Hazırladığımız bu rapora gelebilecek her türlü görüş ve önerilere de açık olduğumuzu iletmek isteriz.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hazırladığımız bu rapora gelebilecek her türlü görüş ve önerilere de açık olduğumuzu iletmek isteriz."

Transkript

1 ÖNSÖZ Ülkemiz talep artışı açısından bakıldığında dünyada en hızlı gelişen doğal gaz piyasalarından birine sahiptir. Özellikle elektrik üretiminde başat kaynak olması, alternatif enerji kaynaklarına göre kalorifik bazda fiyat avantajı ve kullanım kolaylığı ile sanayi tesisleri ve ticarethanelerde tercih edilen enerji girdisi konumu taşıması, benzer sebepler ve çevresel avantajları ile konut kullanımında da etkin konumu ve giderek yaygınlaşmasına paralel olarak doğal gaz Türkiye enerji sektörünün temel kaynağı konumundadır. Hal böyle iken Türkiye doğal gaz sektörünün mevcut durumunun nereden nereye geldiğinin ve gelecek öngörüsünün en güncel, sağlıklı verilerle analiz edilmesi temel bir gereksinimdir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olarak piyasaya ilişkin tüm düzenleme ve denetim faaliyetlerimizde, etkinlik ve verimliliğin sağlanması, isabetli ve sağlıklı kararlar alınması temel amacımızdır. Bu amaca yönelik doğru ve güvenilir piyasa bilgilerine sahip olma zorunluluğunun bilinci içerisinde, doğal gaz piyasasına ilişkin tüm verilerin zamanında ve doğru bir şekilde Kurumumuz tarafından toplanmasına, analizine, raporlanmasına ve nihayetinde ilgili tüm taraflarla ve kamuoyuyla paylaşılmasına önem vermekteyiz. Özellikle piyasa katılımcılarından alınan beyan ve bildirimlerin belli bir düzen ve sistem içerisinde temin edilmesi, tasnifi, işlenmesi, analizi ve raporlanması için Kurumumuz tarafından gerekli çalışmalar yapılmıştır. Doğal Gaz Piyasası 2009 Yılı Sektör Raporu bu çabanın ilk ürünüdür. Diğer taraftan, Kurumumuz tarafından sürdürülen otomasyon çalışmaları sayesinde enerji piyasasından daha hızlı ve daha güvenilir veri akışının sağlanması ile birlikte gelecek yıllarda sektör raporlarının daha kapsamlı ve daha sık dönemler içerisinde hazırlanması düşünülmektedir. Böylece, hem Kurumumuz düzenlemelerine esas teşkil edecek olan ve hem de piyasa katılımcılarının etkin ve verimli yönetsel kararlar almalarına katkı sağlayacak projeksiyonların teminine imkân sağlayacak, piyasa hareketleri ve büyüklükleri ortaya konmuş olacaktır. I

2 Hazırladığımız bu rapora gelebilecek her türlü görüş ve önerilere de açık olduğumuzu iletmek isteriz. Bu çalışmanın ilgili tüm kişi, kurum ve kuruluşlara faydalı olmasını dilerim. Hasan KÖKTAŞ Başkan II

3 İÇİNDEKİLER TABLOLAR LİSTESİ...İ GRAFİKLER LİSTESİ... İİ GİRİŞ DÜNYA DOĞAL GAZ PİYASASI DÜNYA ENERJİ TÜKETİMİ VE DÜNYADA DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN YERİ DÜNYA DOĞAL GAZ PİYASASINA İLİŞKİN TEMEL RAKAMSAL VERİLER AVRUPA BİRLİĞİ DOĞAL GAZ PİYASASI Avrupa Birliği Doğal Gaz Piyasasına İlişkin Temel Rakamsal Veriler Bölgesel İlişkiler Enerji Düzenleyicileri Bölgesel Birliği (ERRA) Avrupa Elektrik ve Doğal Gaz Düzenleyicileri Grubu (ERGEG) INOGATE Programı International Confederation of Energy Regulators (ICER) Avrupa Birliği Doğal Gaz Piyasası Mevzuatı 2009 Yılı Gelişmeleri Doğal Gaz Boru Hattı Projelerine İlişkin 2009 Yılı Gelişmeleri Diğer Uluslararası Kuruluşlara İlişkin Olarak 2009 Yılında Yaşanan Gelişmeler TÜRKİYE DOĞAL GAZ PİYASASININ TARİHSEL GELİŞİM SEYRİ TÜRKİYE DOĞAL GAZ PİYASASININ MEVCUT DURUMU ÜRETİM İTHALAT İHRACAT TOPTAN SATIŞ SIKIŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ (CNG) İLETİM DAĞITIM SERTİFİKA FAALİYETLERİ Meslek Standartları İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası Yapım Ve Hizmet Sertifikası DEPOLAMA TÜKETİM VERİLERİ EKLER EK-1: LİSANS SAHİBİ ŞİRKETLER VE LİSANS BİLGİLERİ (DAĞITIM LİSANSI HARİÇ) TABLOSU EK-2: BOTAŞ DOĞAL GAZ İLETİM SİSTEMİ HARİTASI EK-3: DAĞITIM LİSANSI SAHİBİ ŞİRKETLER VE LİSANS BİLGİLERİ TABLOSU EK-4: DOĞAL GAZ DAĞITIM LİSANSI İHALELERİ DURUM HARİTASI III

4 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1- Enerji Kaynakları Bazında Dünya Birincil Enerji Tüketimi ve Tüketim Projeksiyonu (Mtoe)... 2 Tablo 2- Ülkelere Göre Doğal Gaz Üretim (Milyar m3) ve Rezerv (Trilyon m3) Verileri... 8 Tablo 3- Bölgelere Göre Rezerv (Trilyon m3) ve Üretim (Milyar m3) Verileri... 9 Tablo 4- Dünya Doğal Gaz Üretim Projeksiyonu (Milyar m3) Tablo 5- Ülkelere Göre Doğal Gaz Tüketim Verileri (Milyar m3) Tablo 6- Bölgelere Göre 2008 Yılı Doğal Gaz Tüketim Verileri (Milyar m3) Tablo 7- Dünya Doğal Gaz Talep Projeksiyonu (Milyar m3) Tablo 8- Bazı Önemli Bölgelerin İthalat Bağımlılık Oranları Değişimi Tablo Dünya LNG İthalatı (Milyar m 3 ) Tablo 10- AB Gaz Dengesi Senaryosu (Milyar m3) Tablo 11- Doğal Gaz Alım Sözleşmeleri Tablo Yılları Doğal Gaz İthalat Miktarları (milyon m kcal/m3 e baz) 32 Tablo 13- Sözleşme Devir Miktarları Tablo LNG Satış Miktarlarının Tüketimi Karşılama Oranları Tablo CNG Satış Miktarları (Sm kcal/m3 e baz) Tablo 16- Dağıtım Bölgelerine Göre 5 Yıllık Süreler Tablo 17- Dağıtım Bölgesi Bazında Konut Eşdeğeri Abone Sayısı Tablo 18- Dağıtım Şirketleri Yılları Satış ve Taşıma Miktarları (Milyon m3)* Tablo 19- İzleme ve Denetim Faaliyeti Gerçekleştirilmiş Dağıtım Bölgeleri Tablo Yılında Yürürlüğe Giren Doğal Gaz Meslek Standartları Tablo 21- Depolama Faaliyetine İlişkin Veriler i

5 GRAFİKLER LİSTESİ Grafik Yılı Dünya Birincil Enerji Tüketiminin Enerji Kaynakları Bazında Dağılımı (*)... 3 Grafik Arası Enerji Kaynakları Paylarının Değişimi... 4 Grafik Arası Doğalgaz, Kömür Ve Petrolün Enerji Kaynakları İçindeki Paylarının Değişimi... 5 Grafik Dönemi Dünya Kümülatif Enerji Yatırım İhtiyacı... 6 Grafik 5- Bölgelere Göre Rezerv-Üretim Verileri Grafik 6- Yıllar İtibariyle Doğal Gazın Toplam Enerji Tüketimi İçindeki Payı Grafik Yılı Toplam Doğal Gaz Arzının Karşılandığı Kaynakların Payları Grafik 8- Toptan Satış Lisansı Sahibi Üretim Şirketlerinin Üretim Payları (2009 Yılı) Grafik 9- Ülkeler Bazında 2009 Yılı Doğal Gaz İthalatı Grafik Yılları İthalat Kaynakları Payları Değişimi Grafik 11- İthalatçı Şirketler ve Üretim Şirketlerinin 2009 Yılı Piyasa Payları Grafik 12- Toptan Satış Lisansı Sahibi Üretim Şirketleri Piyasa Satış Payları Grafik Yılları İtibariyle Gaz Arzı Sağlanan Dağıtım Bölgesi Sayıları Grafik 14- İhaleli Şirketler Toplam Yatırım Miktarı (TL) Grafik 15- Dağıtım Bölgeleri Toplam Polietilen Şebeke (Km) Grafik 16- Dağıtım Bölgeleri Toplam Çelik Şebeke (Km) Grafik 17- Dağıtım Bölgeleri Toplam Konut Eşdeğeri Abone Sayısı (Adet) Grafik 18- Yapılan İzleme ve Denetim Faaliyetleri (Adet) Grafik Yılları Arası Yıllık Sertifika İşlem Sayıları Grafik Yılları Arası Sertifika İşlemleri Grafik Yılı Sektörel Doğal Gaz Tüketimi Grafik Yılları Tüketim Miktarı Artış Oranları Grafik Yılları Tüketim Miktarları ii

6 GİRİŞ Sahip olduğu belirgin avantajları nedeniyle dünya enerji kaynakları içindeki payı gittikçe artan bir enerji kaynağı olan doğal gaz, uluslararası alanda önemli ticaret akımlarına konu olmaktadır. Gelişmekte olan ve enerji ihtiyacı hızla artan bir ülke olarak Türkiye açısından ise hızlı ve sürdürülebilir ekonomik gelişmenin önemli unsurlarından birini teşkil etmektedir. Bu rapor, ülkemiz için stratejik öneme sahip olan doğal gaz sektörü ile ilgili temel verilerin tablo ve grafik haline getirilmesi ve sektörün yapısını belirleyen hukuki düzenlemeler ile önemli ulusal ve uluslararası gelişmelerin ışığında ortaya konulmasını konu edinmiş bulunmaktadır. İlgili kurum ve kuruluşlar, piyasa katılımcısı şirketler ve büyük doğal gaz kullanıcılarından edinilen temel piyasa verileri, raporun sistematiği içinde analize uygun hale getirilmiş, sektörün bugüne kadarki gelişim seyri, sektörle doğrudan bağlantı kurulabilecek mevcut ve muhtemel ulusal ve uluslararası gelişmeler de ilave edilmek suretiyle bir sektör raporu oluşturulmuştur. Rapor; Dünya Doğal Gaz Piyasası, Türkiye Doğal Gaz Piyasasının Tarihsel Gelişim Seyri, Türkiye Doğal Gaz Piyasasının Mevcut Durumu olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. 1

7 1. DÜNYA DOĞAL GAZ PİYASASI 1.1 Dünya Enerji Tüketimi ve Dünyada Doğal Gaz Sektörünün Yeri Uluslararası Enerji Ajansı tarafından dönemine ilişkin olarak oluşturulan projeksiyona göre; 2007 yılında 12 milyar ton petrol eşdeğeri olan dünya enerji tüketiminin, %40 oranında artış göstererek 20ında 16.8 milyar ton petrol eşdeğerine yükseleceği öngörülmektedir. Aynı döneme ilişkin yıllık ortalama artış oranı %1,5 olarak hesaplanmıştır. Finansal ve ekonomik kriz nedeniyle tüketim projeksiyonu revize edilmiş ve daha önceki yıl öngörülen ortalama yıllık artış oranı düşürülmüştür. Projeksiyon döneminde petrol için %0,9 ve doğal gaz için %1,5 lik yıllık ortalama artış oranı öngörülürken, bu oran kömür için %1,9 dur. Söz konusu projeksiyon dönemi için, OECD üyesi olmayan ülkelerin toplam birincil enerji tüketimlerindeki yıllık ortalama artışın %2,3 olarak gerçekleşeceği öngörülürken, OECD üyesi ülkelerin toplam enerji tüketimlerinde ise yıllık ortalama artışın %0,2 olacağı öngörülmektedir. Dünya enerji tüketiminde öngörülen artışa önemli ölçüde katkıda bulunacak ülkeler Hindistan ve Çin olurken, ABD tüketiminin toplam enerji tüketimindeki payının azalacağı beklenmektedir. Tablo 1 Enerji Kaynakları Bazında Dünya Birincil Enerji Tüketimi ve Tüketim Projeksiyonu(Mtoe) * Kömür ,9% Petrol ,9% Doğal Gaz ,5% Nükleer ,3% Hidro ,8% Biyokütle ve Çöp ,4% Diğer ,3% TOPLAM ,5% Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario 2

8 BP (British Petroleum) nin 2008 yılı verilerine göre dünya enerji tüketiminin karşılandığı kaynakların paylarına bakıldığında; en fazla paya sahip olan enerji kaynağının petrol olduğu, doğal gazın payının ise %24 olduğu görülmektedir. Grafik Yılı Dünya Birincil Enerji Tüketiminin Enerji Kaynakları Bazında Dağılımı (*) (*) Biyokütle ve diğer yenilenebilir enerji kaynakları hariçtir. Kaynak: BP Statistical Rewiev of World Energy 2009 Uluslararası Enerji Ajansının dönemine ilişkin projeksiyonuna göre; fosil yakıtların toplam enerji tüketimindeki payı %81 den %80 e düşecektir döneminde en büyük artış oranının kömürde, daha sonra ise doğal gaz ve petrolde olacağı beklenmektedir. 3

9 Grafik Arası Enerji Kaynakları Paylarının Değişimi Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario verilerinden yararlanılarak oluşturulmuştur. Doğal gaz ve petrole göre daha az maliyetli olması ve Çin, Hindistan ve ABD gibi büyük enerji tüketicisi ülkelerde de bol miktarda bulunması nedeniyle kömürün payında belirgin bir artış olacağı beklenmektedir. Petrolün toplamdaki payında düşme olacağı beklenmesine rağmen en yüksek paya sahip enerji kaynağı olarak kalmaya devam edeceği tahmin edilmektedir. 4

10 Grafik Arası Doğalgaz, Kömür ve Petrolün Enerji Kaynakları İçindeki Paylarının Değişimi Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario verilerinden yararlanılarak oluşturulmuştur dönemi için elektrik üretiminde kullanılan diğer kaynaklardan sağlanan elektrik üretimi miktarında yıldan yıla artış ve azalışlar görülürken, söz konusu dönemde doğal gazdan sağlanan elektrik üretim miktarında doğal gaz fiyatlarında artış olan yıllarda dahi azalma olmadığı belirtilmektedir dönemi için de; doğal gazın, elektrik üretiminde önemli bir kaynak olarak kalmaya devam edeceği ve dünya elektrik üretimindeki payının %21 ler seviyesinde kalmaya devam edeceği beklenmektedir yılında elektrik üretiminin %42 sini karşılayan kömürün 20ında elektrik üretimindeki payının ise %44 e yükseleceği öngörülmektedir. 5

11 Uluslararası Enerji Ajansı dönemi kümülatif enerji yatırım ihtiyacını 25,5 trilyon (2008 yılı) $ olarak öngörmektedir. Bu tutarın %53,7 sini elektrik yatırım ihtiyacı oluştururken, %23,1 i petrol, %20,4 ü doğal gaz, %2,7 si ise kömür için öngörülen kümülatif yatırım ihtiyacıdır. 5,1 trilyon (2008 yılı) $ olarak öngörülen doğal gaz kümülatif yatırım ihtiyacının %58 inin arama ve üretim faaliyetleri için, %42 sinin ise doğal gazın iletimi, dağıtımı, sıvılaştırılması, gazlaştırılması, LNG tankerleri ile taşınması faaliyetleri için gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Grafik Dönemi Dünya Kümülatif Enerji Yatırım İhtiyacı (Trilyon $ 2008 Yılı Doları) Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario 6

12 1.2 Dünya Doğal Gaz Piyasasına İlişkin Temel Rakamsal Veriler Dünya doğal gaz rezerv miktarının yaklaşık 1/4 ü Rusya da bulunmakta ve Rusya, İran ve Katar ın sahip olduğu toplam rezerv miktarı dünya rezervlerinin yarısından fazlasına karşılık gelmektedir. Dünya toplam rezervinin 3/4 ünün İran ve Katar ın da içinde bulunduğu Ortadoğu bölgesi ile Rusya nın da içinde bulunduğu Avrupa&Avrasya bölgesi toplam rezervlerinden oluştuğu görülmektedir. İran ve Katar ın sahip olduğu toplam rezerv miktarı Ortadoğu bölgesi rezervlerinin %73 ünü oluşturmaktadır. Avrupa&Avrasya bölgesine dahil olan Rusya, bu bölge rezervlerinin %69 una sahiptir. Avrupa Birliği rezerv miktarının yaklaşık %60 ı İngiltere ve Hollanda nın rezervlerinden oluşmaktadır. Avrupa Birliğine üye olmayan Norveç ise Avrupa Birliği toplam rezervlerinden daha fazla rezerve sahiptir. Dünya doğal gaz üretiminin %44 ü Rusya, ABD ve Kanada tarafından gerçekleştirilmektedir. Rusya ve ABD den her biri, Ortadoğu bölgesi toplam üretiminden daha fazla üretim gerçekleştirmektedir yılı üretim hızıyla devam edildiği varsayımı altında Katar, İran, Nijerya, Venezüella, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkmenistan ülkelerinin her birinde 100 yıldan daha fazla yetecek kadar doğal gaz rezervi bulunmaktadır. 7

13 Tablo 2 Ülkelere Göre Doğal Gaz Üretim (Milyar m3) ve Rezerv (Trilyon m3) Verileri REZERV MİKTARI 2007 YILSONU REZERV MİKTARI 2008 YILSONU 2007 YILINA GÖRE DEĞİŞİM PAYI ÜRETİM MİKTARI 2007 YILI ÜRETİM MİKTARI 2008 YILI 2007 YILINA GÖRE DEĞİŞİM PAYI R/Ü (*) RUSYA 43,32 43,30 0,0% 23,4% 592,0 601,7 1,4% 19,6% 72,0 İRAN 28,13 29,61 5,3% 16,0% 111,9 116,3 3,6% 3,8% 254,6 KATAR 25,46 25,46 0,0% 13,8% 63,2 76,6 20,9% 2,5% 332,4 S.ARABİSTAN 7,30 7,57 3,6% 4,1% 74,4 78,1 5,0% 2,5% 96,9 B.A.E. 6,44 6,43 0,1% 3,5% 50,4 50,2 0,7% 1,6% 128,0 ABD 6,73 6,73 0,0% 3,6% 540,5 582,2 7,5% 19,3% 11,6 NİJERYA 5,22 5,22 0,0% 2,8% 35,0 35,0 0,2% 1,1% 148,9 VENEZUELLA 4,84 4,84 0,0% 2,6% 32,1 31,5 2,2% 1,0% 153,7 CEZAYİR 4,50 4,50 0,0% 2,4% 84,8 86,5 1,7% 2,8% 52,1 IRAK 3,17 3,17 0,0% 1,7% ENDONEZYA 3,00 3,18 6,1% 1,7% 67,6 69,7 2,7% 2,3% 45,7 NORVEÇ 2,88 2,91 1,0% 1,6% 89,7 99,2 10,4% 3,2% 29,3 TÜRKMENİSTAN 2,43 7,94 227,6% 4,3% 65,4 66,1 0,7% 2,1% 120,3 AVUSTRALYA 2,41 2,51 3,9% 1,4% 40,0 38,3 4,5% 1,2% 65,6 MALEZYA 2,39 2,39 0,0% 1,3% 60,8 62,5 2,5% 2,0% 38,2 MISIR 2,07 2,17 4,8% 1,2% 55,7 58,9 5,4% 1,9% 36,9 KAZAKİSTAN 1,85 1,82 1,3% 1,0% 26,4 30,2 13,9% 1,0% 60,3 ÇİN 2,26 2,46 8,9% 1,3% 69,2 76,1 9,6% 2,5% 32,3 KANADA 1,63 1,63 0,0% 0,9% 184,1 175,2 5,1% 5,7% 9,3 AZERBAYCAN 1,16 1,20 3,1% 0,6% 9,8 14,7 50,0% 0,5% 81,3 HOLLANDA 1,39 1,39 0,0% 0,8% 60,5 67,5 11,2% 2,2% 20,6 UKRAYNA 0,93 0,92 1,0% 0,5% 19,1 18,7 2,3% 0,6% 49,2 İNGİLTERE 0,34 0,34 0,0% 0,2% 72,1 69,6 3,7% 2,3% 4,9 DÜNYA TOPLAMI 177,05 185,02 4,5% 100,0% 2945,3 3065,6 3,8% 100,0% 60,4 Kaynak: BP Statistical Review of World Energy (*) O yılki üretim hızıyla devam edildiği takdirde kaç yıllık rezerv miktarı kaldığını göstermektedir. 8

14 Tablo 3 Bölgelere Göre Rezerv (Trilyon m3) ve Üretim (Milyar m3) Verileri BÖLGE REZERV MİKTARI (2008 YILSONU) 2007 YILINA GÖRE DEĞİŞİM DÜNYA TOPLAMI İÇİNDEKİ PAYI ÜRETİM MİKTARI 2008 YILI 2007 YILINA GÖRE DEĞİŞİM DÜNYA TOPLAMI İÇİNDEKİ PAYI ORTADOĞU 75,9 2,3% 41,0% 381,1 6,6% 12,4% AVRUPA&AVRASYA 62,9 9,6% 34,0% 1087,3 3,2% 35,5% AFRİKA 14,7 0,8% 7,9% 214,8 5,1% 7,0% ASYA PASİFİK 15,4 4,0% 8,3% 411,2 3,7% 13,4% KUZEY AMERİKA 8,9 0,1% 4,8% 812,3 4,3% 26,5% GÜNEY&ORTA AMERİKA 7,3 0,6% 4,0% 158,9 2,5% 5,2% DÜNYA TOPLAMI 185,0 4,5% 100,0% 3065,6 4,1% 100,0% AVRUPA BİRLİĞİ 2,9 1,4% 1,6% 190,3 1,5% 6,2% Kaynak:BP Statistical Review of World Energy En fazla rezerve sahip olduğu görülen Ortadoğu bölgesinin gerçekleştirdiği doğal gaz üretiminin dünya toplamının ancak %12 sine karşılık geldiği görülmektedir. Rusya nın da içinde bulunduğu Avrupa&Avrasya bölgesinin, dünya toplamının %35 lik kısmına karşılık gelen üretim miktarıyla en fazla üretim yapılan bölge olduğu görülmektedir. Dünya doğal gaz üretiminde önemli bir paya sahip olan ABD nin de içinde bulunduğu Kuzey Amerika bölgesinin, rezerv miktarı yönünden beşinci sırada yer alırken, üretim miktarı sıralamasında ikinci sırada yer aldığı görülmektedir. 9

15 Grafik 5 Bölgelere Göre Rezerv Üretim Verileri Kaynak:BP Statistical Review of World Energy 2009 verilerinden yararlanılarak oluşturulmuştur. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre; döneminde doğal gaz üretiminin, Kuzey Denizi üretiminde azalmanın beklendiği Avrupa bölgesi dışında diğer bölgelerde artması beklenmektedir. Kuzey Amerika üretim artışının 2020 yılından sonra yavaşlaması beklenmektedir. Projeksiyon dönemi boyunca üretimde miktar olarak büyük artışların gerçekleşeceği beklenen bölgeler, büyük doğal gaz ihracatçısı ülkelerin bulunduğu Orta Doğu ve Afrika dır. Bu bölgelerin doğal gaz ihracatlarının önemli bir kısmının ise LNG ihracatı olacağı beklenmektedir. Dünya doğal gaz rezervleri, döneminde beklenen talep artışlarını fazlasıyla karşılayabilecek düzeyde bulunmaktadır. Bununla birlikte doğal gaz üretiminin gerçekleştirilmesi rezerv miktarına bağlı olduğu kadar, doğal gazın ağırlıklı olarak yoğunlaştığı ülkelerin bu rezervleri uzun mesafeler boyunca tüketim bölgelerine taşıyabilmelerini sağlayacak yeterli miktarda ve uygun yatırımların gerçekleştirilmesine de bağlı bulunmaktadır. 10

16 Tablo 4 Dünya Doğal Gaz Üretim Projeksiyonu (Milyar m3) * OECD ,2% KUZEY AMERİKA ,3% AVRUPA ,2% PASİFİK ,9% OECD HARİÇ ,2% AVRUPA&AVRASYA ,1% RUSYA ,7% ASYA ,0% ÇİN ,6% HİNDİSTAN ,6% ORTA DOĞU ,6% AFRİKA ,1% LATİN AMERİKA ,5% DÜNYA TOPLAMI ,5% AVRUPA BİRLİĞİ ,1% *Yıllık ortalama artış oranıdır. Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario ABD, dünya toplam tüketiminin % 22 sini oluşturan ve AB toplam tüketim miktarından daha fazla olan 657 milyar m 3 lük tüketim miktarıyla en fazla doğal gaz tüketen ülke konumundadır. ABD ve Rusya tüketim miktarları toplamı ise dünya doğal gaz tüketiminin 1/3 ünden fazlasını oluşturmaktadır. Dünyada en fazla doğal gaz tüketen Avrupa&Avrasya bölgesinin tüketim miktarı, dünya toplamının %37,8 ini oluşturmaktadır. Bu bölgenin tüketim miktarının %43 ü Avrupa Birliğinin, %36,7 si ise Rusya nın tüketim miktarlarından oluşmaktadır. 11

17 Tablo 5 Ülkelere Göre Doğal Gaz Tüketim Verileri (Milyar m3) 'ye GÖRE DEĞİŞİM PAYI (%) ABD 634,4 660,7 629,7 651,5 630,8 634,0 623,3 614,1 652,6 657,2 0,6% 22,0 RUSYA 352,8 366,0 361,5 377,3 381,2 389,9 393,0 419,2 425,7 420,2-1,6% 13,9 İRAN 58,4 62,9 70,1 79,2 82,9 86,5 105,0 108,7 113,0 117,6 3,8% 3,9 KANADA 87,4 92,8 88,2 90,2 97,7 95,1 98,1 96,9 96,7 100,0 3,2% 3,3 İNGİLTERE 93,6 96,9 96,4 95,1 95,4 97,4 94,7 90,1 90,9 93,9 3,0% 3,1 JAPONYA 69,4 72,3 74,3 72,7 79,8 77,0 78,6 83,7 90,2 93,7 3,6% 3,1 ALMANYA 80,2 79,5 82,9 82,6 85,5 85,9 86,2 87,2 82,9 82,0-1,3% 2,7 İTALYA 62,2 64,9 65,0 64,6 71,2 73,9 79,1 77,4 77,8 77,7-0,4% 2,6 S.ARABİSTAN 46,2 49,8 53,7 56,7 60,1 65,7 71,2 73,5 74,4 78,1 4,7% 2,6 ÇİN 21,5 24,5 27,4 29,2 33,9 39,7 46,8 56,1 69,5 80,7 15,8% 2,7 UKRAYNA 70,9 71,0 68,8 67,7 65,8 71,0 70,9 65,1 62,7 59,7-5,0% 2,0 MEKSİKA 37,4 40,2 40,7 45,8 50,6 53,4 53,3 60,9 63,1 67,2 6,2% 2,2 ÖZBEKİSTAN 47,8 45,7 49,6 50,9 45,8 43,4 42,7 41,9 45,9 48,7 5,9% 1,6 ARJANTİN 32,4 33,2 31,1 30,3 34,6 37,9 40,4 41,8 43,9 44,5 1,0% 1,5 B.A.E. 31,4 31,4 37,9 36,4 37,9 40,2 42,1 43,4 49,3 58,1 17,5% 1,9 FRANSA 37,7 39,7 41,7 41,7 43,3 44,5 45,8 44,1 42,5 44,2 3,7% 1,5 HİNDİSTAN 25,1 26,4 26,4 27,6 29,5 31,9 35,7 37,3 40,1 41,4 3,0% 1,4 HOLLANDA 38,5 39,0 40,0 39,8 40,0 40,9 39,3 38,1 37,0 38,6 3,9% 1,3 G.KORE 18,7 21,0 23,1 25,7 26,9 31,5 33,7 35,6 38,5 39,7 2,8% 1,3 TÜRKİYE 12,4 14,6 16,0 17,4 20,9 22,1 26,9 30,5 35,1 36,0 2,5% 1,2 ENDONEZYA 32,0 29,7 31,0 32,9 35,2 33,2 35,2 35,9 34,0 38,0 11,5% 1,3 MISIR 16,4 20,0 24,5 26,5 29,7 31,7 31,6 36,5 38,4 40,9 6,3% 1,3 PAKİSTAN 20,3 21,5 22,7 24,6 30,4 34,5 35,5 36,1 36,5 37,5 2,6% 1,2 MALEZYA 16,1 24,3 25,8 26,7 27,1 24,5 29,3 29,0 28,5 30,7 7,2% 1,0 AVUSTRALYA 20,2 20,5 22,0 22,4 22,4 22,8 21,9 24,0 24,9 23,5-5,7% 0,8 CEZAYİR 21,3 19,8 20,5 20,2 21,4 22,0 23,2 23,7 24,3 25,4 4,1% 0,8 TÜRKMENİSTAN 11,0 12,2 12,5 12,9 14,2 15,0 16,1 18,4 21,3 19,0-10,9% 0,6 KATAR 14,0 9,7 11,0 11,1 12,2 15,0 18,7 19,6 19,7 19,8 0,4% 0,7 KAZAKİSTAN 7,7 9,4 9,8 10,8 12,9 14,9 18,8 20,3 19,5 20,6 5,1% 0,7 AZERBAYCAN 5,4 5,2 7,5 7,5 7,7 8,3 8,6 9,1 8,0 9,3 16,0% 0,3 NORVEÇ 3,6 4,0 3,8 4,0 4,3 4,6 4,5 4,4 4,3 4,4 2,9% 0,1 DÜNYA TOPLAMI 2322,8 2424,8 2453,3 2529,7 2595,5 2683,9 2769,8 2842,7 2938,0 3018,7 2,5% 100,0 AB 428,6 440,1 450,8 451,5 471,6 485,0 495,5 488,9 480,9 490,1 1,6% 16,2 Kaynak:BP Statistical Review of World Energy

18 Tablo 6 Bölgelere Göre 2008 Yılı Doğal Gaz Tüketim Verileri (Milyar m3) TÜKETİM MİKTARI DÜNYA TOPLAMI İÇİNDEKİ PAYI 2007'YE GÖRE DEĞİŞİM AVRUPA&AVRASYA 1.143,9 37,8% 0,2% KUZEY AMERİKA 824,4 27,6% 1,3% ASYA&PASİFİK 485,3 16,0% 5,9% ORTADOĞU 327,1 10,8% 7,6% GÜNEY&ORTA AMERİKA 143,0 4,7% 3,5% AFRİKA 94,9 3,1% 6,1% DÜNYA TOPLAMI 3.018,7 100,0% 2,5% AVRUPA BİRLİĞİ 490,1 16,2% 1,6% Kaynak:BP Statistical Review of World Energy Uluslararası Enerji Ajansı nın dönemi doğal gaz tüketim projeksiyonuna göre; 2007 yılında 3 trilyon m 3 olan dünya doğal gaz tüketiminin 2030 da 4,3 trilyon m 3 olacağı öngörülmektedir. Finansal ve ekonomik krizin etkileri ve oldukça düşük ekonomik büyüme oranları nedeniyle dönemi ortalama yıllık tüketim artış oranı projeksiyonu revize edilerek %1,8 yerine %1,5 olarak tahmin edilmiştir. Doğal gaz, dünya sanayi ve elektrik sektörleri enerji ihtiyacının giderilmesinde önemli bir enerji kaynağı olarak kalmaya devam edecektir. 20ında dünya toplam doğal gaz tüketiminin %41 inin elektrik sektörü tüketiminden oluşacağı öngörülmektedir döneminde OECD ülkeleri toplam tüketim miktarı yıllık ortalama artış oranı %0,6 olarak gerçekleşecek iken, OECD üyesi olmayan ülkeler için aynı oran %2,3 olarak öngörülmektedir. OECD ülkelerinin üretim ve tüketim miktarlarının dünya toplamındaki paylarının azalacağı, doğal gaz tüketimlerinin karşılanmasında ithalata olan bağımlılıklarının artacağı, LNG formundaki ithalat miktarının ve ithalatta LNG nin payının gittikçe artacağı beklenmektedir. 13

19 Doğal gaz talebindeki en hızlı artış gelişmekte olan ülkelerde gerçekleşecektir. Miktar olarak en büyük artış 429 milyar m 3 lük artış miktarı ile Asya bölgesinde gerçekleşecektir. Buna rağmen, Kuzey Amerika ve Avrupa bölgeleri dünya tüketiminin toplamda %36 sı olarak hesaplanan tüketim miktarlarıyla, 20ında da büyük doğal gaz tüketicisi bölgeler olarak kalmaya devam edecektir. Tablo 7 Dünya Doğal Gaz Talep Projeksiyonu (Milyar m3) * OECD ,6% KUZEY AMERİKA ,4% AVRUPA ,8% PASİFİK ÜLKELERİ ,1% OECD HARİÇ ,3% AVRUPA&AVRASYA ,6% RUSYA ,4% ASYA ,8% ÇİN ,3% HİNDİSTAN ,4% ORTA DOĞU ,2% AFRİKA ,7% LATİN AMERİKA ,6% DÜNYA TOPLAMI ,5% AVRUPA BİRLİĞİ ,7% *Yıllık ortalama artış oranıdır. Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario Hali hazırda net ithalatçı olan ülkeler bakımından gerek ithalat miktarı gerekse ithalatın toplam tüketimi karşılama oranı, dolayısıyla ithalat bağımlılığı daha da artacaktır. Son zamanlarda önemli miktarlarda LNG ithalatı gerçekleştiren Kuzey Amerika nın da başlıca ithalatçı bölgelerden birisi olacağı öngörülmektedir. 14

20 Tablo 8 Bazı Önemli Bölgelerin İthalat Bağımlılık Oranları Değişimi OECD 8,30% 20,90% 24,50% 31,00% KUZEY AMERİKA 1,40% 3,80% 2,90% 8,00% AVRUPA 18,10% 36,30% 42,70% 54,00% PASİFİK 65,70% 68,40% 67,80% 57,00% ÇİN 0,00% 21,00% HİNDİSTAN 17,10% 22,00% Kaynak: IEA WEO 2007, Reference Scenario 2008 yılı verilerine göre; LNG ticareti toplam doğal gaz ticaretinin %28 ini oluşturmaktadır. Katar, %18 lik pay ile en büyük ihracatçı ülke olup bu ülkeyi Malezya, Endonezya ve Cezayir izlemektedir. En büyük ithalatçı ülke ise Japonya dır. Diğer önemli ithalatçı ülkeler Güney Kore, İspanya ve Fransa dır. Tablo Dünya LNG İthalatı (Milyar m 3 ) Sıralama Ülke Miktar Dağılım 1 Japonya 92,13 2 Güney Kore 36,55 3 İspanya 28,73 4 Fransa 12,59 5 Tayvan 12,07 6 Hindistan 10,79 7 ABD 9,94 8 Türkiye 5,31 9 Çin 4,44 10 Meksika 3,61 11 Portekiz 2,63 12 Belçika 2,49 13 İtalya 1,56 14 İngiltere 1,04 15 Yunanistan 0,94 16 Porto Riko 0,81 17 Dominik Cumhuriyeti 0,47 18 Arjantin 0,41 Kaynak: 15

21 1.3 Avrupa Birliği Doğal Gaz Piyasası Avrupa Birliği Doğal Gaz Piyasasına İlişkin Temel Rakamsal Veriler Doğal gaz, Avrupa Birliği enerji ihtiyacının karşılanmasında önemli bir kaynaktır. Toplam birincil enerji ihtiyacının karşılanmasındaki payı 1973 te %10 iken, 1990 da %18, 2008 yılı verilerine göre ise %26 olarak gerçekleşmiştir. Avrupa gaz talebinin, ekonomik yavaşlamanın etkisiyle dönemindeki seviyelerine gelmesinin zaman alacağı tahmin edilmektedir dönemi için talepteki yıllık ortalama %0,7 lik artış ve toplam üretim miktarındaki yıllık ortalama %3,1 lik azalış sonucunda ithalat bağımlılığının artacağı tahmin edilmektedir. Tablo 10 AB Gaz Dengesi Senaryosu (Milyar m3) * Talep ,7% Üretim ,1% Net İthalat ,2% *Yıllık ortalama artış oranıdır. Kaynak: IEA WEO 2009, Reference Scenario Avrupa da 1990 yılında elektrik üretiminin %7 si doğal gaza dayalı iken, bu oran 2000 yılında %16 ya yükselmiş, 2005 yılında ise %20 yi aşmıştır yılında %22 olan oranın, 2030 da %24 lere yükseleceği beklenmektedir. Avrupa daki gaz üretiminin 20ına kadar kademeli olarak düşeceği beklenmektedir. OECD Avrupa ülkelerinde 2008 yılında 309 milyar m 3 olan üretim miktarının 20ında 222 milyar m 3 e düşmesi beklenmektedir. Norveç üretimi hariç olduğu için AB üyesi ülkelerin toplam üretim miktarında daha bariz düşme beklenmektedir. AB ülkelerinin 2008 yılındaki 200 milyar m 3 lük seviyelerdeki üretim miktarının, 2030 yılında yarı yarıya azalarak 100 milyar m 3 ler seviyesine inmesi beklenmektedir. 16

22 Avrupa Birliği toplam doğal gaz üretiminin %72 si İngiltere ve Hollanda tarafından gerçekleştirilmektedir. Geri kalan %28 e karşılık gelen üretimin tamamına yakını ise Danimarka, Romanya, Almanya ve İtalya tarafından gerçekleştirilmektedir Bölgesel İlişkiler Enerji Düzenleyicileri Bölgesel Birliği (ERRA) Enerji Düzenleyicileri Bölgesel Birliği (ERRA); Kurumun da dahil olduğu 24 üyeden oluşmakta olup üye ülkelerde ulusal enerji piyasalarındaki düzenlemelerin geliştirilmesi, düzenleyici kurumların güçlendirilmesi, düzenleme bilgilerine erişim ve eğitim imkanlarının sağlanması, bilgi alışverişi ve iletişimi geliştirerek işbirliğinin artırılmasını amaçlamak üzere 2001 de Budapeşte de kurulmuştur. ABD Kamusal Hizmet Şirketleri Düzenleyicileri Ulusal Birliği (NARUC) ve ABD Uluslar arası Kalkınma Ajansı (USAID), birliğin çalışmalarında sürekli destek sağlamaktadır Avrupa Elektrik ve Doğal Gaz Düzenleyicileri Grubu (ERGEG) Avrupa Elektrik ve Doğal Gaz Düzenleyicileri Grubu (ERGEG); Avrupa Komisyonu nun 11 Kasım 2003 tarihli Kararı ile, bağımsız ulusal düzenleyici kurumlardan oluşan bir danışman grup olarak, Komisyon un elektrik ve doğal gaz için tek iç piyasa gerçekleştirmesine yardımcı olmak üzere kurulmuştur. ERGEG toplantılarına Kurum personeli gözlemci üye sıfatıyla katılmaktadır. ERGEG in başlıca faaliyetleri aşağıda özetlenmiştir: a) Bölgesel Girişimler (Regional Initiatives RI-) Bölgesel teşebbüsler, piyasa entegrasyonu için engelleri belirlemeyi ve ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. 17

23 b) Şeffaflık (Transparency) Piyasaya ilişkin bilgilere herkesin ulaşabilmesi ve şeffaflık kurallarının geliştirilmesi için hedefler belirlenmektedir. c) Dengeleme (Balancing) Sınır ötesi elektrik ve gaz alım satımları için ticareti engellemeyecek dengeleme piyasasının tesisi ile ulusal düzenleyici kurumlar, sistem operatörleri, sistem kullanıcıları, depolama sistemi operatörleri için kurallar belirlenmekte, emniyetli ve güvenilir sistem işletmesi için kılavuzluk yapılmaktadır. d) Ayrışım (Unbundling) İşlevsel ve kurumsal ayrışım için yol gösterilmektedir. e) Tüketiciler (Consumers) Tüketicilerin korunması konusunda (şeffaf faturalama, fiyat açıklama ve karşılaştırma, sözleşme örnekleri, tedarikçiyi değiştirme vb.) öneriler sunulmaktadır. Doğal Gaz Bölgesel Girişimi 25 Nisan 2006 tarihinde tek gaz piyasası oluşturulmasında ön adım olmak üzere bölgesel piyasaların tesisi amacıyla kurulmuştur. Doğal gaz için üç adet Bölgesel Enerji Piyasası planlanmıştır: - Kuzey Batı (Avrupa) - Güney (Avrupa) - Güney-Güney Doğu (Avrupa) INOGATE Programı Devletlerarası Petrol ve Doğal Gaz Taşıma (INOGATE) Programı, Avrupa Birliği ile Karadeniz ve Hazar Denizi kıyısındaki ülkeler ve bunlara komşu ülkeler arasında enerji işbirliğini geliştirmeyi destekleyen uluslar arası bir program olup, aşağıdaki dört temel hedefi gerçekleştirmek için birlikte çalışmayı amaçlar: 18

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı YILI 2011 PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı ANKARA, 2012 Bu raporda

Detaylı

ÖNSÖZ. Bu kapsamda, 2011 yılında doğal gaz piyasasından derlenen bilgiler ışığında hazırlanan bu raporun ülkemize faydalı olmasını dilerim.

ÖNSÖZ. Bu kapsamda, 2011 yılında doğal gaz piyasasından derlenen bilgiler ışığında hazırlanan bu raporun ülkemize faydalı olmasını dilerim. ÖNSÖZ Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olarak piyasaya ilişkin tüm düzenleme ve denetim faaliyetlerimizde, etkinlik ve verimliliğin sağlanması, isabetli ve sağlıklı kararlar alınması temel amacımızdır.

Detaylı

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Strateji Geliştirme

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME

Detaylı

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 A PİYASASI 2015 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI

Detaylı

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası Küresel Dinamikler Işığında Türkiye Doğalgaz Piyasası Altan Kolbay Genel Sekreter ODTÜ Mezunları Derneği Ankara 17 Nisan 2010 PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz 10 yılda tüm enerji

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi Nusret Cömert Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi AKSA ALADDIN MIDDLE EAST ARGM ATTİLA DOĞAN İNŞAAT AVRASYA GAZ BOSPHORUSGAZ BP ÇALIK ENERJİ EDISON EGEGAZ ENERCO ENERJİ ENERGY OPERATIONS

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

9. Uluslararası İlişkiler

9. Uluslararası İlişkiler 9. Uluslararası İlişkiler 9.1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, 03.11.1970 tarihinde Avusturya ile imzalanarak başlamış olup, bugüne kadar 76 ülke

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne?

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Barış Sanlı 24 Eylül 2014 All Energy Turkey 24.9.2014 Barış Sanlı 1 Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 24.9.2014 Barış Sanlı 2 www.enerji.gov.tr (Yayınlar/Raporlar) 24.9.2014

Detaylı

4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu

4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu Madde 0003: Tanımlar Bu Kanunun uygulanmasında; 4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Yetki Bakanlık : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

BAŞKANIN MESAJI. Bu çerçevede, 2013 yılı Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporunun ilgili tüm kişi, Kurum ve Kuruluşlara faydalı olmasını temenni ederim.

BAŞKANIN MESAJI. Bu çerçevede, 2013 yılı Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporunun ilgili tüm kişi, Kurum ve Kuruluşlara faydalı olmasını temenni ederim. BAŞKANIN MESAJI Düzenleyici Kurum olarak piyasanın sağlıklı işlemesi ve geleceğe dönük stratejilerin belirlenmesinde, piyasa izlemenin ve sağlıklı ve güncel verilerin zamanında üretilmesinin çok önemli

Detaylı

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları - Türkiye ile Afganistan arasında 7 Kasım 1959 tarihinde Ankara'da "Kültür

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb.

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. Temmuz 2013 1 Genel kod bilgisi: XV ADİ METALLER VE ADİ METALLERDEN EŞYA 73 Demir

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ Nurel KILIÇ Dünya çelik sektöründe, 2011 yılının, kriz kayıplarının telafi edildiği bir yıl olması nedeniyle büyüme oranı % 15 ten % 6,8 e gerilemiştir. Bu nedenle Çin

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI 26-29 Eylül 2013 tarihleri arasında organize edilen ve T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından desteklenen Türkiye nin ve bölgenin sektöründeki tek ihtisas fuarı olan

Detaylı

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada elevetörler-konveyörler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. 8428.20 Pnömatik elevatörler ve konveyörler

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI

GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI HAZİRAN 2012 Hazırlayan: ÖZGE SARIÇAY İSTANBUL SANAYİ ODASI AB & Dış Ekonomik

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX 3. ELEX FUARI 25-28 EYLÜL 2014 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ BULUŞMASINA İMZA ATTI 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında organize edilen ve

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ SUNUM PLANI Hizmet Sektörünün Desteklenmesi Vizyonu Dünya da ve Türkiye de Sağlık Turizmi Film, Bilişim ve Eğitim Sektörlerine

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

KAUÇUK VE PLASTİK MAKİNALARI SEKTÖR NOTU

KAUÇUK VE PLASTİK MAKİNALARI SEKTÖR NOTU KAUÇUK VE PLASTİK MAKİNALARI SEKTÖR NOTU 2011 yılında, dünya kauçuk ve plastik makinaları sektörü toplamında ihracat %26 artışla 24,6 milyar $ a ulaşmıştır. GTİP GTİP TANIMI 8477 Bu fasılın başka pozisyonlarında

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU 1. KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ DURUMU

KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU 1. KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖRÜNÜN DÜNYADAKİ DURUMU KAZAN VE BASINÇLI KAPLAR SEKTÖR NOTU Çeşitli endüstri tesislerinde önemli miktarda gaz, sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış ve basınç altında çözülmüş şekilde kullanılmakta olup, bu kullanılan gazların taşınması

Detaylı

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı İthalatı (Milyon $) 12.000 10.000 8.000 7.621 8.562 9.924 10.536 11.241 6.000 4.000 2.000 0 2002 2003

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 ŞEKERLİ VE ÇİKOLATALI MAMULLER SITC No : 062-073 Armonize No : 1704-1806 TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye de şekerli ve çikolatalı mamuller sektörünün başlangıcı,

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ

DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER SEKTÖRÜ I. DÜNYA DEMİR-ÇELİK (GTİP 72)TİCARETİ 2013 yılında dünya demir-çelik ihracatı bir önceki yıla göre %7,9 oranında azalarak 392,8 milyar $ seviyesinde gerçekleşmiştir.

Detaylı

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Aylık Ekonomi Bülteni Mayıs 2009 www.etonet.org.tr 1 Ocak Mart ihracat performansı %13 azaldı. İlimizin Ocak Mart ihracat performansı bir önceki yılın aynı dönemine göre %13 azalmıştır. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve Türkiye istatistik

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre:

ÖZET. İhracat. İthalat. 2015 yılı Ocak- Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: ÖZET İthalat 2015 yılı Ocak-Şubat Döneminde 2014 yılı Ocak-Şubat Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %28,11 artarak 3.293.230 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin hariç) ithalatı

Detaylı

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ 0 MEYVE SULARI Tablo 1. Meyve Suyunun Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları Ürün Adı GTİP No Portakal Suyu (Dondurulmuş) 200911 Diğer Portakal Suları 200912, 200919 Greyfurt Suyu 200921, 200929 Diğer Turunçgil

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri Arz Güvenliği Mevsimsel Gaz Çekişlerin dengelenmesi Ani gaz Çekişlerinin Karşılanması Kesintisiz Gaz Arzının Sağlanması Alım Satım Taahhütlerinin Yerine Getirilmesi Gaz Alım Satışlarına Esneklik Kazandırılması

Detaylı

GTİP 960390 DİGER SÜPÜRGE, PASPAS VB

GTİP 960390 DİGER SÜPÜRGE, PASPAS VB Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTİP 960390 DİGER SÜPÜRGE, PASPAS VB MART 2013 Hazırlayan: ÖZGE SARIÇAY İSTANBUL SANAYİ ODASI AB & Dış Ekonomik ilişkiler

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

ELEKTRİK ÇEVİRİMİ İLETİMİ VE DAĞITIMI SEKTÖRÜNÜN TEK İHTİSAS FUARI ELEX

ELEKTRİK ÇEVİRİMİ İLETİMİ VE DAĞITIMI SEKTÖRÜNÜN TEK İHTİSAS FUARI ELEX ELEKTRİK ÇEVİRİMİ İLETİMİ VE DAĞITIMI SEKTÖRÜNÜN TEK İHTİSAS FUARI ELEX 27-30 Eylül 2012 tarihleri arasında organize edilen ve T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından desteklenen Türkiye nin

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU İki metal parçayı ısıl yolla birleştirme işleminde kullanılan kaynak makine ve malzemeleri, üretim sanayinde önemli bir paya sahiptir. Geliştirilen her teknolojik malzemenin

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş.

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş. SONUÇ RAPORU Bitki sektörünün dev buluşması bu yılda 28 Kasım - 01 Aralık 2013 tarihleri arasında, İstanbul Fuar Merkezi nde gerçekleşti. Kıtaların buluşma noktası İstanbul da 21 farklı ülkeden gelen 286

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman)

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) 2023 VİZYON RAPORU (Enerji Sektörü) -TASLAK- İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 TABLOLAR LİSTESİ... 2 GRAFİKLER LİSTESİ... 3 ŞEKİLLER LİSTESİ... 3 ENERJİ... 4 ARKA PLAN...

Detaylı

FASIL 5 KAMU ALIMLARI

FASIL 5 KAMU ALIMLARI FASIL 5 KAMU ALIMLARI Öncelik 5.1 Kamu alımları konusunda tutarlı bir politika oluşturulması ve bu politikanın uygulanmasının izlenmesi görevinin bir kuruma verilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 5.1.1

Detaylı

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 NİSAN / TÜRKİYE

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası

GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası GTİP 3924 Plastikten sofra, mutfak, ev, sağlık veya tuvalet eşyası Haziran 2013 1 Genel kod bilgisi: VII PLASTİK VE PLASTİK ÜRÜNLERİ; KAUÇUK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ 39 Plastikler ve mamulleri 3924 Plastikten

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER - ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER SITC No : Alkolsüz içecekler : 111 Alkollü içecekler : 112 Armonize No : Sular : 2201 Meşrubat : 2202 Bira : 2203 Şarap : 2204 Konyak : 22082012, 22082062 Viski : 220830

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı