına göre tanımlanan hedef (amaç) basınç dayanımları (TS EN 206-1) BETON TASARIMI (Beton Karışım Hesabı) İstenen kıvamda İşlenebilir İstenen dayanımda Dayanıklı Hacim sabitliğinde Ekonomik bir beton elde edebilmek amacıyla gerekli: Agrega Çimento Su Hava Katkı Maddesi:

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı