TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDA KAPASİTE YATIRIMLARI VE PİYASA EKSENLİ ARZ GÜVENLİĞİ ÇÖZÜMLERİ. Bakatjan SANDALKHAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDA KAPASİTE YATIRIMLARI VE PİYASA EKSENLİ ARZ GÜVENLİĞİ ÇÖZÜMLERİ. Bakatjan SANDALKHAN"

Transkript

1 TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDA KAPASİTE YATIRIMLARI VE PİYASA EKSENLİ ARZ GÜVENLİĞİ ÇÖZÜMLERİ Bakatjan SANDALKHAN Deloitte & Touche Danışmanlık Hizmetleri A.Ş. ÖZET Reform ve serbestleşme sürecinin sonucunda elde edilmesi beklenen sonuç, daha iyi yük dağıtımı değil, daha iyi yatırım ve piyasanın işlemesinin sağlanmasıdır. Arz güvenliği, ani değişikliklere karşı sistemin ayakta durma kabiliyetini ifade eden sistem güvenliğine ilişkin kısa vadeli arz güvenliği ve tüketicilerin toplam güç ve enerji talebinin sistem tarafından anlık olarak karşılanabilmesi kabiliyetini ifade eden üretim kapasitesi ve şebeke yeterliliğine ilişkin uzun vadeli arz güvenliğini kapsamaktadır. Arz güvenliği bir kamu hizmetidir. Teorik olarak, sadece enerji (energy-only) piyasası yeni kapasite yatırımları için yeterli sinyalleri üretmektedir. Ancak, arz güvenliği sağlayacak yeni kapasite yatırımları için pratikte talep tarafının piyasaya yetersiz katılımı ve yatırım döngüsü sorunlarından ötürü bu sinyallerin yetersiz olabileceği görünmektedir. Bu yetersizliği, piyasa eksenli arz güvenliği çözümleri uygulandığında kapasite sinyalleri üretmek suretiyle giderilebilir. Burada üretim şirketleri ve/veya yatırımcılar için yatırım riskinin azaltılması ve tüketiciler için daha yüksek arz güvenliği ve daha düşük fiyat volatilitesi sağlanması hedeflenmektedir. Bu çalışmada altı değişik kapasite mekanizması, uygulamaları ve piyasa tasarımındaki son gelişmeler incelenmiş ve Türkiye elektrik piyasası için uygun olabilecek piyasa eksenli arz güvenliği çözümleri önerilmiştir.

2 1. GİRİŞ 2001 yılından itibaren Türkiye de devam etmekte olan elektrik enerjisi sektöründe reform ve serbestleşme sürecinde yeterli seviyede üretim kapasitesinin ve arz güvenliğinin sağlanması, çoğu Avrupa piyasasında olduğu gibi piyasa fiyatlarına dayanmaktadır. Spot piyasa fiyatının, kısa vadeli yük alma ve yük atma işlemlerini 1 ve uzun vadeli arz ve talep dengesini yansıtması beklenmektedir. Bu tür piyasaların başarılı şekilde işleyebilmesi için piyasa katılımcılarının piyasa risklerini iyi algılaması ve katılımcıların bu risklerden korunması için yeterli düzeyde finansal türev enstrümanların bulunması gerekmektedir. Tam rekabetçi piyasanın oluşması zaman alıcı ve uzun soluklu bir süreçtir. Reform ve serbestleşme sürecinin sonucunda elde edilmesi beklenen sonuç, daha iyi yük dağıtımı değil, daha iyi yatırım ve piyasanın işlemesinin sağlamasıdır. Yeni kapasitenin kurulması sürecinde verilecek yakıt tipi kararları ve yatırımın ne zaman gerçekleşeceği konusu üç ana bileşene dayalıdır: (i) piyasa fiyatı beklentisi, (ii) yatırım ve üretim maliyetleri, ile (iii) risk algılamaları. Elektrik sektörü yatırımlarında, inşaat süreleri ve yatırımın geri dönüş süreleri uzun olmakta ve yüksek sermaye gerektirmektedir. Yatırımcıların kararları, esasen, yeterli nakit akış beklentisini temel alan tamamen ekonomik ilkelere dayanmaktadır. Sermaye yoğun elektrik enerjisi sektörü yatırımları genellikle proje finansman modelleri ile gerçekleştirilmektedir. Proje finansmanında en önemli husus; tahmini gelire göre finansman kaynağının seçiminde iç karlılık oranını maksimize edecek optimum sermaye yapısını (kredi ve özsermaye oranı) oluşturmaktır[1]. Aktif yatırımcı grubunun özsermaye olanağı optimum sermaye yapısı için yeterli değilse, ilave pasif yatırımcıların aranması veya mezanine finansmanı gibi diğer finansman enstrümanlarının ve mevcut kısıtlar doğrultusunda projeyi finanse edilir hale getirmek üzere finansal mühendislik tekniklerinin kullanılması gereklidir [2]. Yatırımcının bu nakit akım beklentisini karşılaması, yeterli kapasite yatırımını gerçekleştirmesi ve böylece arz güvenliğinin sağlanması için sadece elektrik enerjisi fiyatı sinyallerinin yeterli olup olmadığını ve yetersiz olması durumunda dikkate 1 1 Ağustos 2006 tarihinden itibaren nakdi uygulamaya başlayan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) bu işlemleri düzenlemektedir.

3 alınması gerekecek piyasa eksenli arz güvenliği çözümleri ilerleyen bölümlerde ele alınacaktır. 2. KISA VE UZUN VADELİ ARZ GÜVENLİĞİ Arz güvenliği, ani değişikliklere karşı sistemin ayakta durma kabiliyetini ifade eden sistem güvenliğine ilişkin kısa vadeli arz güvenliği ve tüketicilerin toplam güç ve enerji talebinin sistem tarafından anlık olarak karşılanabilmesi kabiliyetini ifade eden üretim kapasitesi ve şebeke yeterliliğine ilişkin uzun vadeli arz güvenliğini kapsamaktadır. Arz güvenliği bir kamu hizmetidir ve 2003/54/EC rumuzlu AB Elektrik Direktifi 3.3. Maddesine göre üye devletler genel ekonomik çıkar dahilinde arz güvenliğini, sürekliliğini, kalitesini ve fiyatı kapsayan kamu hizmeti yükümlüğünü yerine getirmek zorundadırlar [3]. 2005/89/EC rumuzlu AB Arz Güvenliği Direktifi 5.1. Maddesi emreamade kapasitenin sağlanmasına yönelik olarak (i) üretim ve tüketim için fiyat sinyali üreten likit toptan satış piyasasının geliştirilmesi, (ii) iletim sistem işletmecilerinin yeterli seviyede yedek kapasiteyi piyasaya dayalı mekanizmalar dahilinde bulundurma zorunluluğu, (iii) olası yeni kapasite ihaleleri, (iv) gerçek zamanlı talep yönetimi teknolojilerinin uygulanması gibi muhtelif önlemleri içermektedir [4]. Bu doğrultuda, üye devletlerin mevcut lisanslama prosedürlerinin arz güvenliğinin sağlanması açısından yetersiz olduğu saptanırsa; arz güvenliği, yeni üretim kapasitesi veya enerji verimliliği/talep tarafı yönetimi önlemlerini ihale yöntemiyle veya başka eşdeğer prosedür ile sağlanabilir. 1 Ağustos 2006 tarihinden itibaren nakdi olarak uygulanmaya başlayan Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) ve yan hizmetler anlaşmaları ile, sistem güvenliğine yönelik piyasa eksenli çözümler sunulmaktadır. DUY temel itibarıyla çoğu Avrupa ülkesinde olduğu gibi sadece enerji (energy only) çözümüdür. Bu piyasalar sadece enerji piyasası olarak tanımlanmakta ve kapasite yatırımları, sadece elektrik enerjisi fiyatı ile çekilmektedir. Sadece enerji piyasalarında, rekabetçi piyasanın yeterli talep tarafı katılımı, şeffaf spot fiyatları ve likit forward piyasaları ile tamamlanması gerekmektedir ve ülkemizdeki piyasa tasarım çalışmaları bu yönde ilerlemektedir.

4 Mevcut durumda, uzun vadeli arz güvenliğine ilişkin herhangi bir düzenleme ve mekanizma yoktur. Ancak, rekabetçi piyasa yapısına geçiş süreci yaşanan ve yıllık %6-8 oranında büyümekte olan talebi yeterli kapasite yatırımı ile karşılaması gereken Türkiye elektrik sisteminde, acilen piyasa eksenli kapasite çözümüne ihtiyaç duyulmaktadır Yetersiz Kapasite ve Elektrik Kesintilerinin Tüketiciye Maliyeti 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan Kaliforniya krizi esnasında, talebin en fazla %2 lik kısmı kesintiye uğramış [5] ve tüketicilere maliyeti 45 milyar USD gibi çok yüksek bir rakama ulaşmıştır [6]. Ülkemizde Siemens in DOSAB resmi internet sitesindeki verilerden elde edilen bir sonuca göre, dev ölçekli üretim tesislerinde, 1 saniyelik elektrik kesintisi, ortalama $'lık ciro kaybına neden olabiliyor. Gereğinden fazla kapasite yatırımının tüketiciye maliyeti çok daha sınırlıdır. Bir çalışmaya göre ekonomik olarak optimum işletme yedeğinin kurulu kapasitenin %8 i olması gereken bir sistemde, işletme yedeği kapasitesinin %20 olarak uygulanmasının maliyetinin perakende elektrik fiyatının %1.1 i civarında olduğu hesaplanmıştır [7]. Dolaysıyla, tüketici açısından kapasite kıtlığı nedeniyle elektrik kesintisi yaşamaktansa bir kapasite mekanizması uygulamak suretiyle ekonomik optimum seviyesinden fazla olsa dahi kapasite yatırımı yapılması tercih edilebilir Arz Güvenliğinin Sağlamasından Kim Sorumludur? Sadece enerji piyasalarında arz güvenliğinin sağlanması piyasaya bırakılmaktadır. Burada ana etken piyasa fiyatı olup, fiyat sinyaline göre optimum yatırım sağlanması ve Adam Smith in görünmez elinin arz güvenliğini sağlaması beklenmektedir. Bunun gerçekleşmesi için piyasanın tam rekabetçi olması ve yeterli talep tarafı katılımı, şeffaf spot fiyatları ve likit forward piyasaları ile tamamlanması gerekmektedir. Cramton ve Stoft (2006) a göre arz güvenliği sağlamak için hangi seviyede kurulu kapasitenin bulunması gerektiğini idari yardım olmadan piyasa tek başına belirleyemez [8]. Kapasite mekanizmalarının uygulanmakta olduğu piyasalardan, kapasite ödemesi uygulamasının yürürlükte olduğu piyasalarda arz güvenliğinin sağlanması düzenleyici kurum ve hükümetin sorumluluğunda iken, kapasite zorunluluğu bulunan PJM gibi

5 ABD piyasalarında bu sorumluluğu tedarikçiler, genellikle de perakende satış şirketleri, taşımaktadır. 3. PİYASA FİYAT SİNYALİ VE YENİ KAPASİTE YATIRIMI Teorik olarak tam rekabetçi elektrik piyasası 2 yeni üretim kapasitesi yatırımları için gereken fiyat sinyallerini üretir. Tam rekabetçi piyasada, talebi karşılayacak yeterli üretim kapasitesinin olması durumunda, elektrik enerjisi spot fiyatı marjinal (en son devreye giren) santralın üretim maliyetine eşittir. Talebin mevcut emreamade kapasiteyi geçtiği durumda; fiyat, tüketim tarafının piyasaya yeterli katılımı sağlandığında, tüketicinin bir birim elektrik için ödemeye istekli olduğu seviyede belirlenir. Puantın oluştuğu bu durumda yükselen fiyat, puant santralın yatırım maliyetini karşılarken, aynı zamanda baz yük ve orta yük santrallerin sabit maliyetlerinin karşılanmasına katkı sağlar. Dolayısıyla, üreticiler ve tüketiciler arasında riski paylaştıran başarılı bir toptan satış spot piyasası ve vadeli işlemler piyasası, teorik olarak yeni üretim kapasitesine optimum yatırımın gerçekleşmesini sağlayacak fiyatları ortaya çıkarır. Spot piyasa gelecekteki ikili anlaşma fiyatlarını etkiler; gelecek için tahmini spot fiyatı temelde sözleşme fiyatını teşkil eder. Dolayısıyla, yeni kapasite yatırımı için tam rekabetçi piyasada oluşan spot fiyatı belirleyici rol oynamaktadır. Yakıt tipine göre santrallerin sabit ve değişken üretim maliyetlerinin dağılımı farklılık gösterir. Değişken üretim maliyeti ve yük eğrisi arasındaki ilişki şu şekilde ortaya çıkmaktadır: Termik santrallerde fuel oil yakıtlı santralın puant, doğal gaz yakıtlı santralın orta yük, kömür, linyit ve nükleer santrallerin baz yük santralı oldukları teknik özelliklerinden ve maliyet birleşenlerinden ortaya çıkmaktadır (Akarsu, kanal tipi ve küçük rezervuarlı hidrolik santraller su rejimlerinden dolayı zorunlu çalışma kapsamında bazen baz yük santral olarak yer alırken, büyük rezervuarlı hidrolik santraller ise faydalı su kısıdına bağlı olarak orta ve puant yük santralı olabilmektedir). 2 Tam rekabetçi elektrik piyasası, talep tarafının piyasaya yeterli katılımı, saydam spot fiyatları ve likit forward piyasaları ile tamamlanan piyasadır.

6 Dolayısıyla, fiyatın yükseldiği dönem(ler) fiyat yükselmesine bağlı olarak hangi tip santralın daha cazip olduğunu da ortaya koyar. Örneğin, sadece puant saatlerde yükselen fiyat, puant yük santrallerinin karlı olduğunu gösterir. Baz yük kapasitesine gereğinden fazla yatırım yapılırsa puant dışı dönem fiyatları düşer ve yanlış yatırım kararları, fiyat hareketleri ile piyasa fiyatlama mekanizması içerisinde düzeltilir. Toplam Yıllık Maliyet (YTL/MW) SMb DMb SMo DMo DMp SMp Toplam Yük (MW) Sağlan. Enerji Kapasitesi Puant Yük Santralı Çalışma Saati Orta Yük Santralı Çalışma Saati saat Puant Yük Kap. Orta Yük Kapasite Baz Yük Kapasite Fiyat (YTL/MWh) saat Fse Fp Fo Fb saat Şekil 1. Optimum Kapasite Sağlanmasında Santrallerin Yıllık Toplam Maliyeti, Yük Eğrisindeki Yerleri ve Beklenen Piyasa Fiyatları

7 Fiyatın yükselebileceği yer ise sağlanamayan enerji maliyeti 3 (Fse) kadardır. Şekil 1 de santrallerin yıllık toplam maliyetleri, yük eğrisindeki yerleri ve beklenen piyasa fiyatları gösterilmektedir. Toplam yıllık maliyet grafiğinde açılar değişken üretim maliyetini ifade etmektedir. Puant yük santrallerinin değişken üretim maliyeti (DM p ) yüksek iken, baz yük santrallerinin değişken üretim maliyeti (DM b ) düşüktür. Puant yük santrallerinin sabit maliyeti (SM p ) düşük iken, baz yük santrallerinin sabit maliyeti (SM b ) yüksektir. Her bir toplam yıllık üretim maliyet eğrisinin kesiştiği noktadan itibaren maliyet avantajını elde eden santral çalışmaya başlayacaktır. Dolayısıyla, baz yük santralları yılda yaklaşık saat çalışırken, orta yük santralı maliyet avantajı elde ettiği süre kadar çalışır. Puant yük santralları da benzer şekilde sadece toplam maliyetinin orta yük santralarından daha düşük olduğu dönemde çalışır. Bu sistem, santralların, değişken üretim maliyeti esasında bir ekonomik sıralamayla (merit order) çalışmasını sağlar. Sistemin bu şekilde en ekonomik çalışmasını sağlamak üzere Şekil 1 deki yük eğrisinde gösterildiği kadar baz yük, orta yük ve puant yük kapasitesi bulunmalıdır. Dolayısıyla, sistem ve piyasa analizi sonucunda hangi yakıt tipi santralına sistemin ihtiyaç duyduğunu tespit eden piyasa fiyatı sinyallerine göre yatırımın yapılması gerekmektedir. 4. PİYASA FİYATI SİNYALİ NEDEN YETERSİZDİR? Pratikte bu fiyat sinyalleri tek başına yeni kapasite yatırımı sağlanmasında (i) talep tarafının piyasaya yetersiz katılımı ve (ii) yatırım döngüsü sorunlarından dolayı yeterli olmayabilir Talep Tarafının Piyasaya Katılımı Talep tarafının piyasaya katılımı sağlanmadan, sadece arz tarafının yer aldığı bir piyasa henüz tamamlanmamış demektedir ve tam rekabetçi olamaz. Toptan satış spot piyasası, talep tarafının da fiyat teklifi vermesi ile tamamlanır. Talep tarafının fiyat teklifleri, tüketicilerin bir birim enerji için ödemeye istekli oldukları tutarı ifade etmektedir. Türkiye de liberal piyasaya geçiş döneminde, toptan satış ve perakende piyasaları arasındaki bağ, toptan satış piyasasına ilişkin değişen beklentileri 3 Sağlanamayan enerji maliyeti (Value of Lost Load-VOLL), belli bir miktar elektrik enerjisinin sunulamaması durumunda ülke ekonomisine getireceği zararı yansıtır. Bu maliyet İngiltere de başlangıçta 2.000/MWh olarak tespit edilmiş ve enflasyona endekslenmiş, Avustralya da AUS$10.000/MWh, ABD de $ /MWh arası ve Türkiye de 1.000$/MWh olarak ele alınmaktadır.

8 yansıtmaya olanak sağlamayan perakendede neredeyse sabit satış fiyatı uygulaması ile kopartılmıştır. Bu durumda, zaten düşük olan talebin fiyat esnekliğini neredeyse yok sayılacak seviyeye düşmüştür. Özellikle puant saatlerde emreamade kapasite ve talep arasındaki marjın iyice daraldığında çok az miktarda yükün düşmesi, örneğin %1-3 oranında, fiyatların %50 ye varan oranlarda düşmesine neden olmaktadır 4 [9]. Talep tarafının fiyat belirlemeye katılmasıyla elektrik fiyatlarının volatilitesi ve sistem oturma riskleri azaltılabilir. Stoft a göre (i) gerçek zamanlı sayaç ölçümü ve faturalama ve (ii) tüketicilere giden elektrik akımının gerçek zamanlı olarak merkezi kontrolünün yapılamaması nedeniyle, talep tarafının piyasaya katılımı sağlanarak tam rekabetçi piyasa henüz tesis edilemektedir [11] Elektrik Piyasalarında Yatırım Döngüsü Pratikte, elektrik piyasasında yapılan yatırımların zamanlaması ve yatırım miktarları, fiyat sinyallerini kendilerine göre yorumlayan değişik piyasa katılımcıları tarafından belirlenmektedir. Elektrik fiyatlarının yüksek volatilitesi, üretimin sermaye yoğun özelliği ve yeni üretim tesislerinin uzun inşaat süresi yatırım riskini yükseltmektedir. Üreticiler riske duyarsız ve tüm gereken bilgilere sahip olsaydı, tam rekabetçi piyasada üretim kapasitesi optimum seviyesinde olurdu [11] [12]. Üretim şirketleri tahmin ettikleri uzun vadeli ortalama gelirlerinin, uzun vadeli marjinal üretim maliyetine eşit olacağı noktaya kadar yatırım yaparlardı. Ancak, gelecekteki üretim gelirlerinin tahmin edilmesi; fiyat artışlarının veya düşüşlerinin tekrarı, seviyesi ve süresine bağlı olduğundan oldukça zordur. Düzenlemelere ilişkin belirsizlikler ve riske duyarlılığın eklenmesi ile yeni üretim yatırımları, kapasite ihtiyacının çok belirgin ortaya çıkmasına kadar ertelenmektedir. Elektrik talebi fiyat esnekliğinin çok düşük olması ve arz eğrisinin göreceli düz olması nedenleriyle, elektrik fiyatı, emreamade kapasite ve puant talep arasındaki marjın iyice daralıncaya kadar yeterince yükselmez [13]. Santral inşaat süresinin uzunluğu nedeniyle bu marj iyice daralmaya devam eder. Talebin artması, arzın yetersiz kalması ve fiyatın yükselmesi ile yapılması beklenen yatırımlar zamanında yapılamayabilir. Böylece yükselen fiyata karşı fazla yatırım yaparak yatırımcı, fiyatın 4 Talep tarafının piyasaya katılımı ve uygulama örnekleri için [10] a bakınız.

9 uzun vadeli marjinal maliyetinin altına düşmesine sebep olabilir. Yatırımların zamanlaması ve fiyat sinyallerine ilişkin bu sorun Şekil 2 de gösterilen yatırım döngüsüne yol açmaktadır. fiyat Rekabet ve Kapasite Fazlası Fiyatın Düşmesini Sağlar Yeni Kapasite Maliyeti Yatırımı Tetikler Yeni Kapasite Eklenir, Yedek Marji Tekrar Sağlanır Yüksek Fiyatlar ve İş Döngüsündeki Değişimi Talebi Azaltır. Fazla Kapasite, Fiyatlar Düşer Düşük Fiyat Talebi Arttırır İş/Emtia Döngüsünün Dönüm Noktası Fazla Kapasite Azalır, Fiyat Artar. Yeni Teknolojiler ve Rekabet Yeni Kapasite Maliyetini Düşürür Kaynak : Eurelectric (2004) Ensuring Investments in a Liberalised Electricity Sector Business cycle dynamics according to ECON zaman Şekil 2. Elektrik Piyasalarında Yatırım Döngüsü Liberal piyasaya geçiş dönemi yaşayan Türkiye gibi piyasalarda henüz tam rekabetçi piyasa oluşmadığından arz güvenliği sorumluluğunun piyasaya tamamen bırakılması söz konusu olamaz. Nitekim, yakın zamanda yayınlanan CEER (Council of European Energy Regulators) 2006 raporuna göre sadece enerji (energy only) piyasalarında fiyat tavanının uygulanmadığı ve devre dışı olmaların koordine edildiği durumlarda, kısa vadede mevcut santrallerin ihtiyaç duyulduğunda emreamade olması sağlanabilmektedir [14]. Türkiye de doğal gaz maliyeti artışları nedeniyle kapatılan özel sektör santrallarının 1 Ağustos 2006 tarihinden itibaren nakdi uygulamaya başlanan DUY sonucunda devreye girmesi ve emreamade olması bu sonucun pratikteki örneğidir. Ancak, uzun vadede, elektrik enerjisi fiyatına bağlı finansal türev sözleşmeleri olsa dahi, yeni yatırımların bu şekilde ne derecede sağlanabileceği soru işaretidir [14]. Bölgemizde en gelişmiş elektrik enerjisi piyasasına sahip ve aynı zamanda en fazla yedek kapasitesine sahip Romanya nın arz güvenliği ve yatırımcılar için garantili gelir sağlamak adına kapasite piyasası tasarımı konusunda piyasa katılımcıları ve potansiyel yatırımcılar ile görüş alış verişinde bulunmakta olması da dikkat çekicidir [15].

10 5. PİYASA EKSENLİ ARZ GÜVENLİĞİ ÇÖZÜMLERİ Uzun vadeli kapasite yeterliliği sağlamak üzere çoğu liberalleşen elektrik piyasalarında kapasite mekanizmaları uygulanmaktadır. Kapasite mekanizmaları, fiyat volatilitesine karşı sigorta olarak görülmelidir. Piyasa eksenli arz güvenliği çözümlerinde, enerji fiyatı ve yatırım riskleri, risk paylaşımını esas alan değişik sözleşme tipleri ile dengelenir ve böylece, yatırım verimliliği sağlanır. Fiyat risklerinden korunmak adına, yeni kapasite bedelinin piyasa koşullarında belirlenmesi gereklidir. Ancak, bilimsel ve pratik olarak konsensüs sağlanan hiç bir kapasite mekanizması henüz mevcut değildir. Kapasite mekanizmaları, elektrik piyasasının olgunlaşması ve liberal elektrik piyasasına türbülanslı geçişlerde stabilite ve güvenlik sağlamak üzere geçiş dönemi önlemleri olarak ta ele alınmaktadır. Bu durum talebin fiyat elastisitesi yeterli seviyeye ulaşıncaya kadar devam etmelidir. Kapasite mekanizmaları, üretici gelirlerine istikrar sağlamak suretiyle yatırım riskini düşürdüğünden yatırım maliyetini azaltır. Tüketici açısından baktığımızda da, elektrik fiyatın kapasite mekanizması sayesinde istikrar kazanmaktadır. Kapasite mekanizmaları, üretim şirketlerinin, (i) eksik bilgi, düzenleme riski ve/veya riske duyarlılığa rağmen yeterli kapasite yatırımı yapmasını ve (ii) kapasite yetersizliği yaşandığında üretimlerini azami seviyelerine çıkarmalarını sağlamayı hedeflemektedir [13]. AB düzenlemelerinde kapasite yeterliliği çözümleri, üye ülkelerin inisiyatifine bırakılmıştır [3] [4]. Ancak, enterkonnekte sistemde komşu sistemler ile uyumlu bir kapasite mekanizması tesis edilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, De Vries ve Hakvoort [16] kapasite mekanizmalarını genel hatlarıyla anlatmıştır Kapasite Ödemesi İspanya ve bazı Güney Amerika ülkeleri, üreticilere, elektrik enerjisi satışı gelirlerine ek olarak, kapasite ödemesi yapmak suretiyle üretim kapasite yatırımlarını sağlamaya çalışmaktadır [17] öncesi İngiltere ve Galler Elektrik Havuzunda, sağlanamayan enerji maliyeti (VOLL) ve yük karşılamama ihtimaline (LOLP) dayalı

11 dinamik kapasite ödemeleri hesaplanarak, yarım saatlik spot fiyatına ilave edilerek üreticilere ödenmekteydi. Oren in [18] çok açık bir şekilde belirttiği gibi, piyasa fiyatı ve yatırım davranışı arasındaki ilişkideki belirsizlikler nedeniyle üretim kapasite miktarını düzenlemek yerine doğrudan kapasite ödemesi yapmak suretiyle arzu edilen güvenirlilik seviyesini sağlamak çok zordur Stratejik Yedek Sistem İşletmecisinin acil durumlarda kullanmak üzere stratejik yedeğe (bazen de konservasyon yedeği denmektedir) sahip olması İsveç te uygulanmaktadır. Stratejik yedek uygulaması, fiyat yükselmesinin yatırımları güttüğü sadece enerji piyasasında yedek seviyesini arttırarak arz güvenliğini yükseltmeye çalışmaktadır. Stratejik yedek, yük dağıtımı ekonomik sıralamasını değiştirebilir. Burada stratejik yedek kapasitesi ve fiyatının tespit edilmesi oldukça zordur. Az yedek kapasitesi ile yüksek fiyat sınırlı etki yaratırken, çok yedek kapasite ile düşük fiyat Sistem İşletmecisini piyasada büyük rol oynamasını sağlar İşletme Yedeği Piyasası 2001 başlarında başlayan elektrik arzı daralmalarında Norveç Sistem İşletmecisi, bir yıla kadar süreli işletme yedek sözleşmeleri için ihale düzenlemeye başlamıştır [19]. İşletme yedeği piyasasının ana fikri, Sistem İşletmecisinin, kapasite talebinin fiyatları sadece enerji piyasasından önce yükselmesini sağlamak suretiyle yatırım sinyalini erken vermesidir. İşletme yedeği piyasası, yatırım döngüsünü azaltmakla birlikte tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Enterkonnekte sistemlerde yatırım yerine ithalatı arttırma etkisi olabilmektedir Kapasite Zorunluluğu ABD de PJM, NYISO ve NEISO 5 piyasalarında belirli seviyede yedek sağlamak üzere kapasite zorunluluğu getirmiştir. Kapasite zorunluluğu mekanizmasında tedarikçilerin tahmin ettiği puant yükün %18 fazlası kadar yedek kapasitesini uzun vadeli kapasite piyasasından (Installed Capacity Market - ICAP) veya ikili anlaşmalar ile veya kendi üretim tesislerinden tedarik etmesini zorunlu hale getirmek suretiyle belli seviyede üretim kapasitesi sağlanmaktadır. Yedek kapasite, emreamade üretim kapasitesi 5 PJM- Pennsylvania-New Jersey-Maryland electric power; NYISO- New York Independent System Operator, NEISO New England Independent System Operator.

12 olabileceği gibi, kesilebilir yük de olabilmektedir. Bu yapı, tedarikçilerin kapasite zorunluluğunu yerine getirememesi durumunda puant santralın yıllık maliyetine dayalı ceza ödemesini içermektedir [9]. Kapasite zorunluluğunda yatırım güdüsü üretim şirketlerinin gelecekteki fiyat tahmininden ziyade, düzenleyici kurumun puant talep tahmini ve kapasite ihtiyacı projeksiyonuna bağlıdır. Dolaysıyla, bu mekanizma sadece enerji piyasalarına göre bilgi eksikliği ve diğer yatırım risklerini azaltmaktadır [13]. Kapasite zorunluluğu komşu piyasalarla güçlü enterkoneksiyon bağlantısı olan ve ikili anlaşmalara dayalı piyasalarda (zorunlu havuz olmayan) şu ana kadar uygulanmamıştır Güvenilirlik Sözleşmesi Güvenirlilik sözleşmelerinin (finansal opsiyonu) ihale edildiği organize piyasaya dayalı düzenleme çerçevesi daha hiç bir piyasada denenmemiş ancak diğer kapasite mekanizmalarına göre daha fazla piyasa eksenli ve talep tarafı katılımını daha fazla sağlayan bir mekanizmadır [17]. Bu mekanizma, üretici gelirlerini stabilize etmek suretiyle yeni yatırıma elverişli ortamı oluşturmanın yanı sıra, talebin piyasa riskinden korunması için kullanılabilecek piyasa eksenli bir çözümdür. Bu çözümün kapasite ödemesi ve kapasite zorunluluğu gibi merkezi olarak belirlenen çözümlere nazaran temel avantajı daha fazla talep tarafı katılımını sağlaması ve piyasa eksenli olmasıdır. Ancak, zorunlu havuz sistemi için tasarlanan bu yaklaşımın ikili anlaşmalara dayalı piyasalar için uyarlanması gerekmektedir. Oren, ikili anlaşmalara dayalı güvenirlilik sözleşmesi çözümünü kapasite zorunluluğuna benzer bir yapıda önermektedir [18]. Burada merkezi ihale sistemi gerekmektedir. Ancak, Avrupa piyasalarında yaygın olan ve mevzuat bakımından tarihinde kabul edilen 5398 sayılı Kanun ile 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununda yapılan yeni değişiklik ile üretim ve dağıtım faaliyetlerinin dikey birleşmesindeki sınırlamaları kaldırılan Türkiye elektrik piyasasında beklenen dikey bütünleşik üretim ve perakende faaliyetleri yapısı altında nasıl çalışacağı açık değildir Kapasite Aboneliği

13 Doorman, tüketicilerin azami kapasite kullanma hakkı satın aldığı kapasite aboneliğini önermektedir [20]. Tüketicilerin, darboğaz yaşandığında taleplerini fiziksel olarak bu azami kapasite ile sınırlamasına izin vermektedir. Bu çözümün başlıca avantajı tüketicilerin kendi güvenirlilik seviyesini seçebiliyor olmasıdır. Ancak, tüm tüketicilerin taleplerini sınırlayabilmek için sistem işletmecisinin ekipman ve teçhizatlara sahip olması gerekmektedir Kapasite Mekanizmalarının Değerlendirilmesi Yukarıda kısaca özetlenen altı kapasite mekanizması Tablo 1 de listelenen kriterler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Kapasite yatırımının sürekliliğinin sağlanması konusunda kapasite zorunluluğu ve güvenilirlik sözleşmesi üstün çözümler olarak Tablo 1. Kapasite Mekanizmaların Değerlendirmesi Kapasite Ödemesi Stratejik Yedek İşletme Yedekleri Kapasite Zorunluluğu Güvenilirlik Sözleşmesi Kapasite Aboneliği ortaya çıkarken, talebin fiyat elastisitesini uyarması açısından kapasite aboneliği daha üstün görünmektedir. Yatırım İstikrarı Sağlaması - ± ± Bölgesel Darboğaza Karşı Sağlamlığı Manipülasyona Karşı Sağlamlığı Talebin Fiyat Elastisitesini Uyarması ± + - ± + + ± ± + ± ± ± Arz Verimliliği - -- ± Uygulanabilirliği ± İkili Anlaşmalara Dayalı Piyasaya Uyumu Deneyim ± - + Var Var Var Var Yok Yok İspanya ve Güney Amerika Kaynak: De Vries Laurens J. (2004) Securing the Public Interest in Electricity Generation Market: The Myths of the Invisible Hand and the Copper Plate e dayanarak hazırlanmıştır. İsveç Norveç PJM, NYISO, NEISO Uygulanabilirliği açısından kapasite ödemesi, stratejik yedek ve işletme yedekleri piyasası diğer çözümlerden üstün görünmektedir. Genel itibarıyla, PJM piyasasında uygulanmakta olan kapasite zorunluluğu diğer mevcut çözümlere nazaran en üstün konumda olduğu Tablo 1 den anlaşılmaktadır. Ancak, kapasite zorunluluğunun ikili anlaşmalara dayalı piyasa yapısına uygunluğu tartışma konusundadır Dünya ve Avrupa Piyasalarında Kapasite Mekanizmasına ilişkin Son Gelişmeler Cramton, Stoft (2006) ve Joscow (2006) arz güvenliği ve yeni kapasite yatırımı için (i) spot fiyatların kısıtlanmaması, (ii) tüm yükün opsiyon sözleşmeleri ile riskten korunması ve kısıtlanmayan spot fiyatın riskten korunma sözleşmeleri tesis eden

14 tedarikçilere uygulanması (iii) yeterli seviyede riskten korunan kapasiteyi forward kapasite piyasasından temin etmesi önlemlerini içeren bir piyasa tasarımını önermektedir [8] [21]. Forward kapasite piyasası, PJM piyasasındaki günlük kapasite piyasasını yeni yatırımlar için daha uygun hale getirerek New England piyasasında uygulamaya başlayacaktır. Türkiye nin de dahil olduğu, ancak henüz Antlaşma tarafı olmadığı Güney Doğu Avrupa Enerji Topluluğuna baktığımızda, İtalya da opsiyon içeren kapasite sözleşmelerinin işlem gördüğü kapasite piyasası ve geçiş dönemi uygulamaları ve Yunanistan da üreticiler ve perakendeciler arasında ikili kapasite sözleşmesi uygulanmaktadır. Ayrıca, Romanya da kapasite piyasası ve Makedonya da ikili kapasite sözleşmesi uygulanması planlanmaktadır [14]. 6. SONUÇ Teorik olarak sadece enerji piyasası yeni kapasite yatırımları için yeterli sinyalleri üretmektedir. Ancak, sadece elektrik enerjisi fiyatı sinyallerinin arz güvenliği sağlayacak yeni kapasite yatırımları için pratikte yetersiz olabileceği görünmektedir. Bunun ana nedenleri yetersiz talep tarafı katılımı ve yatırım döngüsü sorunudur. Piyasa eksenli arz güvenliği çözümleri uygulandığında kapasite sinyalleri sağlanarak yeni kapasite yatırımları gerçekleşebilir. Bu çözümler ile kapasite talebi elektrik enerjisi fiyatı sinyalleri ile ima edilmek yerine, açık ve net bir şekilde ifade edilerek üretim şirketlerinin yatırım riskini azaltmakta ve tüketiciler için daha yüksek arz güvenliği ve daha düşük fiyat volatilitesi faydasını sağlamaktadır. İncelemiş olduğumuz altı değişik kapasite mekanizmasından, en etkin çözümün kapasite zorunluluğu mekanizması olduğu görünmektedir. Ancak, Türkiye elektrik piyasası için ikili anlaşmalara dayalı piyasa yapısına uyarlanması gerekmektedir. Güvenirlilik sözleşmelerinin merkezi ihale ve ikili anlaşmalar varyasyonları daha denenmemiş ve yenilikçi çözümler olarak görünmektedir. Acil olarak piyasa eksenli arz güvenliği çözümü ile yeni kapasite yatırımlarını sağlamak zorunda olan Türkiye elektrik piyasası için kapasite mekanizması pratikte hızlı, kolay ve ucuz uygulanabilirliği açısından değerlendirilmelidir. Bu açıdan baktığımızda, PJM tipi kapasite piyasasının kurulması maliyetli ve zaman alıcıdır.

15 Türkiye elektrik piyasasında uzun vadeli arz güvenliği için nihai çözüm bu yönde olurken, kısa vadede acil kapasite ihtiyaçlarının karşılanması için en kolay ve hızlı çözüm, tüm perakende şirketlerine tahmini yüklerine göre yapılan sabit miktarlı ve opsiyonlu geçiş dönemi sözleşmelerine ilaveten yedek kapasite, örneğin %15, sağlama veya opsiyon sözleşmesi yapma zorunluluğu getirilmesidir. İleride forward elektrik enerjisi piyasasını tamamlayacak forward kapasite piyasasını da kurmakta fayda görünmektedir. Bu hususların daha detaylı incelenmesi ve Türkiye ye özgün piyasa eksenli arz güvenliği çözümünün üretilmesi ve uygulamaya konulması gerekmektedir. KAYNAKLAR [1] Bakatjan, S. Arıkan M. and Tiong, R.L.K. (2003) Optimal Capital Structure Model for BOT Power Projects in Turkey, Journal of Construction Engineering and Management, Vol.129, No.1, pp89-97 [2] Bakatjan, S. (2000) Financial Engineering for BOT Power Projects: A Simplified Model for Optimal Capital Structure M.Sc. Thesis, Middle East Technical University, Ankara [3] Dırectıve 2003/54/EC of the European Parlıament and of the Councıl of 26 June 2003 Concerning Common Rules For The İnternal Market İn Electricity and Repealing Directive 96/92/ECEC [4] Dırectıve 2005/89/EC of the European Parlıament and of the Councıl of 18 January 2006 Concerning Measures to Safeguard Security of Electricity Supply and İnfrastructure İnvestment [5] Hawkins, D. (2001), The California Report, power point presentation for the California Independent System Operator (CAISO). [6] Weare, C. (2003), The California Electricity Crisis: Causes and Policy Options, Public Policy Institute of California, San Francisco [7] Shuttleworth, G., Falk, J., Meehan, E., Rosenzweig, M. and Fraser, H. (2002) Electricity Markets and Capacity Obligations, A Report for the Department of Trade and Industry, London, NERA. [8] Cramton, P. And Stoft, S. (2006) The Convergence of Market Designs for Adequete Generating Capacity, White Paper for the California s Electricity Oversight Board [9] Morey, M.J. (2001) Ensuring Sufficient Generation Capacity During the Transition to Competitive Electricity Markets, EEI. [10] IEA (2003) The Power to Choose: Demand Response in Liberalised Electricity Markets, International Energy Agency, Paris. [11] Stoft, S. (2002) Power System Economics, IEEE Press [12] Caramanis, M.C. (1982) Investment Decisions And Long-Term Planning Under Electricity Spot Pricing, IEEE Transactions on Power Apparatus and Systems 101 (12):

16 [13] De Vrıes, Laurens J. (2004) Polıcy Framework For The Stabılızatıon Of Investment In Generatıng Capacıty, 19th World Energy Congress, [14] CEER (2006) Survey of Capacity Support Mechanisms in the Energy Community, Brussels. [15] Sandulescu, A (2005) National Market Arrangements for Capacity Availability: Romania s View, Romanian Energy Regulatory Authority, Presentation ec.europa.eu/energy/electricity/south_east/doc/mf_2005/anre_capacity.pdf [16] De Vries, L.J. and Hakvoort, R.A. (2003) The Question of Generation Adequecy in Liberalized Electricity Markets, INDES Working paper, Centre for European Policy Study [17] Vázquez, C., Rivier, M. and Pérez-Arriaga, I.J. 2002, A Market Approach To Long-Term Security Of Supply, IEEE Transactions on Power Systems 17 (2): [18] Oren, S.S. (2000) Capacity Payments and Supply Adequacy in Competitive Electricity Markets, In Proceedings of the VII Symposium of Specialists in Electric Operational and Expansion Planning, Curitiba (Brasil), May [19] Nilssen, G. and B. Walther (2001), Market-based Power Reserves Acquirement, An Approach Implemented in the Norwegian Power System, with Participation from both Generators and Large Consumers, in Proceedings of the Market Design 2001 Conference, Stockholm, 7-8 June 2001, pp [20] Doorman, G. (2000), Peaking Capacity in Restructured Power Systems, Thesis (Ph.D.), Norwegian University of Science and Technology, Faculty of Electrical Engineering and Telecommunications, Department of Electrical Power Engineering, Trondheim. [21] Joskow, P. L. (2006) Competıtıve Electrıcıty Markets And Investment In New Generatıng Capacıty, Massachusetts Institute of Technology, Center for Energy and Environmental Policy Research, Working Paper 0609.

TÜRKĐYE ELEKTRĐK PĐYASASI DĐNAMĐKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ AÇISINDAN PĐYASA SĐMÜLASYONU VE FĐYATI TAHMĐN MODELĐ

TÜRKĐYE ELEKTRĐK PĐYASASI DĐNAMĐKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ AÇISINDAN PĐYASA SĐMÜLASYONU VE FĐYATI TAHMĐN MODELĐ TÜRKĐYE ELEKTRĐK PĐYASASI DĐNAMĐKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ AÇISINDAN PĐYASA SĐMÜLASYONU VE FĐYATI TAHMĐN MODELĐ Bakatjan SANDALKHAN Kıdemli Müdür Deloitte Danışmanlık A.Ş. ÖZET Elektrik enerjisi günümüzde

Detaylı

Elektrik Piyasası. Nezir AY. TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı. Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul

Elektrik Piyasası. Nezir AY. TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı. Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul Elektrik Piyasası Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanı Marmara Enerji Forumu 07-08 Eylül 2007 İstanbul Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi 1 GÜNDEM Elektrik Piyasası

Detaylı

Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi

Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi Elektrik sektöründe serbestleşme süreci üzerine gözlemler: Bir kısa dönem analizi İzak Atiyas, Sabancı Üniversitesi Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı 22 Mayıs 2008, İstanbul Temel

Detaylı

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Türkiye Elektrik Piyasası ve DUY İbrahim Etem ERTEN Grup Başkanı - Enerji Uzmanı OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Hızlı talep artışı: Yatırım ihtiyacı ve fırsatlar Rekabetçi piyasaların rolü Yüksek ithalat

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler RÜZGAR SANTRALARINDA ÜRETİLEN ELEKTRİK ENERJİSİNİN PİYASALARDA SATILMASI HULUSİ KARA TÜREB DENETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONGRESİ TURKISH WIND ENERGY CONGRESS 7-8 KASIM 2012 İSTANBUL İÇERİKİ

Detaylı

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015

TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Fatih Yazıtaş 05.11.2015 TUREK 2015 RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı Fatih Yazıtaş 05.11.2015 Gündem Elektrik Piyasası & EPİAŞ Gün Öncesi Piyasası ve Tahminleme (RES ler) Gün İçi Piyasası YEKDEM 2 Enerji Piyasaları

Detaylı

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ 1 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ M. Tuna Kök Ciner Grubu 2 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI ve TÜRKİYE ELEKTRİK

Detaylı

TPIS Değerlendirme Raporu

TPIS Değerlendirme Raporu TPIS Değerlendirme Raporu Fiyat neden «0» çıktı? 2 Temmuz 2012 Fiyat Neden «0» çıktı? 18 Haziran 2012 günü 05 ve 06 saatlerinde Gün Öncesi Piyasasında elektriğin fiyatı 0 olarak gerçekleşmiştir. 1 ve 2

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI 2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi Başkanı 07 Kasım 2012 İstanbul 1 Dünya da yenilenebilir enerji kaynakları için uygulanan bazı teşvik mekanizmaları Dünyada,

Detaylı

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Piyasası Reform Süreci Yan Hizmetlerin

Detaylı

Fatih Kölmek. ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye

Fatih Kölmek. ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye Fatih Kölmek ICCI 2012-18.Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı 25 Nisan 2012, İstanbul, Türkiye Türkiye Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Mekanizması Fiyat Tahmin Modelleri Yapay Sinir

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI 1 ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI İ. Kürşat BÜLBÜL 1 ÖZET Bu çalışmada; rüzgâr santrallerinin güç sistemlerine entegrasyonu, iletim sistemi operatörünün bakış açısından

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin. Gün Öncesi Piyasası. Kadir ÜNAL Gün Öncesi Piyasası Müdürlüğü. 11 Ekim 2011 Rixos Oteli - Ankara

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin. Gün Öncesi Piyasası. Kadir ÜNAL Gün Öncesi Piyasası Müdürlüğü. 11 Ekim 2011 Rixos Oteli - Ankara Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin Gün Öncesi Piyasası Kadir ÜNAL Gün Öncesi Piyasası Müdürlüğü 11 Ekim 2011 Rixos Oteli - Ankara Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin 2 Neden Gün Öncesi Piyasası

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne?

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Barış Sanlı 24 Eylül 2014 All Energy Turkey 24.9.2014 Barış Sanlı 1 Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 24.9.2014 Barış Sanlı 2 www.enerji.gov.tr (Yayınlar/Raporlar) 24.9.2014

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına Dair Varsayımlar 3. Elektrik

Detaylı

Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN

Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN Strateji ve Sektörel Politikalar Grup Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 18.11.2015 Enerji Piyasası Düzenleme

Detaylı

Türkiye Enerji Piyasalarının Serbestleşmesi ve Enerji Borsası nın Kurulmasına Yönelik Yol Haritası

Türkiye Enerji Piyasalarının Serbestleşmesi ve Enerji Borsası nın Kurulmasına Yönelik Yol Haritası Türkiye Enerji larının Serbestleşmesi ve Enerji Borsası nın Kurulmasına Yönelik Yol Haritası Batu AKSOY Turcas CEO & Yönetim Kurulu Üyesi TÜSİAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi World Energy Outlook 2011 Sabancı

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları)

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) Elektrik Piyasası Dairesi Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 3 üncü Türkiye Altyapı Finansmanı Konferansı 23 Ekim 2008 - İstanbul Rakamlarla

Detaylı

Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL

Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL Büyük özelleştirme ihalelerine hazırlanan enerji sektöründe devlet kurumlarının DUY (Dengeleme Uzlaştırma Yönetmeliği) nedeniyle zararı 800 milyon YTL

Detaylı

TÜREK 2015. RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015

TÜREK 2015. RES lerde Üretim Tahminleri ve Elektrik Satışı. Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015 TÜREK 2015 RES lerde Tahminleri ve Elektrik Satışı Uğuray ALTAYLI Satış Müdürü Istanbul, 05 Kasım 2015 İÇERİK RÜZGAR SANTRALLERİNİN SATIŞ KANALLARI RES lerde ÜRETİM TAHMİNLERİNİN ETKİSİ ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Detaylı

ANKARA İLİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU

ANKARA İLİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU ANKARA İLİ ELEKTRİK ÜRETİM- DURUMU Yusuf BAYRAK TEİAŞ APK Dairesi Başkanlığı Türkiye elektrik sistemi tümleşik bir sistemdir. Bölgelerin veya illerin coğrafi sınırları ile elektrik sistemi işletme bölgelerinin

Detaylı

TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ

TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ Amaç MADDE 1 (1) Bu Prosedürün amacı piyasa katılımcılarının piyasaya ilişkin yükümlülüklerini yerine getirememesi veya faaliyetlerini gerçekleştirememesi durumunda, katılımcılar

Detaylı

Enerji Piyasasında Liberalleşme & Enerji Borsası

Enerji Piyasasında Liberalleşme & Enerji Borsası Enerji Piyasasında Liberalleşme & Enerji Borsası Bakatjan Sandalkhan, Başkan Yardımcısı, Enerji Piyasası & Satış RWE Turkey Holding A.Ş. 25 Nisan 2012, Đstanbul Piyasa katılımcılarının Türkiye de likit

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2010 2019) Özet

TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2010 2019) Özet TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2010 2019) Özet Bu özet, TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI tarafından hazırlanan Ekim 2010 tarihli projeksiyonu,

Detaylı

Elektrik piyasaları, sistem arz ve talebi eşitleme (dengeleme) esasına dayanır.

Elektrik piyasaları, sistem arz ve talebi eşitleme (dengeleme) esasına dayanır. GİRİŞİŞ Elektrik piyasaları, sistem arz ve talebi eşitleme (dengeleme) esasına dayanır. Dengeleme mekanizmasının amacı sistem arz güvenliğinin ve enerji kalitesinin sağlanmasıdır. Yeni dönemde dengeleme

Detaylı

2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU. ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant

2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU. ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant 2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant ETRM Hakkında ETRM 2010 yılında AS/NEXIA iştiraki olarak kurulmuş ve sadece enerji sektörüne hizmet veren bir

Detaylı

VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ EYLÜL 2011 VOB ELEKTRİK VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ Sözleşme, Araştırma ve İstatistik Müdürlüğü İÇİNDEKİLER Türkiye Elektrik Piyasası» Piyasanın Yapısı» Gün Öncesi Planlama» Fiyat Oluşumu Elektrik Vadeli

Detaylı

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015 Elektrik Perakende Sektörü Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları 30 Eylül 2015 2015 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited 1 Elektrik perakende pazarında sektör içi/dışı oyuncularla

Detaylı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı

TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı TÜSİAD Elektrik Enerjisi Stratejisi Değerlendirmeleri Konferansı Arz Güvenliğinin Sağlanmasında Teşvik Stratejisi Faruk Sabuncu, MA, YMM Ortak, Vergi Hizmetleri 22 Mayıs 2008, İstanbul P w C İçerik Giriş

Detaylı

modusprice model tanıtım dosyası

modusprice model tanıtım dosyası Modus Enerji Danışmanlık Türkocağı Caddesi No 32/2 Balgat/Çankaya/Ankara Tel: +90312 220 01 84 Fax: +90312 220 07 84 www.modusenerji.com İnfo@modusenerji.com modusprice model tanıtım dosyası modusprice

Detaylı

Elektrik Sektöründe Reform. İzak Atiyas TESEV ve Sabancı Üniversitesi 17 Ocak 2006 TEPAV, Ankara

Elektrik Sektöründe Reform. İzak Atiyas TESEV ve Sabancı Üniversitesi 17 Ocak 2006 TEPAV, Ankara Elektrik Sektöründe Reform İzak Atiyas TESEV ve Sabancı Üniversitesi 17 Ocak 2006 TEPAV, Ankara Yeniden yapılanma Tarihsel yapı: Dikey bütünleşik; kamu veya özel Yeniden yapılanma Hedef: verimlilik artışı

Detaylı

VOB UN EN ENERJİK SÖZLEŞMESİ GELİYOR

VOB UN EN ENERJİK SÖZLEŞMESİ GELİYOR Türkiye elektrik piyasası son yıllarda büyük bir değişim içine girdi. Halen süren bu değişim piyasanın yapısını,oyuncularını ve ihtiyaçlarını da farklılaştırdı. Yaşanan hızlı serbestleşme süreci ile elektrik

Detaylı

TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKASINDA YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI Zeki Aybar ERİŞ Polat Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Genel Müdür 13.Uluslararası Enerji Arenası 08-09 Eylül 2011 İstanbul 61.HÜKÜMET PROGRAMI

Detaylı

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum

Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum E P D K Türkiye de Kojenerasyon Potansiyeli, Uygulamaları ve Yasal Durum Rıza GÜNGÖR Grup Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu EİE Toplantı Salonu 21 Mart 2007 E P D K Kojenerasyon Nedir? Isı ve elektrik

Detaylı

ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 16 Şubat 2015 Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 42,35 Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,70 Katılım Emeklilik Fon Büyüklüğü (milyon TL)

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 42,35 Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,70 Katılım Emeklilik Fon Büyüklüğü (milyon TL) Temmuz 15 Güncel Ekonomik Yorum Haziran ayı bir önceki ayın benzeri şekilde geçmekle beraber seçimlerin ve siyasi durumun finansal piyasalar açısından ne denli önemli ve belirleyici olduğunu birkez daha

Detaylı

ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU ARBUL ENTEGRE TEKSTİL İŞLETMELERİ ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 14 Nisan 2015 Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada en hızlı büyüyen ülkelerden biri olarak dikkat çekmektedir. 2001 & 2002 yıllarında yaşanan

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

GÜNEYDOĞU AVRUPA BÖLGESEL DENGELEME MEKANĐZMASI ÖZET

GÜNEYDOĞU AVRUPA BÖLGESEL DENGELEME MEKANĐZMASI ÖZET GÜNEYDOĞU AVRUPA BÖLGESEL DENGELEME MEKANĐZMASI Bülent BĐLGE TEĐAŞ Milli Yük Tevzi Đşletme Müdürlüğü Gölbaşı-ANKARA ÖZET Türkiye Elektrik Sistemi ile komşu ülke elektrik sistemleri arasında 154 ve 400

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin GÜN ÖNCESİ PİYASASI TEKLİF VERME YAKLAŞIMLARI 11.10.2011

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin GÜN ÖNCESİ PİYASASI TEKLİF VERME YAKLAŞIMLARI 11.10.2011 Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin GÜN ÖNCESİ PİYASASI TEKLİF VERME YAKLAŞIMLARI 11.10.2011 Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin 2 Neden Gün Öncesi Piyasası Gün Öncesi Piyasasının Amacı Piyasa katılımcılarına,

Detaylı

Türkiye Elektrik Piyasası na Genel Bir Bakış

Türkiye Elektrik Piyasası na Genel Bir Bakış Türkiye Elektrik Piyasası na Genel Bir Bakış Gelişmekte olan ülkemizde hızlı nüfus artışı sonucu ortaya çıkan kentleşme ve sanayileşme elektrik enerjisine olan talebin yıllık ortalama 6-9% oranında artması

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU. ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant

2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU. ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant 2012 YILI EĞİTİM KATALOĞU ETRM ENERJİ DANIŞMANLIK VE RİSK YÖNETİMİ A.Ş Nazlı Naseh-Consultant ETRM Hakkında ETRM 2010 yılında AS/NEXIA iştiraki olarak kurulmuş ve sadece enerji sektörüne hizmet veren bir

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Örnek Projeler 4 MW / Maraş Örnek Projeler 7 MW / Konya Örnek Projeler 750 KW / Isparta Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada

Detaylı

EUR/GBP Temel ve Teknik Analizi

EUR/GBP Temel ve Teknik Analizi Tüketici Güven Endeksi 1 EUR Tüketici Güven Endeksi GBP Perakende Satışlar 2 Perakende Satışlar 1/5 Enflasyon 3 EUR Enflasyon GBP Faiz Oranı 4 Faiz Oranı 2/5 Teknik Analiz Son çeyrekte küçülen İngiltere

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik

Detaylı

VOB la Gelecek ece Yönetimi

VOB la Gelecek ece Yönetimi Ocak 2010 VOB la Gelecek ece Yönetimi Çetin Ali DÖNMEZ Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası İşlem Hacminin Yıllık Gelişimi (TL) İşlem Hacmi (TL) 334.172.858.081 207.962.600.500 118.035.442.771 3.029.588.946

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,06. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,76 139,65

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,06. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,76 139,65 AĞUSTOS 15 Güncel Ekonomik Yorum Türkiye geçen ay sürecinde finansal piyasalar açısından kendi özelinde iç siyasal dengenin kurulamaması kaynaklı olarak yatırımcıların risk algısının artmasıyla volatil

Detaylı

ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı

ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı PF ICCI 2016 TÜREB Özel Oturumu Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Ülke Ekonomisine Katkısı 2 Enerji sektörü başarılı bir dönüşüm süreci geçirdi 2001 yılında yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ile

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2008 2017)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2008 2017) TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2008 2017) TEMMUZ 2008 İÇİNDEKİLER I GİRİŞ... 2 II TALEP GELİŞİMİ...

Detaylı

Aksa Enerji. AL (Onceki: AL) Yükselme Potansiyeli* 63% Elektrik sektöründe en çok önerdiğimiz hisse. Hisse Senedi / Orta Ölçekli Şirket / Elektrik

Aksa Enerji. AL (Onceki: AL) Yükselme Potansiyeli* 63% Elektrik sektöründe en çok önerdiğimiz hisse. Hisse Senedi / Orta Ölçekli Şirket / Elektrik 19/06 03/07 20/07 03/08 17/08 31/08 14/09 01/13 04/13 07/13 10/13 01/14 04/14 07/14 10/14 01/15 04/15 07/15 Hisse Senedi / Orta Ölçekli Şirket / Elektrik Aksa Enerji Şirket Raporu Elektrik sektöründe en

Detaylı

GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 15 Temmuz 2014

GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 15 Temmuz 2014 GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 15 Temmuz 2014 14.07.2014 Açılış Kapanış % EUR 1,36020 1,36183 0,11 ALTIN 1339,02 1306,95 2,39 TRY 2,11866 2,11583 0,13 EURTRY 2,88242 2,88187 0,01 JPY 101,369 101,532 0,16 1,71184

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Future Forward Oplsiyon Piyasaları Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Döviz Türevi Ürünler Gelecek piyasasına ait ilk sözleşme 13 Mart 1851 yılında 3000 kile mısırın Haziran ayında Chicago da teslimine yönelik

Detaylı

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin

Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin Gün Öncesi Piyasası Abdülkadir ONGUN Gün Öncesi Piyasası Müdürlüğü 18 Kasım 2011 WOW - İstanbul Güçlü, Gelişen, Şeffaf Bir Piyasa İçin 2 Elektrik Piyasası Genel Bakış

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU

İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU Türkiye elektrik sistemi enterkonnekte bir sistemdir. Bölgelerin veya illerin coğrafi sınırları ile elektrik sistemi işletme

Detaylı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı TÜREK Kasım 2014 1 İçerik Türkiye de Rüzgar Enerjisi Lisanslama Teşvikler - Finansman Sonuç 2 Türkiye de Enerji Talebi

Detaylı

Ayen Enerji (AYEN) 3Ç14 Kar Değerlendirmesi

Ayen Enerji (AYEN) 3Ç14 Kar Değerlendirmesi Nisan 13 Mayıs 13 Haziran 13 Temmuz 13 Ağustos 13 Eylül 13 Ekim 13 Kasım 13 Aralık 13 Ocak 14 Şubat 14 Mart 14 Nisan 14 Mayıs 14 Haziran 14 Temmuz 14 Ağustos 14 Eylül 14 Ekim 14 Kasım 14 17 Kasım 2014

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

TÜRK YE HRACATÇI B RL KLER

TÜRK YE HRACATÇI B RL KLER 1 mdn Finansal Dan manl k TÜRK YE HRACATÇI B RL KLER Türkiye İhracatçılar Meclisi-TİM 2 TİM bölgesel ve sektörel bazda faaliyet gösteren 60 İhracatçı Birliği, 24 ihracatçı sektörü ihracatçılara ve İhracatçı

Detaylı

ELEKTRİK TOPTAN SATIŞ PİYASASINDA TİCARET İMKANLARI ve HEDEF PİYASA YAPISI ÖZET

ELEKTRİK TOPTAN SATIŞ PİYASASINDA TİCARET İMKANLARI ve HEDEF PİYASA YAPISI ÖZET ELEKTRİK TOPTAN SATIŞ PİYASASINDA TİCARET İMKANLARI ve HEDEF PİYASA YAPISI Duygu KÜÇÜKBAHAR BEYGO Ali Yağmur AYDINLI Deloitte Danışmanlık A.Ş. ÖZET Türkiye elektrik piyasası, gerek arz ve talepteki artış,

Detaylı

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında gerçek ve tüzel kişilerin serbest

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN ANALİZ RAPORU

FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN ANALİZ RAPORU FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN ANALİZ RAPORU ULUSOY UN EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. 10 KASIM 2014 ATIG YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. Önemli Not İşbu rapor, ATIG Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından, Sermaye

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİNDE RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ TEİAŞ Kemal YILDIR Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkanı TÜREK, İstanbul Kasım 2013 ANA FAALİYET KONULARI Türkiye Elektrik Sistemini yönetmek Türkiye

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

Türkiye Elektrik Arz Eğrisinin Modellenmesi

Türkiye Elektrik Arz Eğrisinin Modellenmesi Türkiye Elektrik Arz Eğrisinin Modellenmesi Barış Sanlı, Mehmet Güler Giriş Enerji sektörüne yatırımcı ilgisi arttıkça, bu yatırımların ekonomik yatırımlar olup olmayacağı konusundaki sorular da artmaktadır.

Detaylı

YÖNETMELİK. Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden: ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ ELEKTRİK ENERJİSİ VE KAPASİTE SATIŞ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK. Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden: ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ ELEKTRİK ENERJİSİ VE KAPASİTE SATIŞ YÖNETMELİĞİ 12 Ekim 2013 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28793 YÖNETMELİK Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden: ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ ELEKTRİK ENERJİSİ VE KAPASİTE SATIŞ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018) TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018) HAZİRAN 2014 İÇİNDEKİLER I GİRİŞ... 4 II TALEP GELİŞİMİ...

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

DENGELEME UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİ UYGULAMALARI İSMAİL ÖZÇELİK PİYASA İŞLEMLERİ VE PROJE MÜDÜRÜ

DENGELEME UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİ UYGULAMALARI İSMAİL ÖZÇELİK PİYASA İŞLEMLERİ VE PROJE MÜDÜRÜ DENGELEME UZLAŞTIRMA YÖNETMELİĞİ UYGULAMALARI İSMAİL ÖZÇELİK PİYASA İŞLEMLERİ VE PROJE MÜDÜRÜ 30/09/2009 1 Gündem Piyasanın Gelişimi Gün Öncesi Planlama Dengeleme Güç Piyasası Saatlik Uzlaştırma Denge

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI. 28 Mayıs 2013

GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI. 28 Mayıs 2013 GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI 28 Mayıs 2013 Bankaların Sermaye Yeterliliği ve Konut/İnşaat Kredilerinin Gelişimi Sermaye Yeterliliği Rasyosunun Gelişimi Bankaların sermaye yeterliliği

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE Türkiye 1 Tüm filo profesyonelleri için uzman platformu: CVO nedir? Filo müdürleri, tedarik uzmanları, üreticiler, leasing şirketleri, reklamcılar, sigortacılar, basın,

Detaylı

Serbest Tüketici Kimdir

Serbest Tüketici Kimdir Kısaca Eren Enerji Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak ın Çatalağzı termik santrali toplam 1,6 milyar dolarlık yatırım değerine sahip 3 üniteden oluşmaktadır. Temmuz 2010 dan bugüne faaliyette olan

Detaylı