ANKARA Telif Hakkı Sahibi:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA - 2011. Telif Hakkı Sahibi:"

Transkript

1

2 Telif Hakkı Sahibi: T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2011 Tüm hakları T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğüne aittir. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz sayılı yasa gereği Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün onayı olmaksızın tamamen veya kısmen çoğaltılamaz. ISBN NO Baskı : : AG DESIGN Tel:: Faks:: Grafik Tasarım : Editör : Enginer BİRDAL ANKARA

3 Sağlıkta dâhil pek çok şeyin küreselleştiği ve küreselleşmek zorunda olduğu bir dünyada öncü politikalar geliştirerek olaylara ve gelişmelere yön veren ülke olmakla kendi kabuğuna sıkışmış, gecikmiş ve ardıl adımlarla olayların ve gelişmelerin arkasından gitmek arasında bir tercih var önümüzde T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Dr. Dursun AYDIN - Sağlık Turizmi Koordinatörü Cemal YILMAZ Sağlık Turizmi Danışmanı Ankara-2011 Copyright

4 4

5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 7 SUNUŞ... 9 I. SAĞLIK TURİZMİ BİRİMİ KOORDİNATÖRÜNÜN ÖN SÖZÜ II. ARAŞTIRMACININ ÖN SÖZÜ III. YÖNETİCİ ÖZETİ ARAŞTIRMA KAVRAMLARDA BELİRSİZLİK SAĞLIK TURİZMİN GELECEĞİ SAĞLIK TURİZMİNİN ÜLKE İÇİN RİSKLERİ ABD MUAMMASI SAĞLIK TURİZMİ VERİLERİNDE TUTARSIZLIKLAR SAĞLIK TURİZMİ TANIM VE TARİHÇESİ ARKA PLAN YILI SAĞLIK TURİZMİ İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ ARAŞTIRMALARI ARAŞTIRMA YÖNTEMİ VE VERİLERİN DERLENMESİ KISA TARİHÇE SAĞLIK TURİZMİNDE TANIMLAR TÜRKİYE DE GENEL TURİZM İÇERİSİNDE SAĞLIK TURİZMİNİN DURUMU MEDİKAL TURİZMİN LİDER ÜLKELERİ HİNDİSTAN TAYLAND SİNGAPUR AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ MALEZYA TÜRKİYE DE SAĞLIK TURİZMİNE GENEL BAKIŞ

6 6 Prof. Dr. Recep AKDAĞ Sağlık Bakanı

7 ÖNSÖZ Sağlık hizmetleri evrensel ve tüm insanlığın eşit olarak alması gereken kutsal bir haktır. Sağlık hizmeti sunan sağlık ordusu sınır tanımayan kutsal ve evrensel bir ekiptir. İnsanoğlu ise en iyi sağlık hizmeti almaya layık bir yaratıktır. Sağlık hizmetinde önemli nokta insanlığa en iyi hizmeti vermek ve sağlıklı bir yaşam sunmaktır. Bizim dönemimizde ortaya koyduğumuz sağlık dönüşüm programının ana felsefesinin merkezinde insana en iyi sağlık hizmetini sunmak vardır. İnsanoğlu en iyi sağlık hizmetini kaliteli, hızlı ve aynı zamanda ekonomik olarak almak için hep arayış içinde olmuştur. Böyle bir sağlık hizmetini ülkesinde alamıyor ise diyar diyar gezerek diğer ülkelerden almıştır. Bu süreç de Sağlık Turizmini doğurmuştur. Maalesef Sağlık Dönüşüm Programının öncesinde ülkemizde birçok insan kaliteli sağlık hizmeti almak için batı ülkelerine gidiyordu. Bugün ülkemizde çok kaliteli bir sağlık hizmeti sunuluyor. Çok ileri teknoloji kullanılıyor, üstelik bu hizmetler batı ülkelerindeki fiyatların çok altında sunuluyor. Özel sağlık sektörümüz özellikle son yıllarda yurtdışından ciddi sayıda tedavi amaçlı hastalar almaya başlamıştır.türkiye sağlık alanında bölgesinde sağlık alanında bir cazibe merkezi olmuştur.son yıllarda birçok ülkeye sağlık alanındaki birikim ve tecrübemizi aktarmaktayız.bunun yanı sıra ülkemize bir çok ülkeden hastalar tedavi olmak için gelmektedir. Çalışmalara bakıldığında ülkemize tedavi için gelen hasta sayısı yıllık yüz bini aşmış olup bu sayı her yıl hızla artmaktadır. Bu çalışmada dünyadaki Tıp Turizmi gelişmesi ve birçok ülkedeki durumlar karşılaştırılmıştır. İnsanoğlu nerede daha güzel ve kaliteli sağlık hizmeti varsa oraya gitmektedir. Ülkemiz bölgesinde sağlık alanında bir cazibe alanı olmuştur. Ülkemizde Sağlık Turizminin gelişmesi için her türlü imkan vardır. Hükümet ve özellikle de Sağlık Bakanlığı olarak bu konuda tüm çalışmaları desteklemekteyiz. Bu çalışmada emeği geçen tüm arkadaşlarıma Teşekkür ederim. Prof. Dr. Recep AKDAĞ Sağlık Bakanı 7

8 8 Prof. Dr. Nihat TOSUN Müsteşar

9 SUNUŞ Sağlık Turizmi, bir ülkeden diğer ülkeye herhangi bir sebeple sağlık hizmeti almak amacıyla gidilmesi olarak tanımlanmaktadır. Başka bir yaklaşımla, sağlık elde etmek için yapılan tüm seyahatleri Sağlık Turizmi olarak değerlendirebiliriz. Genel tanımın mantığına bakınca Sağlık Turizmi, insanlığın varoluşundan beri gündemde olan bir konudur. İnsan oğlunun en değerli varlığı sağlıktır. Sağlığa kavuşmak için yüz yıllardan beri diyar diyar gezilmiş, en iyi sağlık hizmeti sunulan bölgeler ve hekimler aranmıştır. Bu kapsamda tarih boyunca Anadolu, dünyanın en iyi şifa kapılarından biri olmuştur. Tıp Turizminin bugün belirli bölgelerde hızla gelişmesinde en önemli rol, belirli bölgelerde daha kaliteli sağlık hizmeti sunumu, daha ileri teknoloji kullanımı ve daha ekonomik bir hizmet sunumudur.ayrıca ulaşım ve iletişimin gelişimi sağlık hizmet sunumun maliyetlerinin yükselmesi bu sektörün gelişimini tetikleyen öneli bir faktör olmuştur. Bugün sağlık turizminin en yaygın olarak sunulduğu Ülkerlerin başında Hindistan, Ma lezya,singapur,tayland,ürdün,almanya,gelmektedir.bunun en önemli sebebi bu ülkeler sağlık turizmi sektörünü çok önemsemişler ve bu konuyu politika haline getirmişlerdir. Ülkemiz sağlık turizmi potansiyeli açısından,kaliteli sağlık hizmeti sunumu,coğrafik konumu, özel sağlık sektörünün yaygınlığı açısından çok önemli bir konumdadır. Son yıllarda da sağlık turizmi politikamız netleşmiş ve önemli bir gündem olmuştur.türkiye çok kısa sürede dünyada sağlık turizminde en ön sıralarda yerini alacaktır. Sağlık Turizmi Koordinatörlüğümüzün hazırlamış olduğu bu araştırma kitabı Tıp Turizminin dünyadaki gelişimine genel bir değerlendirmedir. Sağlık dönüşüm programıyla ülkemizde sunulan hizmetleri birçok gelişmiş batı ülkelerinin bekleme sırası olmaksızın ve daha ekonomik olarak sunulmaktadır. Bu çalışmanın bu konuyla ilgilenen tüm taraflara öneli bir ışık tutacağını ümit ediyor ve emeği geçen tüm arkadaşlarıma Teşekkür ederim. Prof. Dr. Nihat TOSUN Müsteşar 9

10 10

11 I. SAĞLIK TURİZMİ BİRİMİ KOORDİNATÖRÜNÜN ÖN SÖZÜ Türkiye; sağlık turizminde bölgesel bir güç 31 Mart 2010 tarihinde kurulan Sağlık Turizmi Birimi, yoğun geçen iki yılı geride bırakırken 2012 yılına önceki iki yılın bilgi ve tecrübe birikimiyle girmektedir. Ülkemizde sağlık turizmi alanında yapılan çalışmaların eşgüdümünün sağlanması, bu alanda tedavi ve sağlık hizmeti sunan kurum ve kuruluşlarda aranması gereken standartların belirlenmesi ve buna bağlı olarak akreditasyon sürecinin başlatılması amacıyla çeşitli planlamalar yapmış bulunuyoruz. Sağlık turizminin alt türevlerinden olan gerek medikal gerekse termal ve ileri yaş turizminde söyleyeceği pek çok sözü bulunan Türkiye gibi bölgesel bir güce yakışan, öncelikli olarak kendi sınırları içerisinde mutfak çalışması yaparak bu alanda faaliyet gösteren kamu ve özel sektörden paydaşlarıyla hedefini belirlemesi, buna uygun plan ve stratejilerini ivedilikle geliştirmesidir. Bilindiği üzere politika ve strateji belirlenmesi yeterli veri ve bilgiye gereksinim duyar. Ülkemiz her ne kadar sağlık turizminde çok gerilerde olmasa da sağlık turizminin nispeten yeni bir alan olması nedeniyle bu alanda çok fazla araştırma ve inceleme bulunmadığı için birçok çalışmaların ilklerini yapma durumumuz söz konusu olmaktadır. Nitekim elinizdeki bu çalışma da bu alanda yapılan çalışmaların ilkini teşkil etmektedir. Sağlık Turizmi Danışmanımız Cemal Yılmaz tarafından yapılan bu Yurtdışı Sağlık Turizmi Araştırması nın birincisini oluşturan Medikal Turizm araştırmasını takiben, İleri Yaş ve Engelli Turizmi ve Termal Turizmi / SPA-Wellnes olmak üzere diğer bölümlerinin araştırmasının yapılması planlanmaktadır. Bu çalışmaların bu alandaki bilgi boşluklarının doldurulmasına katkıda bulunmasını dilerim. Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmi Koordinatörü 11

12 12

13 II. ARAŞTIRMACININ ÖN SÖZÜ Pek çok ülkenin ortak paydası; Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi küresel ölçekte sloganlarla ifade edilme dönemini gerilerde bırakıyor ve yeni küresel oluşumların merkezinde konuşlanmaya başlıyor. Küresel ölçekte kültürel, ekonomik, sosyal ve sağlık alanında ciddi fay hattı kırılmalarının yaşandığı, yeni dünya düzenlerinin oluşmaya başladığı günümüzde Türkiye nin bölgesinde ve dünyada meydana gelen bu değişimlere ilgisiz kalması düşünülemez. Sağlık turizmini de kapsayan sağlıkta genel değişim ve dönüşüm,devletlerin siyasi, kültürel, sosyal, istihdam, mali yapı ve sosyal güvenlik gibi makro politikalarından ayrı düşünülemeyecek kadar birbirine bağlı ve iç içe geçmiş temel ve stratejik konuların başında gelmektedir. Bu değişim ve dönüşümün temel öğelerinden birini oluşturan sağlık turizmi sanıldığının aksine oldukça fazla alan ve disiplinle ilintili ve ilgili bulunmaktadır. Ulus devletlerin kendi öz varoluş gerekçelerinden sapmadan esnek davranarak kendi yüksek çıkarları temelinde başka ülkelerle siyasi, kültürel ve ekonomik işbirliğine yönelmesi kaçınılmaz bir durum olarak ortaya çıktığı gibi sağlık turizmi alanında da benzer işbirlikleri kaçınılmaz bir gerçeklik olarak önümüze çıkmakta. Ülkemizin sahip olduğu hastane ve sağlık kurumlarının gelişmiş ve ileri teknolojiyle donatılmış altyapı ve yetişmiş doktor ve sağlık elemanları gibi nitelikli insan kaynaklarına sahip olması Türkiye nin medikal turizmde dünya sıralamasında ilk 5 e girmesini mümkün kılabilecek asli unsurlardır. Elinizdeki bu mütevazi araştırmanın birinci bölümünü oluşturan Medikal Turizm araştırmasında, sağlık turizminde dünyada şu anda önde giden Hindistan, Tayland, Malezya, Singapur ve Almanya gibi ülkelerin aslında Türkiye den altyapı ve sağlık elemanı açısından çok ileri olmasından değil özel sektör ve devlet kurumlarının birlikte çalışarak ortak politika ve stratejiler geliştirme becerilerini göstermelerinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle artık küresel bir seyir takip eden ve pek çok ülkenin ortak paydası olmaya başlayan sağlık turizminde bu işbirliğini gerçekleştirme ve artı değer oluşturma sırası 2012 de artık güzel ülkemiz Türkiye de diye düşünüyorum. Cemal Yılmaz Sağlık Turizmi Danışmanı / Araştırmacı 13

14 14

15 III. YÖNETİCİ ÖZETİ ARAŞTIRMA Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışmalarını yürüten Sağlık Turizmi Birimi kurulduğu Mart 2010 dan beri yoğun bir şekilde çalışmalarına devam etmektedir yılını kuruluş ve altyapı oluşumuna tahsis eden Birim Ekim-Aralık 2010 tarihleri arasında elinizdeki bu envanter araştırmasını yapmış bulunmakta. Bu araştırmada, sağlık turizmi alanında yurtdışında yapılan çalışmalar incelenmiş, gelişmeler takip edilmiş, sağlık turizminde öne çıkan ülkelerin durumları irdelenmiş, iç ve dış dinamiklerine bakılmış ve başarılarının arkasında yatan asli unsurlar anlaşılmaya çalışılmıştır. Elinizdeki bu medikal turizm ağırlıklı ilk araştırmadan sonra 2012 yılında sağlık turizminin diğer bileşenleri ayrıntılı olarak incelenecektir. KAVRAMLARDA BELİRSİZLİK Bu arada sağlık turizmi alanında gerek ülkemizde gerekse uluslararası alanda ciddi bir kavram kargaşasının hüküm sürdüğü görülmekte. Bir yanda sağlık turizmi derken medikal turizm kastedilmekte diğer yandan termal turizm ve SPA-Wellness kastedilmektedir. Gerek medikal turizm gerekse, SPA-Wellness de buna dâhil olmak üzere, termal turizm ile ileri yaş ve engelli turizmi, sağlık turizminin alt bileşenleri olmasın rağmen sağlık turizmi terimi ile bütün bu türevler münferiden sağlık turizminin kendisi ve topyekûnu olarak anlaşılmıştır. Sağlık turizmi yalnız medikal veya termal turizm olmayıp bütün bunların bir araya gelerek oluşturdukları bir üst kavram olarak anlaşılıp türevlerinin de buna göre tanımlandırılması daha doğru olacaktır. Bu nedenle biz bu çalışmalarımızda sağlık turizmi kavram ile tüm bileşenlerini birlikte kastedip bu kavramı yalnız bir bileşene münhasır kılmayacağız. SAĞLIK TURİZMİN GELECEĞİ Sağlık turizmi nereden bakılırsa bakılsın önüne geçilemeyecek ve geçilmemesi de gereken bir olgu olarak karşımıza çıkmakta. Ülkeler arasında işbirliği ve ortaklıkların artması, bireyin sınır ötesi seyahat özgürlük ve imkânının artması, sınırların daha kolay aşılması ve vize gibi bunu önleyici engellerin azalması, sağlık turizminin ülkelerin gelirlerinde ciddi 15

16 artışlara sebep olması, gezi ve tatil turizminin bıraktığı gelirlerin (ortalama 650 USD) kişi başına sağlık turizminden elde edilen gelirlere oranla çok düşük kalması pek çok ülkenin sağlık turizmini bir politika olarak ele almasına ve bu alanda ciddi yatırımlar yapmaya yönelmesine sebep olmuştur. Amerika da yapılan bir araştırmada yurtdışında sağlık hizmetleri almak için en azından (altı bin) USD ve üstü harcamalarda tasarruf yapıldığı, bu miktarın altında kalan tedavilerde yurtdışına gitmenin bir tasarruf sağlamadığı belirtilmekte. Diğer yandan, yapılan tedavi ve sunulan hizmetlerin çeşitliliği ve bunlar arasında çok ciddi fiyat farkları olması nedeniyle sağlık turizminde turist başına ortalama bir fiyat vermek oldukça zor görünmekte. Bununla birlikte açık kalp ameliyatı, kök hücre nakli, diz ve kalça yenilemeleri gibi karmaşık ve ağır tıbbi müdahalelerde on binlerle ifade edilen miktarlar söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle Hindistan, Almanya, Malezya, Singapur, Amerika Birleşik Devletleri ve Tayland gibi ilk 10 a dahil olan ülkelerde özellikle ciddi girdiler sağlayan tedavi türleri öne çıkmakta. Ayrıca bu ülkeler kamu ve özel sektör paydaşları olarak birlikte işbirliğine yönelmiş, ülkeleri yararına artı değer oluşturarak politika ve alt yapılarını buna göre kurgulamışlardır. Örneğin Almanya, 11 Eylül saldırılarından sonra yeni bir destinasyon arayan özellikle zengin körfez ülkelerinden gelen hastalara kucak açarak ABD den boşalan yeri doldurmayı başarmıştır. Sessiz sedasız yürüyen Almanya, Kuveyt başta olmak üzere diğer zengin Arapları ülkesine çekmekte ve bu gruba sağlık hizmetleri sunmakta epey yol almış bulunmakta. Aynı şekilde, sağlık turizminde dünya genelinde birinciliğini koruyan Hindistan 2012 yılında 1 milyonu aşkın sağlık turisti sayısına ulaşmayı hedeflemektedir. Dünyanın şimdi sağlık turizmi bağlamında yeniden şekillendiği ya da diğer bir ifadeyle ayrıştırılıp pazar bölgeleri olarak işaretlendiği ve sunucu ülkeler tarafından pay edilmeye başlandığı göz önüne alınırsa Türkiye olarak nereye yoğunlaşacağımız, hedef kitlemizi kimlerin oluşturacağı, belirlediğimiz hedeflere ulaşabilmek için tanıtım konusunda nasıl bir yöntem izleyeceğimiz gibi konularda tüm paydaşlarla oturup ivedilikle plan ve stratejiler yapmaya başlamamız tarihi bir zorunluluk olarak ortaya çıkmakta. 16

17 SAĞLIK TURİZMİNİN ÜLKE İÇİN RİSKLERİ Sağlık turizmi iki tarafı keskin bir bıçak görüntüsü vermekte; bir yanda ülke ekonomisine sağlayacağı mali ve istihdam katkısıyla birlikte siyasi ve sağlık altyapısının gelişmesine olan katkılarının yanı sıra ülke içerisinde bir takım dengesizliklerin de oluşumuna sebebiyet vermesi söz konusu olabilmekte. Tayland da olduğu gibi nitelikli doktor ve sağlık personelinin kamudan daha fazla kazandıkları özel hastane ve diğer sağlık kuruluşlarını tercih etmeleri nedeniyle kamu hastanelerinde nitelikli doktor ve sağlık personeli sorunu ortaya çıkarabilmekte. Diğer yanda özel hastanelerin daha yüksek ücretler ödeyen yabancı hastalara öncelik vermesi sonucunda yerli hastaların ikinci sınıf hasta muamelesi görmesi ancak kapasite fazlalığı ortaya çıkma ve yatakların boşalmasından sonra yerli hastaların tedavi edilmesi ve yabancılara öncelik verilmesi gibi başka riskleri de beraberinde getirme ve ülke içerisinde sosyal huzursuzluk ortaya çıkmasına sebep olma gibi durumlarla karşı karşıya kalınabilir. Bununla birlikte mademki sağlık turizmi önüne geçilemeyen bir vaka olarak karşımıza çıkmakta ve biz istesek de istemesek de bu küresel gelişim kendi mecrasında akacak, o halde öncül adımlar atarak tüm risklerin hesaplandığı, özel sektör paydaşlarıyla durumun istişare edildiği, yerli ve yabancı hastalara sağlık hizmeti sunumunda bir dengenin belirlendiği belki de kota konduğu, olası risklerin olabildiğince azaltıldığı bir yöntem geliştirme yönüne gidilmelidir. Risk alarak gelişmeleri kontrollü bir şekilde yönlendirmek ve karar süreçlerine ve aşamalarına etki etmek, önlenemez bu küresel gelişmede hiçbir şey yapmadan nasıl bir şekil alacağı kestirilmeksizin kendi başına kaotik bir seyir takip etmesine izin vermekten daha iyidir. ABD MUAMMASI Türk hastane ve sağlık kurumları üzerinde Amerika Birleşik Devletleri sihirli ve gizemli bir etkiye sahip gözükmekte. Pek çok hastane ve sağlık kurumu, bir zamanlar bizden hasta çeken ABD den bu sefer tedavi için Türkiye ye hasta getirmeyi bir prestij olarak algılamakta ve bu konuda yatırım yapmaktadır. Örneğin çok yaygın yanlış algılamalara göre ABD den yakın dönemde 6 milyonluk büyük bir sağlık turisti pastası ortaya çıkacağı ve bunun yüzde 10 nun dahi Türkiye ye çekilmesinin çok büyük girdiler sağlayacağı gibi çok sığ yaklaşımlar görülmekte. 17

18 Bu beklenti aşağıda belirtildiği gibi bazı açılardan temelsiz olup, istendik düşünce ve pembe yaklaşımlar nedeniyle pek çok kurum ve kuruluş ABD pazarına yaptığı ciddi yatırımın sonucunda beklediği girdileri elde edememekten dolayı çok ciddi hayal kırıklıkları yaşayabilir, olası zararları yüklenmek zorunda kalabilir. Bu nedenle özellikle şu konulara dikkat edilmesinde fayda mülahaza edilir; 1. Bu araştırmanın ileriki bölümlerinde de görüleceği üzere yurtdışında tedavi ve sağlık hizmetleri almak isteyen ABD li yurttaşların profili yüksek olmayıp orta ve düşük gelirli, kendi ülkesinde ya hiç sigortası olmayan ya da diş, göz gibi konularda yeterli sigorta kapsamına sahip bulunmayan kişilerden meydana gelmektedir. Gelir yönüyle zayıf olmaları onları Meksika, Kosta Rica, Brezilya, Hindistan, Malezya, Singapur gibi oldukça ucuz ama kaliteli hizmet sunan ülkelere yönlendirmekte. Bu nedenle Türk hastane ve sağlık kurumlarının iyi fiyat analizleri yapmaları ve buna göre ABD pazarına bakmaları daha akılcı olacaktır. Ayrıca ABD li hastaların sağlık hizmetleri alımında davranış ve tercih analizlerinin iyi yapılması gerekir. 2. ABD li sağlık sunucuları, ABD sağlık ve sigorta sisteminde yapılacak bazı düzenleme ve iyileştirmeleri beklemekte. Sağlık sisteminde yapılacak bazı reformlar bir anda ABD li yurttaşların yurtdışı seyahatlerinde büyük düşüşler meydana getirebilir. Aslında ABD sağlık altyapısı, doktor ve sağlık personeli açısından hala dünyanın önde ülkelerinden birisidir. Dolayısıyla ABD pazarına aşırı yüklenme çok riskli olup iyi analiz edilerek yapılırsa daha akılcı olacaktır. 3. ABD bir yanda kendi vatandaşlarından yurtdışına hasta gönderirken diğer yanda ülkesine özellikle Latin Amerika, Ortadoğu ve Avrupa dan zengin ve paralı hastaları çekerek yılda 1 milyar USD civarında sağlık turizminden gelir elde etmektedir. Bir diğer ifadeyle ABD, düşük gelirli yurttaşlarına sağlık hizmetleri sunmada isteksiz davranırken yurtdışından zengin ve paralı hastalara yüksek düzeyde kaliteli tedavi ve sağlık hizmetleri sunmaktadır. SAĞLIK TURİZMİ VERİLERİNDE TUTARSIZLIKLAR Nispeten yeni bir alan olması sebebiyle sağlık turizmi alanında çok boşluklar ve belirsiz alanlar bulunmakta, mevcut veriler arasında zıtlıklar ve ciddi yanlışlıklar söz konusu olabilmekte. Örneğin bazı kaynaklar sağlık turizmi girdilerinin 2010 yılında 100 milyar USD olacağını belirtirken diğerleri en fazla 60 milyar USD olacağını belirtmekte. Bu iki rakam arasında 40 milyar USD gibi çok ciddi farklılıklar bulunmakta. Bu nedenle sağlık turizmi alanında kullanılan ve ortada dolaşan bilgi ve verileri doğrulanmadıkları sürece ihtiyatla ele almakta fayda vardır. 18

19 A. SAĞLIK TURİZMİ TANIM VE TARİHÇESİ 1. ARKA PLAN Bu araştırma T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri bünyesinde faaliyet gösteren Sağlık Turizmi Biriminin bir çalışması olarak dünyada sağlık turizmi alanında öne çıkan ülkelerin belirlenmesi, bu alandaki gelişmelerin takip edilmesi, örneklerinin araştırılması ve konuyla ilgili bir envanterin çıkarılması amacıyla Ekim Aralık 2010 döneminde yapılmıştır. 31 Mart 2010 tarih ve B100TSH Sayı ile Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri bünyesinde resmen kuruluşu tamamlanan SAĞLIK TURİZMİ BİRİMİ ile Ülkemizde Sağlık Turizmi alanında sunulan hizmetlerin tek elden denetimlerinin yapılabilmesi ve yönlendirilebilmesi, özel ve öncelikli sağlık programlarının geliştirilip uygulanabilmesi, Sağlık Turizmi hizmetlerinin ülkemizde standardize ve akredite edilmesi ve tek elden yönlendirilebilmesi hedefine katkıda bulunmayı amaçlayan elinizdeki bu çalışma bu alanda yapılacak diğer pek çok çalışmanın ilk ve öncü adımını oluşturmaktadır YILI SAĞLIK TURİZMİ İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ ARAŞTIRMALARI Nitekim 2011 yılında, elinizdeki bu çalışma temelinde ikinci ve üçüncü bölümlerin geniş ve ayrıntılı çalışmaları planlanmış bulunmaktadır. Sağlık turizminde öne çıkan ülkeleri daha yakın takibe almayı, bu ülkelerdeki altyapı ve politikaları incelemeyi, sağlık turizminin bu ülkelerde meydana getirdiği ya da beklenen sosyal, kültürel, sağlık açısından etkilerini araştırmayı hedefleyen devam niteliğindeki 2011 araştırması ile ülkemizin kendi sağlık turizmi politikalarını belirlerken gereksinim duyduğu bilgi ve belge birikiminin gerçekleşmesi hedeflenmektedir. Yine 2011 yılı içerisinde yapılması zorunluluk arz eden çalışmalardan bir diğeri de sağlık turizminde standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları ile mevzuat çalışmaları olacaktır. Mevzuat oluşumuna temel teşkil edecek olan standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları başta üniversiteler olmak üzere diğer ilgili tarafların katılımıyla birlikte ele alınacaktır. Sağlık Turizmi Birimi tarafından 2011 yılında yapılacak diğer tüm çalışmalara ilişkin olarak ayrıntılı bilgiler Birim in 2011 Yılı Çalışma Planı nda yer almaktadır. 1 T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Sağlık Turizmi Birimi 2010 Faaliyet Raporu 19

20 3. ARAŞTIRMA YÖNTEMİ VE VERİLERİN DERLENMESİ Bu araştırmamızda öncelikli olarak kaynak ve literatür araştırması yaptık. Bilimsel ve akademik çalışmaların azlığı ve eksikliği çok ciddi bir sorun olarak önümüze çıkmıştır. Türkiye de gazete haberleri ve bazı makalelerin ötesinde oldukça sınırlı ve az akademik çalışmalar bulunmakta. Yurtdışında belki bize nazaran daha fazla araştırma ve çalışma yapılmış olmasına rağmen bunların da ihtiyacı karşılamaktan öte olduğu gibi, ulaşılan bulgu ve bilgilerin denetlenebilirliği ve sağlamasının yapılabilirliği konusunda çok ciddi soru işaretleri bulunmakta. Sağlık turizminin diğer bilim dallarına nazaran oldukça yeni olması ve bu alanda yapılan sınırlı çalışmalarında özellikle son 10 yıl gibi kısa bir geçmişe dayanması nedeniyle eldeki verilerin birçoğu güvenilirlik açısından ciddi bir sorgulamaya gerek duymakta. Bunların pek çoğu ciddi eksikler ve tabanı doldurulamayan sayı ve rakamlarla dolu bulunmakta ve hatta bazıları da birbirlerini tekzip eder bilgi ve belgeler içermekte. Örneğin uluslararası arenada sağlık turizminin çok büyük bir pazar olduğu belirtilerek gelecekte bu pazarın daha da büyüyeceğinden, sağlık turisti akışının milyar USDla ifade edilen bir pazar doğurduğundan ve daha da doğuracağından bahsedilmesine ve büyük bir ihtimalle bu öngörülerin gerçekleşme ihtimalinin çok yüksek olmasına rağmen elimizde hala yeterli ve doğrulanabilir veriler bulunmamaktadır. Sağlık turizminin önünde duran handikaplardan birini bu doğrulanabilir bilgi ve veri eksikliği oluşturmaktadır. Örneğin 2007 yılında yapılan bir çalışmada 2 o dönemde yurtdışına tedavi amaçlı seyahat eden Amerikalıların sayısı olarak verilirken 2010 yılında bu sayının 6 milyon olacağı öngörülmekte. Bugün ise bu öngörünün gerçekleşmediği, çok gerilerde kalındığı, ulaşılan rakamların ancak birkaç yüz binle ifade edilebildiği görülmektedir. Aynı şekilde o dönemde sağlık turizminin yıllık girdilerinin 60 milyar USD olduğu, bunun da her yıl % 20 civarında aratacağı ve 2010 yılında 100 milyar USDa ulaşacağı öngörülürken bugün bu rakamın ancak 40 milyar USD civarında seyrettiği görülmektedir 3. Verilerdeki bu tutarsızlıkların yanı sıra karmaşanın sürdüğü bir diğer alanda tanımlar konusunda kendini göstermekte. Hala sağlık turizminin ne olduğu ve nasıl olması gerektiği konusu tam olarak netleşmiş bulunmuyor. Sağlık turizmi denince kimi medikal turizmi anlıyor kimisi kaplıcaları anlıyor kimisi de buna daha farklı anlamlar yüklüyor. Bu araştırmanın ilerleyen bölümlerinde tanımlar konusunu daha geniş olarak ele alacağız. 2 Baliga H. Medical tourism is the new wave of outsourcing from India. India Daily. December 23, Lancet Jul 28;370(9584):

21 Belki de sağlık turizminin tam bir bilim dalı olarak üniversitelerde hak ettiği kurumsallaşmayı henüz kazanamaması bu karmaşanın yaşanmasında en büyük etken olarak gösterilebilir. Sağlık turizmi alanındaki hızlı evrilmelere bakacak olursak bilim dünyasının bu fenomene el atması ve konuyu kavramsal temellere oturtması yakın zamanda olası gözüküyor. Ülkemizde de buna bir ivme kazandırmak ve üniversitelerimizi konuya duyarlı hale getirmek amacıyla Sağlık Turizmi Birimi 2011 yılında bazı üniversitelerimizle bir takım işbirliği projeleri üzerinde çalışmayı planlamaktadır. Bu olumsuzlukların yanı sıra diğer yandan bu alanda önemli gelişmelerin olduğunu da memnuniyetle müşahede etmekteyiz. Örneğin sağlık turizmi, medyanın ve pek çok hastane ve sağlık sunucularının dikkatini yakalamış bulunmakta olup bu konuda yazılan makaleler, kılavuzlar ve yayınlar sürekli artmaktadır. Medikal turizm üzerine internette 4 (google) yaptığımız bir araştırmada 3 milyondan fazla bağlantı tespit etmiş bulunuyoruz. Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi sağlıkla ilgili olan tüm taraflar için bu yeni olgunun ne olduğu ya da ne olmadığı, ekonomik, sosyal, siyasi ve kültürel etkilerinin iyice araştırılması ve incelenmesi çok önem arz etmektedir. 4. KISA TARİHÇE Her ne kadar sağlık turizminin geçmişini binlerce yıl öncesine kadar götüren çalışmalar bulunsa da bunların biraz zorlama olduğu kanaatini taşıyorum. Belki sağlık turizminin bazı unsurlarını taşıyan bu çeşit hareketliliklerin söz konusu olması bu çalışmaların sağlık turizminin geçmişini binlerce yıl ötesine dayandırma gayretlerinde bir esin kaynağı olmuş olabilir. Bu hareketliliklerin ilk dönem insanları için çok bilinçli ve organize yapılan hareketlilikler olmadığı kesindir. Tıbbın ve günümüz tedavi yöntemlerinin hiç birinin bulunmadığı o dönemlerde doğa ve doğal olaylar karşısında insanların çaresiz kalmaları, ortaya çıkan hastalıklarla baş etmede zafiyet göstermeleri ileri derecede bir kadercilik anlayışının gelişmesine, birçok sorunun çözümünü akıldışı güçlere bırakmaya yol açmıştır. Bir de o dönemlerde seyahat ve yol güvenliğinin olmayışı insanların bulundukları bölgelerin dışında sağlık aramalarının önünde büyük engeller oluşturmaktaydı. Bununla birlikte çok uzaklarda olmamak koşuluyla yakın çevrelerde bulunan ılıca, kaplıca, sıcak su tedavileri ve tıbbi müdahaleler konusunda düzenli olmayan bazı 4 Aralık 2010 tarihinde yapılan google araştırması 21

22 hareketlilikler göze çarpmaktadır. Bu hareketliliklerin günümüz sağlık turizminin gelişimine dayanak teşkil edip etmediği konusunda elimizde yeterli bilgi ve bulgunun var olduğunu söylemek oldukça zordur. Günümüz sağlık turizminin unsurlarının daha yoğun olarak bulunduğu dönemi 19. yüzyıldan itibaren başlatmak daha doğru olacaktır. Özellikle daha az gelişmiş ülkelerden Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkelere tedavi amaçlı yapılan seyahatlerdir bunlar. Bu tür medikal turizm seyahatlerinin şimdiki gelişmiş ülkelerden daha az gelişmiş ülkelere sağlık hizmeti almak amacıyla giden insanların yaptığı medikal turizm tanımından çok farklı olduğu gayet açıktır. Rönesans tan sonra teknik, ekonomi, sosyal ve tıp alanında hızlı bir değişim ve gelişim sürecine giren Batı ülkelerinde ardarda gelen buluşlar ve teknik ilerlemeler ve bunların günlük yaşam alanlarında uygulanmaya başlanması hastalıklarla mücadele edilmesi ve pek çok tıbbi müdahalelerin önünü açmıştır. Daha az gelişmiş ülkelerden nispeten gelişmiş ülkelere doğru tıbbi tedavi hizmetlerinden yararlanmak amacıyla yapılan bu tür seyahatler bir tercihten daha ziyade bir zorunluluktan ortaya çıkmaktaydı. Her ne kadar günümüzdeki sağlık turizmi seyahatlerinin de bir zorunluluktan dolayı yapıldığı söylenebilse de gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerden yapılan daha önceki bu türden seyahatlerin gerekçe ve amaçlarında oldukça farklılıklar söz konusudur. Üstelik gelişmiş ülkelerde sunulan sağlık hizmetlerinden yararlanmak herkesin başvurabileceği bir imkân olmanın ötesinde gelişmekte veya az gelişmiş ülkelerin yurttaşlarının kendi ülkelerinde bulunmayan altyapı ve imkânlar nedeniyle oldukça sınırlı seçkinlerinin teşebbüs edebildiği bir ayrıcalık olarak öne çıkmakta SAĞLIK TURİZMİNDE TANIMLAR 5.1. Medikal Turizm Sağlık Turizmi gerek ülkemizde gerekse uluslar arası alanda pek çok şekilde tanımlanmakta, çoğu zaman sağlık turizmi ile medikal turizm eş anlamlı olarak kullanılmakta. Diğer yandan medikal turizmin uluslararası düzlemde tek bir tanımı bulunmamakla birlikte genel kabul gören yaklaşımlara göre medikal turizmden, turistin iyilik halinin gelişmesi için yapılan tıbbi işlem ya da etkinlik anlaşılmakta (TRAM 2006). Hastalığın iyileştirilmesi durumunun tıbbi chek-up, sağlık taraması, diş tedavisi, kalp ameliyatı, protezler, kanser tedavisi, nöroşirurji, transplantasyonlar ve nitelikli tıbbi müdahaleleri gerektiren diğer işlemleri içerdiği belirtilmekte.

23 Öte yandan doktorların ve sağlık personelinin bulundukları yerden bir başka yere giderek tedavi yapmalarını medikal turizm kapsamına alanlar bulunmakta ve örneğin, sınır ötesi çalışan doktorları bu tanıma dâhil eden ve bunların sundukları sağlık hizmetlerini medikal turizm olarak kabul edenler bulunmakta 5. Ross (2001), sağlık turizmini, kendi yaşadığı yerden başka bir yere sağlık amacı ile seyahat eden insanların oluşturduğu bir turizm türü olarak tanımlamakta 6. Theobald (1998) sağlık turistini 24 saat ya da daha fazla süreyle ev ortamından uzakta hizmet alan kişi olarak tanımlamakta. Bu tanıma göre 24 saatten daha az süreyle evden uzak kalan kişi sağlık turisti olarak kabul edilmeyip ziyaretçi olarak değerlendirilmekte ve tıbbi amaçlarla yurtdışına çıkan insanlar, seyahat süresinin uzunluğu ve 24 saat şartına uyulması nedeniyle genellikle sağlık turisti kapsamına girmekte 7. Sağlık turizmine talep boyutu ile bakıldığında çok değişik ziyaretçi tipleri ile karşılaşmak mümkündür ve bu ziyaretçilerin amaçları yukarıdaki kategorilerden birine girebilir. Ancak, sektöre olan talebin genel talep sınıflaması açısından Eric Cohen farklı bir sınıflama yapmıştır. Cohen e (2006) göre; sağlık turizmi pazarı açısından turistler ya da ziyaretçiler 5 temel kategoride gruplandırılabilir 8. Bunlar; Yalnızca turist: Ziyaret ettikleri ülkede herhangi bir tıp hizmetinden yararlanmayan turistler ya da ziyaretçilerdir. Tatilde tedavi edilen turist: Seyahati sırasındaki rahatsızlanma ya da kaza nedeni ile tıp hizmeti ve tedavi alan turistlerdir. Tatil ve tedavi amaçlı turistler: Bu turistler ziyaret ettikleri ülke ya da bölgeye tam anlamı ile tıbbi nedenlerle gitmezler. Ancak ziyaret ettikleri bölgede bazı rahatsızlıkları için tedavi olanakları olması tercih nedenidir. Diğer bir deyimle tatilde tedavi amaçlı turistlerdir. Tatil yapan hastalar: Bu ziyaretçiler esasen bir bölgeye tedavi amaçlı giderler, ancak iyileştikten sonra ya da tedavi sonrası gittikleri bölgede tatil de yapan ziyaretçilerdir. Yalnızca hastalar: Bu gruptaki medikal turistlerin bir bölgeye gidiş amaçları yalnızca o bölgede tedavi olmak ya da operasyon geçirmektir. Tatil gibi bir amaçları yoktur. 5 Srivastava R. 2006, Indian Society for Aphaeresis and Aphaeresis Tourism in India - Is there a future? Transfus Apher, 2006; 34 (2): 139: Ross, K. (2001): Health Tourism: An Overview, HSMAI Marketing Review. 7 Theobald, W.F. (1998) Global Tourism 2nd Edition, Butterworth - Heinemann 8 Cohen, Eric (2006): Medical tourism in Thailand 23

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (SAĞLIK TURİZMİ BİRİMİ)

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (SAĞLIK TURİZMİ BİRİMİ) TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MEDİKAL TURİZM ARAŞTIRMASI (Birinci Bölüm) Ekim Aralık 2010 Ankara Sağlıkta dâhil pek çok şeyin küreselleştiği ve küreselleşmek zorunda olduğu bir dünyada öncü politikalar

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi AVRUPA BİRLİĞİ NDE SAĞLIK TURİZMİ Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık turizmi nedir? hastaların ihraç edilmesi? tıbbi hizmetlerin ithal edilmesi? sağlığın/sağlık hizmetlerinin

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ ABD DE SAĞLIK TURİZMİ HAKAN KARALOK, MD. YALE UNIVERSITY SCHOOL OF MEDICINE Sağlık Turizmi Dünyada Sağlık Turizmi Merkezleri Dünyada Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi Sebepleri 15 9 4 40 32 Yeni teknik, teknoloji

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri Dünyada Sağlık Turizmi Toplam Harcamaları 2004 Yılında 20 Milyar USD 2012 Yılında 100 Milyar USD (Tahmini) * Medikal Turizmde

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TURİZM İSTATİSTİKLERİ BİLGİ NOTU I. ÇEYREK 2015 Türkiye İstatistik Kurumu 30/04/2015 tarihinde 2015 yılı I. çeyrek Turizm İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2015 yılının I. çeyreğinde 2014 yılının

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE SÜREÇLER ve ARACI KURULUŞLAR ARAŞTIRMA RAPORU

SAĞLIK TURİZMİNDE SÜREÇLER ve ARACI KURULUŞLAR ARAŞTIRMA RAPORU SAĞLIK TURİZMİNDE SÜREÇLER ve ARACI KURULUŞLAR ARAŞTIRMA RAPORU Ulusal Sağlık Turizmi Hedefi: Sağlık Turizminde Lider Ülke Olmak... SAĞLIK TURİZMİNDE SÜREÇLER ve ARACI KURULUŞLAR ARAŞTIRMA RAPORU T.C.

Detaylı

(09-11 Mayıs 2016, Ankara) Kıymetli İslam İşbirliği Teşkilatı Üye Ülkeleri Temsilcileri, Değerli Katılımcılar,

(09-11 Mayıs 2016, Ankara) Kıymetli İslam İşbirliği Teşkilatı Üye Ülkeleri Temsilcileri, Değerli Katılımcılar, SESRİC-GED İslam İşbirliği Teşkilatı Üye Ülkeleri Mesleki Eğitimin Modernizasyonu Projesi Hazırlama Amacı ile Yapılacak Çalıştay da Sayın Bakanımızın yapacağı konuşma (09-11 Mayıs 2016, Ankara) Kıymetli

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER Ali DİKİLİ Devlet Yardımları ve Ar-ge Dairesi Başkanı Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler G.M. 2. DÜNYA TİCARET MÜŞAVİRLERİ KONFERANSI Ankara 5 Haziran 2012 1 DÖVİZ

Detaylı

SAĞLIK KOMİTESİ SUNUM

SAĞLIK KOMİTESİ SUNUM SAĞLIK KOMİTESİ SUNUM BAŞLIKLARLA TÜRSAB TÜRSAB, 1972 yılında 1618 sayılı yasa ile kurulmuş ilk turizm meslek birliğidir. 01 İLK MESLEKİ BİRLİK 2013 yılında Türkiye ye gelen yabancı turistlerin yaklaşık

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu. 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası 4. Katılımcı otellerin sağladığı promosyonlar

TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu. 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası 4. Katılımcı otellerin sağladığı promosyonlar TUROB - Selanik Philoxenia 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 13-16.11.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR

SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR SAĞLIK TURİZMİ TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sağlık Turizmi: Herhangi bir sebeple sağlık hizmeti almak için ikamet edilen yerden başka bir yere yapılan

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TURİZM İSTATİSTİKLERİ BİLGİ NOTU III. ÇEYREK 2015 Türkiye İstatistik Kurumu 30/10/2015 tarihinde 2015 yılı III. çeyrek Turizm İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2015 yılının III. çeyreğinde 2014

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

ETIK RESEARCH ETİK

ETIK RESEARCH ETİK 04.06.2015 ETIK RESEARCH 24.06.2015 ETİK ETİK ARAŞTIRMA Etik ilkelerinden ödün vermeden müşterilerine yüksek standartlarda, kaliteli hizmet vermek adına 1997 yılında kurulan Etik Araştırma, birlikte üreterek,

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TURİZM İSTATİSTİKLERİ BİLGİ NOTU IV. ÇEYREK 2014 Türkiye İstatistik Kurumu 30/01/2015 tarihinde 2014 yılı IV. çeyrek Turizm İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2014 yılının IV. çeyreğinde 2013 yılının

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TURİZM İSTATİSTİKLERİ BİLGİ NOTU IV. ÇEYREK 2015 Türkiye İstatistik Kurumu 29/01/2016 tarihinde 2015 yılı IV. çeyrek Turizm İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2015 yılının IV. çeyreğinde 2014 yılının

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ 1.ULUSLARARASI SAĞLIK TURĐZM ZMĐ KONGRESĐ TÜRKĐYE DE SAĞLIK TURĐZM ZMĐNE ve ÖZEL HASTANELERE GENEL BAKIŞ Uzm.Dr.Levent Saraç 1 SAĞLIK TURĐZM ZMĐNDE TERCĐH NEDENLARĐ Kaplıca Turizmi (yaşlılar) lar) Yaşam

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürü İrfan Önal

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürü İrfan Önal Başlarken Günümüzde çok hızlı değişimlerin olduğu bir hayat yaşıyoruz. Bu hızlı değişimler hayatımızda farklı bir kültürü de, biz farkında olalım ya da olmayalım, örüyor. Bir an 20 yıl öncesine gidelim

Detaylı

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖZEL YURTİÇİ ve YURTDIŞI I SAĞLIK SİGORTALARININ S ÖNEM NEMİ www.saglikturizmi.org.tr Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı SAĞLIK TURİZM ZMİ Medikal Turizm

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ Dr. ADNAN ASLAN 27 MART 2013 ANKARA KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM ve İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK 1.Dünyada ve Türkiye de Turizm 2. Türkiye

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ Sağlık Turİzmİ ve Sağlık Turİstİ Nedİr? Sağlık turizmi sağlığın korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla ikâmet edilen

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu TR41 Bursa Eskişehir Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları Turizm Sektörü Bilgi Notu Türkiye (bin) Turizm Sektörü Türkiye 2012 yılı turizm geliri 29.351 milyon $ (revize edilmiş), kişi başına ortalama harcama

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm TURİZME GENEL YAKLAŞIMLAR I TURİZM KAVRAMI VE KAPSAMI... 1 A- TURİZM OLAYI VE ÖNEMİ... 2 B- TURİZMİN DİĞER BİLİMLERLE İLİŞKİSİ... 3 1-Turizm ve Ekonomi... 4 2-Turizm ve Coğrafya...

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 21-24.11.2013 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

Sağlık İçin Eller Cebe!

Sağlık İçin Eller Cebe! Tarih: 19 /10 / 2014 Sayı: 2014/11 Türkiye de Sağlık Stratejileri ve Harcamalar raporuna göre fatura vatandaşa kesiliyor Sağlık İçin Eller Cebe! Türkiye de Sağlık Stratejileri ve Harcamalar adlı rapora

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Nisan2011 N DEĞERLENDİRMENOTU 2008 Krizinin Kadın ve Erkek İşgücüne Etkileri Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2011 N201127 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Dinççağ 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Hasan Çağlayan Dündar 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri 2008 Krizinin

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

YATIRIMDAN İŞLETMEYE TERMAL TURİZM

YATIRIMDAN İŞLETMEYE TERMAL TURİZM YATIRIMDAN İŞLETMEYE TERMAL TURİZM Hazırlayan: Turabi ÇELEBİ Termal Turizm Yatırımlarına yaklaşım *Termal Turizm Destinasyonları *Termal Otel Yatırımları * * Geleneksel Anlayış ( Asya Tipi ) * Modern

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Şubat 216 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

- SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR

- SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR SGK Başkanı Yadigar Gökalp İlhan 3. Yaş Baharı Kongresine Katıldı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI YADİGAR GÖKALP İLHAN: - SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU

SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU SAĞLIK TURİZMİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR AKDU Sağlık Turizminin Çeşitleri 2 Termal ve spa-wellness turizmi İleri yaş ve engelli turizmi Medikal turizm 3 Termal ve Spa-Wellness Turizmi Mineralize termal sular

Detaylı

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Dünya da ekonomi ve sağlık sektörü açısından gelişmişliğin bir göstergesi olan ve gelişmiş ülkelerde neredeyse nüfusun büyük bölümüne sirayet eden Özel Sağlık Sigortalı

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1

TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1 TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I & SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 1 TUR İ ST SA Ğ LI Ğ I 2 SA Ğ LIK TUR İ ZM İ 3 SEYAHAT SİGORTASI S Seyahat sigortalar n n n kapsam nedir? Sigortal n n seyahati s ras nda meydana gelebilecek

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı Istanbul, 2012 UME GLOBAL, kurumsal finansman / özel girişim sermayesi alanlarında danışmanlık hizmeti veren güvenilir bir ortaktır Geçmiş Deneyimler Toplamda 70 yılı aşkın endüstri,

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

2010 YILI HAZIR GĠYĠM SEKTÖRÜNDE GELĠġMELER VE SEKTÖRÜN 2023 YILI HEDEFLERĠ

2010 YILI HAZIR GĠYĠM SEKTÖRÜNDE GELĠġMELER VE SEKTÖRÜN 2023 YILI HEDEFLERĠ 2010 YILI HAZIR GĠYĠM SEKTÖRÜNDE GELĠġMELER VE SEKTÖRÜN 2023 YILI HEDEFLERĠ Hande UZUNOĞLU Türkiye sanayisinin lokomotifi olarak lanse edilen hazır giyim sektörü üretim ve istihdama katkısıyla önemli bir

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2011/41

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2011/41 GENELGE 2011/41 Sağlıkta Dönüşüm Programı nın uygulaması sonucunda Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerimizin sağlık hizmeti sunum kalitesi, alt yapısı ve tıbbi donanımı artmış, acil sağlık hizmetlerimizin

Detaylı

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ

2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ 2010 TÜRKİYE VE İZMİR ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ DEĞERLENDİRMESİ Türkiye de son 6 yılda kurulan uluslararası sermayeli şirketlerin* sayısı 2010 yılı Kasım ayı itibariyle 26 bin 40 e ulaşmıştır.

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

3,4 TRİLYON DOLARA ULAŞTI SAĞLIK TURİZMİ PAZARININ HACMİ

3,4 TRİLYON DOLARA ULAŞTI SAĞLIK TURİZMİ PAZARININ HACMİ SAĞLIK TURİZMİ PAZARININ HACMİ 3,4 TRİLYON DOLARA ULAŞTI SRI International ın yaptığı araştırmaya göre, sağlık, güzellik, medikal operasyonlar, yoga ile Spa-Wellness i içeren sağlık turizmi pazarının dünya

Detaylı

YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ

YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI 2013 Sosyal Sektör İstatistikleri Daire Başkanlığı Turizm İstatistikleri Grubu Kasım 2014 İÇİNDEKİLER 1. Giriş...

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? EURUSD USDTRY ALTIN GBPUSD BRENT PETROL Başbakan Binali Yıldırım dan Ekonomiye Yönelik Olumlu Sinyaller Ak Parti TBMM grup

Detaylı

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti 1 Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti Genel Her yıl olduğu gibi Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) Üye firma ve kurum ve kuruluşlardan topladığı veriler ile

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

TV PROGRAMI SPONSORLUK DOSYASI

TV PROGRAMI SPONSORLUK DOSYASI RESMİ DESTEK YAZISI T.C. Sağlık Bakanlığı PROGRAMIN KÜNYESİ Adı Hedef Kitle Türü Konusu Yayın Kanalı Formatı Bölüm Sayısı : 13 Süresi Periyodu Konu Dökümü Yayın Türü : Türkiye de Sağlık Turizmi : Yurtdışı

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii TÜTÜN ÜRÜNLERİ İMALAT SANAYİİ Hazırlayan Ömür GENÇ ESAM Müdür Yardımcısı 78 1. SEKTÖRÜN TANIMI Tütün ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 16 no lu gruplandırma

Detaylı

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Günümüzde çok amaçlı bir kullanım alanına sahip olan Mısır, Amerika Kıtası keşfedilene kadar dünya tarafından bilinmemekteydi. Amerika Kıtasının 15. yüzyıl sonlarında keşfedilmesiyle

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği Ahmet Genç www.travelforcure.com Sağlık Turizmi Tanımı Kişilerin sağlık hizmetleri almak üzere seyahat etmesi ve bu hizmetlerden faydalanması

Detaylı

PLATFORMUMUZUN YURTDIŞI TANITIM HİZMETLERİ

PLATFORMUMUZUN YURTDIŞI TANITIM HİZMETLERİ PLATFORMUMUZUN YURTDIŞI TANITIM HİZMETLERİ Hedefimiz, öncelikli pazarlarda ülkemizin sağlık turizmi potansiyelini tanıtmaktır. Sunmuş olduğunuz sağlık hizmetinin kalitesini ve imkânlarınızı tanıtmak, sağlık

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN Almanya; Orta Avrupa da bir ülkedir. Kuzeyinde Kuzey denizi, Danimarka, ve Baltık denizi; doğusunda Polonya ve Çek cumhuriyeti; güneyinde Avusturya ve İsviçre;

Detaylı

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi

Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi Mevsimlik Çalışma Arttı, İşsizlik Azaldı: Nisan, Mayıs, Haziran Dönemi HAZIRLAYAN.0. Prof. Dr. Mustafa DELİCAN İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi Doç. Dr. Levent ŞAHİN - İnsan Kaynakları Araştırma Merkezi

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mehmet ÇETİK Dış Ticaret Uzmanı 17 Serbest Bölgeler, İthalat Yurtdışı Genel Yatırım Müdürlüğü ve Hizmetler Genel Müdürlüğü

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) İşletme Sayısı (2013) % Mikro 1 9 3.303.073 93,68% KüçükÖlç.İşl. 10 49 190.514 5,40% OrtaB.İşl. 50 249 27.330

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ FIRAT UZER

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ FIRAT UZER SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ FIRAT UZER 26.12.2012 Sağlık Turizmi dünyada yaşanan küreselleşme sonucunda doğmuş ve ekonomik olarak ülke gelirlerini etkileyen en önemli unsur haline gelmiştir.son

Detaylı

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR?

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Haziran 2010 SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Proje Koordinatörleri: İndeks Araştırma Ekibi Simge Şahin, İstanbul Bilgi Üniversitesi Giriş:

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ARACILIK ve ASİSTAN KURULUŞLAR. Ahmet Genç, MSc, MBA

SAĞLIK TURİZMİNDE ARACILIK ve ASİSTAN KURULUŞLAR. Ahmet Genç, MSc, MBA SAĞLIK TURİZMİNDE ARACILIK ve ASİSTAN KURULUŞLAR Ahmet Genç, MSc, MBA Tıp Turizmi... süreci yurtdışında tedavi seçeneklerini araştırma ile başlar Yurtdışından bir hastanın bir başka ülkeye seyahat etmesini,

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI!

İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI! İZMİR, 2015 OCAK AYI HAVAYOLU VE DENİZYOLU GİRİŞLERİNDE DÜŞÜŞ YAŞADI! Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Yönetim Kurulu tarafından İzmir turizmine yönelik kapsamlı bir istatistik verileri

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı