Boğaziçi Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü Bülten BİYOMEDİKAL KLAVUZ BİYOMEDİKAL ETİK. Zeynep DERELİ KORKUT *

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Boğaziçi Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü Bülten BİYOMEDİKAL KLAVUZ BİYOMEDİKAL ETİK. Zeynep DERELİ KORKUT *"

Transkript

1 BİYOMEDİKAL ETİK Zeynep DERELİ KORKUT * * Boğaziçi Üniversitesi, Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü, Biyofotonik Laboratuvarı,Bebek,İstanbul Biyomedikal Etik Kavramının Tanımı: Doğru nedir, yanlış nedir? Çoğu zaman doğru kabul edilen yargılar kimilerine göre yanlış olamaz mı? Çocuğun doğrusu, anneye yanlış gelemez mi? [1] Genel olan normal kabul edilir, istisnalar ise haklılığını ispat etmelidir. Normal olan da yanlış olabilir pek tabi. Bu düşünceler bizlerin aklına etik kavramını getiriyor. Etik kavramı felsefe disiplinince ele alınırsa, ahlak kelimesiyle özdeşleştirilebilir. Etik kavramı kendi içinde iki yaklaşıma sahiptir. Bunlardan ilki normatif etik yani insan davranışlarına göre ahlaki olarak neyin yanlış, neyin doğru olduğunu sorgulayan bölümüdür. Bizi asıl ilgilendiren biyomedikal etik mefhumu, normatif etik sorularına cevap aramaktadır. Biyomedikal etiğin amacı tıp ve biyomedikal alanında yapılan çalışmalar esnasında karşılaşılan veya akla gelen etik problemleri çözümlemektir [1]. Biyomedikal Etik Kavramının Tarihi: Biyomedikal etik kavramı çok eskilere giden bir olgu değil. Ancak ilgilendiği konular hemen hemen insanlık tarihiyle eşdeğer bir geçmişe sahip li yıllarda etik kurumlardan bağımsız bir şekilde adını duyurmaya başlayan biyomedikal etik alanında çalışmalar yapmak üzere bir çok merkez kuruldu. Toplum Enstitüsü(Institute of Society); Hasting Merkezi adıyla bilinen Etik ve Yaşam Merkezi (Ethics and the Life Center) ve George Town Üniversitesi Kennedy Enstitüsüne bağlı Biyoetik Merkezi bu kuruluşların başında geliyor [1,2]. Günümüzde bu alanda birçok yayın ve hatta Biyomedikal Etik Ansiklopedisi (1978) adında bir de ansiklopedi bulunuyor. Öte yandan 1985 yılından başlayarak bilimadamları ve öğretmenler bu konu üzerine eğitim vermeye başladılar. (Vollrath-1990, Bronowski-1990, Longino-1990, Musschenga-1985) [2]. Biyomedikal Etik Kavramının doğuşuna sebep olan biyoteknolojik ve tıbbi gelişmeler: Biyomedikal Etik kavramının gelişme sebeplerinden bahsederken üç ana noktaya değinmek gerekir: I-Enfeksiyonel hastalıkları kontrol edebilen yeni ilaçların geliştirilmesi: İkinci Dünya Savaşıyla birlikte tıbbi ilaçlarda önemli ölçüde gelişmeler kaydedildi. Penisilin ve sülfanamit kimyasallarının bulunmasıyla, yanlızca bulaşıcı hastalıklarla mücadele edilmekle kalmayıp aynı

2 zamanda bu hastalıkların altında yatan sebepler araştırılmaya başlandı [1]. II-Tıbbi çalışmalar için yeni araştırma modellerinin geliştirilmesi: İkinci Dünya Savaşı öncesinde tek başına çalışmalarını yürüten bilim adamları, savaş sonrasında gruplar halinde çalışmaya başladılar. Ve bu yeni çalışma modeline, o dönemlerde hızla gelişme gösteren bilgisayar sektörünün çok büyük katkısı oldu [1]. Tıp ve bilim alanında ki gelişmeler sınır ötesine geçmeye başladı. III-Tıp Alanındaki Araştırmacıların Özgün konularda Uzmanlaşmaya Başlamaları: İkinci Dünya savaşı sonrasında, daha önceleri evlere çağırılan aile hekimlerinin yerini uzman hekimler aldı. Yeni uzmanlık alanlarının ortaya çıkması hasta hekim ilişkisiyle birlikte, uzman hekimlerin hastalar için uygulayabilecekleri teknikleri de çok geliştirdi [1]. Bulunan yeni ilaçlar, yeni cihazlar, yeni teknik ve uygulamalar, yeni etik açmazlara sebep oldu. Tıbbi uzmanlıklar ve biyomedikal araştırmalar öyle hızla ilerledi ki, bu konudaki klasik etik yaklaşımlar çağın çok gerisinde kaldılar. Biyomedikal Etik Olgusunun İçerdiği Ana başlıklar: I-Hekim yükümlülükleri ve hasta hakları Hekimlerin hastalara ve hasta yakınlarına karşı olan davranışları, genellikle bir baba otoritesi ve iktidarı taşır. Hastalara çocuk gözüyle bakan doktorlar, hastaları hakkında karar vermekte tereddüt etmezler. Bu yaklaşıma sahip hekimler hastalarından bilgi saklayabilir ve hastaların onayları dışında onlara tedavi uygulayabilirler. Bu yaklaşımların içerdiği etik sorusu ise şudur: Hekim, hastasının sağlığı için dahi olsa, onun kişilik haklarını ihlal etme hakkına sahip midir? [1] II-Biyomedikal deneylerde insan deneklerin kullanılması: Bu konuya değinmeden önce tedavi ve deney kavramlarını açıklığa kavuşturmalıyız. Deney veya araştırma olguları, yapılan bilimsel çalışmalarda yeni bir teknik geliştirmek yada bilimsel konularda genel bir yargıya varmak amacıyla yapılan bilim odaklı aktivitelerdir. Tedavi ise hastanın acısını giderir ve sağlığının sürekliliğini sağlar. Bilimsel çalışma yapan bazı araştırmacılarımız yöntemlerini tedavi amaçlı araştırma olarak adlandırırlar. İnsan denekler üzerinde yapılan araştırmaların tedavi amaçlı olması gerekliliğinin yanında, deney uygulamalarının etik kurullarca belirlenen şartlara uyması gerekmektedir. Nuremberg Kanunu ve Helsinki Deklarasyonunca öngörülmüş hasta(denek) onay formu olmadan insan deneyleri yapılamaz. Peki bu form kimlere doldurtulmakta? Diğer bir deyişle bilimsel araştırmalar hangi denekler üzerinde yapılıyor? Daha çok sosyo-ekonomik anlamda alt tabakaya ait insanlar ya da cezaevi, çocuk yetiştirme yurdu ve akıl hastalıkları hastanesi gibi kuruluşlarda bulunan kişiler denek olarak kullanılıyor. Bu üç tartışmalı grup: 1-Cezaevinde yatanlar: Gerçekten de hic bir etki ve zorlama altında kalmadan mı bu denek onay formunu imzalıyorlar?, 2-Çocuklar: Kendileri üzerinde

3 yapılacak deneylerin farkındalar mı? Ailelerinin bu formları çocukları adına onaylamaları yeterli mi?, 3-Deneyler karşılığında ücret alan denekler: Ekonomik anlamda zor durumda olmasalar bu çalışmalara gönüllü olarak katılmayı tercih ederler mi? [1,3]. III- Ötenazi intiharı desteklemek midir? Biyomedikal alanında meydana gelen hızlı gelişmeler, insan hayatını uzatma seviyesine geldi. Örneğin komaya girmiş bir hastanın bitkisel hayatta yaşamı çok uzun yıllar devam ettirilebilir, tamamen şuurunu yitirmiş olan hastanın acı çekmemesi günümüz ilaçlarıyla olabildiğince sağlanabilir. Ancak bu yaşam ne kadar sürmelidir ya da o insan için nefes alıyor olmak yaşadığının kanıtı olmaya yeterli midir? Dindar kişiler dualarında, dindar olmayan kişilerse dileklerinde ölümün kendilerine veya sevdiklerine olabildiğince çabuk gelmesini dilerler. Bunu sebebi, çaresi olmayan hastalığın kendilerine veya yakınlarına daha çok ızdırap vermesini istememeleridir. Bu düşünce ötenazi kavramını gündeme getirir. Biyomedikal etikçilerce tanımlanan dört çeşit ötenazi şekli vardır. 1) Aktif gönüllü ötenazi: Hasta tarafından onay formunun imzalanmasından sonra hastaya öldürücü dozda ilaç verilmesiyle gerçekleşir. 2) Pasif gönüllü ötenazi: Hasta tarafından onay formunun imzalanmasından sonra hastanın ölmesine izin verilir(ör: solunum aygıtının kapatılır). 3)Aktif gönüllü olmayan ötenazi:hasta onay formunu imzalayabilecek yetide olmayan hastalar için uygulanır.hastaya öldürücü dozda ilaç verilir. 4)Pasif gönüllü olmayan ötenazi: Hasta onay formunu imzalayabilecek yetide olmayan hastalar için uygulanır. Hastanın ölümüne izin verilir (ör: solunum aygıtı kapatılır). Tüm bu tanımlar gayet açık ve kesin görünse dahi hangi konumda bu kararlar alınıyor ya da alınabilir sorusunun cevabı hala çok sisli ve karmaşıktır. IV-Kürtaj Birçok ülkede kürtajın yasal olsa da, etik açıdan kürtaj konusundaki tartışmalara son verilmedi. Cenin hangi konumda insani haklara sahip sayılıyor. İnsana daha çok benzedikçe yani anne karnında bulunma süresi arttıkça mı bu haklar onun için doğal hale geliyor? Yoksa doğum öncesi hiçbir hakları bulunmuyor ve etik tartışmaya alınacak ahlaki değerler kapsamına girmiyor mu? Cenin sadece bir doku mu? V- Genetik ve Gebelik Genetik bilimindeki son derece hızlı gelişmeler ve bu gelişmelerin insan üremesine dair yaptığı teknolojik etkiler hayli karmaşık etik sorunların ortaya çıkmasına yol açıyor. Bugün pekçok gelişmiş ülkede, henüz dünyaya Gelmemiş çocukların hangi genetik temelli hastalıklara yakalanabilecekleri ya da hangi anatomik bozukluklar taşıdıkları başta amnionsentez testi olmak üzere çesitli yöntemlerle belirlenebiliyor. Tabi bu teknikler bebeğin cinsiyetinin belirlenmesini de sağlıyor. Uterustaki bebeklerin gelecekte sahip olacakları sağlık sorunlarının şimdiden belirlenebilmesi çeşitli etik endişeleri de beraberinde getiriyor. Bu endişelerin en önde geleni bazı ülkelerde

4 ailelerin, çocuğun cinsiyetine bağlı olarak kürtaj talebinde bulunabilmeleri. Ancak sorun bununla da kalmıyor. Genetik bozukluğa sahip olma riski taşıyan bebeklerin kürtaj yolu ile alınmasının yani seçici kürtajın etik boyutu tartışılıyor. Soruyu tersinden sorarsak, acaba genetik hastalıklara yakalanma riski taşıyan bir bebeği dünyaya getirmek etik olarak sakıncalar taşımıyor mu? Sorunun daha uç boyutlarını da ele alabiliriz. Acaba gelecekte bebeklerin biyolojik özelliklerine bağlı olarak aileler, devlet ya da diğer sosyal kuruluşlar tarafından kürtaja zorlanabilir mi? Bugün açık bir insan hakları ihlali olarak görülen bu senaryonun gelecekte normal sayılması mümkün mü? Bugün itibarı ile cevaplanamayan bu sorular genetik alanında hergün yeni teknolojiler üreten bilim dünyasının kafasını karıştırmaya devam ediyor. Genetik alanında kafaları karıştırmaya devam eden bir diğer konu ise yapay yollarla üreme,diğer bir deyişle üreme teknolojileri. Üreme teknolojileri doğal üreme şeklinin bir ya da daha çok basamağının insan müdahalesi ile yapay yöntemlerle değiştirilmesini içeriyor. Bu terim içinde ele alabileceğimiz üç ana yöntem mevcut: 1-Yapay döllenme: Bir donorun sperm örneklerinin annenin uterusunda yumurta ile birleştirilmesi. 2-Dış döllenme: Annenin yumurtası ile donor erkeğin sperminin laboratuvar tüpünde döllenmesi ve daha sonra döllenmiş yumurtanın(zigot) anne uterusuna konulması. 3-Klonlama: Döllenme olmaksızın, gelişmiş bir hücreden aseksüel yolla üreme [1]. İlk iki üreme yöntemine çeşitli etik itirazlar yöneltiliyor. Bu işlemlerin doğla olmadığı, üreme sürecinin insani boyuttan arındırılıp mekanikleştirildiği, kullanılmaya uygun bulunmayan (çeşitli sebeplerle uterusa yerleştirilmeyen) embiriyoların çöpe atıldığı ve de bu yöntemlere izin verilerek, gelecekte doğallıktan daha da uzak uygulamalara zemin hazırlanabileceği itirazların başında geliyor. Klonlamaya yöneltilen itirazlar ise çok daha şiddetli. Öncelikle bu yöntemin doğal üreme işleminden tamamen kopmuş olması şimşekleri üstüne çekmesi için yeterli oluyor. Bunun yanısıra, uzmanlar yaygın klonlama uygulamasının sakıncalarına dikkat çekiyor. Bu sakıncaların başında, klonlama sonucunda genetik açıdan özgün organizmaların azalacak olması ve genetik çeşitliliğin ortadan kalkması başı çekiyor. Genetik havuzdaki bu kısırlaşmanın da türlere evrimsel bir dezavantaj olarak yansıması olası görülüyor. Elbette üreme ve doğum gibi teolojik açılımı da olan olgulara gerçekleştirilen bu teknolojik uygulamalar başta Vatikan olmak üzere pek çok dini çevrenin de tepkisini çekiyor. VI- AIDS AIDS cinsel yolla, kan alışverişi ile ve doğumda anneden çocuğa geçmek sureti ile bulaşabiliyor. AIDS in oluşumu HIV adı verilen bir virüsün beyaz kan hücrelerine yerleşmesi ve bağışıklık sistemini felç etmesi ile görülüyor. Bugün dünya üzerinde 40 milyondan fazla AIDS hastası bulunmakta ve bu hastalığa henüz çare bulunabilmiş değil. Bu gerçek tüm dünya

5 toplumlarında ciddi bir endişenin doğmasına yol açıyor. Elbette bu endişelere bazı etik sorunlar da eşlik ediyor. Bu etik endişelerin başında AIDS hastalarının özel hayatlarının korunması ve özel hayatın gizliliği kuralına riayet edilmesi geliyor. Örneğin geçtiğimiz yıllarda bir avukatın AIDS tedavisi gördüğünün bir gazetede yayımlanması, o avukatın işini kaybetmesine yol açmış ve gazetenin yaptığı bu yayımın AIDS hastasının özel hayatına yaptığı olumsuz etki Amerikan kamuoyunda tartışılmıştı[1]. AIDS hastalarının gizliliğinin korunması, bu hastaların normal hayat şartlarını sürdürebilmesini sağlasa da, bir olumsuzluğu da beraberinde getiriyor. Pek çok AIDS hastası eşlerinden ya da cinsel partnerlerinden hastalıklarını gizleme yoluna gidiyor. Bu da AIDS hastalığının daha hızlı yayılmasına yol açıyor. Diğer etik sorun ise, AIDS e yakalanma riski yüksek bireylere uygulanan zorunlu AIDS testleri. Demokratik toplumlarda bireyin, sebepsizce tıbbi testlere zorlanması, kişilik haklarının ihlali sayılıyor. Ancak bu testlerin yapılmaması da hastalığın kontrol altına alınmasını güçleştiriyor. Bazen bir AIDS hastası, hasta olduğunu farketmeksizin, yıllarca pek çok sağlıklı bireyin HIV ile enfekte olmasına yol açabiliyor. AIDS hastalığının kesin tedavisi olmadığı, hastalığa bağlı ölüm oranının % 100 e yaklaştığı ve mevcut tedavilerin yüksek maliyeti düşünüldüğünde sorunun büyüklüğü daha iyi anlaşılabilir. Biyomedikal Etik Tartışmalarına Bir Örnek: Terri Schiavo: Güncel Bir Ötenazi Karmaşası Terri Schiavo 1990 yılının şubat ayına değin, beslenme bozukluğu sorunları ile boğuşan ve yakın dostları ile ailesi dışında kimsenin tanımadığı sıradan bir Floridalı idi. Ancak 1990 yılının Şubat ayında başlayan gelişmeler, Schiavo nun belki de tıp tarihine geçmesine neden oldu. Bu tarihte Schiavo nun vücudu beslenme bozukluklarından kaynaklanan potasyum dengesizliğine bağlı olarak iflas etti. Bu iflasın sonucu Schiavo nun beynine beş dakika süre ile oksijen ulaşmaması ve beyinde geri dönülmez hasarların oluşması idi. Schiavo için yepyeni ve zorlu bir hayat başlıyordu.tabi Schiavo nun ailesi, doktorları, Florida bölge savcısı, Florida bölge valisi ve hatta Beyaz Saray ı da içine alacak bir tıp etiği, hukuk ve dini inanç mücadelesi de bu yeni hayatın birer parçası olacaktı. Schiavo 1990 yılından geçtiğimiz bir kaç hafta öncesine kadar süren hayatının son evresini bir yoğun bakım ünitesine bağlı olarak ve bitkisel hayatta geçirdi. Bu sürecin getirdiği yıkımlar sadece Schiavo için değil ailesi için de ızdıraplarla dolu yıllara sebep verdi. 15 yıllık süreçte hastanelerde geçirilmiş ve 1 milyon doları aşan sağlık gideri olmuştu. Gerçi bu tutar sağlık sigortasının oluşturduğu bütçeden karşılanmıştı ancak bu bütöe de 3 yıl kadar önce tükenmişti. Biten sadece sağlık sigortasının bütçesi değildi, Schiavo nun evliliği de bu sürecin kurbanı idi.eşi Micheal Schiavo artık altı aylık bir bebeğin kapasitesine sahip eşini

6 terketmiş ve başka biriyle hayatını sürdürme kararını almıştı. Terri Schiavo nun ebeveynleri ve kardeşleri ise Terri nin düzeleceğine dair olan inançlarını kaybetmiyordu. TEŞEKKÜRLER Terri Schiavo davası konusunda beni bilgilendirdiği için Anıl Korkut a sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. İşte bu koşullar altında, Terri Schiavo nun durumu tüm olumsuzluğunu sürdürürken 2005 yılına girildi ve beklenmedik bir gelişme tüm Amerika hatta dünya kamuoyunun gözlerini bu olaya çevirmesine neden oldu. Eşi Micheal Schiavo nun isteği üzerine Florida Eyalet mahkemesi, Terri Schiavo nun beslenme ünitesinin kapatılmasına kara vermişti. Diğer bir deyişle Terri Schiavo nun ölüm fermanı imzalanmıştı. Terri nin ailesi bu duruma büyük tepki göstererek hukuk mücadelesi başlatmıştı ancak sonuç değişmeyecekti. Hatta Florida valisi Jeb Bush un mahkemenin kararına yaptığı hukuki itirazlar ve beyaz sarayın aksi yönde görüş bildirmesi de işe yaramıyordu. Ailenin tün itirazlarına, ülkenin muhafazakar hıristiyan derneklerinin tüm protestolarına karşın Terri Schiavo nun yoğun bakım ünitesinde beslenmesine 18 Mart tarihinde son verildi. KAYNAKLAR [1] Cox, M. P., Biomedical Ethics [2] Bioethics-An Introduction F:\biomedicalethics\[2]1992 Woodrow Wilson Activities Collection - Bioethics.htm [3] Terri Schiavo Autopsy Completed ml [4] Background On the Schiavo Case http.//www.cnn.com/2005/law/03/25/schiavo.qa/index.html Terri 18 Mart tarihinden sonra yaklaşık 2 hafta daha hayatta kalabildi ve 31 Mart günü beklenildiği üzere öldü [3,4]. Terri Schiavo dan geriye ötenazi üstüne cevapsız sorular kaldı? Bir hastanın ölüm kararını vermeye kim ya da kimler yetkilidir? Eşi, ebeveyni, bu kararı verme hakkına sahip midir? Doktorları...? Peki ya eyalet savcısı ya da ABD başkanı? Ölüm kararı ne zaman verilebilir? Acaba Terri Schiavo ya son bir şans verilse iyileşebilir miydi?

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi. TIP TARİHİ ve ETİK ANABİLİM DALI

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi. TIP TARİHİ ve ETİK ANABİLİM DALI Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi TIP TARİHİ ve ETİK ANABİLİM DALI Tıp Tarihi ve E,k AD Öğretim üyeleri Prof.Dr. M. Murat CİVANER Doç.Dr. Elif ATICI Yrd.Doç.Dr. Sezer KAFA Öğrenciler 9 Yüksek Lisans ve

Detaylı

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ VE ETİK SORUNLAR 12/11/2009

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ VE ETİK SORUNLAR 12/11/2009 YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ VE ETİK SORUNLAR 1 12/11/2009 Yardımcı üreme teknikleri bir açıdan kadının infertilite problemine ışık tutarken diğer yandan birçok riski ve problemi beraberinde getirmektedir.

Detaylı

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Skåne deki Temel Bakımda bulunan Ebe muayenehaneleri (Barnmorskemottagningarna) NEREYE BAŞ- VURABILIRIM? IKIZLERIM OLUR MU? BENİM İÇİN UYGUN MU? NORMAL MI? KAÇA

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Zülfü ARIKANOĞLU

Yrd.Doç.Dr. Zülfü ARIKANOĞLU Yrd.Doç.Dr. Zülfü ARIKANOĞLU ORGAN NAKLİ NEDİR? Vücutta görevini yerine getiremeyen bir organın yerine, canlı vericiden veya ölüden alınan yeni ve sağlam bir organın cerrahi yöntemlerle nakledilmesi işlemidir.

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

Sperm Bozuklukları Sperm Testi: Sperm testi nasıl yapılır, gerekli koşullar nelerdir?

Sperm Bozuklukları Sperm Testi: Sperm testi nasıl yapılır, gerekli koşullar nelerdir? Sperm Bozuklukları Sperm Bozuklukları Çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yarısında neden erkeğe bağlı olabilir. Dünya Sağlık Örgütü nün yaptığı araştırmalar doğrultusunda dünya genelinde erkeklerde

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

Yard. Doç. Dr. SEVTAP METİN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BİYO-TIP ETİĞİ VE HUKUK

Yard. Doç. Dr. SEVTAP METİN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BİYO-TIP ETİĞİ VE HUKUK Yard. Doç. Dr. SEVTAP METİN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BİYO-TIP ETİĞİ VE HUKUK İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...vii İÇİNDEKİLER...ix GİRİŞ...1 A. Temel Kavramlar: Biyo-Etik, Biyo-Tıp Etiği...1

Detaylı

Kanser Nedir? KANSER GERÇEĞİ

Kanser Nedir? KANSER GERÇEĞİ KANSER GERÇEĞİ Her dört insandan biri yaşamının bir döneminde kansere yakalanıyor, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bu gidişatla yalnızca 2020 yılında dünyaya 15 milyon yeni kanser vakası eklenecek.

Detaylı

TABURCUYUZ, YA SONRASI?

TABURCUYUZ, YA SONRASI? TABURCUYUZ, YA SONRASI? Uzm. Hemş. Emel DİLEK Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları ABD Annem, 67 yaşında, Emekli öğretmen, HT hastası, 2002 yılında geçirmiş olduğu beyin ameliyatı sonrası

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

Bu kitapçığın Türkçeye uyarlanmasına izin verdikleri için CCLG'ye teşekkür ederiz.

Bu kitapçığın Türkçeye uyarlanmasına izin verdikleri için CCLG'ye teşekkür ederiz. CCLG, Büyük Britanya ve İrlanda'da çocukluk çağı kanseri bakımı ve tedavisinde sorumlu kişilere profesyonel destek sağlayan bir kuruluştur. Çocukların daha iyi tedavi alabilmeleri için alanda çalışan uzmanları

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü 10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini

Detaylı

Bilgilendirilmiş Gönüllü Oluru

Bilgilendirilmiş Gönüllü Oluru Bilgilendirilmiş Gönüllü Oluru Prof. Dr. Yağız Üresin İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı ve Klinik Farmakoloji BD İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu İÜ Klinik

Detaylı

Farmakoloji Uzmanlık Eğitiminden Ne Bekliyoruz?

Farmakoloji Uzmanlık Eğitiminden Ne Bekliyoruz? Farmakoloji Uzmanlık Eğitiminden Ne Bekliyoruz? Dr. Burçak Deniz Dedeoğlu İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD. Trabzon, Ekim 2007 Tıbbi Farmakolog Farmakolog:

Detaylı

Hukuki Açıdan Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması. Prof. Dr. TEKİN MEMİŞ İstanbul Şehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Hukuki Açıdan Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması. Prof. Dr. TEKİN MEMİŞ İstanbul Şehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuki Açıdan Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Prof. Dr. TEKİN MEMİŞ İstanbul Şehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi CAMDAN İNSAN ÇAĞINDA Bir taraftan devletler HUKUK Bir taraftan devlet... Diğer taraftan

Detaylı

TPD Yeterlik Sınavı Açık Eğitim Modülleri Tecrübe Aktarımı DR GAMZE GÜRCAN

TPD Yeterlik Sınavı Açık Eğitim Modülleri Tecrübe Aktarımı DR GAMZE GÜRCAN TPD Yeterlik Sınavı Açık Eğitim Modülleri Tecrübe Aktarımı DR GAMZE GÜRCAN Eğitim- Şimdi ne yapıyoruz? Formal Eğitim İnformal Eğitim Non-formal Eğitim* Tıp Eğitimi -1910 (Flexner öncesi dönem): Usta-çırak

Detaylı

CERRAHİ KONTRASEPSİYON

CERRAHİ KONTRASEPSİYON CERRAHİ KONTRASEPSİYON CERRAHİ KONTRASEPSİYON KADINLARDA OVUMUN, ERKEKLERDE SPERMİUMUN GEÇTİĞİ KANALLARIN CERRAHİ BİR YÖNTEMLE KAPATILMASI İŞLEMİDİR. Kadında Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu) Artık çocuk

Detaylı

ANKARA NUMUNE HASTANESİ DR.BARI ÖZTÜRK

ANKARA NUMUNE HASTANESİ DR.BARI ÖZTÜRK ANKARA NUMUNE HASTANESİ DR.BARI ÖZTÜRK Amaç Biyomedikal etiğin dört temel ilkesi Araştırma etiğinin gelişimi Ülkemizde klinik ilaç araştırmalarında yasal düzenlemeler Hasta hakları yönetmeliği Hekimin

Detaylı

Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II. Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ

Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II. Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ Never Let Me Go (Beni Asla Bırakma) Yapım 2010, ABD Yönetmen: Mark Romanek Süre: 103 dakika Tür: Bilim Kurgu, Drama Filmde

Detaylı

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA ALZHEIMER ÇOCUKLARı (2012-2075 YıLLARı ARASı ALZHEIMER HASTA SAYıSı DEĞIŞIMI VE DAĞıLıŞı) Feride CESUR Yenimahalle Halide Edip Anadolu Sağlık Meslek Lisesi Coğrafya Öğretmeni İÇERİK Çalışmanın Amacı Alzhemer

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

KAPSAYICI EĞİTİM. Kapsayıcı Eğitimin Tanımı Ayrımcılığa Neden Olan Faktörler

KAPSAYICI EĞİTİM. Kapsayıcı Eğitimin Tanımı Ayrımcılığa Neden Olan Faktörler KAPSAYICI EĞİTİM Kapsayıcı Eğitimin Tanımı Ayrımcılığa Neden Olan Faktörler Sınıfında Yabancı Uyruklu Öğrenci Bulunan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Eğitimi 1 Kapsayıcı Eğitim Eğitimde kapsayıcılık

Detaylı

Halk Sağlığı-Ders 1 Hastalık ve Sağlık-Halk Sağlığının Doğuşu

Halk Sağlığı-Ders 1 Hastalık ve Sağlık-Halk Sağlığının Doğuşu Halk Sağlığı-Ders 1 Hastalık ve Sağlık-Halk Sağlığının Doğuşu Öğr. Gör. Hüseyin ARI 1 Hastalık ve Sağlık İnsanoğlu varoluşundan bu yana sonsuza dek yaşama isteği ile güdülenmiştir. Söz konusu güdü insanları,

Detaylı

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER Sağlık Dünya Sağlık Örgütü tanımlaması Biyolojik, ruhsal ve sosyal iyilik hali. Tıp Özgül bir kurama ve bu kuramdan biçimlenen yöntemle belirlenen uygulamalarla biyolojik,

Detaylı

Adli Psikolojiye Bakış ve Trafik Psikolojisi

Adli Psikolojiye Bakış ve Trafik Psikolojisi Adli Psikolojiye Bakış ve Trafik Psikolojisi Prof. Dr. Nebi Sümer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Adli Psikoloji Günleri Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi 21-22 Mart 2014 Gündem Türkiye nin trafik güvenliği

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ

DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Asistan Etik Eğitimi 20-21 Şubat 2015 DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ Yrd Doç Dr FUNDA GÜLAY KADIOĞLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi Tıp Tarihi

Detaylı

Palyatif Bakım Dr. Ezgi ŞİMŞEK UTKU Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı

Palyatif Bakım Dr. Ezgi ŞİMŞEK UTKU Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı w w w. k a n s e r. g o v. t r Dr. Ezgi ŞİMŞEK UTKU Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı a Genel Bakış DSÖ ne Göre Nedir? Palyatif bakım; yaşamı tehdit eden hastalıklardan kaynaklanan problemler

Detaylı

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMİ Uygulama Milli Eğitim Bakanlığı (Örgün /Yaygın eğitim) Pilot Uygulamalar (ERDEP) Sivil toplum kuruluşları (Akran eğitim

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

İnfluenza virüsünün yol açtığı hastalıkların ve ölümlerin çoğu yıllık grip aşıları ile önlenebiliyor.

İnfluenza virüsünün yol açtığı hastalıkların ve ölümlerin çoğu yıllık grip aşıları ile önlenebiliyor. Her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen bir solunum yolu enfeksiyonu olan grip, hastaneye yatışı gerektirecek kadar ağır hastalık tablolarına neden olabiliyor. Grip ve sonrasında gelişen akciğer enfeksiyonları

Detaylı

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI Yard. Doç. Dr. Hamide TACİR Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...xi GİRİŞ...1 Birinci Bölüm HASTANIN KENDİ

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir?

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? 1) 3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? A) Genetik yapısı aynı hücreler oluşur. B) Tür içi çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar. C) Eşeyli üreme için

Detaylı

Zorunlu meslek sigortası bizleri koruyor mu?

Zorunlu meslek sigortası bizleri koruyor mu? Zorunlu meslek sigortası bizleri koruyor mu? Doç. Dr. Mustafa Serinken Pamukkale Üniversitesi Acil Tıp AD. 1972 2010 1 Hekimler Hastalar 2 Hekimler Hekimler Hastalar Sigortacılar Hastalar Sigortacılar

Detaylı

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD AÇIKLAMA 2009-2012 Araştırmacı: - Konuşmacı: Lundbeck İlaçları AŞ (2009, 2010) Danışman: - Olgu 1 - Bize ayrımcılık yapılıyor

Detaylı

SAINT-JOSEPH LİSESİ EĞİTİM VAKFI ÖZEL KÜÇÜK PRENS OKULLARI ÖĞRENCİ KAYIT FORMU

SAINT-JOSEPH LİSESİ EĞİTİM VAKFI ÖZEL KÜÇÜK PRENS OKULLARI ÖĞRENCİ KAYIT FORMU SAINT-JOSEPH LİSESİ EĞİTİM VAKFI ÖZEL KÜÇÜK PRENS OKULLARI ÖĞRENCİ KAYIT FORMU ÖĞRENCİ ANNE BABA 1-ÖĞRENCİNİN / / 20 TC Kimlik Numarası (Gün, Ay, Yıl) Cinsiyeti Anne Baba Ayrı mı? Evet ise kiminle beraber

Detaylı

UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar. Celalettin GÖÇKEN

UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar. Celalettin GÖÇKEN UTERUS TRANSPLANTASYONU Etik ve Yasal Zorluklar Celalettin GÖÇKEN Uterus Transplantasyonu Bağışlayanlar Açısından Risk Alıcılar Açısından Risk Doğacak Çocuklar Mevzuata Dair Zorluklar SONUÇ Uterus Transplantasyonu

Detaylı

DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008

DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008 DANIÞMANLIK TEDBÝRÝ KARARLARININ UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLÝÐ Perþembe, 30 Ekim 2008 25 Ekim 2008 CUMARTESÝ Resmî Gazete Sayý : 27035 TEBLÝÐ Taþpýnar Muhasebe Devlet Bakanlýðý, Milli Eðitim

Detaylı

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır.

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır. Alzheimer hastalığı nedir, neden olur? Alzheimer hastalığı, yaşlılıkla beraber ortaya çıkan ve başta unutkanlık olmak üzere çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 3.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 3.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 2016-2017 KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ Yrd.Doç.Dr. Ayşegül YURT Dokuz Eylül Üniversitesi SBE Medikal Fizik AD. XV. Ulusal Medikal Fizik Kongresi, 2015 Trabzon Ülkemizde Tıp alanındaki

Detaylı

Biyoetik İhtisas Komitesi Prof. Dr. Meral Özgüç

Biyoetik İhtisas Komitesi Prof. Dr. Meral Özgüç Biyoetik İhtisas Komitesi Prof. Dr. Meral Özgüç UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi, Temel Bilimler ve Biyoetik Komiteleri Başkanı Komite Başkanı: Prof. Dr. Meral ÖZGÜÇ Temel Bilimler ve

Detaylı

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Yrd. Doç. Dr. Nezih VAROL Halk Sağlığı ve Adli Tıp Uzmanı SAHUMER Sağlık Hukuku Merkezi- Genel Müdür Pediatri de HASTA...? HASTA YAKINI...?

Detaylı

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi?

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi? Organ Doku Birimi ve Bağış Organ Bağışı Başka Hayatlara Can Katmaktır Organ bağışı nedir? Organ bağışı kişinin hayatta iken kendi özgür iradesiyle, organlarının bir kısmını veya tamamını ölümünden sonra

Detaylı

Işıl Tüzün Arpacıoğlu Kırklareli Üniversitesi Babaeski Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi i_tuzun@hotmail.com

Işıl Tüzün Arpacıoğlu Kırklareli Üniversitesi Babaeski Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi i_tuzun@hotmail.com YAPAY DÖLLENMENİN SOYBAĞINA ETKİLERİ Işıl Tüzün Arpacıoğlu Kırklareli Üniversitesi Babaeski Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi i_tuzun@hotmail.com Özet Üremeye yardımcı tekniklerden biri olan yapay döllenme;

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 2.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 2.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 2016-2017 KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır

Detaylı

İÇİNDEKİLER KISIM I PSİKOLOJİK DANIŞMA ETİĞİ İÇİN GENEL ÇERÇEVE. 1. Bölüm: Etiğe Giriş: Temel Kavramlar

İÇİNDEKİLER KISIM I PSİKOLOJİK DANIŞMA ETİĞİ İÇİN GENEL ÇERÇEVE. 1. Bölüm: Etiğe Giriş: Temel Kavramlar İÇİNDEKİLER Birkaç Söz: Kültüre Uyarlanarak Yenilenen ve Geliştirilen Yeni Baskı Üzerine...v Çeviri Editörünün Ön Sözü... xiii Çeviri Editörünün Teşekkürü...xv Ön Söz... xvii Teşekkür... xix KISIM I PSİKOLOJİK

Detaylı

ETİK.

ETİK. ETİK Etik nedir? Doğruyla yanlışı, haklı ile haksızı, iyi ile kötüyü, adil ile adil olmayanı ayırt etmek, doğru, haklı, iyi ve adil olduğuna inandığımız şeyleri yapmaktır. sokrates(ks).pps Etik, neyin

Detaylı

Akut Resusitasyon Araştırmalarında Bilgilendirilmiş Onam Alma - Uluslararası Durum Belirleme Anketi -

Akut Resusitasyon Araştırmalarında Bilgilendirilmiş Onam Alma - Uluslararası Durum Belirleme Anketi - Bu anket çalışması, bir uluslararası araştırma ekibi tarafından bilgilendirilmiş onam alınamayacak kişilerde akut resusitasyon çalışmalarındaki uluslararası kabul edilebilirlik ve düzenleyici durumu tespit

Detaylı

"DOĞAL TÜP BEBEK TEDAVİLERİ UYGULAMAYA BAŞLADIK"

DOĞAL TÜP BEBEK TEDAVİLERİ UYGULAMAYA BAŞLADIK Tüp bebekte son gelişmeler Tüp bebek tedavisinde gelişen teknoloji ile birlikte uzmanlar, tüp bebek yöntemine başvuran hastaların normal yaşantılarından kopmadan, daha az maliyetle tedavi olabileceklerini

Detaylı

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Prof.Dr. Zeynep ŞİMŞEK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ahlak nedir? Doğru, iyi ve adil değerlendirme yapmamızı sağlayan temel kurallar ve inanışlardır. E.k nedir? Ahlak anlayışımızı yansıtan karar ve davranışlardır. Mühendislik

Detaylı

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu

Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Hasta Bilgilendirme Formu Nörovasküler Cerrahi Öğretim Ve Eğitim Grubu Beyin-Omurilik Arteriovenöz Malformasyonları ve Merkezi Sinir Sisteminin Diğer Damarsal Bozuklukları Hasta Bilgilendirme Formu 5 AVM ler Ne Tip Sağlık Sorunlarına

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

Hekim Hakları U Z M. D R. M. R A Ş I T Ö Z E R

Hekim Hakları U Z M. D R. M. R A Ş I T Ö Z E R Hekim Hakları U Z M. D R. M. R A Ş I T Ö Z E R M E R A M E Ğ I T I M V E A R A Ş T ı R M A H A S T A N E S I A C I L T ı P K L I N I Ğ I 2 İçerik 3 1. Bireysel haklar 2. Hastaya ilişkin haklar 3. Topluma

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün; Epilepsi bir kişinin tekrar tekrar epileptik nöbetler geçirmesi ile niteli bir klinik durum yada sendromdur. Epileptik nöbet beyinde zaman zaman ortaya çıkan anormal elektriksel boşalımların sonucu olarak

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86 içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 Tarihsel Bakış Açısı 3 Erken Tarih 3 Yirminci ve Yirmi Birinci Yüzyıllar 3 Ergenliğe İlişkin Kalıpyargılar 6 Ergenliğe Pozitif Bir Bakış Açısı 7 Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

Beyin Ölümü ve Organ Bağışı Sürecinde E7k İkilemler

Beyin Ölümü ve Organ Bağışı Sürecinde E7k İkilemler Beyin Ölümü ve Organ Bağışı Sürecinde E7k İkilemler Mesleki yaşantımız sırasında karşılaştığımız soru ve sorunları irdelerken her zaman belirlenmiş kurallar yoktur. Burada ahlak ve vicdan ışığında sorun

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bu broşür, Bayındır Hastanesi Söğütözü (BHS) Genel Yoğun Bakım (Reanimasyon) süreci hakkında sizi aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.

Detaylı

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme CRC/C/TUR/Q/2-3 Dağıtım: Genel 16 Kasım 2011 Aslı: İngilizce Çocuk Hakları Komitesi Altmışıncı Oturum 29 Mayıs 15 Haziran 2012 Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin

Detaylı

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

Prof. Dr.İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 20.01.2016-23.01.2016. Haber Sayısı: 46

Prof. Dr.İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 20.01.2016-23.01.2016. Haber Sayısı: 46 Prof. Dr.İmirzalıoğlu Tarih Aralığı: 20.01.2016-23.01.2016 Haber Sayısı: 46 İÇİNDEKİLER No Haber Başlığı 1 21.01.2016 81HABER.COM Anne Karnındayken Bebeğinizin Sağlığını Merak Ediyorsanız 2 21.01.2016

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ DIŞI ARAŞTIRMALAR ETİK KURULU YÖNERGESİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ DIŞI ARAŞTIRMALAR ETİK KURULU YÖNERGESİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ DIŞI ARAŞTIRMALAR ETİK KURULU YÖNERGESİ AMAÇ Madde 1 (1) Bu yönergenin amacı KTO Karatay Üniversitesi Tıp Fakültesinde ve Sağlık Bilimleri Alanında

Detaylı

Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti. results you can trust

Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti. results you can trust Kan Uyuşmazlığı Halinde Anne Karnındaki Bebeğin Rh Kan Grubunun Tespiti results you can trust 444 58 09 BEBEĞİN RH KAN GRUBUNUN TESPİTİ KAN UYUŞMAZLIĞI VE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ = Rh pozitif kan hücreleri

Detaylı

HEPATİT TARAMA TESTLERİ

HEPATİT TARAMA TESTLERİ HEPATİT TARAMA TESTLERİ Hepatit Tarama Testleri (Hepatit Check Up) Hepatit taraması yaptırın, aşı olun, tedavi olun, kendinizi ve sevdiklerinizi koruyun. Hepatitler toplumda hızla yayılan ve kronikleşerek

Detaylı

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem

04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem 04.04.2016 Pazartesi İzmir Basın Gündem İkçü'de Hem Eğitim, Hem Sağlık! Sağlık Bakanlığı ile iş birliği yapan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, oluşturduğu üç aile sağlığı merkezinde bir taraftan

Detaylı

Gelişim Psikolojisi Ders Notları

Gelişim Psikolojisi Ders Notları Gelişim Psikolojisi Ders Notları Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL www.gunescocuk.com Tanımlar Büyüme: Organizmada meydana gelen sayısal (hacimsel) değişiklikler Olgunlaşma: Potansiyel olarak var olan işlevin

Detaylı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Hak Kavramı Herhangi bir varlığın, kanuni veya ahlaki gerekçelerle, sahip olması veya yapabilmesi olağan şeyler.. Hak Kavramı Kazanımlara

Detaylı

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Dr. İsmail Dölen Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinataloji Derneği IX. Ulusal Kongresi 24-27 Eylül 2014, İstanbul Prenatal Test Çeşitli metotlarla embrio/fetusun

Detaylı

Spina bifida gebeliğin ilk 28 gününde anne henüz hamileliğinin farkında değilken meydana gelmektedir. Genetik nedenler, maternal alkolizm gibi

Spina bifida gebeliğin ilk 28 gününde anne henüz hamileliğinin farkında değilken meydana gelmektedir. Genetik nedenler, maternal alkolizm gibi SPİNA BİFİDA SEKELİ Spina bifida gebeliğin ilk 28 gününde anne henüz hamileliğinin farkında değilken meydana gelmektedir. Genetik nedenler, maternal alkolizm gibi çeşitli teratojen faktörler ve annede

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene Sağlık-NET Projesi İş Kuralları Kılavuzu T.C. Sağlık Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı Tarih : 23.06.2008 Sürüm : 2.0 Doküman Tarihçesi Sürüm Tarih Değişiklik MSVS 1.0 02.01.2008 İlk Yayın Genel

Detaylı

KÜTAHYA KAMU HASTANELERĠ BĠRLĠĞĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠ EVDE SAĞLIK HĠZMETLERĠ

KÜTAHYA KAMU HASTANELERĠ BĠRLĠĞĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠ EVDE SAĞLIK HĠZMETLERĠ KÜTAHYA KAMU HASTANELERĠ BĠRLĠĞĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠ EVDE SAĞLIK HĠZMETLERĠ (TEMMUZ 2014 ) SAMİ AKPINAR UZMAN Evde Sağlık Hizmetinin Sunumu:10.03.2005 Tarih ve 25751 sayılı resmi gazetede yayınlanan usul

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım.

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. 4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. Heyecanımız dorukta! Çanta, önlük, ders malzemeleri, kışlık giysiler, ayakkabı.

Detaylı

YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Yumurta tipleri : Çeşitli hayvan yumurtaları, taşıdıkları lecithus (vitellus) maddesinin azlığına

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KETORAL vajinal suppozituar Vajina içerisine uygulanarak kullanılır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Ketokonazol. Her bir KETORAL vajinal suppozituar, 400 miligram ketokonazol içerir. Yardımcı maddeler:

Detaylı

1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 8.SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 8.SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN VE TEKNOLOJİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı