Prof. Dr. S. Songül YALÇIN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Ünitesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Prof. Dr. S. Songül YALÇIN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Ünitesi"

Transkript

1 Prof. Dr. S. Songül YALÇIN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Ünitesi

2 Akış şeması Vitamin desteği kullanım durumu Vitamin eksikliği sıklığı Vitamin desteklerinin kanıt düzeyleri Doğru yaklaşımlar

3 Vitamin desteği kullanma durumu Amerika da toplumun yarısından fazlasının diyet desteği, %40 ının MVM desteği aldığı saptanmış. Bayanlar çoğunluğu oluşturuyor. Çocukların %30 undan fazlasına destek veriliyor. Destek alanların çoğu daha sağlıklı besinleri tüketiyor, daha eğitimli, gelir düzeyleri daha fazla. Amerika da vitamin desteği vitamin A, D, B12, niasin, pantotenik asit ve folat için 1-2 kat, vitamin E,C,B12, tiamin ve riboflavin için >2 kat Küresel vitamin satışlarının 2015 yılında 3,3 milyar dolara ulaşacak

4 MVM desteği<18 yaş Dwyer et al, 2013 ABD, %37 diyet desteği %31 MVMs %4 tek vit ya da mineral, %2 vit-min dışı destek Kullananlar: beyaz ırk, Asya kökenli, yüksek eğitimli ve gelirli ebeveyn, Iyi-çok iyi sağlık durumu, sağlık güvencesi var,

5 Besin tüketimi Biesalski et al Çocuk ve adolesanlarda demir, iyot, folat, vit D ve vit B12 alımları kısıtlı; öğün atlama, atıştırma, sebze ve meyve tüketmeme Diethelm et al, 2013 HELENA (Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence) kesitsel çalışma; 12,5-17,5y 3528 ergen, 8 ülke Doymuş yağ asiti ve tuz tüketimi yüksek vitamin D, folat, iyot önerilenin <%55

6 1-5 yaş grubu çocuğa anneleri tarafından verilen destekler, Hacettepe Üniv. % Vitamin 20,3 Balık yağı 13,7 Demir şurubu 7,5 Çinko 6,6 Flor 3,5 Vermiyor 59,9

7 Morbidite ve mortalite Dünyada 2011 yılında 5 yaş altı _6,9 M ölüm; 1/3 malnutrisyon ile ilişkili 178 M kısa boylu, 55M zayıf (19 M erken ölüm riskinde) Sahra-altı Afrika ve Güney-Orta Asya Vit A, iyot ve Fe eks. riski; 2 milyar Zn, folat ve B-kompleks vit eksikliği oran?

8 Vitamin yetersizliği durumu Folat eksikliği sıklığı yılları arasında %30, yılları arasında %2,8 Vitamin B12 eksikliği yılları çocuklarda <%1-3 erişkinlerde %3-6 Marjinal eksiklikler %20 Eksiklik yaşla ve vegan diyeti ile artmaktadır. Vitamin C eksikliği yılları %7,7 sigara içen ve düşük sosyoekonomik düzeyde daha fazla. Vitamin B6 eksikliği sıklığı yılları arasında %19 27 Oral kontraseptif kullanan ve sigara içenlerde daha fazla McDowell, et al. (2008). NCHS Data Brief No. 6. Allen, L. H. (2009). J. Nutr. 89(Suppl.), 693S. Elmadfa, I. and Singer, I. (2009). Am. J. Clin. Nutr. 89(Suppl.), 1693S. Schleicher, et al. (2009). Am. J. Clin. Nutr. 90, 1252.

9 Bazı vitaminleri alım miktarları ve DRI karşılama yüzdesinin yetersiz olma durumu (n:1771) Alım miktarı DRI alım x Ortalama Standart hata Ortanca Yetersiz alım % A vitamini (mcg) B 1 vitamini (mg) B 2 vitamini (mg) Niasin (mg) C vitamini (mg) Yalcin SS, et al aylık çocuklarda demir kullanım araştırması raporu. Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Matbaası. Ankara

10 Bölgelere göre bazı vitaminlerin günlük önerilen alım miktarında yetersizlik durumları (DRI<%33), % 41,7 32,8 29,9 Bölge 1 Bölge 2 Bölge 3 18,7 9,4 10,7 8,9 6,6 10,5 8,9 9,6 9,6 7,7 13,1 13,2 A vitamini B1 vitamini B2 vitamini Niasin C vitamini Yalcin SS, et al aylık çocuklarda demir kullanım araştırması raporu. Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Matbaası. Ankara

11

12 T.C. Sağlık Bakanlığı AÇSAP GM. Türkiye de 6-17 Aylık Çocuklarda ve Annelerinde Hemoglobin Ferritin D - Vitamini Düzeyi ve Demir Eksikliği Anemisi Durum Belirleme Yürütülen Programların Değerlendirilmesi Araştırması. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi 2011 Vitamin D düzeyi Çocuk, % (n=2.504) Anne, % (n=2.524) Eksik 14,9 ng/ml 26,8 Hafif eksik 15,0-19,9 ng/ml 14,7 81,7 Yetersiz 20,0-29,9 ng/ml 26,2 11,6 Yeterli 30,0 ng/ml 32,3 6,8

13 Annelerin D vitamini vüzeylerine göre 6-17 aylık bebeklerinin D vitamini vüzeylerinin dağılımı, Türkiye, 2011 (n=2.078) Annelerin D Vitamini Düzeyi, ng/ml Çocukların D Vitamini Düzeyi, ng/ml Eksik 14,9 Hafif eksik 15,0-19,9 Yetersiz 20,0-29,9 Yeterli 30,0 Eksik 19,9 25,6 14,7 28,3 31,4 Yetersiz 20,0-29,99 25,6 18,3 19,6 36,5 Yeterli 30,0 37,3 12,7 19,4 30,6

14 NUTS-1 e göre çocuklarda vitamin D düzeylerinin dağılımı Orta Doğu Anadolu (n=217) Orta Anadolu (n=118) Kuzey Doğu Anadolu (n=110) İstanbul (n=281) Güney Doğu Anadolu (n=346) Ege Bölgesi (n=217) Doğu Marmara (n=183) Doğu Karadeniz (n=73) Batı Marmara (n=57) Batı Karadeniz(n=118) Batı Anadolu (n=195) Akdeniz (n=325) Eksik Hafif eksik Yetersiz Yeterli

15 Anne beyanlarına göre 6-17 aylık bebeklerine D vitamini verilme durumu, Türkiye, % Destek/tedavi amaçlı D vitamini verilen (n=2.855) 67,0 Kullanılan D vitamini miktarı (n=1.736) 2 damla/gün 6,5 3 damla/gün 58,0 4-6 damla/gün 23,9 7 damla/gün 11,6 Çocuğun başka D vitamini alma durumu (n=3.076) 4,5 Başka ilaç şeklinde 50,35 D vitamini ampul içirme 15,82 D vitamini ampul yaptırma 6,47 D vitamini içeren ürünler kullanma 27,33

16

17 Vit B12 Annelerin %81,6 sında bebeklerin %42 sinde B12 yetersizliği Önal ve ark. Anne ve bebekte B12 vitamini. Turk Arch Ped 2010; 45: Çocukların %10,8 inde B12 vitamini eksikliği. Şanlıurfa 203 çocuk bulunurken, folik asit eksikliği görülmedi. Koç A, ve ark. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2005; 48: Gebelerde Vit B12 eksikliği %47,6. folat eksikliği %17,3 Ağırlık. Boy. BÇ ilişkili değil Halicioglu O, et al. Vitamin B12 and folate statuses are associated with diet in pregnant women, but not with anthropometric measurements in term newborns. J Matern Fetal Neonatal Med Sep;25(9):

18 Çocuklarda çoklu mikronütrient desteğinin (MVM) büyüme üzerine etkisi Az sayıda çalışma Çoklu micronutrient desteği ile hemoglobin, serum çinko ve retinol düzeyinde artma Demir ya da vitamin A desteğinin tek başına boy uzamasına etkisi yok. Ramakrishnan U, et al. Multimicronutrient interventions but not vitamin a or iron interventions alone improve child growth: results of 3 meta-analyses. J Nutr. 2004;134: Vitamin A, demir, Zn, B vitaminleri, ve folik asit desteği içeren dört merkezli parallel çalışmada aylık kilo alımının kontrol grubuna göre daha fazla ama boy artışının benzer. Smuts CM,, et al. Efficacy of a foodletbased multiple micronutrient supplement for preventing growth faltering, anemia, and micronutrient deficiency of infants: the four country IRIS trial pooled data analysis. J Nutr. 2005;135:S631 8.

19 Çocuklarda MVM desteği ve büyüme üzerine etkisi-ii Çoklu micronutrient preparatlar ile tekli ya da ikili micronutrient içeren preparatların büyüme üzerinde etki farkı çok küçüktür Boy/uzunluk etki büyüklüğü: 0.13 (95% CI: 0.06, 0.21), ve ağırlık etki büyüklüğü 0.14 (95% CI: 0.03, 0.25 )]. Allen LH, Peerson JM, Olney DK. Provision of multiple rather than two or fewer micronutrients more effectively improves growth and other outcomes in micronutrient-deficient children and adults. J Nutr. 2009;139: HIV+ anne, Tanzanya, 32gebelik hf öncesi, B-kompleks, C, E vit 2341 bebek, 6wk randomize; 104 hf MV/pl LAZ, WLZ, or WAZ benzer Büyüme geriliği oranı fark yok Kupka et al, 2013

20 Çocuklarda MVM desteği ve gelişim üzerine etkisi-i Eilander A, et al. Multiple micronutrient supplementation for improving cognitive performance in children: systematic review of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2010;91: yaşları arasındaki çocuklarda çoklu ( 3) micronutrient desteğinin çalışıldığı 17 çalışmanın metaanalizinde zeka katsayısı üzerine etki yok. Dört çalışmanın analizinde akademik performansın arttığını, bilişsel puanların farklı değil.

21 Çocuklarda MVM desteği ve gelişim üzerine etkisi-ii yılları arasında 20 RKT MVM Daha yüksek akıcı zeka Kristaloid zeka katsayısında fark yok Akıcı zeka: neden ilişkisi kurmada daha hızlılar, işlem hızını artırıyor, sözel olmayan bilişsel testler. kristaloid zeka: kelime hazinesi, sözel bilişsel testler Eilander et al., 2010, Benton, 2012

22 Folat ile vit B12 ve bilişsel gelişim-l NHANESIII Folik asit zenginleştirilmesi başlamadan önce; yılı 6-16 Y, 5365 çocuk, kesitsel Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised Wide Range Achievement Test-Revised Serum folat düzeyi üst çeyrekte bulunan çocuklar, alt çeyrektekilere göre Okuma puanında > 3,28 puan Block design skoru daha fazla Serum Vit B12 düzeyi ile farketmiyor Nguyen CT, Gracely EJ, Lee BK. Serum folate but not vitamin B- 12 concentrations are positively associated with cognitive test scores in children aged 6-16 years. J Nutr. 2013;143:500-4.

23 Folat ile vit B12 ve bilişsel gelişim-ll Kuzey Hindistan, aylık çocuklar Serum folat, kobalamin, toplam homosistein, metilmalonik asit Bilişsel fonksiyonlar 4 ay ara ile 2 kez; Bayley Serum folat düzeyi; kobalamin düzeyi<25p olan çocuklar analiz dışı bırakılınca anlamlı Psikomotor skora etki yok her iki kat artış Serum kobalamin düzeyinde mental gelişim indeks skoru artışı 1.3 puan (0.2, 2.4) Homosistein 2.0 (0.5, 3.4) Metilmalonik asit 1.1 (0.3, 1.8) p Strand TA, et al. Cobalamin and folate status predicts mental development scores in North Indian children mo of age. Am J Clin Nutr Feb;97(2):310-7.

24 Folik asit _ mental performans Skórka A, et al. Effects of prenatal and/or postnatal (maternal and/or child) folic acid supplementation on the mental performance of children. Crit Rev Food Sci Nutr. 2012;52(11): RCT 2 FA içeren multivit 11 aylık mental gelişim 2 yaş gelişim skoru 6 yaş zeka katsayısı, Goodenough adam çizme testi skoru

25 Vitamin D _ diş sağlığı Hujoel PP. Vitamin D and dental caries in controlled clinical trials: systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. 2013;71: RCT; 2827 vitamin D; 0,53 (95% CI, 0,43-0,65). kullanılan prep farklılık yaratmıyor: vitamin D(2), vitamin D(3)

26 Vit C soğuk algınlığı Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013;1:CD yıllık çelişki Vit C ve soğuk algınlığı 29 RCT, katılımcı Soğuk algınlığı riski; genel toplum; 0.97 (%95 GA ). 5 RCT; 598 maraton koşucusu, asker; antreman dönemi; 0.48 (%95 GA ). 21RCT; 9745 atak; Erişkin %8 (%3-12); Çocuklar %14 (%7-21). Hst süresi; Vitamin C; 1-2 g/gün %18 azalma Hastalık şiddeti 7 RCT, 3249 atak; azalma

27 MVM enfeksiyon Stephen AI, Avenell A. A systematic review of multivitamin and multimineral supplementation for infection. J Hum Nutr Diet Jun;19(3): yaş üstü 12 RCT WMD/ RR %95 GA Enfeksiyon atağı sayısı , 0.16 En az bir atak , 1.11 Enfeksiyon atağı sayısı, malnutrisyonlu vaka; , >6 ay destek 65 yaş altı Enfeksiyon atağı sayısı , En az bir atak , 1.00

28 Vit C_ürik asit Juraschek SP, et al. Effect of oral vitamin C supplementation on serum uric acid: a meta-analysis of randomized controlled trials. Arthritis Care Res (Hoboken) Sep;63(9): RCT, 556 katılımcı Serum ürik asit düzeyi mg/dl (-0.66, -0.03). Gut????

29 Otizm Surén P, et al. Association between maternal use of folic acid supplements and risk of autism spectrum disorders in children. JAMA. 2013;309(6): Anne-çocuk kohort çalışması, Norveç. Toplum tabanlı, prospektif, çocuk 4 hafta önce-8 hf sonra folat desteği 270 ASDs; 114 otizm, 56 Asperger, 100 PDD-NOS Otistik boz; FA (+) %0,10 (-) %0,21; OR: 0.61 (%95GA, ). Prenatal balık yağı kullanımı: Otistik boz etki yok

30 MVM_gebelik Haider BA, Bhutta ZA. Multiple-micronutrient supplementation for women during pregnancy. Cochrane Database Syst Rev Nov 14;11:CD RCT, kadın MVMs ile Fe, FA Çalışmada EMR, konjenital anomali, gelişme geriliği, maliyet, yan etki, anne refahı, bebeğin beslenme durumunun analizi için yeterli veri bulunamamış RR %95GA DDA SGA Erken doğum Düşük Maternal mortalite Perinatal mortalite Yenidoğan mortalitesi

31 MVM_mortalite Macpherson H, Pipingas A, Pase MP. Multivitamin-multimineral supplementation and mortality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr Feb;97(2): MVMs >1yıl katılımcı, 8794 mortalite vakası Tüm nedenlere bağlı mortalite RR: 0.98; [0.94, 1.02] Birincil koruma amaçlı verilen; tüm nedenlere bağlı mortalite RR: 0.94 [0.89, 1.00] Damar hst RR: 1.01 [ 0.93, 1.09] Kanser RR: 0.96 [0.88, 1.04]

32 MVM _ kalp damar hst Myung SK, Ju W, Cho B, Oh SW, Park SM, Koo BK, Park BJ; Korean Meta-Analysis Study Group. Efficacy of vitamin and antioxidant supplements in prevention of cardiovascular disease: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ. 2013;346:f RCT 294,478 katılımcı (156,663 destek alan, 137,815 kontrol) Tüm kalp-damar hst riski 1.00 ( ) Anjina pectoris riski hafif artıyor. Vit B6; kalp-damar hst riskinde hafif azalma

33 Kalp damar hst _antioksidan kullanımı Ye Y, et al. Effect of antioxidant vitamin supplementation on cardiovascular outcomes: a meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One. 2013;8(2):e makale, 15 RCT Antioksidan vitamin desteği ile major kardiyovasküler olay, MI, SVO (Stroke), ölüm, kardiak ölüm riski değişmiyor Çalışma yılı (2000 öncesi ve sonrası), Vaka yaşı (60 yaş öncesi ve sonrası), Cinsiyet, altta yatan kalp hastalığının olması, tedavi süresi Sonucu etkilemiyor

34 Kronik böbrek hst _ Antioksidan kullanımı Jun M, et al. Antioxidants for chronic kidney disease. Cochrane Database Syst Rev Oct 17;10:CD studies, 1979 participants, vitamin E (2); çoklu antioksidan tdv (3); koenzim Q (1); asetilsistein (1) kalp damar hst bağlı ölüm tüm nedenlere bağlı ölüm kalp damar hst Son evre böbrek hst koroner arter hst değişmiyor gelişimi serebrovasküler hst periferik damar hst Kreatinin kleransı, değişim, ml/min sonuçlarda cinsiyet ve diabet varlığı farklılık oluşturmamış RR/WMD % 95 GA Kalp damar hst gelişimi Dializ hst Kronik böbrek hst 1.06,

35 Antioksidan _ Alzheimer riski Li FJ, et al. Dietary intakes of vitamin E, vitamin C, and β- carotene and risk of Alzheimer's disease: a meta-analysis. J Alzheimers Dis. 2012;31(2): RCT OR %95 GA vitamin E vitamin C β-karoten

36 Antioksidan kullanımı _ mortalite Bjelakovic G, et al.antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2012;3:CD beta-karoten, vitamin A, vitamin C, vitamin E, ve selenium / placebo_destek yok 78 RCT katılımcı; 26 RCT sağlıklı ; 52RCT farklı hst Mortalite artmış Destek verilen Verilmeyen RR %95 GA Antioksidan beta-karoten vitamin E to 1.05 vitamin A to 1.18 vitamin C to 1.07 selenium to 1.03 Vit A doz to 1.001

37 Antioksidanlar nasıl çalışır?

38 Antioksidan kullanımı _ mortalite Bjelakovic G, et al. Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis. JAMA Feb 28;297(8):

39 Vit D _ mortalite Bjelakovic G, et al. Vitamin D supplementation for prevention of mortality in adults. Cochrane Database Syst Rev Jul 6;(7):CD ölümü engellemek için 161 destek katılımcı RR %95 GA mortalite vitamin D 50 RCT 94, >70 yaş vitamin D3 32 RCT 74, vitamin D(2), alfacalcidol, calcitriol etki yok Nefrolitiazis vitamin D3+Ca Hiperkalsemi Alfacalcidol, calcitriol

40 Vit D _ mortalite Rejnmark L, et al. Vitamin D with calcium reduces mortality: patient level pooled analysis of 70,528 patients from eight major vitamin D trials. J Clin Endocrinol Metab Aug;97(8): RCT mortalite HR % 95 GA vitamin D+/-Ca Vit D + Ca Vit D tek başına

41 Ek olarak, Malnutrisyonlu toplumlarda multivitamin destekleri ile ilgili girişimlerin faydalı olduğu gösterilmiştir. Antenatal dönemde çoklu mikronutrient desteğinin Hindistan da özellikle malnutrisyonlu ve/veya anemik annelerde fetüs kaybını ve yenidoğan ölümünü %11 azalttığı, doğum ağırlığını %14 arttırdığı ve Nepal de doğum ağırlığını artırdığı görülmüştür. Çoklu vitamin desteği gelişmiş ülkelerde beslenme durumlarını düzeltmesine rağmen maliyetin yüksek olması nedeni ile besin temelli yaklaşımlar önerilmektedir. Yeterli vitamin alımında kronik hastalık riskinin azalacağı kesin değil Postmenopozal bayanlarda kemik kırığının azalması, Marjinal düzeyde çocuklarda bilişsel performansın arttığı bildirilmiştir. Arch Pediatr Adolesc Med 2007;161:978 Lancet 2008;371;492 Lancet 2008;371:215

42 Vitamin ihtiyacının arttığı durumlar Fizyolojik ihtiyaç Herediter durumlar Emilim bozuklukları Hipermetabolik hastalıklar Besin kullanımını azaltan durumlar Hücre döngüsünü artıran durumlar Besin kaybını artıran durumlar

43 Vitamin ihtiyacını etkileyen durumlar Fizyolojik ihtiyaç Büyüme atağı, Gebelik, Laktasyon, Yaşlılık, Bireysel farklılıklar, Fizik aktivitenin düzeyi, Şişmanlık Herediter durumlar Doğumsal vitamin bağımlı hastalıklar Vitamin taşıyıcı, reseptör polimorfizm, vitamin bağımlı enzimler Hipermetabolik hastalıklar Ateşli hastalıklar Enfeksiyonlar Tirotoksikoz

44 Vitamin ihtiyacını etkileyen durumlar-ii Emilim bozuklukları Pankreatit, Gastrointestinal bozukluklar, Diabet, hiperparatiroidizm, konjenital, akiz hemolitik anemiler, addison hastalığı, Hepatobiliyer hastalıklar, Bağırsak rezeksiyonu, Pernisiyoz anemi, Rejinal ileit, Radyasyon tedavisi, Kwashiorkor Pellegra Besin kullanımını azaltan durumlar Kronik karaciğer hastalığı Kronik renal hastalıklar

45 Vitamin ihtiyacını etkileyen durumlar-lll Hücre döngüsünü artıran durumlar Konjenital, akiz hemolitik hastalıklar Orak hücreli anemi Besin kaybını artıran durumlar Yanık, Büllöz dermatitler, Enteropati, Nefrozis, Cerahi, Hemodializ, Sigara içimi

46

47 Besin piramidi

48 Özel durumlar Çoklu micronutrient-vitamin eksiklikleri Dünyada bazı gruplarda çoklu vitamin eksiklikleri fazladır. Hayvansal kaynaklı besinlerden fakir beslenme: Fe, Zn, Ca, retinol, vit B2, vit B6, vit B12 Taze meyve ve sebze tüketmeme: vit C, karoten, folat Tahılların rafine edilmesi: Fe, Zn, vit B (B1, B2, B3) vefolat Malnutrisyonlu anne: vit A, B vit, I, Se Bir micronutrient-vi eksikliği diğerinin kullanımını bozar. Fe eks vita nın KC tutulması; tdv ile serum retinol düzeyi artar. Vit B12, folat, vit B2, anemi yapar Vit C non-hem demirin emilimini arttırır.

49

50

51 12-23 aylık çocukların süt ve ürünleri almaya başlama durumları (n = 1723) Yaş, ay Almayan < Ortanca yaş İnek sütü 23,7 14,4 29,6 22,3 10,0 8 Peynir 30,4 3,9 41,6 19,1 5,1 8 Ayran 29,8 4,9 34,9 23,3 7,2 9 Sade Yoğurt 11,7 16,8 57,4 10,9 3,1 6 Meyvalı yoğurt 40,7 6,9 37,1 12,2 3,2 7 Ticari mama 66,5 18,2 13,2 1,6 0,6 5 Kaşık maması 81,2 5,4 10,8 2,4 0,1 6 Dondurma 76,1 0,5 3,7 11,7 8,1 12

52 12-23 aylık çocukların et, yumurta, kurubaklagil almaya başlama durumları (n = 1723) Yaş, ay Almayan < Ortanca yaş Kırmızı et 17,8 1,3 34,1 39,6 7,2 10 Sakatat 83,2 0,1 5,2 9,1 2,3 12 Tavuk 13,2 1,3 34,9 42,8 7,8 10 Balık 32,7 0,5 19,3 37,0 10,6 12 Yumurta sarısı 47,3 3,0 34,2 13,0 2,5 8 Tam yumurta 28,3 1,4 27,5 34,4 8,4 9,5 Kuru baklagil 18,0 0,9 31,3 41,9 7,8 10 Yağlı tohum 59,8 0,0 5,7 21,6 12,8 12

53 12-23 aylık çocukların meyva, sebze almaya başlama durumları (n = 1723) Yaş, ay Almayan < Ortanca yaş Yeşil yapraklı sebze 27,1 1,1 27,6 37,4 6,8 10 Diğer sebze 42,6 1,0 21,0 29,1 6,2 10 Patates 7,6 2,6 48,4 36,1 5,3 9 Domates 14,9 2,1 45,7 32,2 5,0 9 Turunçgiller 20,5 2,7 33,3 32,3 11,2 10 Diğer meyveler 11,4 3,8 43,7 36,0 5,1 9 Taze meyve suyu 47,0 5,4 30,5 14,3 2,8 7

54 1-5 yaş grubu çocuklarda besinlerin yenmek istenilmeme yüzdeleri (n=227) Yemeyen % çocuk Baklagiller (fasülye, nohut, vs) 51 22,5 Diğer sebze çeşitleri 41 18,1 Yağ (sıvı yağ, tereyağ) 37 16,3 Yumurta sarısı ya da beyazı 33 14,5 Et (kırmızı et, tavuk, balık) 16 7,0 Meyve çeşitleri 16 7,0 Süt ve süt ürünleri (süt, yoğurt, peynir) 7 3,1 Tahıllar ve yumrugiller (ekmek, pirinç, bulgur, patates vs) 7 3,1

55 Çocuğun sevmediği yiyecekler, ilk üç Şenlik İOO Teğmen K. İOO Zeytinyağlı sebze yemekleri Sebze kızartmaları Etli sebze yemekleri Salatalar ve çiğ sebzeler Zeytinyağlı kurubaklagil yemekleri Etli kurubaklagil yemekleri Hamur tatlıları Et, köfte, kebap, tavuk, balık Çorba Sütlü tatlılar Hamburger, döner, sandviç, pide vb Ekmek, gözleme Süt, yoğurt, peynir Meyveler Pilav, makarna, mantı, börek

56 Beslenmenin çocuk nörobilişsel gelişimi üzerine etkisi Emzirmek, Kahvaltı yapmak Malnutrisyon Nyaradi A, Li J, Hickling S, Foster J, Oddy WH. The role of nutrition in children's neurocognitive development, from pregnancy through childhood. Front Hum Neurosci. 2013;7:97.

57 Girişimlerin yaygınlaştırılması ile 2000 yılı beş yaş altı ölümlerinin tahmini önlenebilme yüzdesi Önleme girişimleri % Emzirme 13 İnsektisitli çadır 7 Tamamlayıcı gıdalar 6 Çinko* 5 Hijyenik doğum 4 Hib aşısı 4 Su, sanitasyon, hijyen 3 Antenatal steroid 3 Yenidoğan ısı korunması* 2 Vitamin A* 2 Tetanoz toksoidi 2 Nevirapine ve yerine koyma beslenmesi 2 Erken membran yırtılmasında antibiyotik* 1 Kızamık aşılaması 1

58 Sorun: DDA, emzirme sorunları, tamamlayıcı beslenme hataları, tekrarlayan enfeksiyonlar Çözüm: Emzirmenin desteklenmesi, tamamlayıcı beslenme, uygun micronutrient-vitamin desteği, hijyen

59 Teşekkürler

60 Vitamin nedir? Yağ, karbohidrat ve protein dışı organik bileşiklerdir. Küçük miktarda besinlerde bulunan doğal bir bileşendir. Normal fizyolojik fonksiyonlar (büyüme, gelişme, çoğalma) için esansiyeldir. Konakta normal fizyolojik ihtiyacı karşılayacak kadar sentezlenmez, özgül eksiklik sendromları Vit E, C ve K; direk metabolik olarak aktif. Diğer vitaminler metabolik aktivasyon gerektirir.

61 Birçok vitamin (vit A, K, and C, thiamin, niacin, riboflavin, vit B6, biotin, pantothenic acid, folate, and vit B12) enzim kofaktörü olarak çalışır. Tüm enzim kofaktörleri vitamin değildir. Vitamin E, K, and C, niacin, riboflavin, pantothenic acid metabolik oksidasyon-reduksiyon reaksiyonlarında kofaktör olarak rol alır. Vit E ve C biyolojik antioksidandır. Vit A ve D hormon olarak rol oynar Vit A görme fonksiyonunun gerçekleşmesinde fotoreseptif kofaktör.

62 Çözünme özelliklerine göre vitaminler yağda çözünen: aromatik ya da alifatik gruplar içerir enterohepatik dolaşıma girer ve dışkı ile atılır. *vitamin A ve E nin suda çözünebilen metabolitleri idrarla atılır. suda çözünen: bir ya da daha fazla polar ya da iyonize (karboksil, keto, hidroksil ya da fosfat) gruplar içerir. hem intakt formda (riboflavin, pantothenic acid) hem de metabolit (vitamin C, thiamin, niacin, riboflavin, pyridoxine, biotin, folate, vitamin B12) olarak idrarla atılır. The Vitamins Elsevier Inc. DOI: /B

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

EMZİREN ANNE BESLENMESİ NASIL OLMALIDIR?

EMZİREN ANNE BESLENMESİ NASIL OLMALIDIR? EMZİREN ANNE BESLENMESİ NASIL OLMALIDIR? Gebe ve emziren annede yeterli ve dengeli beslenme gereklidir. 1 Tüm annelerin kendi fizyolojik gereksinimlerini karşılamaları Kendi vücut besin depolarını dengede

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Süt Çocuklarında Beslenme ve Ek Gıdalar. Prof. Dr. Esin Koç Gazi Üniversitesi

Süt Çocuklarında Beslenme ve Ek Gıdalar. Prof. Dr. Esin Koç Gazi Üniversitesi Süt Çocuklarında Beslenme ve Ek Gıdalar Prof. Dr. Esin Koç Gazi Üniversitesi Süt çocuğunun beslenmesi 0-6 ay: Emme dönemi Anne sütü Hazır mamalar İnek sütü 6-9 ay: Geçiş dönemi Çorbalar (tahıl, sebze),

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

21 OCAK 2015. 21.01.2015 Prof. Dr. A. Emel Önal

21 OCAK 2015. 21.01.2015 Prof. Dr. A. Emel Önal Prof. Dr. A. Emel Önal 21 OCAK 2015 21.01.2015 Prof. Dr. A. Emel Önal 1 Doğru beslenme çocukların normal büyüme ve gelişmesini sağlar ve daha sonra da yaşamı sağlıklı sürdürmek için gereklidir. Protein,

Detaylı

TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı TAMAMLAYICI BESLENME Prof.Dr Sevin Altınkaynak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı 1 / 29 Tanım Tamamlayıcı beslenme DSÖ tamamlayıcı beslenmeyi; 6. aydan sonra anne sütü yanında diğer Sadece anne

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİLİK DÖNEMİNDE BESLENME

MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİLİK DÖNEMİNDE BESLENME MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİLİK DÖNEMİNDE BESLENME Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı GEBELİKTE BESLENME SA Ğ LIKLI BEBEKLER = SA Ğ LIKLI NES İ LLER B İ R ANNEN

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein,

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, karbonhidrat, yağ ve enerji ihtiyacınızı karşılayacaktır. * Bu

Detaylı

Diyet Önerileri ve Etkisi

Diyet Önerileri ve Etkisi Akılcı Hipertansiyon Tedavisi Diyet Önerileri ve Etkisi Dr. Soner Duman Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi İç ç Hastalıkları Anabilim Dalı 15. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, 24-26 Nisan

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ FR-HYE-04-719-41

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ FR-HYE-04-719-41 FR-HYE-04-719-41 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ KOAH LI HASTANIN BESLENMESİ Hazırlayan AD/BD/Birim(ler): Beslenme ve Diyet Birimi Sayfa 1 / 7 İlk yayın tarihi: 01.05.2007

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

Uzm.Dyt. Rukiye BOZBULUT GAZİ ÜN. TIP FAK. HASTANESİ ÇOCUK ENDOKRİNOLOJİ BİLİM DALI

Uzm.Dyt. Rukiye BOZBULUT GAZİ ÜN. TIP FAK. HASTANESİ ÇOCUK ENDOKRİNOLOJİ BİLİM DALI Uzm.Dyt. Rukiye BOZBULUT GAZİ ÜN. TIP FAK. HASTANESİ ÇOCUK ENDOKRİNOLOJİ BİLİM DALI OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA BESLENME YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Karın doyurmak yada açlık duygusunu bastırmak değildir. Sevilen

Detaylı

BENİM ANNEM GÜZEL ANNEM KARNINDA GÜZEL BESLE BENİ

BENİM ANNEM GÜZEL ANNEM KARNINDA GÜZEL BESLE BENİ BENİM ANNEM GÜZEL ANNEM KARNINDA GÜZEL BESLE BENİ Merhabalar, Uzun zamandır bilgi birikimimi yazıya dökme isteğim vardı. Bunun için de dolan bardağın taşmasını bekliyordum. İlk ne yazsam, neyi paylaşsam

Detaylı

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Hangi durumlarda destek gerekir? Yetersiz beslenme, diyet yetersizliği (düşük

Detaylı

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn Geçen sayıda beslenme konusuna genel bir giriş yaparak besin öğeleri hakkında bilgiler vermiştim. Bu sayıda ise temel besin grupları ve doğru

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİKTE BESLENME BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

Beslenme Eğitiminin 5-8 Yaş Grubunda Beslenme Durumu (obesite, malnutrisyon) ve Davranışları (atıştırma, öğün atlama,..

Beslenme Eğitiminin 5-8 Yaş Grubunda Beslenme Durumu (obesite, malnutrisyon) ve Davranışları (atıştırma, öğün atlama,.. Beslenme Eğitiminin 5-8 Yaş Grubunda Beslenme Durumu (obesite, malnutrisyon) ve Davranışları (atıştırma, öğün atlama,..) Üzerine Etkisi Prof. Dr. S. Songül Yalçın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

KBH da Beslenme Önerileri. Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu İstanbul Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

KBH da Beslenme Önerileri. Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu İstanbul Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü KBH da Beslenme Önerileri Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu İstanbul Medipol Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü KBH da Beslenme Önerileri Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu İstanbul Medipol Üniversitesi

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

GEBELĠKTE BESĠN DESTEKLERĠ FETÜSE OLUMLU VE OLUMSUZ ETKĠLERĠ. Doç. Dr. Hülya DEDE

GEBELĠKTE BESĠN DESTEKLERĠ FETÜSE OLUMLU VE OLUMSUZ ETKĠLERĠ. Doç. Dr. Hülya DEDE GEBELĠKTE BESĠN DESTEKLERĠ FETÜSE OLUMLU VE OLUMSUZ ETKĠLERĠ Doç. Dr. Hülya DEDE Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları E.A.H. Ankara 2014 YÖNERGELER IOM Institude of Medicine 1990 Pregnancy Report HHS

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı?

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Vitaminler, vücudumuzdaki birçok metabolik olayın gerçekleşmesinde önemli görevleri olan maddelerdir. Vücudumuz vitaminleri kendisi yapamadığından gıdalarla almak

Detaylı

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838 İçindekiler Bu Kitap kimin için yazıldı? 11 Önsöz 12 Diyabet üzerine bilmeniz gereken konular 15 Glukagon nedir? 17 Tip-1 -Diyabet 23 Kan şekerinin aşırı düşmesi neden olur? (Hipoglisemi) 25 Kan şekerinin

Detaylı

Menopozdaki kadınların % 50'sinde D vitamin eksikliği vardır. Ülkemizde de çocuk ve genç erişkinlerde % 30-50'sinde D vitamini eksikliği vardır.

Menopozdaki kadınların % 50'sinde D vitamin eksikliği vardır. Ülkemizde de çocuk ve genç erişkinlerde % 30-50'sinde D vitamini eksikliği vardır. KADINLARDA VE GEBELİKTE VİTAMİN VE MİNERAL KULLANIMI Kadınlar gebelik,hamilelik gibi dönemleri nedeniyle bazı vitamin ve mineral desteğine daha çok ihtiyaç duyarlar. Aşağıda kadınların hangi vitaminleri

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır.

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SAĞLIĞIN DENGESİ 5 Gıda Grubu Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SÜGAV Yayın No: 05/2011 Sağlığın Dengesi Yeterli ve dengeli beslenebilmek

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ BESLENME Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ 2 SAĞLIKLI BESLENME O Beslenme, O Yeterli ve dengeli beslenme O Besin O Besin öğeleri 3 İnsanlar neden yemek yer? Beslenme; İnsanın büyümesi, gelişmesi,

Detaylı

D vitamini eksikliği ve önlenmesinde yeni öneriler

D vitamini eksikliği ve önlenmesinde yeni öneriler D vitamini eksikliği ve önlenmesinde yeni öneriler Prof. Dr. Sadık Akşit Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı, İzmir II. Ulusal Sosyal Pediatri Kongresi, 7-11 Kasım 2012, İstanbul

Detaylı

OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA BESLENMENİN ÖNEMİ

OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA BESLENMENİN ÖNEMİ OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA BESLENMENİN ÖNEMİ Prof. Dr. Nevin ŞANLIER Doç. Dr. Eda KÖKSAL Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü BESLENME KARIN DOYURMAK YA DA AÇLIK DUYGUSUNU

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME Kalp hastalıkları deyince; kalp ve kan damarlarına ilişkin hastalıklar aklımıza gelmektedir. Damar sertliği; Atardamar duvarının kalınlaşmasıdır. Yavaş seyreden ilerleyici

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı DÜNYADA VE TÜRKİYE DE DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Bilim Dalı Demir Yerkabuğunda en çok bulunan minerallerden biri Demir

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Sayı : B100AÇS0120000/2600-9216/3238 Konu : Gebelerde Demir Destek Programı Uygulaması 29.09.2005 GENELGE 2005/147 Gebelikte meydana

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Çocuklarda Vitamin-Mineral Kullanımı

Çocuklarda Vitamin-Mineral Kullanımı Çocuklarda Vitamin-Mineral Kullanımı Prof. Dr. Sadık Akşit Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri BD, İzmir Kanıta Dayalı Koruyucu Çocuk Sağlığı Uygulamaları Sempozyumu, 15-16 Kasım 2013, Denizli

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU

UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU UZUNLU CUMHURİYET ORTAOKULU SPOR KULUBÜ YAYINI VUCUDUMUZ VE DENGELİ BESLENME 2015 BOĞAZLIYAN / YOZGAT SUNU PLANI * Sağlıklı ve Dengeli beslenme * Temel besin öğeleri ve grupları * Öğün içerikleri: Kahvaltı

Detaylı

Gebelikte Progesteron Kullanımı. Prof. Dr. Recep Has K.Doğum/Perinatoloji İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi

Gebelikte Progesteron Kullanımı. Prof. Dr. Recep Has K.Doğum/Perinatoloji İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Gebelikte Progesteron Kullanımı Prof. Dr. Recep Has K.Doğum/Perinatoloji İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Progesteron Kolesterol Pregnenolon 17-α- Hidroksi pregnenolon Dehidro-epi androsteron Östriol Progesteron

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı Yaşlanma her canlıda görülen ve vücutta değişiklik yapan bir süreçtir Herkes bir gün yaşlanacaktır

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu Yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması; sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, yaşam süresinin ve kalitesinin arttırılmasında

Detaylı

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu*

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu* Tip 2 Diyabet Hastaları için Beslenme Kılavuzu* Değerli hastalar, Hazırladığımız bu kısa kılavuz ile size günlük hayatınızda tüketeceğiniz gıda maddelerini seçerken, yönünüzü daha iyi belirleyebilmenize

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

GEBE KADINLARIN BESLENME DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBE KADINLARIN BESLENME DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ December/Aralık 0 GEBE KADINLARIN BESLENME DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Nalan Hakime Noğay ÖZET Bu çalışmanın amacı, yaşları arasında u birinci trimestır, i ikinci trimestır ve 0 u üçüncü trimestırda

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

UZMAN GÖRÜŞLERİ. Tavuk Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi

UZMAN GÖRÜŞLERİ. Tavuk Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi UZMAN GÖRÜŞLERİ Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi Prof. Dr Sevinç YÜCECAN Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü seviyu@gmail.com Günümüzde diyete bağlı

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZĠTESĠ VE BESLENME. Dyt.Seyran Seçil KURAL

ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZĠTESĠ VE BESLENME. Dyt.Seyran Seçil KURAL ÇOCUKLUK ÇAĞI OBEZĠTESĠ VE BESLENME Dyt.Seyran Seçil KURAL Ana Hedef Sağlıklı bireylerden oluşan sağlıklı bir topluma ulaşmaktır. Amaç Örgün ve yaygın eğitimde obezite ile mücadele konusunda, okul öncesi

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME: Büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. BESİNLER VE BESİN ÖĞELERİ Yaşamımız için gerekli olan bütün besinleri,

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME ve ANTİOKSİDANLAR

SAĞLIKLI BESLENME ve ANTİOKSİDANLAR Talasemide SAĞLIKLI BESLENME ve ANTİOKSİDANLAR İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI DİYETİSYEN BEYZA ELİUZ http://www.cnpp.usda.gov/fgv.htm http://www.beslenme.saglik.gov.tr

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

Sunu Planı. Beslenmenin Önemi Kronik Böbrek Yetmezliği ve Beslenme Diyabet ve Beslenme Kalp-Damar Hastalıkları ve Beslenme Kanser ve Beslenme

Sunu Planı. Beslenmenin Önemi Kronik Böbrek Yetmezliği ve Beslenme Diyabet ve Beslenme Kalp-Damar Hastalıkları ve Beslenme Kanser ve Beslenme http://sirintepeasm.com/sf.php?katid=33&altid=0 http://www.genelsaglikbilgileri.com/wp-content//2009/11/beslenme.jpg Sunu Planı Beslenmenin Önemi Kronik Böbrek Yetmezliği ve Beslenme Diyabet ve Beslenme

Detaylı

vitamin ve mineral kullanımı Dr. Meda KONDOLOT

vitamin ve mineral kullanımı Dr. Meda KONDOLOT vitamin ve mineral kullanımı Dr. Meda KONDOLOT A VİT ÇİNKO İYOT D VİT DEMİR FLOR sunum planı D vitamini* Demir* Flor A vitamini Çinko Balık yağları *Ulusal uygulama vitamin ve mineral kullanımı Eksiklikleri

Detaylı