YÖNET C ÖZET. çindekiler. Yönetici Özeti s Giri s.2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YÖNET C ÖZET. çindekiler. Yönetici Özeti s.1. 1. Giri s.2"

Transkript

1 T Ü R K Y E Ç N Y E N B R F I R S A T P E N C E R E S : T I P T U R Z M G Ö R Ü B E L G E S çindekiler Yönetici Özeti s.1 1. Giri s.2 2. Küresel Sa lık Harcaması ve Turizm Perspektifiyle Tıp Turizmi s.3 2.a. Tıp Turizmi Nedir? 2.b. Küresel Sa lık Harcamaları 2.c. De i en Konjonktür 2.d. Küresel Turizm Sektörü 3. Dünyada Tıp Turizmi s.7 3.a. Öne Çıkan Tedaviler 3.b. Tercih Edilme Kriterleri 3.c. Öne Çıkan Ülkeler 4. Tıp Turizminde Güçlü Bir Alternatif: Türkiye s.10 4.a. Geleneksel Turizmde Türkiye'nin Gücü ve Zafiyeti 4.b. Türkiye'nin Hızla De i en Sa lık Hizmetleri Altyapısı 4.c. Tıp Turizminde Türkiye için Öncelikli Pazarlar 4.d. Türk Tıp Turizminin Bile enleri YÖNET C ÖZET Geli mi ülkelerin sa lık harcamaları ve tedavi ücretleri yıllardır artmakta ve artmaya devam ediyor. Bu nedenle ba ta ABD olmak üzere birçok geli mi ülkenin vatanda ı daha ucuz ve daha kaliteli tıbbi tedavi hizmeti alabilmek için kıtalar arası seyahat ediyor. Bu da aslında eski olan ama son yıllarda hızla büyüyen bir sektörün yıldızının parlamasına neden oluyor: Tıp turizmi veya tıp amaçlı seyahat. Türk özel sa lık sektörü hızla büyümekte ve geli mektedir. Ülkemizde sa lık sektörünün kabuk de i tirdi i bu dönemde özel sektör ve siyasi otorite ortak bir vizyon etrafında kenetlenerek Türkiye'yi uluslararası tıp turizminin güçlü alternatiflerinden biri haline dönü türebilir. Gelecekte sektörün önemli bir boyutunu olu turması öngörülen tıp turizminde Türkiye'nin güçlü bir markaya dönü erek küresel talepten azami pay elde etmesi ülkemiz için sadece ekonomik bir kazanç olarak de il, topluma sunulan sa lık hizmetlerini artırması açısından da kritik öneme sahiptir. Tıp turizmi açısından ülkemizi tercih edilen destinasyonlarından biri yapmak için her eyden önce çok boyutlu olan bu sektörün dinamiklerinin iyi tespit edilmesi ve ortak bir misyonun belirlenmesi gerekmektedir. Kamu, özel sektör ve sivil toplum Türkiye'yi iddialı bir tıp turizmi merkezine dönü türmek için gerçekçi bir stratejiyi ve eylem planını uygulamalıdır. Bu amaçla ilgili tüm tarafların ortak bir platformda bir araya gelerek Tıp Turizmi Koordinasyon Birimi nin hayata geçirilmesi bu yolda atılacak ilk adım olacaktır. 5. Türkiye Açısından Tıp Turizminin Ekonomik Boyutu ve Di er Etkileri s Tıp Turizmine Giden Yolda Türkiye s Öneriler - lk Adımlar Ekler s.20 TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 1

2 1. G R Ülkemizdeki ekonomik geli meler ı ı ında sa lık sektörü hızla geli mektedir. TÜS AD Sosyal ler Komisyonu bünyesinde faaliyet gösteren Sa lık Çalı ma Grubu'na ba lı olarak kurulmu ve ülkemizdeki sa lık konularıyla ilgili politikalar ve çalı malar üreten çe itli alt çalı ma grupları bulunmakta olup, söz konusu gruplardan bir tanesi Tıp Turizmi Alt Çalı ma Grubu'dur. Tıp Turizmi Alt Çalı ma Grubu, küresel tıp turizmini ve ülkemizin bu önemli sektördeki potansiyelini ortaya koyan bir çalı ma yaparak hızla büyüyen pazardan azami ekilde faydalanabilmesi için bu çalı mayı hazırlamı tır. 1990'lara kadar büyük bir bölümü kamu tarafından sa lanan sa lık sektörü özellikle geçti imiz 10 yılda özel yatırımların hızla artmasıyla kabuk de i tirmeye ba lamı tır. Büyük ölçekli, altyapısı kuvvetli, ikinci ve üçüncü düzey sa lık hizmetini bütüncül bir yakla ımla sunabilen özel sa lık kurulu larının sayısı hızla artmaya devam etmekte, bu geli me ülkemizde mevcut sa lık hizmet anlayı ını de i tirirken hastaların beklentilerinin yükselmesine yol açmaktadır. Sa lık sektöründe nitelikli hizmet arzının artmasıyla beraber özel sa lık sigorta irketleri de daha kapsamlı poliçeler geli tirmi, aynı zamanda dünyanın en geli mi pazarlarında görülen son teknolojiye yatırım yapan sa lık kurulu ları, etkin ve profesyonel sa lık hizmetleri yönetimi sayesinde verimliliklerini artırarak Türk sa lık sektörünün niteli ini hızla de i tirmi tir. Bu süreçte nitelikli hekimler, tanı ve tedavide kullanılan ileri teknoloji ve tıbbi standartların en üst seviyeye çekilmesiyle birlikte ba arılı tıbbi sonuçlar alınmaya ba lanmı tır. E itim hastaneleri ile rekabet edebilir hale gelen nitelikli özel hastaneler rekabetçi fiyatların da katkısıyla, son yıllarda yurtdı ında bu standardı olu turamamı ülkelerin vatanda larının da ba vurdu u birer adres haline gelmi tir. Özel hastaneler hem standartlarını yüksek seviyede tutabilmek ve sa lıkta kaliteli hizmeti uzun vadede sürdürebilmek, hem de uluslararası düzeyde niteli inin tescillenmesi için sa lıkta uluslararası kaliteyi belgeleyen Joint Commision International (JCI-Uluslararası Ortak Komisyon) tarafından akredite edilmektedirler. Sonuçta yüksek standartlarda hizmet verebilen sa lık kurulu larımızın sayısının artması ile ülkemizin, küresel tıp turizminde güçlü bir hizmet sunucu olabilme potansiyeli de kuvvetlenmi tir ve kuvvetlenmeye de devam etmektedir. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 2

3 2. KÜRESEL SA LIK HARCAMASI VE TUR ZM PERSPEKT F YLE TIP TUR ZM 2.a. Tıp Turizmi Nedir? Tıp turizmi son yıllarda daha çok ilgi gösterilen ve hızla büyüyen bir sektör olarak dikkat çekmektedir. Aslında insanların ihtiyaç duydu u tedaviyi elde etmek amacıyla seyahat etmesi yüzyıllardır süregelen bir durumdur. Bu faaliyet 20. yüzyılın son çeyre inde tıp turizmi olarak tanımlanmaya ba lanmı tır. Ancak 21. yüzyılla birlikte bu alandaki geli meler dikkate alındı ında, nitelikli ve ucuz tıbbi tedavi hizmeti alabilmek için ülkeler arası seyahati tıp turizmi olarak adlandırıp böylesi önemli bir hizmeti salt turizm adı altında tanımlamak günden güne daha az itibar gören bir yakla ımdır. Fakat henüz daha uygun bir tanım geli tirilemedi i için tıp turizmi ifadesi yaygın olarak kullanılmaktadır. Günümüzde tıp turizmini öne çıkaran temel dinamikler unlardır: Tedavi masraflarından büyük miktarda tasarruf edilmesi, Bir hastanın ba ka bir ülkede kendi ülkesine kıyasla daha kaliteli sa lık hizmeti alabilmesi, Geli mi pazarlarda, var olan standart sigorta paketi dı ında kalan tedavilerin sigorta irketi tarafından kar ılanmaması nedeniyle ilgili masrafın hasta tarafından üstlenilmesi, Sigorta kapsamı dı ında olan cerrahi müdahalelerin yaygınla ması (estetik vs.), Ameliyat gerektiren tedavilerde, sıra beklemeksizin bir ba ka ülkede hızla hizmet alınabilmesi, Uluslararası sa lık standartlarının yaygınla ması, teknoloji ve hizmet sunumunda geli mekte olan ülkelerin geli mi ülkelerin standartlarını yakalaması, Yeni ve farklı bir ülkeye gitmenin hasta üzerindeki pozitif psikolojik etkisi, Tüm bu unsurlar geli mi ülke vatanda larını, kendi ülkeleri dı ında geli en yeni alternatiflere yöneltmi ve sa lık hizmetlerinde geli mi ülkelere do ru olan hareketlili i zaman içinde tersine çevirmi tir. Bunun dı ında bir ülkeyi ziyaret etmenin ve yeni yerler görmenin hasta üzerindeki olumlu psikolojik etkisinin bir avantaj oldu u da genel kabul görmektedir. Di er taraftan tıp turizmi, yılın her zamanına denk dü en bir yapı arz etti i için, genellikle yaz aylarına özgü sezonluk olarak dü ünülen turistik faaliyetlerinden ayrı ır. Ayrıca her zaman olmasa bile, hastalara refakat eden aile bireylerinin bulunması bu sektörün yarattı ı ekonomik katkıyı büyütür. Tıp turizminin arkasındaki temel dinamikleri anlamak için küresel sa lık harcamalarını, dünyada hızla de i en sa lık hizmetlerinin çehresini ve turizm sektöründeki geli meleri incelemek gereklidir. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 3

4 2.b. Küresel Sa lık Harcamaları Dünya, sa lık için her yıl daha çok para harcamaktadır. Küresel toplam sa lık harcaması 2006'da 4,1 trilyon doları (ABD doları) a mı olup, bu rakam 48 trilyon dolarlık toplam küresel gayri safi yurtiçi hasıla (GSY H)'nın %8.5 ini olu turmaktadır arasında dünyada ki i ba ına sa lık harcaması %22 artarak, 1998'de ki i ba ına 523 dolar iken 2006'da 639 dolara yükselmi tir. Bu artı oranı Ekonomik Kalkınma ve birli i Örgütü (OECD) ülkelerinde %30'dur. 30 üyeden olu an ve ço unlu u yüksek gelirli ülke statüsünde olan OECD ülkelerinde ki i ba ı ortalama yıllık sa lık harcaması dolardır. OECD ülkeleri dünya nüfusunun %18'ini olu turmakla birlikte dünya toplam sa lık harcamalarının %80'ini gerçekle tirmektedir. ABD'nin 2005'te gerçekle tirdi i gayri safi yurtiçi hasıla (GSY H) nın %15.3'ü sa lık giderlerinden olu maktadır. Onu %11'in üzerindeki sa lık giderleri ile sviçre ve Fransa izlemektedir. OECD ortalamasıysa %9 dur (bkz. Tablo 1). Tablo 1: OECD Ülkeleri Sa lık Harcamaları GSY H Payı ,0 16,0 15,3 14,0 % 12,0 10,0 8,0 11,6 11,1 10,7 10,3 10,2 10,2 10,1 9,8 9,5 9,1 9,1 9,1 9,0 9,0 8,9 8,3 8,3 7,9 7,6 7,5 7,5 7,2 7,1 6,0 6,4 6,2 6,0 4,0 2,0 0,0 ABD sviçre Fransa Alm anya Belçika Avusturya Portekiz Yunanistan Kanada zlanda Danim arka isveç Norveç ORTALAMA Yeni Zenlanda ta lya n giltere spanya Lüksem burg Türkiye Finlandiya rlanda Çek Cum. Slovak Cum. M eksiko Polanya Kore Kaynak: OECD Health Data, 2007 TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 4

5 Bu çerçevede de erlendirildi inde ABD de yılda ki i ba ına dolarlık sa lık harcaması yapılırken OECD ülkeleri ortalamasının dolar oldu u ortaya çıkmaktadır (bkz. Tablo 2). Tablo 2: OECD Ülkeleri Ki i Ba ına Toplam Sa lık Harcaması ve Kamu Payı Ki i Ba ına Toplam Sa lık Harcaması Kamu Payı Satın alma gücü paritesi ($) % 0 0 ABD Lüksemburg Norveç sviçre Avusturya zlanda Belçika Fransa Kanada Almanya Avustralya Danimarka Hollanda Yunanistan rlanda sveç OECD Ortalama Birle ik Krallık talya Japonya Yeni Zelanda Finlandiya spanya Portekiz Çek Cumhuriyeti Macaristan Kore Slovakya Polonya Meksika Türkiye Kaynak: OECD Health Data, 2007 Geli mi ülkelerin kar ı kar ıya oldu u sa lık yükü bu ülkelerde tüm sosyal ve özel sigorta sistemini zora sokmaktadır. Batılı ülkelerde nüfusun ya lanması ve sa lık hizmetlerine olan talebin daha da artması ekonomileri her geçen gün daha fazla zorlamaktadır. Di er taraftan geli mi ülkelerde tedavi giderlerinin sigorta sistemi tarafından kar ılanmasının fiyatları artırdı ı da bir gerçektir. Bu da bumerang etkisi yaparak sigorta sisteminin üzerindeki maddi yükü daha da a ırla tırırken özellikle sigortasız veya sınırlı sigorta paketi bulunan milyonlarca insanın nitelikli tıbbi tedaviye ula masını çok sınırlamaktadır. Geli mi ülkelerdeki yüksek fiyatlar hastaların tedavilerini kendi ceplerinden kar ılamalarına imkân vermezken, bu ülkelerdeki yüksek fiyatlar sadece sigortasız kitleleri de il i verenleri ve sigorta fonlarını da tehdit etmektedir. Bu durum da tıp turizmini tetiklemektedir. 2.c. De i en Konjonktür 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren tıp biliminin hızla geli mesi ile birlikte zengin hastalar kıtaları a arak en ileri tedavilere eri ebilmekteydi. Bu durum yepyeni bir açılıma hayat veren 3 önemli geli me ile de i ti. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 5

6 Öncelikle, e itim sektörü globalle tikçe tıp e itimi için geli mekte olan ülkelerden geli mi ülkelere giden ö renci sayısı hızla arttı. Aynı zamanda modern tıpta kullanılan ileri teknolojiler dünya çapında tedarik edilmeye ba landı. Bu durum geli mekte olan ülkelerin sa lık alanındaki i gücü niteli ini hızla yükseltti ve tedavi amaçlı teknolojik cihazlar bu ülkelerde de hastaların hizmetine sunuldu. kinci olarak, geli mi ülkelerde ya ayan diaspora, (örne in ngiltere deki Hint yada Pakistan asıllı vatanda lar) son 10 yılda kendi ülkelerinden çok daha ucuz ve kaliteli tedavi hizmetini kökenlerinin uzandı ı anayurtlarında satın alma fırsatı buldular ve bu farkı ya adıkları ülkeye dönünce tanıtma imkanı buldular. Son olarak, geli mi ülkelerde sa lık masrafları gerek bireyler gerekse sosyal sigorta sistemi üzerinde çok büyük bir maddi yüke dönü tü. Kendini etkin tıbbi çözüm merkezi olarak sunan ülkeler, alternatif tedavi merkezi olarak ön plana çıkmaya ba ladı. Bu geli meler, dünyada tıp turizminin hızla büyümesine yol açmı tır. Tıp turizmi, fırsatları iyi de erlendirmek ve güçlü bir özel sa lık altyapısı kurmak isteyen ülkeler için tarihi bir fırsat penceresi sunmaktadır. 2.d. Küresel Turizm Sektörü 20. yüzyılın en önemli sosyal, politik ve ekonomik geli melerinden biri hiç üphesiz küresel turizm sektöründeki ilerlemedir. Zenginle menin ve mobilitenin tetikledi i turizm sektörü, toplumlar arası ili kilerin, ülkeler arası etkile imin ve ekonomik kalkınmanın en önemli itici güçlerinden biri olmu tur. Dünya Turizm Örgütü verilerine göre arasında seyahat eden turistlerin sayısı her yıl ortalama %6.5 artmı olup, söz konusu oran son 20 yılda daha da yükselmi tir. Turist sayısı 1990'da yakla ık 450 milyonken bu rakam 2006 sonu itibariyle 842 milyona çıkmı tır. Aynı dönemde 270 milyar dolar olan küresel turizm harcaması 733 milyar dolara yükselerek, dünyada her gün 2 milyar dolarlık bir turizm harcaması yapılmaya ba lanmı tır. Son 20 yılda içerik açısından çe itlenerek pek çok farklı zevke ve beklentiye uygun olarak çe itlenen turizm sektörünün son yıllarda güçlenen bir kolu da sa lık turizmi olmu tur. Basit anlamıyla ifa bulma amaçlı turizmi kapsayan sa lık turizminin bir dalı da tıp turizmidir. Genelde sa lık turizminin bir parçası olarak tanımlanmasına ra men tıp turizminin geçmi i geleneksel turizmden çok farklıdır. Küresellik önemli bir kavram olarak uluslararası literatüre yerle meden çok önce tıp turizminin önemli bir özelli i olarak ortaya çıkmı tır. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 6

7 3. DÜNYADA TIP TUR ZM 2006 yılında küresel tıp turizminden brüt olarak 60 milyar dolar elde edilmi tir. McKinsey & Company'nin yaptı ı bir ara tırmaya göre bu rakamın 2012'de 100 milyar dolara çıkması beklenmektedir. Tıp turizmine ili kin sınırlı ara tırma ve veri bulunmakla birlikte 2005 yılında 500 bin ABD vatanda ının tedavi amaçlı olarak geli mekte olan ülkelere seyahat etti i tahmin edilmektedir. 3.a. Öne Çıkan Tedaviler Önceleri estetik ameliyatı gibi kozmetik amaçlı cerrahi masraflarını dü ürmek için geli mekte olan ülkelere yönelen hastalar, zaman içinde daha karma ık ve önemli tedaviler için de ülkeler arası seyahat etmeye ba lamı tır. Tablo-3: Küresel Tıp Turizminde Öne Çıkan Tedaviler Karma ık Tedavi Gerektiren Hastalıklar Kanser tedavisi Kalp ve damar tedavileri Nöroloji ve beyin cerrahisi Tüp bebek uygulamaları Tüm ileri tanı ve tedavi yöntemleri (pet bt, gamma knife, cyberknife, ileri radyoterapi yöntemleri) Transplant Ortopedi Nükleer tıp Diyaliz Romatizma A rı yönetimi Rehabilitasyon Estetik Tıp Hizmetleri Plastik cerrahi Cilt tedavisi Sa lık kontrolü Kilo formunu geri kazanma Masaj ve SPA Dengeli beslenme - teori & pratik Cilt hastalıkları Di Tedavisi mplant Estetik Di hekimli i Gülme hattı tasarımı Lazer tedavisi Di beyazlatma Seramik dolgu Porselen kaplama Kron ve köprü Di eti hastalıkları Di bakımı (çocuklar ve bebekler için) Görme Bozuklukları Tedavileri Lasik ameliyatları Di er göz hastalıkları TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 7

8 3.b. Tercih Edilme Kriterleri Yapılan ara tırmalara göre çe itli tedaviler ve cerrahi müdahaleler için bir hastanın yabancı bir ülkeye gitmesini tetikleyen temel kriterler bulunmaktadır. Buna göre tercih yapılırken; Sa lanan toplam maddi tasarruf, Tedavi görülecek ülkeye kar ı hissedilen kültürel ve duygusal ba, Seyahat edilecek mesafe, Cerrahi müdahalenin sıra beklemeden yapılabilmesi, Gidilen ülkede kalınması gereken süre, O ülkenin itibarı/imajı, O ülkenin uzmanla tı ı dal (varsa) etkenleri arasında bir denge gözetilmektedir. Maddi tasarrufun yanı sıra geli mi ülkelerde bazı tedaviler için aylarca sıra beklenmesi tıp turizmini geli tiren önemli bir etken olarak ön plana çıkmaktadır. Ayrıca tedavinin olabildi ince kısa süreli olması ve tercihen yakın bir ülkede gerçekle mesi hastaların kararlarını belirleyen di er önemli iki faktördür. Uzmanlar, zaman ve mesafe parametreleri dı ında bir hastanın kendi ülkesindeki tedavi (ameliyat) maliyetinin bin dolardan yüksek oldu u durumda seyahat kararını almaya de er buldu unu belirtmektedir (Milstein A, Smith M. America s new refugees-seeking affordable surgery offshore New England Journal of Medicine. Vol 355: October 19, 2006). Yapılan anket çalı malarına göre 10 bin doları a an tasarruflar söz konusu oldu unda sigortasız hastaların %38'i, sigortalılarınsa %25'i ba ka bir ülkeye seyahat etmeye niyetlenebilece ini ifade etmi tir (Herrick, Devon M. Medical Tourism: Global Competition in Health Care - NCPA Policy Report No. 304). Di er taraftan yapılan bir ba ka ara tırmaya ( Medical Tourist Survey: 2008 Report, Instuition Communication ve göre tedavi amacıyla yurtdı ına giden ngiliz hastaların %97'si tedavi olmak için tekrar ba ka ülkeye gidebileceklerini beyan etmi tir. Üstelik bu hastaların %96 sının muhtemelen ve kesinlikle aynı tedavi merkezine tekrar gidece i belirtilmektedir. Ara tırmanın bir ba ka önemli bulgusu tıp turizmine yönelen ülkeler için çok kritik bir etkiyi ortaya koymaktadır: Tedavi gören hastaların %97'si arkada larına veya akrabalarına da yurtdı ında tedavi görmelerini önermektedir. Yapılan tahminlere göre tıbbi tedavi amacıyla ba ka ülkelere seyahat edecek ngiliz vatanda larının sayısının 2010'da 'e ula aca ı ve 1.8 milyar dolarlık bir pazar yaratacakları tahmin edilmektedir ( Report on health tourism Special Report Publishing, Sunday Telegraph). Ki isel giri imlerin dı ında i verenlerin ve irket bünyelerinde yer alan çalı an ve emeklilik kurumlarının da en iyi tedaviyi, olabilecek en ucuz maliyetle kar ılayabilmek için sorumlu oldukları ki ileri alternatif ülkelere yönlendirdikleri bilinmektedir. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 8

9 3.c. Öne Çıkan Ülkeler Geli en tıp turizmi sayesinde tedavi masraflarından %15-80 arasında bir tasarruf sa lanabilece i biliniyor. Halen dünyada 1 milyon üzerinde hastanın tedavi amacıyla ba ka ülkelere seyahat etti i tahmin edilmektedir. Bu hastalar, 4 kıtada 28 ülkeden birini tercih etse de bazı ülkeler ön plana çıkmaktadır. Günümüzde en çok tedavi amaçlı turist çeken ülkelerin ba ında Tayland gelmektedir (Bhangale, Vijay Prof., Medical Tourism: Taking off in a big way in India ). 2005'te Tayland'ı 1 milyonun üzerinde yabancı hastanın ziyaret etti i tahmin edilmektedir. Bu ülkeyi yakla ık 500 bin yabancı hastayla Hindistan ve 250 bin yabancı hastayla da Singapur (Küresel tıp turizminin önemli bir oyuncusu olan Singapur'la ilgili detaylı bilgi Ek-1'de yer almaktadır) takip etmektedir ( Medical Travel Industry - Analysis and Strategy Georgetown University McDonough School of Business). Ucuz ve ba arılı tedavi dı ında bir tıp turizmi merkezi olarak Tayland'ı ön plana çıkaran unsurların ba ında ülkenin güçlü turizm altyapısının sa ladı ı imkânlar yer alır. Bu altyapı özelikle hastanede tedavi öncesinde ve sonrasında hastalara (ve yakınlarına) önemli avantajlar sa lar. Hindistan ise geli mi bir tıp altyapısının yanı sıra ngilizce'nin çok yaygın olarak kullanılmasıyla da bir tercih sebebidir. Bu ülkelerden alınan tıbbi hizmetler nedeniyle sa lanan tasarruf muazzam farklar ortaya koymaktadır. Örne in, ngiliz Ulusal Sa lık Sistemi (NHS)'nde dolara mal olan bir omuz ameliyatı Hindistan'da dolara gerçekle ebilmektedir. Üstelik ameliyat için randevu ilk ba vurudan 10 gün sonraya verilebilmektedir (www.treatmentabroad.com). Benzer ekilde ABD'de 30 bin dolar tutan bir kalp ameliyatı Yeni Delhi'nin nitelikli bir hastanesinde sadece 4 bin dolara mal olmaktadır. Diz kemi i de i imi için Hindistan ve Singapur'da bin dolar arasında de i en maliyet ABD'de 30 bin doların altına dü memektedir. ABD'de 4,500 dolara mal olabilen basit bir estetik burun ameliyatı Hindistan'da sadece 850 dolara gerçekle mektedir (Herrick, Devon M., Medical Tourism: Global Competition in Health Care - NCPA Policy Report No. 304). Tıp turizminin potansiyelini en iyi anlayan ülkelerin ba ında Hindistan gelmektedir. Siyasi otoritenin özel sektörle ortak hareket etmesiyle tıp turizminde stratejik bir bakı açısı izleyen bu ülke önümüzdeki yıllarda tıp turizminin geli mesi için sektöre 6.5 milyar ABD doları kaynak ayıraca ını duyurmu tur ( Medical tourism gets shot in arm The Economic Times, 25 Kasım 2007). Turizm Bakanlı ı tarafından harcanacak bu kaynakla uygun bütçeli hastaneler ve hasta yakınlarının konaklama imkânlarını artırmak amacıyla oteller in a edilecektir. Tedavi amacıyla Hindistan'a giden turistlerin sayısının yılda ortalama %28 artarak 2012'de bir milyon sınırını a ması beklenmektedir ( Indian Tourism Industry Forecast RNCOS). Halen dünya çapında 30'a yakın ülke tıp turizminde ön plana çıkmaktadır. Bunlar arasında geli mi ülkelerin yanı sıra geli mekte olan ülkeler de dikkat çekmektedir (bkz. Tablo 4.) TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 9

10 Tablo-4: Küresel Tıp Turizminde Öne Çıkan Ülkeler Asya/Orta Do u K. ve G. Amerika Avrupa Afrika Birle ik Arap Emirlikleri ABD Almanya Güney Afrika Çin Arjantin Belçika Tunus Güney Kore Brezilya Çek Cum. Hindistan Ekvator spanya srail Kanada sviçre Malezya Kolombiya talya Singapur Kosta Rika Polonya Suriye Meksika Portekiz Tayland Türkiye Kaynak: Medical Tourism, Globalization of the Healthcare Marketplace Michael D. Horowitz, Jeffrey A. Rosensweig, A. Jones 4. TIP TUR ZM NDE GÜÇLÜ B R ALTERNAT F: TÜRK YE Türkiye'de, tıp turizminden ziyade sa lık turizmi yeni bir sektör olarak ilgili çevrelerde ve ilgili bakanlıklarda gündeme gelmekte ve basında konu edilmektedir. Turizm gibi e lence a ırlıklı bir hizmet sektörüyle, insan hayatını ve kalitesini do rudan etkileyen sa lık hizmetlerinin yan yana geldi i sa lık turizmi, genellikle Türkiye'nin zengin termal ve di er ifa verici kaynaklarına, nitelikli SPA ve masaj salonlarına yabancı turist çekmek olarak algılanmaktadır. Oysa tıp turizmi bunlardan ayrı olup, tıp turizminde ba arılı olmak için hakim olması gereken anlayı di er turizm sektörlerinden çok farklıdır. Bu önemli farkın altını çizdikten sonra Türkiye'nin küresel tıp turizminde güçlü bir oyuncu olabilecek potansiyeli ta ıdı ını vurgulamak gereklidir. Söz konusu potansiyeli gerçekle tirmenin birinci ko ulu, özel sektörle siyasi otoritenin tıp turizmiyle ilgili ortak bir vizyon ve misyon etrafında kenetlenerek, Türkiye için önemli bir ekonomik ve toplumsal fayda sa lamayı hedeflemesidir. Ba arılı bir tıp turizmi sektörünün hayata geçirilmesinin, Türkiye'nin küresel imajına çok büyük bir katkı sa layaca ını da unutmamak gerekir. 4.a. Geleneksel Turizmde Türkiye'nin Gücü ve Zafiyeti Bacasız sanayi olarak da tanımlanan turizmde, 1980'lerin ortasından itibaren yürütülen bütünsel bir strateji ve devlet tarafından sa lanan destekler sayesinde 2006 yılında Türkiye dünyanın 11. en büyük turizm destinasyonu olmu tur. 2008'de toplam 31 milyon yabancı ziyaretçi a ırlanmı ve yakla ık 22 milyar dolar gelir elde edilmi tir arasında Türkiye'ye gelen yabancı turist sayısında %33'lük bir artı olmasına ra men turizm gelirlerinde herhangi bir artı sa lanamamı, turist ba ına elde edilen ortalama gelir dü mü tür. Buna göre 2006'da bir turist ortalama 728 dolar harcarken 2008'de bu rakam 708 dolara gerilemi tir (http://www.tuik.gov.tr). TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 10

11 Turizm Bakanlı ı tarafından hazırlanan Türkiye Turizm Stratejisi 2023/Eylem Planı te belirlenen stratejik yakla ımlar çerçevesinde yapılacak çalı maların tamamlanması, geli tirilmesi öngörülen bölgelerdeki altyapı ve konaklama ihtiyaçlarının kar ılanması durumunda, 2023 yılında, 63 milyon turist, 86 milyar dolar dı turizm geliri ve turist ba ına yakla ık dolar harcamaya ula ılması öngörülmektedir (http://www.kultur.gov.tr/tr/tempdosyalar/ TTStratejisi2023.pdf). 4.b. Türkiye'nin Hızla De i en Sa lık Hizmetleri Altyapısı Bugün Türk özel sa lık sektörü, gerek hastane altyapısı, gerek hekimlerin tecrübesi, gerekse teknolojik olarak uluslararası boyutta küresel rakipleri ile rekabet edebilecek bir altyapı ve yetkinli e sahiptir. Nitekim Türkiye bu sayede küresel tıp turizmi için alternatif destinasyonlardan biri olarak gündeme gelmeye ba lamı tır. Türkiye'de bugün dünyanın en geli mi merkezlerinde görülebilen tıbbi cihazlar, teknikler ve yöntemler sayesinde birinci sınıf hizmet sunan özel hastaneler bulunmaktadır. Bu hastanelerde sunulan transplantasyon, onkolojik tedaviler, beyin cerrahisi, kalp cerrahisi ve kardiyak giri imler, ortopedik cerrahiler ve göz tedavileri yurtdı ından hastaların ba vurmaya ba ladı ı ba lıca sa lık hizmetleri haline gelmi tir. Türkiye'de önde gelen özel hastaneler, genellikle a a ıdaki bran larda; Rusya, Avrupa, Balkan, Orta Do u ve Orta Asya ülkelerinden hasta kabul etmektedir. Co rafi konum, sa lanan hizmetin kalitesi ve avantajlı tedavi maliyeti, hastanın ve masrafları kar ılayan üçüncü tarafların Türkiye'de sa lık hizmeti alma tercihlerini desteklemektedir. Türkiye'de öne çıkan tedaviler unlardır (Ek-2): Onkoloji (Medikal & Cerrahi) Kardiyoloji & Kardiyovasküler Cerrahi Ortopedi & Travmatoloji Plastik Cerrahi Beyin Cerrahisi Göz Hastalıkları Kadın Do um Organ Nakli A ız ve Di Sa lı ı 2007 sonu itibariyle Türkiye de toplam yatak sayısının %8'si özel sektör tarafından kurulmu durumdadır. Bu hastaneler Türkiye de yakla ık 200 bini bulan toplam yatak sayısının 16 binini sunmaktadır. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 11

12 Tablo 5: Türkiye de Yataklı Tedavi Kurumlarının Kurulu lara Göre Da ılımı, 2007 KURULU UN ADI Hastane Sayısı Kadro Yata ı Sayısı % Kadro Yatak Sayısının Da ılımı Sa lık Bakanlı ı ,32 Tıp Fakülteleri ,78 Özel ,067 8,0 Di er ,89 TOPLAM Kaynak: Sa lık Bakanlı ı Türkiye'de sunulan sa lık hizmetlerinin kalitesi Sa lık Bakanlı ı tarafından de erlendirilip denetlenmesine kar ın bir grup özel sa lık hizmetleri yatırımcısı uluslararası akreditasyon kurulu larına da ba vurarak hizmet kalitelerini uluslararası düzeyde belgeletmi tir. Hastane standartları sunan ve bu standartlara göre hastaneleri akredite eden kurulu olan Joint Commission International (JCI)'ın 35 ülkede akredite etti i toplam 245 sa lık kurulu u bulunmaktadır. Di er taraftan Uluslararası Standartlar Örgütü-ISO (International Standards Organization) tarafından akredite edilmi 20 kadar daha hastane oldu u bilinmektedir. Joint Commission International (JCI) tarafından ülkemizde 32 sa lık kurulu u akredite edilmi bulunmaktadır. Bu rakam, 35 ülkede akredite edilen toplam sa lık kurulu larının %13'üne tekabül etmektedir. Gönüllülük esasına dayalı olarak akredite olmaları, Türkiye'de özel sa lık gruplarının niteli inin ve ba arılı kurulu lar arasında yer alma iste inin bir göstergesi olarak yorumlanabilir (Türkiye'de JCI tarafından akredite edilen kurulu lara ili kin detaylı bilgi Ek-3'te yer almaktadır). (Ek-4 te Akredite Hastaneler Derne ine kayıtlı hastaneler bulunmaktadır). Bu sayede Türkiye küresel tıp turizminde boy göstermeye ba lamı olup, Batı Avrupa, Orta Do u ve Orta Asya ülkelerinden hastalara da tanı ve tedavi hizmetleri arz etmektedir. leri teknolojileri kullanarak yüksek kalitede sa lık hizmeti sunan hastaneler, Türkiye'nin sundu u rekabetçi avantajlar sayesinde rekabetçi fiyatlarla tedavi hizmeti verebilmektedir. Do ru adımlar atılması halinde Türkiye tıp turizminden 2020 yılında 8 milyar dolar toplam gelir hedefleyebilir. 4.c. Tıp Turizminde Türkiye için Öncelikli Pazarlar Tıp turizmi açısından dünyanın en büyük pazarını olu turan ABD ye Türkiye'nin Uzak Do u lu rakiplerinden daha yakın bir mesafede olması bir avantajdır ve bu ülkeyle var olan tarihsel siyasi ili kiler de ABD pazarını öne çıkarmaktadır. Buna göre Türkiye için hedef pazarlar: Batı Avrupa Balkan Ülkeleri Orta Do u Rusya Orta Asya Kuzey Amerika dır. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 12

13 Türkiye nin geleneksel turizm açısından Batı Avrupa ülkeleri vatanda ları için tercih edilen turizm destinasyonlarından biri olmasının, tıp turizmi açısından önümüzdeki yıllarda Türkiye yi avantajlı bir konuma getirece i dikkate alınmalıdır. Çalı manın ba ında da belirtildi i gibi kültürel ve duygusal yakınlık tıp turizminde önemli bir tercih sebebidir. 4.d. Türk Tıp Turizminin Bile enleri Ülkemizde ilaç sektörü ve tıp teknolojisinin geli mi altyapısı küresel tıp turizmi açısından çok kritik iki belirleyici faktör olup her iki unsur rekabet gücünü belirlemektedir. 4.d.1. laç Sektörü Türkiye'de güçlü bir ilaç sektörünün bulunması tıp turizmi potansiyeli açısından önemli bir role sahiptir. Son yıllarda hızla geli en Türk ilaç sanayi, küresel ara tırmacı ilaç irketlerinin ilgi oda ı haline gelmi tir. Novartis, Pfizer, Eli Lilly ve Merck gibi dünya ilaç devleri dahil olmak üzere yakla ık 70 üyenin bir araya gelerek olu turdu u ABD Ara tırmacı ve Üretici laç irketleri Birli i (PhRMA)'nin yayımladı ı Uluslararası Ticaret Engelleri adlı raporda da Türkiye'nin insan kaynakları, büyük pazarlara yakınlı ı ve hızla geli en iç pazarıyla ilaç sektöründe küresel bir oyuncu olabilece i belirtilmektedir. 2006'da küresel ilaç pazarının %7'lik büyüme performansına kar ılık Türk ilaç sektörü %10 büyüme göstererek perakende fiyatlarla 13 milyar TL'ye ula mı tır. OECD ülkelerinde ki i ba ına ilaç tüketimi ortalama 413 dolarken, Türkiye'de bu rakam 134 dolar düzeyindedir. Pazarın bir ba ka çarpıcı özelli i, ilaç harcamalarında kamunun payının %95 olmasıdır. Oysa OECD ülkelerinde kamunun payı ortalama %60, ABD'de ise %25 tir (Ara tırmacı laç Firmaları Derne i (AIFD) açıklamaları, statistikler yabancı firmaların ilaç sektöründeki a ırlıklarını yıldan yıla artırdıklarını ortaya koymaktadır. 2001'de satılan toplam ilacın kutu bazında ithal oranı %9'ken, bu oran 2007'de %18'e yükselmi tir. thal ilaçların parasal olarak pazar payıysa %29'dan %48'e çıkmı tır (World Bank Turkey Country Economic Memorandum 2006). Nitekim Türkiye'de 2003 yılında kurulan Ara tırmacı laç Firmaları Derne i (A FD) çatısı altında örgütlenen PhRMA üyeleri ve Avrupalı üreticiler son yıllarda Türk ilaç sektörüne 300 milyon dolar yeni yatırım yapmı tır. Dernek 2007'de yayımladı ı Türkiye'de 2006 Yılı laç Harcamaları De erlendirmesi adlı çalı mada sektörün liberalle tirilmesi giri imine destek vermektedir. A FD, Türkiye'nin ilaç ara tırmaları merkezi olma potansiyeli ta ıdı ını belirterek, ilaç sektöründe yenilikçili e ve Ar-Ge'ye odaklanan, yatırımcıları ülkemize daha fazla çekecek orta ve uzun vadeli stratejilerin belirlenerek hızla uygulanması için çalı malar yapmaktadır. Bu ba lamda tıp turizmi ve ilaç sektörü arasında sinerji sa lanması, Türkiye için sosyal, sa lık ve ekonomik boyutları açısından önemli faydalar do uracaktır. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 13

14 4.d.2. Tıp Teknolojisi Her sektörde oldu u gibi teknolojik ilerleme sa lık sektörünün de lokomotifidir. Günümüzde yapılan de erlendirmelere göre ileri tıp teknolojileri küresel sa lık turizminin geli mesinde %40'lık bir paya sahip olup sektörün bir numaralı kalite göstergesi konumundadır. Nitekim Türkiye'nin küresel tıp turizminde alternatif bir hizmet sunucusu olabilmesinin arkasındaki en önemli faktör Türk sa lık sektörünün ileri tıp teknolojilerini kullanmasıdır. 1990'lı yıllarda özellikle özel sa lık hizmetlerinin yaygınla masıyla Türkiye'de ileri sa lık teknolojilerine yapılan yatırım hızlanmı tır yıllarında özel te his merkezlerinin arka arkaya açılması ve yeni tıp fakültelerinin kurulması yeni teknolojilerin devreye sokulmasını hızlandırmı tır yılı sonrası sektöre yapılan yatırımlarla MR, CT, Radyoterapi, PET/CT gibi ileri teknolojiler Türkiye'yi teknoloji yo unlu u açısından AB ve OECD ülkeleri ortalamalarına yakla tırmı ve bazı Batı Avrupa ülkeleri ortalamalarının da üzerine çıkarmı tır. Bugün Türkiye'deki her ilde bilgisayarlı tomografi cihazı ve illerimizin %90'ında MR sistemi mevcuttur. 5. TÜRK YE AÇISINDAN TIP TUR ZM N N EKONOM K BOYUTU VE D ER ETK LER Ülke ekonomisi açısından tıp turizminin de eri ve geleneksel turizmden farkı ki i ba ına elde edilen kazançta yatmaktadır. Yukarıda belirtildi i üzere Türkiye 2008'de turist ba ına 708 dolar elde etmi olup bu rakamın gerekli çalı malar yapılarak 2023'te dolara yükseltilmesi öngörülmektedir. Oysa tıbbi tedavi ve ameliyat amacıyla Türkiye ye gelen herhangi bir hastanın, seyahat ve hastane dı ı masrafları hariç sadece tıbbi müdahale için dolar arasında bir harcama yapması söz konusudur (Böbrek transplantasyonu söz konusu oldu unda bu rakam 100 bin dolara kadar çıkmaktadır). Tablo 6: Ülkelere Göre Tıbbi Hizmet Ücretlerinin Da ılımı ($) ABD Hasta ödemeli ABD Sigorta TÜRK YE** Hindistan Tayland Singapur Anjiyo Bypass Kalp kapakçı ı ameliyatı (tek) Kalça ameliyatı Diz ameliyatı Mide Bypass'ı Omurga Mastektomi Kaynak: Medical Tourism: Global Competition in Health Care, Devon M. Herrick - National Center for Policy Analysis, November **: TA K ten alınmı tır. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 14

15 Hali hazırda yabancı hastalara tedavi sunan hastanelerden elde edilen verilere göre Türkiye'ye gelen bir tıp turisti ortalama dolar harcamaktadır. Salt bu perspektiften de erlendirildi inde, bir yabancı hasta bugün ülkemize gelen herhangi bir turistten en az 12 kat daha fazla harcama yapmaktadır. Üstelik bu farka, tedavi dı ındaki konaklama, ula ım ve refakatçi masrafları dahil de ildir. Buna göre, Türkiye 2 milyon 750 bin yabancı hastaya sa lık hizmeti sunarak, 2008'de 21.9 milyon geleneksel turistten elde etti i toplam geliri tıp turizminden elde etme imkânı bulabilir. Ayrıca yaratılacak dolaylı ve dolaysız vergilerin de hesaba katılması gereklidir. Bu ba lamda her bir yabancı hastanın sadece cerrahi müdahalesiyle geleneksel turistten 30 kat daha fazla KDV yaratması mümkündür. Ülke ekonomisine katkısı dı ında tıp turizmi tüm toplumunun daha iyi bir sa lık hizmetine ula masında da büyük rol oynayacaktır. Zira güçlü bir tıp turizmi altyapısının olu ması halinde: Kamu ve özel sektör birbirini tetikleyerek ülkemizin toplam sa lık hizmeti kalitesini artıracak, Tüm sa lık sektörü payda ları güçlenecek, Türkiye'nin sa lık sektöründe bilgi birikimi büyüyecek, Bilgi ve tecrübe payla ımına dayanan küresel i birlikleri artacak, Türkiye, yerli ve yabancı sermaye için çekim merkezi olacak, Sektördeki istihdam hacmi büyürken sa lık e itiminin niteli i artacak ve profesyonellerin kapasitesi yükselecektir. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 15

16 6. TIP TUR ZM NE G DEN YOLDA TÜRK YE Güçlü Yönler leri teknoloji Geli mi sa lık hizmetlerine göre uygun fiyatlama Geni bir co rafyaya kültürel yakınlık Nitelikli hizmet sunan sa lık kurulu ları (akredite kurumlar) Hekimlerin sayısal ve niteliksel olarak belirli bir seviyenin üzerinde olması Turistik açıdan cazip bir ülke olması Otelcilik hizmetlerinin kalitesi Konukseverlik Kapsamlı sa lık hizmetlerinin bulunması ( one stop shopping ) Faturalar v.b. hususlarda dünya ile entegre çalı ılabilmesi Fırsatlar yi tıbbi sonuçlar Kolay vize alınabilmesi Gerekli kapasiteye sahip olunması Ula ım kolaylı ı ABD'de maliyetlerin çok yüksek olması Sa lık nedeniyle seyahat edilmesinin yaygınla ması Sa lık turizmi için gerekli olan kamu/özel ortaklı ının ve platformunun olu ması Zayıf Yönler Yabancı dil bilen çalı an sayısının az olması Lojistik hizmetlerin koordinasyonundaki zayıflık Hastaların bakımının süreklili inin nasıl sa lanaca ının belirsizli i Yabancı kamu sigortaları ile uluslararası çalı maların getirdi i kısıtlamalar Türkiye'nin/Türk sa lık sektörünün imajı Yeni sa lık mevzuatı kapsamında insan kayna ının artırılmasına ve teknoloji yatırımına gelen kısıtlamalar Bürokrasinin yava i leyi i. Tehditler Politik çatı maya açık Orta Do u'ya yakın bir co rafyada yer alması Tedavide yanlı lar veya ihmaller ( Mal practice ) Uluslararası arenada ülkemizin çok ucuz fiyatlar sundu u izleniminin yaygın olması ancak bunun uzun vadede sürdürülebilir bir strateji olmaması Ülkemizin güney bölgesinde yer alan sa lık kurulu larının mevsimsel fiyat politikalarının tüm sektörü tehdit etmesi. Vizyon Önerisi Sa lık sektöründe ileri teknoloji ve nitelikli insan gücüyle kaliteli hizmet sunmak, hizmet-fiyat dengesini optimum tutarak tıp turizmi açısından Türkiye'yi küresel bir çekim merkezine dönü türerek gerek vatanda larımızın gerekse yabancı hastaların ya am kalitesini yükseltmek. Misyon Önerisi Kamu ve özel sektörün ortak hareket etmesiyle 2020 yılında yabancı hastaya tedavi hizmeti sunulması ve 8 milyar ABD doları gelir elde edilmesi. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 16

17 6.1. Öneriler - lk Adımlar: 6.1.a. Tıp Turizmi Koordinasyon Birimi nin Kurulması Sa lık Bakanlı ı ba ta olmak üzere Turizm Bakanlı ı, Maliye Bakanlı ı, Dı Ticaret Müste arlı ı, Ba bakanlık Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı nın, özel sektör temsilcilerinin ve ba ta Türkiye hracatçılar Meclisi (T M) olmak üzere Türkiye Seyahat Acentaları Birli i (TÜRSAB), Turistik Otelciler, letmeciler ve Yatırımcılar Birli i (TUROB) gibi sivil toplum örgütlerinin temsil edildi i bir Tıp Turizmi Koordinasyon Birimi nin kurulması ve söz konusu birimin yetki ve sorumluluklarının tanımlanarak hükümet tarafından resmen hayata geçirilmesi ilk adım olmalıdır. Bu birimin çalı maları kapsamında; Bir arama konferansı gerçekle tirilmeli, Küresel düzeyde itibarlı ve güçlü bir danı manlık firmasından stratejik yönelim, eylem planı ve pazarlama konularında destek alınmalı,, Türkiye için tıp turizmi alanında gerçekçi bir strateji belirlenmeli, Bu stratejiyi destekleyecek ekilde tüm payda ların beklentilerini ve katılımını ortaya koyan bir eylem planı tasarlanmalı ve kamuoyu ile payla ılmalı, planının yürütülmesi sürekli takip edilmeli ve sonuçlar kamuoyu ile payla ılmalıdır. 6.1.b. Yasal Düzenlemeler Tıp turizmine yönelik çalı malar gerçekle tirilirken bu konuda çaba gösteren kurumların desteklenebilmesi için bir takım yasal düzenlemelere de ihtiyaç vardır. Bunlar a a ıda kısaca özetlenmi tir: 2634 sayı ve tarihli Turizm Te vik Kanunu'nun Amaç, Kapsam ve Tanımlar ba lıklı birinci bölümünün 3. maddesinde Sa lık Turizmi ana ba lı ı altında Tıp Turizmi ve Termal Turizm ayrı ayrı tanımlanarak tıp turizmi kavramının Turizm Te vik Kanunu na girmesi sa lanmalıdır. Sa lık kurumlarının do rudan turizm amaçlı i letmeler olmayıp faaliyet alanları içerisinde bir tanesinin tıp turizmi olması nedeniyle söz konusu Kanun'un Genel Hükümler ba lıklı ikinci bölümünde, Madde 5-a'da 1 bahsi geçen turizm yatırımı belgesi veya turizm i letmesi belgesinden sa lık kurumlarının muaf oldu unun belirtilmesi ya da buna ili kin ek düzenleme getirilmesi gerekmektedir. Tıp turizminin döviz kazandırıcı rolü nedeniyle; yapılan hizmet ve bu hizmetin sunulması sırasında kullanılan malzemeler için KDV iadesi mekanizması kullanılmak suretiyle, hizmetlerin vergiden muaf (tax-free) faaliyetler olarak kabul edilmesi amacıyla Katma De er Vergisi Kanunu nda gerekli düzenlemeler yapılmalıdır (Bu yakla ım Katma De er Vergisi mantı ına uygundur. Zira hizmet yurtdı ına sunulmakta, bu hizmet sırasında 1 Madde 5-a: Turizm sektöründe; bu Kanun ve di er mevzuatta yer alan te vik tedbirleri ile istisna, muafiyet ve haklardan yararlanabilmek için Bakanlıktan, turizm yatırımı belgesi veya turizm i letmesi belgesi alınması zorunludur. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 17

18 kullanılan malzeme netice itibarıyla yurt dı ına ihraç edilmektedir). Tıp turizminin döviz kazandırıcı bir faaliyet olarak kabul edilerek tax-free statüsü kazandırılması halinde kısa vadede u ranan vergi kaybı uzun vadede yarataca ı kazanç ile ülke ekonomisine katkıda bulunacak ve tüm Türk sa lık sektörünün kalkınmasında önemli rol oynayacaktır. Ulusal Sa lıkta Akreditasyon sistemi kurulup i ler hale gelene dek Turizm Te vik Kanunu'nun birinci bölümü, madde 3-d 2 kapsamındaki bölgelerde yer alan sa lık kurulu ları için temel standartlar belirlenmeli ve özellikle turizmin yo un oldu u dönemlerde, bu bölgelerdeki kurulu ların daha sık aralıklarla denetlenmesi için Sa lık Bakanlı ı ve Kültür ve Turizm Bakanlı ı tarafından gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Tıp turizminde söz sahibi olmanın önemli bir unsuru, tanınma konusudur. 28 Haziran 1985 tarihli Resmi Gazete de amacı memleketimizi yurt içinde ve dı ında çe itli yönleriyle tanıtmakla görevli kurulu ların kaynaklarını artırmak, Türk kültür varlı ının yayılmasını sa lamak, Devlet ar iv hizmetlerini müessir hale getirmek, milletlerarası kamuoyunu memleketimizin menfaatleri istikametinde yönlendirmeye çalı mak olan bir Kanun 3 yürürlü e girmi tir. Bu yönde çalı maları bulunan ve yeterlilikleri bakanlıkça onaylanmı ilgili sa lık kurulu larının, belirlenmi sürece tabi tutulmadan, Kültür ve Turizm Bakanlı ı- Tanıtma Fonu Kurulu Temsilcili i ne ba vurmu addedilerek, tanıtım çalı malarına do rudan Ba bakanlık tarafından destek sa lanması hayata geçirilebilmelidir. Tıp turizminde öne çıkmak isteyen ülkelerde, ilgili kamu birimleri uluslararası turizm fuarlarında sa lık turizmi ( Health Tourism ) standı açarak bu yöndeki faaliyetleri desteklemektedir. Bu noktada, özel sektör, pazarlama alanındaki bilgi birikimini ve dinamizmini etkin olarak kullanarak Türkiye'nin potansiyelini ortaya koymalıdır. Sa lık Bakanlı ı da temel standartları belirleyerek bu yöndeki giri imlere destek olmalıdır. Turizm Bakanlı ı'nın standında Medical/Health Tourism in Turkey adı resmi olarak yer almalıdır. Bu çerçevede kalite belgesi sahibi sa lık kurulu larına, Kültür ve Turizm Bakanlı ı, Kültür ve Tanıtma Mü avirlikleri/ata elikleri aracılı ıyla i tirak edilecek fuarlara, Bakanlıkça kiralanan stantlarda, kamu/özel sektör i birli i ile gerçekle tirilecek uluslararası turizm ihtisas fuarlarına katılıma ili kin esaslar dâhilinde katılmaları konusunda öncelik verilmesi, Sa lık Bakanlı ı'nın deste iyle sa lanmalıdır. Kamunun Avrupa Birli i ile fiyat anla malarının ve prosedürlerinin gözden geçirilmesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) baca ında gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Mevcut durumda, AB ülkeleri vatanda larının Türkiye'de tedavi hizmeti aldıkları takdirde eskiden Sosyal Sigortalar Kurumu nun, u anda ise Sa lık Bakanlı ı'na ba lı hastanelerde SGK'nın belirledi i Sa lık Uygulama Tebli i (SUT) çerçevesinde ödeme yapmalarına ili kin düzenlemenin de i mesi gerekmektedir. Özellikle kalite belgesi sahibi sa lık 2 Madde 3-d: Turizm Merkezleri: Kültür ve turizm koruma ve geli im bölgeleri içinde veya dı ında, öncelikle geli tirilmesi öngörülen; yeri, mevkii ve sınırları Bakanlı ın önerisi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit ve ilân edilen, turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem ta ıyan yerleri veya bölümlerini, 3 Tanıtma Fonu Te kili ile Tarihli ve 3670 Sayılı Milli Piyango Te kiline Dair Kanunun 4. Maddesine Bir Bent Eklenmesi Hakkında Kanun TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 18

19 kurulu larında gerçekle ecek tedavilerde do rudan ödeme prosedürlerinin olu turulması gerekmektedir. Özellikle AB ülkelerindeki kamu sa lık kurumlarıyla etkin bir hizmet birli i olu turularak, bir sözle me çerçevesinde Birli in bu yöndeki standartlarına uyum sa lanmalıdır. SGK, ülkeler arası kamu sigorta kurumları arasında tedavi amaçlı i birli i sözle melerine özel sektörü de dahil ederek Türkiye'nin bu yöndeki kapasitesinden azami oranda faydalanacak düzenlemeler yapmalıdır. Türkiye'nin, özellikle yurtdı ında e itim gören doktor ve sa lık profesyonelleri havuzunu güçlendirmesi için özel bir burs paketi olu turulmalıdır. Burs programı ve finansmanı kamu ve özel sektörün ortak giri imiyle belirlenmelidir. Sa lık amacıyla ülkemize gelen turist akı ının yakından takip edilebilmesi amacıyla ilgili otoritelerle yabancıların ülkemize giri sebeplerinin detaylandırılmasına yönelik çalı ma yapılması gerekmektedir. TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 19

20 EKLER EK-1: Singapur: Kamu ve Özel Sektör El Ele Asya Pasifik'in küçük ama güçlü ülkesi Singapur 4,5 milyonluk bir nüfusa sahip olmasına kar ın 2006 yılında 410 bin yabancı hasta a ırlamı tır. Üstelik bu rakam bir önceki seneye göre %28'lik bir artı la gerçekle mi tir. Singapur Turizm Bakanlı ı tedavi sundu u yabancı hastalara yakla ık 90 bin kadar refakatçinin e lik etti ini açıklamı tır. Küresel tıp turizmin en güçlü merkezlerinden biri olma iddiasındaki Singapur, tedavi amaçlı ülkeye giden yabancıların sayısının 2012'de 1 milyona ula masını hedeflemektedir. Singapur'un tıp turizminde güçlü bir oyuncu olmasını sa layan etkenlerin ba ında kamu ve özel sektörün ortak hareket etmesi gelir. Kamu-özel sektör giri iminin en güzel örneklerinden birinin sergilendi i Singapur'da 2003 yılında SingaporeMedicine adında bir platform olu turulmu tur. Singapur Sa lık Bakanlı ı öncülü ünde hayat bulan SingaporeMedicine bünyesinde hem kamu birimleri hem de özel sa lık sektörü yatırımcıları yer almaktadır. Bütüncül bir kamu iradesi sergileyen SingaporeMedicine platformunda kamu kurumları olarak; Ekonomik Kalkınma Kurulu (The Economic Development Board), Singapur Uluslararası Giri imi (International Enterprise Singapore) ve Singapur Turizm Kurulu (The Singapore Tourism Board) bulunmaktadır. Singapur hükümeti gerekli altyapıyı olu turarak dünya çapında sa lık profesyonellerini ülkeye çekerek bu uzmanların serbestçe çalı abilmesini, bilgilerini aktarmasını ve e itim vermelerini sa lamı tır. Ülke biyomedikal ara tırma konusunda önemli bir merkez olurken, sa lık ürün ve hizmetlerini güçlü bir ilaç sanayii ile desteklemeyi ba armı tır. Bu arada ABD merkezli Johns Hopkins ve The West Clinic gibi dünyanın en güçlü hastane markalarının ülkede yatırım yapmalarını sa layacak ortamı yaratmı tır. Ülkenin en güçlü özel sa lık grubu Parkway tarafından 2005'ten beri Uluslararası Sa lık Hizmetleri Fuarı ve Konferansı (The International Healthcare Facilities Exhibition & Conference-IHFEC) düzenlenmektedir. Ba ta Singapur Sa lık Bakanlı ı ve SingaporeMedicine olmak üzere ngiliz Ticaret Bakanlı ı, sviçre Özel Hastaneleri Birli i, sviçre ve Birle ik Arap Emirlikleri nin Singapur elçiliklerinin deste ini almayı ba aran organizasyon, Singapur'un dahil oldu u fuarlardan sadece biridir. Singapur, dünyanın en önemli tıp turizmi fuarlarına aktif olarak katılmaktadır. EK-2: Türkiye'de öne çıkan tedaviler Ortopedi & Travmatoloji Türkiye deki sa lık hizmetlerinin güçlü taraflarından biri çok çe itli ortopedik hastalıkların ve muskoskeletal bozuklukların tedavisidir. Türk hastanelerinin, muskoskeletal onkoloji ve organ nakli dahil olmak üzere birçok alt alanda, uzmanla mı doktorların görev yaptı ı ortopedik travmatoloji ubeleri bulunmaktadır. Cerrahi rehabilitasyondan sonra tüm prosedürler ba arılı bir ekilde tamamlanmaktadır. Ba ta atletik yaralanmaların tedavisi olmak üzere, ortopedi birimlerindeki Türk doktorların ve terapistlerin uzmanlıkları uluslararası camiada tanınmaktadır. Beyin Cerrahisi Türk hastaneleri, beyin cerrahisi konusundaki uzmanlı ı ile yeti kin ve çocuk beyin cerrahisi alanlarında referans merkezi haline gelmektedir. Diskal hastalıklar ve dejeneratif spinal TÜS AD Sa lık Çalı ma Grubu 20

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

YÖNETĠCĠ ÖZETĠ. Ġçindekiler. Yönetici Özeti s.1. 1. Giriş s.2

YÖNETĠCĠ ÖZETĠ. Ġçindekiler. Yönetici Özeti s.1. 1. Giriş s.2 T Ü R K Ġ Y E Ġ Ç Ġ N Y E N Ġ B Ġ R F I R S A T P E N C E R E S Ġ : T I P T U R Ġ Z M Ġ G Ö R Ü ġ B E L G E S Ġ Ġçindekiler Yönetici Özeti s.1 1. Giriş s.2 2. Küresel Sağlık Harcaması ve Turizm Perspektifiyle

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri Dünyada Sağlık Turizmi Toplam Harcamaları 2004 Yılında 20 Milyar USD 2012 Yılında 100 Milyar USD (Tahmini) * Medikal Turizmde

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER Ali DİKİLİ Devlet Yardımları ve Ar-ge Dairesi Başkanı Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler G.M. 2. DÜNYA TİCARET MÜŞAVİRLERİ KONFERANSI Ankara 5 Haziran 2012 1 DÖVİZ

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ Sağlık Turİzmİ ve Sağlık Turİstİ Nedİr? Sağlık turizmi sağlığın korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla ikâmet edilen

Detaylı

YÖNET C ÖZET. çindekiler. Yönetici Özeti s.1. 1. Giri s.2

YÖNET C ÖZET. çindekiler. Yönetici Özeti s.1. 1. Giri s.2 T Ü R K Y E Ç N Y E N B R F I R S A T P E N C E R E S : T I P T U R Z M G Ö R Ü B E L G E S çindekiler Yönetici Özeti s.1 1. Giri s.2 2. Küresel Sa l k Harcamas ve Turizm Perspektifiyle T p Turizmi s.3

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ)

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) DÜNYADA HİZMET TİCARETİ SAĞLIK TURİZMİ Dünya ticaret hacmi yaklaşık 100 milyar ABD Doları Her yıl

Detaylı

TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1

TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1 TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1 TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I 2 SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 3 SEYAHAT SİGORTASI S Seyahat sigortalar n n n kapsam nedir? Sigortal n n seyahati s ras nda meydana gelebilecek

Detaylı

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ ABD DE SAĞLIK TURİZMİ HAKAN KARALOK, MD. YALE UNIVERSITY SCHOOL OF MEDICINE Sağlık Turizmi Dünyada Sağlık Turizmi Merkezleri Dünyada Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi Sebepleri 15 9 4 40 32 Yeni teknik, teknoloji

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

EU- OSHA/Tomas Bertelsen

EU- OSHA/Tomas Bertelsen Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU- OSHA), 12. İş Sağlığı ve Güvenliği Avrupa İyi Uygulama Ödülleri için adaylık başvurusu yapmaya davet ediyor. 2014-2015 Sağlıklı İşyerleri Kampanyasının bir parçası

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE II. Bölüm KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) BAZI KAVRAMLAR Bir ülke vatandaşlarının bir yıl için ürettikleri toplam mal

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ 1.ULUSLARARASI SAĞLIK TURĐZM ZMĐ KONGRESĐ TÜRKĐYE DE SAĞLIK TURĐZM ZMĐNE ve ÖZEL HASTANELERE GENEL BAKIŞ Uzm.Dr.Levent Saraç 1 SAĞLIK TURĐZM ZMĐNDE TERCĐH NEDENLARĐ Kaplıca Turizmi (yaşlılar) lar) Yaşam

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları. 13 Aralık 2012 İZMİR

TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları. 13 Aralık 2012 İZMİR TEB KOBİ AKADEMİ Tarım Buluşmaları 13 Aralık 2012 İZMİR Hizmetlerimiz 13 Aralık 2012 İZMİR KOBİ Akademi KOBİ lerin yurtiçi ve uluslararası pazarlardaki karlılıklarını ve rekabet güçlerini artırabilecekleri

Detaylı

ITEA 3 Açılı Etkinli i

ITEA 3 Açılı Etkinli i ITEA 3 Açılı Etkinli i Göksel ÇABUK EUREKA Ulusal Koordinasyon Ofisi 22 Mayıs 2014, Ankara EUREKA Nedir? 2 1985 ten bu yana: - 4000 den fazla Ar-Ge projesi - 29 Milyar Avro nun üzerinde Ar-Ge hacmi Her

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar SEKTÖRÜN TANIMI 32. fasılda ağırlıklı olarak çeşitli boyayıcı ürünler olmakla birlikte, deri ve deri işleme sektöründe (debagat) kullanılan malzemeler, macunlar vb. ürünler de söz konusu faslın içerisinde

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T.

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. Uzmanı 1 2012 YILI İTİBARIYLA DÜNYADA HİZMET TİCARETİ 2 KÜRESEL HİZMET

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği Ahmet Genç www.travelforcure.com Sağlık Turizmi Tanımı Kişilerin sağlık hizmetleri almak üzere seyahat etmesi ve bu hizmetlerden faydalanması

Detaylı

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ Kemal Gürüz Atılım Üniversitesi 12 Mart 2012 Yirmi beş yaş üstü nüfus içinde ortaöğrenim görmüş olanların oranı, %. 2007.

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Global Pazar ve Rekabet

Global Pazar ve Rekabet NE GENEL BAKIŞ Global Pazar ve Rekabet Özlem KARAKIŞ SAĞLIK TURİZMİ EKONOMİSİ Dünya da 2008 yılında toplam 4,1 trilyon, 2009 yılında ise 5,4 trilyon dolar tutarında sağlık harcaması yapıldı. ABD deki sağlık

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi

Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı; Giresun Üniversitesi'nin akademik değerlendirme ve kalite geliştirme ile stratejik

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr

We are experts of. workplace culture. GIFTWORK Modelini Anlamak. greatplacetowork.com.tr We are experts of workplace culture GIFTWORK Modelini Anlamak greatplacetowork.com.tr Great Place to Work Hakkında Great Place to Work Enstitüsü bugün dünyada 53 ülkede faaliyet gösteren, 25 Yıldır işletmeleri

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

LEASING. finansman yöntemidir. y Finansal Leasing %100 finansman riskinin alınd. ndığı işlemdir.

LEASING. finansman yöntemidir. y Finansal Leasing %100 finansman riskinin alınd. ndığı işlemdir. LEASING Leasing yatırımlara finansman sağlayan alternatif bir finansman yöntemidir. y Finansal Leasing %100 finansman riskinin alınd ndığı işlemdir. Operasyonel Leasing ise genel olarak %70 finansman riski

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA GÜNDEM Türkiye - Genel Bilgiler Orijinal - Jenerik İlaç Türkiye İlaç Sektörü Diğer Ülkeler ile Karşılaştırma Değerlendirme ve

Detaylı

TÜRSAB SAĞLIK TURİZMİ RAPORU TÜRKİYE KALBİ YARI FİYATINA ONARIYOR!

TÜRSAB SAĞLIK TURİZMİ RAPORU TÜRKİYE KALBİ YARI FİYATINA ONARIYOR! TÜRSAB SAĞLIK TURİZMİ RAPORU TÜRKİYE KALBİ YARI FİYATINA ONARIYOR! Sağlık turizmi dünyanın en eski turizm türlerinden biri. Antik Yunan'dan bu yana hastalar şifayı uzak yerlerde aradılar ve aramaya devam

Detaylı

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖZEL YURTİÇİ ve YURTDIŞI I SAĞLIK SİGORTALARININ S ÖNEM NEMİ www.saglikturizmi.org.tr Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı SAĞLIK TURİZM ZMİ Medikal Turizm

Detaylı

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ Aykut TERZİOĞLU Dış Ekonomik İlişkiler ve Uluslararası Organizasyonlar Müdürlüğü Fuarcılık Masası Uzmanı TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM

Detaylı

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul Basın Sohbet Toplantısı 14 Temmuz 2009, İstanbul Kuruluş : 7 Ocak 2009 Internet Adresi : www.tuyid.org Posta Adresi : Nispetiye Cad. Levent İşhanı No: 6/2 34330 Levent - İstanbul Telefon : (212) 278 30

Detaylı

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010 Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 21 SOSYAL GÜVENLİK REFORMU Nasıl Bir Dönüşüm İçindeyiz? Emeklilik hak ve yükümlülüklerin tüm çalışanlar

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ SUNUM PLANI Hizmet Sektörünün Desteklenmesi Vizyonu Dünya da ve Türkiye de Sağlık Turizmi Film, Bilişim ve Eğitim Sektörlerine

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK ÇEVRE KORUMA VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Çevre neden bu kadar önemli? Sera etkisi artıyor Doğal kaynaklar bitiyor Maliyetler yükseliyor Gelir eşitsizliği uçurumu büyüyor 2002 yılında Johannesburg da

Detaylı

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ÖMER SABANCI NIN

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ÖMER SABANCI NIN TÜRK SANAY C LER VE ADAMLARI DERNE TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ÖMER SABANCI NIN ANS AD G R MC L K HAFTASI YEN F K RLER N N ÜLKE KALKINMASINDAK ROLÜ VE TÜRK YE N N NOVASYON POL T KASI BA LIKLI KONU MASI

Detaylı

BATMAN TİCARET BORSASI

BATMAN TİCARET BORSASI BATMAN TİCARET BORSASI 10-14 KASIM 2014 EURO TIER 2014 TARIM VE HAYVANCILIK FUARI & HANNOVER/ALMANYA İŞ SEYAHATİ RAPORU 1.EURO TIER 2014 TARIM VE HAYVANCILIK FUARI 1.1. FUAR İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Euro

Detaylı

Halkla İlişkiler ve Organizasyon

Halkla İlişkiler ve Organizasyon Halkla İlişkiler ve Organizasyon A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak varlığını hissettirmektedir.

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI

T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI GÜNEY EGE BÖLGESİNDE SAĞLIK SEKTÖRÜNE YÖNELİK DEVLET DESTEKLERİ BİLGİ NOTU Yatırım Destek Ofisleri 03/08/2012 İçindekiler 1 DEVLET TEŞVİKLERİ... 2

Detaylı

S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA" S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL

S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA" S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL "Sivil Toplum, Yerel Yönetimler ve Gençlik AB Üyeli i Yolunda Sivil

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri karşılayan, bu mamullerde net ithalatçı konumunda bulunan ve gelişmiş

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası Haziran 2013 1 Genel kod bilgisi: VII PLASTİK VE PLASTİK ÜRÜNLERİ; KAUÇUK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ 39 Plastikler ve mamulleri 3924 Plastikten

Detaylı

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu 2 BAŞARI GÜVEN TECRÜBE BİLGİ TEKNOLOJİ Plast Eurasia İstanbul Avrasya Plastik Sektörünün Buluşma Noktası T 10 Salon 98.000 m2 S Avrasya nın En Büyüğü SAYISAL

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı

Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı ANTALYA NİSAN 2015 Uzm. Dr. Elif GÜLER KAZANCI Tıbbi Hizmetler Kurum Başkan Yardımcısı KURUMUMUZ VİZYONU! «Sağlık hizmetlerinde güven duyulan

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

SAUDİ AGROFOOD 2016. Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası

SAUDİ AGROFOOD 2016. Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası SAUDİ AGROFOOD 2016 Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası Suudi Arabistan, Riyad Uluslararası Fuar Merkezi (2-5 Ekim 2016) SAUDİ AGROFOOD 2015 ULUSLARARASI GIDA FUARI A. SAUDİ AGRO FOOD 2016 Uluslararası

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

Kamu Sermayeli İşletmelerde İyi Yönetişim. Mediha Ağar Dünya Bankası, Kıdemli Ekonomist Dünya Bankası

Kamu Sermayeli İşletmelerde İyi Yönetişim. Mediha Ağar Dünya Bankası, Kıdemli Ekonomist Dünya Bankası Kamu Sermayeli İşletmelerde İyi Yönetişim Mediha Ağar Dünya Bankası, Kıdemli Ekonomist Dünya Bankası Kamu işletmeleri gelişmiş e gelişmekte olan ülkelerde ekonomik açıdan önemli aktörlerdir Global olarak

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

SPONSORLUK DOSYASI. SPONSORLUK DOSYASI

SPONSORLUK DOSYASI. SPONSORLUK DOSYASI SPONSORLUK DOSYASI. SPONSORLUK DOSYASI TAKDİM SPONSORLUK DOSYASI. On üç yıl önce STK tüzel kişiliğinde bir düşünce kuruluşu olarak çalışmalarına başlayan TASAM Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi,

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı