TÜRKİYE NİN ENERJİ MERKEZİ OLMASI YOLUNDA TANAP PROJESİNİN ROLÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE NİN ENERJİ MERKEZİ OLMASI YOLUNDA TANAP PROJESİNİN ROLÜ"

Transkript

1 TÜRKİYE NİN ENERJİ MERKEZİ OLMASI YOLUNDA TANAP PROJESİNİN ROLÜ HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmalar Merkezi ŞUBAT 2014 İSTANBUL 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

2

3 Konuşmacılar Sefa Sadık AYTEKİN Samir KERİMLİ ENERJİ ve TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Müsteşar Yardımcısı SOCAR TÜRKİYE Birinci Başkan Yardımcısı Bud FACKRELL Bekir Sami ACAR BP Türkiye Başkanı EWE TURKEY HOLDİNG Genel Müdürü Efgan NİFTİ HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi HASEN Strateji ve Politika Koordinatörü 3

4 Konuşmacılar 1973 Beypazarı doğumlu olan Sefa Sadık Aytekin, 1995 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü nden mezun oldu. Sefa Sadık AYTEKİN ENERJİ ve TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Müsteşar Yardımcısı 2002 de ABD Johns Hopkins Üniversitesi nde yüksek lisans eğitimini tamamladı yılları arasında Dış Ticaret Müsteşarlığı Anlaşmalar Genel Müdürlüğü nde Uzman Yardımcısı olarak görev yaptı arasında Başbakanlık ta, yılları arasında Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı nda Danışman olarak görev aldı arasında Dış Ticaret Müsteşarlığı Anlaşmalar Genel Müdürlüğü nde Daire Başkanı olarak çalıştı den 2009 a kadar Başbakanlık Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı nda Yatırım Hizmetleri Daire Başkanı ve Başkan Vekili olarak görev yaptı ile 2010 arasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nda Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı görevini yürüttü yılında BOTAŞ Yönetim Kurulu Üyesi olan Aytekin, aynı tarihten itibaren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nda Müsteşar Yardımcısı olarak görevini sürdürmektedir. 4 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

5 Enerji sektörünün dünya çapında öncü şirketlerinden SOCAR Türkiye de Başkan Birinci Yardımcılığı görevini, 2010 yılından bu yana yürütmekte olan Samir Kerimli, ayrıca Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı nın işletmesi olan TANAP Doğal Gaz İletim A.Ş. de yönetim kurulu üyesidir. Kariyerinin temelini Amerika Birleşik Devletleri nde Houston Üniversitesi ne bağlı Global Enerji Yönetimi Enstitüsü nde atan Kerimli, yüksek lisansını Louisiana da McNeese Üniversitesi nde İşletme üzerine, lisans eğitimini ise Türkiye de İstanbul Üniversitesi İşletme bölümünde tamamladı. Amerika da Houston merkezli Universal- Pegasus Holding de Uluslararası İş Geliştirme Koordinatörü olarak görev yapan Kerimli, Kuzey Amerika başta olmak üzere Kuzey Afrika, Ortadoğu, Orta Asya ve Hindistan da projeler yürüttü. Daha öncesinde çalıştığı Universal Ensco şirketinde Proje Analizi, Planlama, Finans gibi farklı departmanlarda görev yapan Kerimli, Houston merkezli think tank kuruluşu olan Uluslararası Ticaret ve İşbirliği Enstitüsü nde (The Institute of International Commerce and Partnership) yönetim kurulu üyesi ve Hazar Bölgesi direktörü olarak görev yaptı. Aynı dönemde Houston Belediyesi ne bağlı olarak Houston- Bakü Kardeş Şehir Organizasyonu nda Hükümet ve İş İlişkileri nden sorumlu yönetim kurulu üyeliği görevinde bulundu. Kerimli, 2008 de Azerbaycan Samir KERİMLİ SOCAR TÜRKİYE Birinci Başkan Yardımcısı Devlet Petrol Şirketi SOCAR ın Türkiye de faaliyete başlamasıyla birlikte şirkette Satış, Tedarik ve İş Geliştirme Direktörü olarak göreve başladı yılında Başkan Birinci Yardımcılığı görevine atanan Kerimli, SOCAR ve bağlı şirketlerin Türkiye deki bütün faaliyetlerinin yönetiminden sorumludur. Çeşitli konularda önemli araştırma projeleri olan Kerimli nin son araştırma projesi, Avrupa Enerji Talebi için Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Trans Hazar Boru Hattı Projesi nin Önemi başlığını taşımaktadır. Samir Kerimli anadilinin yanı sıra İngilizce, Rusça ve Türkçe bilmektedir. HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 5

6 Konuşmacılar Alaska Boru Hattı şirketinin Başkanlığı görevini yürütüyordu. Bu ortak girişim, 35 milyar Amerikan Doları değerindeki boru hattı projesiyle, Alaska dan Kanada nın Batı Alberta eyaletine gaz ihracını sağlamak için kurulmuştur. Bud FACKRELL BP Türkiye Başkanı Bud Fackrell, 16 Nisan 2012 tarihi itibariyle BP Türkiye Başkanı olarak atanmıştır. Fackrell, lisans derecesini ABD - Wyoming Üniversitesi nde, Petrol Mühendisliği dalında tamamladı. Petrol ve doğal gaz endüstrisinde 37 yıllık deneyime sahip olan Fackrell, kariyerinin büyük bir kısmında ABD dışında Arama ve Üretim alanında yöneticilik görevlerinde yer aldı yılında Alaska daki bu görevine atanmadan önce Fackrell, Abu Dhabi de; Abu Dhabi Ulusal Petrol Şirketi, BP, Total, ve Japonya Petrol Şirketi nin ortak girişimi olan Abu Dhabi Marine Operation Company nin Grup Başkanıydı. Bud Fackrell BP içerisinde Mısır, İngiltere, Trinidad ve Tobago nun yanı sıra ABD de birçok üst düzey yöneticilik görevlerinde bulundu. Fackrell, BP Türkiye Başkanı olarak atanmadan önce, ABD nin Alaska eyaletinde BP ve ConocoPhillips şirketlerinin ortak olduğu Denali - 6 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

7 1980 Konya doğumlu olan Bekir Sami Acar, Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü nden mezun olduktan sonra çalışma hayatına 2002 yılında otomotiv sektöründe başladı yılında Bursagaz A.Ş. bünyesine katılan Acar, sırasıyla Stratejik Planlama Uzmanı, Strateji Geliştirme ve İş Değerleme Sorumlusu ve Genel Müdür Yardımcısı görevlerinde bulundu yılında EWE Enerji A.Ş. nin kurulmasında aktif olarak görev alan Acar, şirketin ilk Genel Müdürü olarak görevine devam etmektedir yılında EWE Turkey Holding A.Ş. tepe yöneticiliği ve Yönetim Kurulu üyeliğine getirilen Acar aynı zamanda grup şirketleri EWE Enerji, Bursagaz, Kayserigaz ve Enervis te Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır. Bekir Sami ACAR EWE TURKEY HOLDİNG Genel Müdürü Dr. Efgan Nifti lisans eğitimini Türkiye de, master ve doktor derecelerinin ABD nin önde gelen Georgetown ve George Washington Universite lerinde uluslararası ilişkiler ve siyaset bilimi alanında tamamladı. A.B.D. nin başkentinde, A.B.D. Kongresi ve Heritage Foundation dahil olmak üzere birçok etkili kurumda uluslararası ilişkiler uzmanı olarak çalıştı. Amerikan, Türk ve Azerbaycan mesleki dergilerinde ve medyasında, uluslararası ve siyasi ilişkiler konularında makaleleri yayınlanmaktadır. Türkçe, Rusça, Azerbaycanca ve İngilizce bilen Nifti nin araştırma alanları şunlardır; Karşılaştırmalı Siyaset, Eski Sovyet Ülkelerinde Ulus İnşası ve Kimlik, Siyasal Gelişme, Enerji Güvenliği Politikaları ve Efgan NİFTİ HASEN Strateji ve Politika Koordinatörü Türk Dış Politikası. Efgan Nifti, Hazar Strateji Enstitüsü Strateji ve Politika Koordinatörü olarak görev yapmaktadır. HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 7

8 Panel bir araya getiren ve güvenlikten enerjiye, dış politikaya, çok önemli konuların masaya yatırıldığı toplantılara, bunların yanı sıra bölgeyi, bölgeden okumak gibi çok önemli çalışmalara imza atmaktayız. Efgan NİFTİ HASEN Strateji ve Politika Koordinatörü Hepinizi Hazar Strateji Enstitüsü adına selamlıyorum. Bugün hem Türkiye hem de bölgemiz için çok önemli bir konu üzerinde yuvarlak masa toplantısı yapacağız. Çok uzunca zamandır hem analizciler tarafından hem de karar alıcılar tarafından tartışılan Türkiye nin Enerji Merkezi Olma Yolunda TANAP Projesinin Rolü üzerinde bir toplantımız olacak. Türkiye nin enerji merkezi olması ve aynı zamanda bu kadar önemli bir projeyi değerlendirmek için aramızda özel sektörü ve devleti temsilen dört tane çok önemli konuşmacımız bulunmakta. Öncelikle her bir konuşmacımızın konuşma sırasını belirterek toplantımızı devam ettireceğim. İlk konuşmayı Sayın Samir Kerimli, SOCAR Türkiye Birinci Başkan Yardımcısı yapacak. Daha sonrasında Sayın Bud Fackrell, BP Türkiye Başkanı. Üçüncü konuşmacımız Sayın Bekir Sami Acar, EWE Turkey Holding Genel Müdürü. Ve son olarak sözü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sefa Sadık Aytekin Bey e vereceğim. Samir Bey, buyurun, söz sizin. Hazar Enstitüsü olarak bu zamana kadar Hazar Bölgesi ne ilişkin çok önemli çalışmalara imza attık. Kuruluşundan bu yana çok kısa zaman geçmesine rağmen Hazar Forumu gibi bölgenin liderlerini 8 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

9 TANAP projesi, Azerbaycan ve Türkiye nin birlikte gerçekleştirdikleri ve bölgenin enerji haritasını değiştirecek nitelikte bir proje. TANAP projesi, Güney Enerji Koridoru nun en kritik kısmıdır. TANAP sız Güney Enerji Koridoru nu düşünemeyiz. Haritayı gözünüzde canlandırdığınızda, Türkiye nin batısında 560 milyar metreküple dünya gaz talebinin %17 sini oluşturan Avrupa Birliği yer almakta. Türkiye nin doğusunda ise dünya gaz rezervlerinin çok önemli bir kısmını elinde bulunduran, başta Azerbaycan olmak üzere Orta Asya ülkeleri, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz bölgeleri mevcut. Şimdi bu gaz piyasaları ile gaz kaynakları arasındaki en doğal köprü Türkiye dir. Bu kaynakları taşımak için ise en önemli proje TANAP tır. Kısaca birkaç bilgi vermek istiyorum bu noktada. Avrupa Birliği nin 2013 yılında doğal gaz tüketimi 560 milyar metreküp olarak gerçekleşti, aynı yılda gaz üretimi ise 200 milyar metreküpe kadar dayandı. Yani 360 milyar metreküplük bir ithalat söz konusu. Bu, Avrupa Birliği nde %64 oranında ithalata bağlılığın söz konusu olduğu anlamına geliyor. Bu rakam Türkiye de ise %98 lere varmakta. Samir KERİMLİ SOCAR TÜRKİYE Birinci Başkan Yardımcısı kendi üretimi olan ve Avrupa ya Kuzey Buz Denizi nden Norveç kaynaklı olarak gelen gazın tahmini olarak 40 milyar metreküp azalacağı öngörülmekte. Yani Avrupa nın kendi üretiminin 160 milyar metreküpe düşeceği, böylelikle ülkenin 600 milyar metreküplük doğal gaz ithal edeceği tahmin edilmekte. Bu da ithalata bağımlılığının %80 lere çıkacağını göstermekte. Kısaca söylemek gerekirse, 2030 yılına kadar ithalatta 240 milyar metreküplük bir artış söz konusu yılına gelindiğinde, AB nin gaz tüketiminin 760 milyar metreküpe dayanacağı tahmin ediliyor. Avrupa nın büyümesi, aynı zamanda kapatılan nükleer santraller ve kömür santrallerinden kaçış bu tüketim miktarında en önemli rolü oynamakta. Bununla birlikte AB nin HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 9

10 Bu miktarların nasıl karşılanacağına bakarsak, AB ye gelen gazın %80 i boru hatlarıyla, %20 si LNG ile gelmekte. Ve şu anda 3 ana koridor mevcut. Biri; Kuzey Buz Denizi nden gelen Norveç ve İngiltere kaynaklı gazlar. Doğu koridoru diyebileceğimiz ikinci koridor Rusya dan; üçüncü koridor da Afrika üzerinden, Cezayir ve Libya dan gelen, Akdeniz den geçen boru hatları. Geriye kalan %20 lik kısmı ise Nijerya ve Katar dan gelen LNG ile sağlanmakta. Geçtiğimiz yıl Rusya dan Avrupa ya gaz ihracatı ve Avrupa nın Rusya dan gaz ithalatı 136 milyar metreküp olarak gerçekleşti. Bu da Rusya nın Avrupa gaz pazarının %38 ini elinde bulundurduğunu gösteriyor yılına gelindiğinde, en iyi şartlarda bu ihracatın 100 milyar metreküp daha arttırılarak 236 milyar metreküpe yükseleceğini tahmin ediyor uluslararası kurumlar. Avrupa nın ikinci en büyük gaz tedarikçisi Norveç. Bugün Avrupa ya 112 milyar metreküp gaz ihraç ediyor ve pazarın %31 ini elinde bulunduruyor. Kuzey Buz Denizi nde azalan kaynaklardan dolayı önümüzdeki yıllarda, 2030 a gelindiğinde, bu kaynağın yaklaşık olarak 20 milyar metreküp daha azalacağını ve 90 milyar metreküpe düşeceğini tahmin ediyoruz. Üçüncü büyük gaz ihracatçısı olan Cezayir, 45 milyar metreküple pazarın %12 sini elinde bulunduruyor. Cezayir den gelecek gazın 2030 yılında 35 milyar metreküp daha arttırılarak 80 milyar metreküpe çıkarılacağı tahmin ediliyor. Bununla birlikte önemli ihracatçılardan Katar, Avrupa ya LNG ile 30 milyar metreküp gaz getirmekte ve pazarın %8,5 ini elinde bulundurmakta. Katar ın ana piyasası Pasifik ve Uzak Doğu ülkeleri ancak Katar ın Avrupa pazarına 10 milyar metreküp ilave gaz gönderebileceği ve ihracatın 40 milyar metreküpe çıkarılacağı tahmin edilmekte. Nijerya bugün 12 milyar metreküp LNG gönderiyor Avrupa ya ve pazarın %3,5 ini elinde bulunduruyor. Nijerya nın 2030 yılına kadar 50 milyar metreküp daha fazla gaz göndereceği ve ihracat rakamının 62 milyar metreküpe çıkacağı tahmin ediliyor. Bunlar tabii ki iyimser senaryolar. En iyi şartlarda bu rakamlara çıkılırsa bile toplamı aşağı yukarı 500 milyar metreküp ediyor. Ancak Avrupa nın ithalatı 600 milyar metreküp. En iyi durumda bile ortada 100 milyar metreküp ve üzeri bir gaz açığı söz konusu. 10 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

11 Bu gaz açığı nasıl kapatılacak, nereden kapatılacak? Buna verilecek en iyi cevabın Güney Enerji Koridoru olduğunu görüyoruz. Güney Enerji Koridoru nun en önemli, en hayati kısmı da TANAP projesi. Güney Enerji Koridoru, az önce de dediğimiz gibi Azerbaycan, Orta Asya, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz gaz rezervlerinin Türkiye üzerinden Avrupa ya taşınmasını gerçekleştirecek bir koridor. Bunun da Türkiye üzerinden gerçekleşmesi bekleniyor. Enerji uzmanlarının, yenilenebilir enerji ile bazı kaynakların karşılanabileceği gibi varsayımları da oluyor. Burada da bir rakam vereyim: 2001 yılında yenilenebilir enerji, Avrupa nın talebinin %1 i oranında olmuş ve alınan önlemlere ve teşviklere rağmen 2012 yılında bunun %6 ya çıktığını görüyoruz. Yani bu ciddi gaz talebinin ancak ve ancak yeni bir koridor açılarak halledilebileceği görülmekte. Bunu da mutlulukla diyebiliriz ki Azerbaycan ve Türkiye geçen Aralık ayında BP ve Şah Deniz Konsorsiyum ortakları ile nihai yatırım kararını verdi. Şu anda Şah Deniz de ve aynı zamanda TANAP ve TAP ta da yatırımlar başladı. Şah Deniz ile ilgili kısmı BP nin Türkiye Başkanı Bud Fackrell anlatacak ama ben TANAP projesi ile ilgili biraz daha bilgi vereceğim. TANAP projesi ne yapacak? TANAP, Türkiye için ne mana ifade ediyor? TANAP, Türkiye nin enerji güvenliğini sağlayacak ve Türkiye yi enerji merkezi haline getirecek somut bir proje. Bundan önce çok fazla konuşuldu, analizler yapıldı, projeler tartışıldı ama kaynağı olan, marketi ve yatırımcısı olan tek önemli proje TANAP. Taşıyacağı kaynak belli, götüreceği market belli ve aynı zamanda TANAP projesi ile birlikte Türkiye ile Azerbaycan, Avrupa ve Balkanlar ın enerji güvenliğinde söz sahibi olacak. Bu da kaçınılmaz bir durum. TANAP ın şu an tahmin edilen toplam yatırımının 12 milyar dolar civarında olacağı planlanmakta kilometrelik boru hattı 20 ilden geçerek tamamlanacak. Gürcistan-Türkiye sınırından Eskişehir e kadar olan 1334 kilometrelik kısmı 56 inçlik bir boru döşenerek yapılacak. Dünyada bu büyüklükte bir proje daha önce Kazakistan dan Çin e kadar 56 inçlik borularla denendi. Bu, dünyada teknik sınırları zorlayan ikinci proje olacak. Eskişehir den Yunanistan sınırına kadar ise 48 inçlik ve 457 kilometrelik boru döşenecek. İlk fazdan 2018 yılında gaz geçişini sağlamayı planlamaktayız. Faz 1 de her yıl artarak 2-4 ve üzeri olarak gidecek şekilde 16 milyar HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 11

12 metreküp gaz taşımayı planlıyoruz ve 2 kompresör istasyonu olacak. 6 milyar metreküpü Türkiye de BOTAŞ a satılacak ve 10 milyar metreküpü de TAP üzerinden Avrupa ya, İtalya ya ulaştırılacak. İlave 2 kompresör koyarak 2023 yılında Faz 2 yi devreye almayı planlıyoruz. Faz 2 de ilave 8 milyar metreküple birlikte 24 milyar metreküp gaz taşımayı planlıyoruz. Faz 3 te de 2026 yılında 31 milyar metreküplük boru hattının kapasitesini doldurmayı planlamaktayız. Faz 3 de bitince 3 ilave daha yerleştirerek toplam 7 kompresör ile bu 31 milyar metreküpü taşımayı hedeflemekteyiz. TANAP ın Türkiye de iki gaz çıkışı mevcut olacak. Biri Eskişehir de, diğeri Trakya da. Türkiye bu iki noktadan gaz çekebilecek. ÇED çalışmaları çok hızlı bir şekilde ilerliyor. Burada şunu vurgulamamız lazım. Biz Ekvator Standartları yla, yani uluslararası en yüksek standartlarla ÇED işlemlerini yürütüyoruz ve 31 Ağustos 2014 te ÇED imizi almayı hedefliyoruz. Bu projede en önemli kısım işin mühendislik kısmı. Çünkü mühendislikteki hatalar sonra size daha büyük maliyetlerle dönmekte. Bu sebeple işin mühendisliğini, alanında dünyanın en iyi firmalarından biri olan ABD merkezli Bechtel şirketine yaptırıyoruz ve şu anda Front End Engineering Design (FEED/Ön Mühendislik ve Tasarım) denilen aşamanın %70 i tamamlanmış bulunmakta. Kontrolörlüğü ise Almanya dan ILF şirketi yürütmekte. Boru hattının güzergah kamulaştırma işini ortağımız olan BO- TAŞ a devretmiş bulunmaktayız. Bildiğiniz üzere, bu projenin %30 u BOTAŞ ın. Daha önce bu oran %20 ydi. Türkiye nin talebi üzerine Azerbaycan %20 lik hisseyi artırarak %30 a çıkardı. Projenin yüzde 58 i SOCAR ın ve %12 sinin de ileride BP nin olacağı planlanmakta. Projenin finansal durumu nasıl halledilecek? O konuda da kısa bir bilgi vereyim. Proje tamamıyla öz sermaye ile yapılacak. Tabii çok büyük, milyar dolarlık bir proje ancak Azerbaycan Devleti ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı nın ve aynı zamanda Türkiye nin bu projenin stratejik durumuna verdiği önemden dolayı projenin artık kredi kurumlarından para arayışında bulunmayarak direkt öz kaynaklarla yapılması hedeflenmekte. 12 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

13 Burada birkaç ilginç bilgi daha vereyim size. TANAP projesinde host government agreement (ev sahibi ülke anlaşması) ve intergovernmental agreement ı (ülkeler arası anlaşma) Türk kardeşlerimiz ile 7 ay gibi kısa bir sürede tamamladık. Bu denli makro projeler için bu süre dünyada rekor bir hız. Bundan daha hızlısının olduğunu düşünmüyoruz. Aynı zamanda Gaz Transit Anlaşması ve ortaklık anlaşmalarını da 10 ay gibi çok kısa bir sürede tamamlayarak yatırım kararını alıp projeyi ilerlettik. TANAP projesinin Türkiye ye katkısı ne? Bununla ilgili de birkaç söz söylemek istiyorum. Türkiye, son 20 yılda ortalama olarak %4,2 büyümüştür fakat Türkiye nin enerji talebi son 20 yılda %8,5 lik bir oranla büyümüştür. Yani Türkiye nin enerji talebi büyüme ortalamasının iki katından bile fazla artış göstermekte. Türkiye nin son 20 yılda gaz talebi 3 kat artmıştır. Bu da Çin den sonra dünyada ikinci en hızlı artıştır e kadar Türkiye nin, 2023 hedeflerini tutturması için enerji alanında tahmini olarak 100 ila 120 milyar dolarlık yatırım yapması gerekmektedir. Bu yatırımın milyar dolarlık kısmıyla TANAP ın tek başına bu gerekliliğin %10 unu karşılayacağını görmekteyiz. SOCAR Türkiye olarak ise, TANAP ı da katarsak, hedeflediğimiz 20 milyarlık yatırımla bu ihtiyacın %20 sini karşılayacağımızı öngörüyoruz. Bu da Azerbaycan ın, Sayın Cumhurbaşkanımız İlham Aliyev in Türkiye ile ilişkilerimize ve stratejik işbirliğine verdiği önemin ve Türkiye yi Azerbaycan dan ayırmadığımızın, bir gördüğümüzün en somut göstergesidir. TANAP aynı zamanda Türkiye nin enerji güvenliğini sağlayacak en önemli projedir ve Türkiye yi boydan boya 20 ilden geçeceği için bu illerde ekonomiyi ciddi bir şekilde canlandıracaktır. En basitinden bakarsak, otellerin doluluk oranından tutalım restoranların doluluk oranına, lojistik firmalarının kapasitelerinin artışına, inşaat firmalarına, boru firmalarına, makinecilere, kamyonculara, her alanda Türkiye ye ciddi bir canlılık getirecektir. Boydan boya geçmesi sebebiyle sadece Türkiye nin batısında bir yatırım değildir. Tahminen 1 e 5 lik bir etki alanı düşünürsek, 10 milyarlık yatırımın neredeyse 50 milyarlık ekonomiyi çevirme ihtimali mevcuttur. Güney Enerji Koridoru boyunca 30 bin kişiye istihdam sağlanması düşünülmektedir. Bunun da en azından 3 te 1 inden fazlası TANAP a düşecektir. HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 13

14 Bir de somut olarak şunu söyleyebiliriz ki 2000 li yılların başlarında, BTC projesini tamamlarken Türk inşaat firmalarının kazandığı tecrübeden dolayı şu an TANAP ın ön yeterliliğini geçmiş durumda. Yani BTC olmasaydı bugün biz zaten TANAP ı konuşmazdık ve oradaki tecrübeleri olmasaydı Türk şirketlerinin bu denli mega projelerde, uluslararası anlamda ve Türkiye ye dönük TANAP gibi projelere katılma imkanları da olmayacaktı ama şu anda BTC de rol almış şirketler aynı zamanda TANAP da da ön yeterliliği geçmiştir ve TANAP projesinde rol almaları Türkiye ye ve Türk şirketlerine ciddi bir know-how, ciddi bir öğrenim katacaktır. Her anlamda iki ülke arasında ciddi bir kazan-kazan senaryosu ortaya çıkacaktır. Ben yorumlardan ziyade daha net bilgiler vermeye çalıştım bugün. Çünkü siz bunun stratejisi ve diğer konuları hakkındaki yorumları bizden daha iyi yaparsınız. Ama sözümü bitirmeden önce bu programı ayarladığı için Hazar Strateji Enstitüsü ne, yönetici ve çalışan arkadaşlarına ve en önemlisi de Azerbaycan Devleti Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev e ve Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan a TANAP projesine katkılarından, bize güvenip destek verdiklerinden ve projenin her aşamasını çok yakından takip ettiklerinden dolayı teşekkürlerimizi iletmek istiyorum. Aynı zamanda Enerji Bakanı Sayın Taner Yıldız a, Bakanlık çalışanlarına, Müsteşarlık çalışanlarına, Sefa Bey e; kendisinin çok ciddi desteği oldu TANAP projesinde, günlerce sabahlara kadar uyumadan çalıştı ve aynı zamanda SOCAR Başkanı Rövnag Abdullayev e ve SOCAR çalışanlarına teşekkürlerimi iletmek istiyorum. Teşekkürler. 14 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

15 Efgan NİFTİ Moderatör Sayın Samir Kerimli, konuşmanız için teşekkür ediyoruz. Öncelikle şöyle bir not ileteyim. Konuşmalar bittikten sonra soru-cevap kısmına geçeceğiz. Onun için sabırla tüm konuşmaları beklemenizi istirham ediyorum. Samir Bey genel hatlarıyla 12 milyar dolarlık yatırım ve 31 milyar metreküplük kapasitesiyle TANAP projesinin aslında Güney Enerji Koridoru nun en önemli aşaması olduğundan bahsetti. Aynı zamanda Türkiye nin doğusunda yer alan çok önemli enerji kaynaklarının, ister Hazar da ister Doğu Akdeniz de ister Irak ta ve Orta Doğu da yer alan kaynakların, dünya piyasalarıyla buluşması için en doğal taşıma hattının aslında TANAP projesi olduğunu ifade etti. Bununla birlikte, bu projenin gerçekleşmesi ile birlikte sadece Türkiye nin arz güvenliği değil, giderek enerji ithalatı yükselen, şu an %60 larda olup 2030 itibariyle %80 lere ulaşacak olan Avrupa nın enerji ithalatında bu koridorun çok önemli olduğunu ifade etti. Kendisine konuşmasından dolayı tekrar teşekkür ediyorum. Bir diğer önemli konuşmacımız Sayın Bud Fackrell. Buyurun, söz sizin. HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 15

16 Bud FACKRELL BP Türkiye Başkanı Bugün burada sizlerle birlikte olmak benim için büyük bir onur. Hazar Strateji Enstitüsü ne bu etkinliği düzenledikleri için çok teşekkür ederim. Etkinlik çok doğru bir zamanda gerçekleştiriliyor. Çünkü 2014 yılının bu ilk aylarında, TANAP ın ve enerji merkezi olma yolundaki Türkiye nin ne kadar önemli olduğunu tekrar dile getirme fırsatı buluyoruz. Kapsamlı konuşması ve değerli yorumları için Sayın Kerimli ye de teşekkür etmek isterim. Bana söyleyecek pek bir şey bırakmadı. A dan Z ye tüm konuları, en derin ayrıntılarına kadar ele aldı. Çok teşekkürler Samir Bey. Bugün Avrupa bağlamında gaz ve enerjiden, Avrupa daki talep konusundan bahsedeceğim. Samir Bey de bu konuda bilgi verdi, bu yüzden benim sözlerim biraz tekrar gibi olacak ama ben konuya farklı bir açıdan bakacağım. Rakamları doğru verebilmek için konuyu en baştan ele alacağım. AB deki enerji talebi 2035 yılında %6 düşecek. Tabii yalnızca bunu söylemek yeterli değil. Fosil yakıt talebi 2035 yılına kadar %19 gerileyecek. Ancak doğal gaz talebi aynı zaman dilimi içinde %17 artacak. Avrupa daki elektrik talebi de %9 artış gösterecek. Samir Bey in de belirttiği gibi, yenilenebilir enerji kaynaklarının payı %13 ten %34 e çıkacak. Bu sayede Avrupa daki enerji denkleminde yenilenebilir enerjinin rolü artacak. Ancak elektrik üretimi konusunda 2035 yılına kadar doğal gaz, kömürün önüne geçecek. Bu çok ilginç bir trend. 16 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

17 Burada çok önemli bir husus var. Avrupa da doğal gaz üretiminin 2035 e kadar %46 düşmesi bekleniyor. Talep %6 oranında düşecek ancak doğal gaz üretimi de büyük bir hızla gerileyecek. Bir süredir Avrupa kıtasında yeni, büyük keşifler yapılamadı. Bu yüzden doğal gaz ithalatları arttı. Doğal gaz ithalat oranının 2035 yılına kadar %49 yükselmesi bekleniyor. Avrupa nın doğal gaz bağımlılığı ise %66 dan %84 e çıkacak. Bununla birlikte, Türkiye nin enerji talebi de aynı zaman dilimi içerisinde %60 artacak. TAP ve Güney Koridor, talepteki bu boşluğu doldurma potansiyeline sahip mükemmel projeler. Birçok kişi Avrupa nın gaz talebinden bahsediyor, nüfusun ve enerjinin artmadığını belirtiyor; ancak gördüğünüz gibi bu doğru değil. Geçtiğimiz yıl 17 Aralık ta çok önemli bir karar alındı. Şah Deniz partnerleri, Şah Deniz gazının geliştirilmesi konusunda nihai yatırım kararını aldı. Bu karar kilit öneme sahip. Artık Güney Koridor un hayata geçirilip geçirilmeyeceğinden veya ne zaman gerçekleştirileceğinden değil Güney Koridor un nasıl geliştirileceğinden ve detaylarından bahsediyoruz. Güney Koridor un altyapısı birkaç parçadan oluşuyor, bu bağlamda Güney Koridor, Şah Deniz 2, TANAP ve en genel çerçevede ise Güney Koridor gaz ağı gibi farklı terimler kullanılıyor. Bu ağ, birbirine bağlanan üç boru hattından meydana geliyor. Azerbaycan ve Gürcistan dan geçen Güney Kafkasya Boru Hattı genişletilecek. Türkiye den geçen TANAP inşa edilecek ve Yunanistan sınırından başlayan, Arnavutluk tan geçerek İtalya ya ulaşan Trans Adriyatik Boru Hattı hayata geçirilecek. Bu boru hattı İtalya ya ulaştıktan sonra ise tüm Avrupa pazarını birbirine bağlayacak. TANAP, Gürcistan sınırından Eskişehir e kadar 56 inçlik, bu noktadan Yunanistan sınırına ise 48 inçlik borularla ulaşacak. Bu çok önemli bir husus. Türkiye ye yılda 6 milyar metreküp, Avrupa ya ise yılda 10 milyar metreküp gaz satışı gerçekleştirilecek. Gaz satış sözleşmeleri imzalandı ve onaylandı. Türkiye de 6 milyar metreküp gazı BOTAŞ alacak; bu sözleşme uzun bir süre önce onaylandı. BOTAŞ, Şah Deniz den en büyük gaz payına sahip olacak. Şu anda BOTAŞ, Azerbaycan gazı için en önemli alıcı konumunda. Bu durum TANAP ve Avrupa sözleşmeleri ile değişmeyecek. Geçtiğimiz yıl Eylül ayında Şah Deniz Konsorsiyumu 9 alıcı ile 100 milyar dolar değerinde gaz satış sözleşmesi imzaladı. 100 milyar dolar gerçek- HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 17

18 ten önemli bir rakam. Bu sözleşme, BP nin şimdiye dek imzaladığı ve belki de dünyadaki en büyük gaz sözleşmesi. İmzalanan, onaylanan ve yürürlüğe konan gaz satış sözleşmeleriyle yılda 16 milyar metreküp gaz için alıcılarımız hazır. Bu da çok önemli bir husus. Bu aşamaya ulaşmak çok uzun zaman aldı. Diğer bir önemli husus da az önce bahsettiğim altyapı; bu üç altyapı ağı kolaylıkla genişletilebilir. TANAP, pastanın büyük bir dilimi. TA- NAP ilk aşamada yılda 16 milyar metreküp taşıyacak. Hükümetler arası anlaşmalar kapsamında yılda 31 milyar metreküp gaz taşınabilir, bunun için ek onay alınmasına gerek yok. Tek ihtiyacımız olan daha fazla basınç ek-lemek. Böylelikle boru hattının kapasitesini kolaylıkla ikiye katlayabiliriz. Bu boru hattı, 31 milyar metreküpten daha fazla hacimde gaz taşıyacak kapasiteye sahip. Ancak 31 milyar metreküpten fazla kapasite için hükümetten ek onay almak gerekir. Bu altyapı hem bugün hem de gelecek için oluşturuldu. Türkiye nin bölgede bir gaz merkezi olma hedefi göz önüne alındığında, Azerbaycan ın zengin gaz kaynaklarının satışı için bu durum büyük önem taşıyor. Boru hattından yılda 16 milyar metreküp gaz akışı sağlanıyor. Biz bu miktarı ikiye katlayabiliriz. Peki bu ek gaz hacmi nereden gelecek? BP nin bakış açısına göre Hazar dan, Azerbaycan dan gelmeli. Bu fikir biraz bencilce gelebilir çünkü çok sayıda ek gaz sahamız var; Azerbaycan a büyük önem atfediyoruz. Gördüğünüz üzere, bu bizim için çok önemli bir ortaklık. Hızlıca bakacak olursak; ilk olarak dev gaz sahası Şah Deniz i tamamen geliştireceğiz. Şu anda sahada yılda yaklaşık 9 milyar metreküp gaz üretiyoruz, bu hacme 16 milyar metreküp daha ekleyebiliriz. Bu durumda Şah Deniz gaz sahasındaki toplam üretim yılda 25 milyar metreküpe ulaşabilir. Bu saha, her açıdan dünyadaki dev sahalar niteliğinde. Ancak Hazar da ek gaz kaynakları da mevcut yılında BP, Şah Deniz sahasının derinliklerinde gaz keşfetti. Yüksek basınçlı gazların çıkarılabilmesi için özel ekipmanlara da ihtiyaç duyuluyor ancak bu, nihai yatırım kararının bir parçasıdır. Derinde bulunan bu gazın geliştirilmesi için Şah Deniz partnerleri bazı taahhütlerde bulunarak Üretim Paylaşım Anlaşması nı uzattı. İkinci olarak, Şah Deniz in güneyinde, Şafak-Asiman adında son derece büyük bir yapı bulunuyor. BP nin lisans sahibi olduğu bu yapıda 3 sismik çalışmayı tamamladık ve şu anda çalışma sonuçlarını değer- 18 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi

19 lendiriyoruz. Keşiflerde henüz kuyu tespit edemedik ancak bu bölgede yüksek hacimlerde gaz bulunduğunu düşünüyoruz. Üçüncü olarak, ortaklarımızdan biri olan Total, Şah Deniz sahasının doğusunda, Abşeron sahasında doğal gaz keşfetti ve buna istinaden şu an Abşeron sahası geliştirilebilir. Son olarak, Azerbaycan da bizi bekleyen son doğal gaz kaynağı dev Azeri-Çırak-Güneşli petrol sahasının altında bulunuyor. Bu gaz 80 lerde keşfedildi ve çıkarıldı. Şu an bu gazın nasıl geliştirileceği ve paraya çevrilebileceği gibi konularda SOCAR ile birlikte çalışıyoruz. Gördüğünüz gibi, Hazar da yalnızca Azerbaycan sularında bile büyük oranda doğal gaz tespit edildi ve bu gazı Türkiye ve Avrupa daki marketlere ulaştırmak için çalışıyoruz. Elbette TANAP bu süreçte önemli bir rol oynuyor. Aynı zamanda bu bölgenin çevresinde de gaz kaynakları olduğunu biliyoruz, bununla alakalı birçok rapor okuyoruz. Bunların arasında Doğu Akdeniz, özellikle de şirketlerin gözünü ayırmadığı, zengin gaz kaynaklarına sahip İsrail sularındaki Leviathan sahası gündemde önemli bir yer tutuyor. Burada çıkarılan gaz, Türkiye üzerinden TANAP sistemine dahil edilebilir. İkinci olarak, Güney sınırımızda bulunan Kuzey Irak ta da sisteme eklenebilecek bir doğal gaz kaynağı bulunduğunu biliyoruz. Ayrıca, uzun zamandır Türkmenistan gazının TANAP a entegrasyonu üzerine spekülasyonlar ve tartışmalar var. Gördüğünüz gibi, Doğu da gaz açısından zengin bir bölge var, Türkiye de pazarlar var, ayrıca Avrupa da da büyük pazarlar mevcut. TANAP, bu kaynakları ve pazarları birbirine bağlayacak bir merkez görevi görecektir. Bugün hangi aşamaya geldiğimizden de biraz bahsetmek istiyorum. Aralık 2013 te nihai yatırım kararını onayladık yılı ise TANAP ın uygulamaya konduğu yıl olacak ve bu yılda çok sayıda önemli gelişme yaşanacak. TA- NAP, SOCAR tarafından yönetilmektedir ve BP de BOTAŞ gibi bu boru hattı üzerinde öz kaynak payına sahip olacaktır. TANAP, planlama aşamasında mühendislik çalışmalarıyla ilgileniyor. İlk veriler yılın ikinci çeyreğinin başında bitecek ve bu süre içinde TANAP da mühendislik çalışmalarının ilk aşaması olan mühendislik tasarımını tamamlamış olacak. Sonraki aşama ise üçüncü sınıf maliyet sistemi ve programını tamamlamak olacaktır. Böylece projenin ana hatları detaylandırılarak tanımlama aşamasına geçilecek yılında detaylı mühendislik tasarımına başlanacak. Son olarak da sözleşme kapsamındaki kalemlerin HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi 19

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER TÜRKİYE BİRİNCİL ENERJİ TALEBİ Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 61% Son 13 yılda: Politik istikrar 77 124 İsikrarlı ekonomik büyüme İyileşen

Detaylı

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ ÇELİK BORU İMALATÇILARI DERNEĞİ 2012 AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ 1. Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette

Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette Şubat 19, 2013-2:34:27 Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı'na ilişkin, ''Buradan çıkan vagonlar Anadolu'ya,

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

2 Ekim 2013, Rönesans Otel

2 Ekim 2013, Rönesans Otel 1 MÜSİAD Brüksel Temsilciliği Açı çılışı ışı 2 Ekim 2013, Rönesans Otel T.C. AB Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış,.... T. C. ve Belçika Krallığının Saygıdeğer Temsilcileri, 1 2 STK ların Çok Kıymetli

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER DÜNYA & TÜRKİYE ENERJİ TALEBİ Dünya Enerji Talebi Değişimi (02-14) Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 76% 33% 1% -8% 77 61% 124 OECD Dışı Dünya

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 18 Nisan 2011 DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

tepav Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Aralık2013 N201343 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Aralık2013 N201343 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2013 N201343 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ozan ACAR 1 Analist, Ekonomi Etütleri Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Avrupa nın doğalgaz

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi ve Eski Başkanı TUROGE 2011 16 Mart 2011 Ankara PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM,

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün yeni pazarlar bulmasına

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 15 Haziran 2015, Sayı: 15. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 15 Haziran 2015, Sayı: 15. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 15 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu İnci

Detaylı

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Yrd. Doç. Dr. Vedat GÜN Enerji Piyasası İzleme ve Arz Güvenliği Daire Başkanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 28-29-30 Haziran 2007, EMO-İÇEF,

Detaylı

TÜRK-ARAP SERMAYE PİYASALARI FORUMU 2013 TÜRKİYE

TÜRK-ARAP SERMAYE PİYASALARI FORUMU 2013 TÜRKİYE TÜRK-ARAP SERMAYE PİYASALARI FORUMU 2013 TÜRKİYE 20 Eylül 2013, İstanbul DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ 1 Sayın Maliye Bakanım, Yurt dışından gelen değerli misafirlerimiz,

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı.

Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Basın Bülteni Şişecam, Yenişehir de dünya genelinde tek lokasyonda kurulu en büyük Cam Kompleksi nin yeni yatırımlarını açtı. Şişecam, Yenişehir Cam Kompleksi nde yer alan Anadolu Cam Fabrikası 4. Cam

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) İşletme Sayısı (2013) % Mikro 1 9 3.303.073 93,68% KüçükÖlç.İşl. 10 49 190.514 5,40% OrtaB.İşl. 50 249 27.330

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne?

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Barış Sanlı 24 Eylül 2014 All Energy Turkey 24.9.2014 Barış Sanlı 1 Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 24.9.2014 Barış Sanlı 2 www.enerji.gov.tr (Yayınlar/Raporlar) 24.9.2014

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı.

Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı. Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı. Planlanan, Türkmenistan dan başlayan Hazar Denizi nin

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

KOBİ ler Nefes alacak / Ankara. TOBB, Ziraat Bankası, Denizbank ve Kredi Garanti Fonu (KGF) ortaklığında hayata

KOBİ ler Nefes alacak / Ankara. TOBB, Ziraat Bankası, Denizbank ve Kredi Garanti Fonu (KGF) ortaklığında hayata 02.12.2016 / Ankara TOBB, Ziraat Bankası, Denizbank ve Kredi Garanti Fonu (KGF) ortaklığında hayata 1/6 geçirilecek olan KOBİ lere Nefes Kredisi için imzalar, Başbakanlık Çankaya Köşkü nde düzenlenen lansman

Detaylı

Azerbaycan-Türkiye İlişkilerinde Bir Adım: Trans Anadolu Boru Hattı (TANAP)

Azerbaycan-Türkiye İlişkilerinde Bir Adım: Trans Anadolu Boru Hattı (TANAP) Azerbaycan-Türkiye İlişkilerinde Bir Adım: Trans Anadolu Boru Hattı (TANAP) Dr. Burcu Gültekin Punsmann Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı, TEPAV Kıdemli Dış Politika Analisti Türkiye üzerinden

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Azerbaycan Cumhuriyeti Nüfus : 9,780,780 Dil :Resmi dil Azerice dir. Rusca ve Ermenice

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Öne Çıkanlar EURUSD GBPUSD ALTIN USDTRY BRENT PETROL ABD Başkanı Trump ın güvenlik danışmanı Michael Flynn in Rusya ile olan ilişkileri

Detaylı

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN)

HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) TESPAM AYLIK ÜLKE / BÖLGE RAPORLARI MAYIS 2016 HAZAR COĞRAFYASI RAPORU (İRAN AZERBAYCAN KAZAKİSTAN TÜRKMENİSTAN ÖZBEKİSTAN) OĞUZHAN AKYENER GİRİŞ Hazar Coğrafyasında düşen petrol fiyatları sektörü ve yeni

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Özet bilgi dokümanı

Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Özet bilgi dokümanı Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. Özet bilgi dokümanı MAYIS 2010 Şirket e genel bakış Şirket in faaliyetleri 2007 yılında kurulan Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş. ( Başkentgaz veya Şirket ), Türkiye nin en büyük

Detaylı

8-Haz-16 Türkiye-Filistin İş Forumu

8-Haz-16 Türkiye-Filistin İş Forumu 8-Haz-16 Türkiye-Filistin İş Forumu 29-30 Mayıs 2016, Kudüs, Ramallah, Nablus Türkiye-Filistin İş Forumu Ramallah Toplantısı 1 29-30 Mayıs 2016, Kudüs, Ramallah, Nablus Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK)

Detaylı

Basın bilgisi. Şirketin olumlu ekonomik durumunu geliştirme

Basın bilgisi. Şirketin olumlu ekonomik durumunu geliştirme Basın bilgisi Tarih: 21/03/2012 Fensterbau/frontale 2012 için Roto pencere ve kapı teknolojisi Roto Grubu başarı yolunda ilerliyor / 2011 satış hacminde yeni rekor / Gelişen pazar konumu / Tatsız solar

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Çalışma hayatında barış egemen olmalı

Çalışma hayatında barış egemen olmalı Çalışma hayatında barış egemen olmalı Ocak 19, 2012-3:31:16 olduğunu belirtti. olduğunu belirterek, ''Bu bakış açısı çerçevesinde diyalog merkezli çalışmalarımızı özellikle son 7 aydır yoğun bir şekilde

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

Ekim Ayı Tekstil Gündemi

Ekim Ayı Tekstil Gündemi 11.11.2016 Konfeksiyon işçileri suistimalleri bildirmek için cep telefonu kullanıyor Kamboçya da tekstil sektöründe çalışan işçilerin asgari ücreti arttırılacak Etiyopya da yaşanan olaylarda Türk firması

Detaylı

Serbest ticaret satrancı

Serbest ticaret satrancı Serbest ticaret satrancı Türkiye nin sadece AB nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı ülkelerle anlaşma yapabilmesi Türk dış ticaretini olumsuz etkiliyor. AB ile STA yapan bazı ülkeler Türkiye

Detaylı

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı Değerli Basın Mensupları, 03.06.2014 Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk günlerinde, size, Türk insanının aklından,

Detaylı

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Altyapısı Kurulumu Projesi Fizibilite Etüdü Çalıştayı Açılış Konuşması (Dr.Özkan DALBAY, Türksat A.Ş.

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Altyapısı Kurulumu Projesi Fizibilite Etüdü Çalıştayı Açılış Konuşması (Dr.Özkan DALBAY, Türksat A.Ş. Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Altyapısı Kurulumu Projesi Fizibilite Etüdü Çalıştayı Açılış Konuşması (Dr.Özkan DALBAY, Türksat A.Ş. Genel Müdürü) 1 Sayın Bakanım, Sayın Müsteşarım, Sayın Genel Müdürüm,Kamu

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları,

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, Sayın Başbakanım, Değerli Bakanlarım, Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, 26 ihracatçı sektörümüzdeki, 61 bin ihracatçımızın temsilcisi Türkiye İhracatçılar Meclisi nin Sektörler Toplantısı

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? EURUSD USDTRY ALTIN GBPUSD BRENT PETROL Başbakan Binali Yıldırım dan Ekonomiye Yönelik Olumlu Sinyaller Ak Parti TBMM grup

Detaylı

Ara Dönem Özet Faaliyet Raporu Mart 2011. Merrill Lynch Yatırım Bank A.Ş.

Ara Dönem Özet Faaliyet Raporu Mart 2011. Merrill Lynch Yatırım Bank A.Ş. Ara Dönem Özet Faaliyet Raporu Mart 2011 Merrill Lynch Yatırım Bank A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı nın Mart 2011 Dönemi Değerlendirmeleri ve Beklentileri Bank of America Merrill Lynch, küresel stratejisinin

Detaylı

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter 6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014 Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Ajanda 1. Türkiye İhracatçılar Meclisi Biz Kimiz? Türkiye nin İhracat Gelişimi 2. Türkiye Ekonomisi

Detaylı

Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız. RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1

Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız. RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1 Güvenilir, uzun vadeli iş ortağınız RWE Turkey 09/11/2015 PAGE 1 RWE, başarılı ve uzun geçmişiyle enerji piyasasında güvenilir ve güçlü bir iş ortağıdır RWE Genel Merkezi, Essen, Almanya Rakamlarla RWE*

Detaylı

OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi

OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi DİYALOG OYDER Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Alp Gülan OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi Bursa daki otomobil satıcılarıyla bir araya gelen Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği (OYDER)

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

BÜTÜNSEL DÖNÜŞÜM PROGRAMI BÖLGELERDE ANLATILDI

BÜTÜNSEL DÖNÜŞÜM PROGRAMI BÖLGELERDE ANLATILDI BÜTÜNSEL DÖNÜŞÜM PROGRAMI BÖLGELERDE ANLATILDI TP2023 Bütünsel Dönüşüm Programı bilgilendirme toplantıları Trakya, Adıyaman ve Batman Bölge Müdürlükleri nde gerçekleştirildi. Genel Müdür Besim Şişman yaptığı

Detaylı

SayınBakanım, Sayın Valim, Sayın TK Başkanım, Sayın Büyük Şehir Belediye başkanım, Sayın Rektörüm, DeğerliMeslektaşlarım Sayın Basın Mensupları, Ve Sevgili Konuklar, Yıldız Teknik Üniversitesi çatısı altında

Detaylı

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş.

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş. SONUÇ RAPORU Bitki sektörünün dev buluşması bu yılda 28 Kasım - 01 Aralık 2013 tarihleri arasında, İstanbul Fuar Merkezi nde gerçekleşti. Kıtaların buluşma noktası İstanbul da 21 farklı ülkeden gelen 286

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 DEĞERLENDİRME NOTU Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları Rus Doğalgazı Türkiye İçin Ne Kadar Önemli? Türkiye ve Rusya nın

Detaylı

Mayıs Ayı Tekstil Gündemi

Mayıs Ayı Tekstil Gündemi Mayıs Ayı Tekstil Gündemi 03.06.2016 Mayıs Ayı Tekstil Gündemi «Çin, Mısır da tekstil bölgesi kuruyor» «Bangladeş konfeksiyon sektörü, verimlilikteki düşüşten endişe ediyor» «Pakistan pamuk endüstrisi,

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul Basın Sohbet Toplantısı 14 Temmuz 2009, İstanbul Kuruluş : 7 Ocak 2009 Internet Adresi : www.tuyid.org Posta Adresi : Nispetiye Cad. Levent İşhanı No: 6/2 34330 Levent - İstanbul Telefon : (212) 278 30

Detaylı

Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu

Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu (14 Aralık 2007, İstanbul) Nevzat Öztangut Başkan, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği Değerli konuklar, Aracı Kuruluşlar

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

9A 2013 Finansal Sonuçları

9A 2013 Finansal Sonuçları 9A 2013 Finansal Sonuçları 1 Kasım 2013 Ajanda Üçüncü Çeyrekteki Gelişmeler Ford Motor Company ve Pazar Verileri 2013 Dokuz Aylık Finansal Sonuçlar Sayfa 2 Üçüncü Çeyrekteki Gelişmeler Haydar Yenigün,

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

Kazakistan Ekonomisi ve Yatırım Fırsatları. 18 Şubat 2016, İstanbul. Açış Konuşması - Ömer Cihad Vardan, DEİK Başkanı

Kazakistan Ekonomisi ve Yatırım Fırsatları. 18 Şubat 2016, İstanbul. Açış Konuşması - Ömer Cihad Vardan, DEİK Başkanı Kazakistan Ekonomisi ve Yatırım Fırsatları 18 Şubat 2016, İstanbul Açış Konuşması - Ömer Cihad Vardan, DEİK Başkanı Kazakistan Cumhuriyeti Maliye Bakanı Sayın Bahıt Sultanov; KAZNEX INVEST Başkanı Sayın

Detaylı

3. HAFTA-Grup Çalışması

3. HAFTA-Grup Çalışması KAMU MALİYESİNDE KARAR ALMA VE PERFORMANS YÖNETİMİ PROJESİ PERFORMANS YÖNETİMİ VE PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME 3. HAFTA-Grup Çalışması ANKARA 27 Ocak 2011 PERFORMANS ANLAŞMASI DPT den sorumlu bakan ile

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

BAKA BULUŞMALARI -I-

BAKA BULUŞMALARI -I- BAKA BULUŞMALARI -I- Onur Konuğu Isparta Belediye Başkanı Y. Mimar Yusuf Ziya GÜNAYDIN Tarih 01 Ekim 2010 Cuma Saat 10:00 Katılımcılar Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri ve Uzmanları Batı Akdeniz

Detaylı

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma 13 Mart 2014, İstanbul Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulumuzun ve Türkiye Bankalar Birliği nin

Detaylı

Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010. halka arz

Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010. halka arz Ön Değerlendirme Raporu 16/04/2010 halka arz 1 Özet Bilgiler HALKA ARZ VE ORTAKLIK YAPISI Afken Holding in altyapı yatırımları konularında uzmanlaşmış tecrübesi 1976 yılına dayanmaktadır. Günümüzde ana

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2013

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2013 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2013 SON ÇEYREKTE GÖRÜNÜM YATAY Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen 13.12.2013 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

AR& GE BÜLTEN Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri

AR& GE BÜLTEN Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri 2006 Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri Nurel KILIÇ Dünya da ve Türkiye de ulusal ve bölgesel enerji piyasaları, tarihin hiçbir döneminde görülmediği kadar ticaret, rekabet ve yabancı yatırımlara

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) 216 Haziran - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre ihracat 216 yılı Haziran ayında, 215 yılının aynı ayına göre %8,1 artarak 12 milyar 916 milyon dolar, ithalat %7 artarak 19 milyar 475 milyon

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 MART AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİ NİSAN 2014 TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı