KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI"

Transkript

1 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI Ekim 211

2 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI Bu Araştırma Projesi 211 Yılı Doğrudan Faaliyet Desteği kapsamında Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı tarafından desteklenmiştir. İçerik ile ilgili tek sorumluluk Rize Ticaret ve Sanayi Odası na aittir ve Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı nın görüşlerini yansıtmaz. BİLGİ ÇUBUĞU BİRİNCİ BÖLÜM - GİRİŞ Sayfa İKİNCİ BÖLÜM - ARAŞTIRMANIN TANIMLAYICI ÇERÇEVESİ Sayfa ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - METOT VE TEKNİKLER Sayfa DÖRDÜNCÜ BÖLÜM - ARAŞTIRMANIN BULGULARI Sayfa BEŞİNCİ BÖLÜM - SONUÇ VE ÖNERİLER Sayfa İletişim : Rize Ticaret ve Sanayi Odası Adres : Atatürk Caddesi No:359 Rize Telefon : (5 Hat) Faks : E-Posta : Grafik-Tasarım-Baskı: Harman Yayıncılık harmanyayincilik.com

3 ARAŞTIRMA EKİBİ İntizam Seyda DURGUN Proje Koordinatörü ve Editör Prof. Dr. Ahmet BATTAL Proje Danışmanı Prof. Dr. Aziz KUTLAR Proje Danışmanı Prof. Dr. Kurban ÜNLÜÖNEN Veri Analisti Doç. Dr. Mehmet ASRLAN Veri Analisti Ahmet Sait SELÇUK Anket Koordinatörü Kahraman ALPAK Proje Sekreteri KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 3 KATKIDA Bulunanlar; Ali TECİMER Selda TAVUKÇUOĞLU Fatma Nur İZMİRLİ RTSO KOBİ Danışma Merkezi Uzmanı RTSO KOBİ Danışma Merkezi Uzmanı RTSO KOBİ Danışma Merkezi Uzmanı

4 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 4 KISALTMALAR DİZİNİ AB: Avrupa Birliği ABD: Amerika Birleşik Devletleri AR-GE: Araştırma Geliştirme BBDK: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu BDT: Bağımsız Devletler Topluluğu BSS: Büyük Sanayi Sitesi CE: AB Uygunluk İşareti DOKA: Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı DPT: Devlet Planlama Teşkilatı DTM: Dış Ticaret Müsteşarlığı EDAM: Ekonomi ve Dış Politikalar Araştırma Merkezi FED: ABD Merkez Bankası FKA: Fransız Kalkınma Ajansı G-2: Gelişmekte olan 2 ülke GAP: Güneydoğu Anadolu Projesi GİB: Gelir İdaresi Başkanlığı GSMH: Gayri Safi Milli Hâsıla GSYİH: Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla IMF: Uluslararası Para Fonu ISO: Uluslararası Standart Organizasyonu İGE: İnsani Gelişme Endeksi KDV: Katma Değer Vergisi KOBİ: Küçük ve Orta Boy İsletmeler KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı KSS: Küçük Sanayi Sitesi NACE: Avrupa Birliği Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiksel Sınıflandırılması OHSAS: İs Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi OSB: Organize Sanayi Bölgesi ÖTV: Özel Tüketim Vergisi SDS: Sektörel Dıs Ticaret Şirketleri SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu TCMB: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası TEFE: Toptan Eşya Fiyat Endeksi TİM: Türkiye İhracatçılar Meclisi TKB: Türkiye Kalkınma Bankası TPE: Türk Patent Enstitüsü TSE: Türk Standardları Enstitüsü TR9: Düzey 2 Bölgesi (Trabzon, Rize, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Artvin) RTSO: RizeTicaret ve Sanayi Odası TUİK: Türkiye İstatistik Kurumu TÜFE: Tüketici Fiyat Endeksi URAK: Uluslararası Rekabet Araştırma Kurumu WTO: Dünya Ticaret Örgütü

5 Tablo 1. Tablo 2. Tablo 3. Tablo 4. EDAM Türkiye için Bir Rekabet Endeksi Araştırması na göre Rize ilinin Türkiye geneli ve Doğu Karadeniz Bölgesindeki yeri (29) URAK Rekabet araştırmasına göre Rize ilinin Türkiye geneli ve Doğu Karadeniz Bölgesindeki yeri (21) Maliye Bakanlığı verilerine göre, 21 yılı Ocak-Aralık döneminde Rize ili vergi tahakkuk ve tahsilat miktarları Maliye Bakanlığı verilerine göre, 21 yılı Ocak-Aralık döneminde Rize ili vergi mükellef sayıları Tablo 5. Açılan Meslek Edindirme ve Kendi İşini Kuracaklara Yönelik Kurslar (29) Tablo 6. RİZE Performans Sıralaması (İllere/Kuruluşlara Göre) 21 Tablo 7. Tablo 8. Tablo 9. Anket yapılan işletmelerin bağlı oldukları Ticaret ve sanayi Odaları İşletmelerin Faaliyette Bulundukları Yerlere Göre Dağılımı İşletmelerin Hukuki Statülerine Göre Dağılımı Tablo 1. İşletmelerin Faaliyette Bulunduğu Yerler İtibariyle Hukuki Statülerine Göre Dağılımı Tablo 11. NACE kodlama Sistemine göre İşletmelerin Dağılımı Tablo 12. İşletmelerin üretim yapıp yapmama Durumu Tablo 13. Üretim Yapan İşletmelerin Kapasite Raporuna Sahip Olma Durumu Tablo 14. Yurt içi ve yurt dışı satışların toplamına göre işletmelerin dağılımı Tablo 15. İşletmelerde işgörenlerin eğitim durumlarına göre dağılımı Tablo 16. İşletmelerde Yabancı Dil Bilen Eleman İstihdam Durumu Tablo 17. Yabancı dil bilen personele sahip işletmelerin faaliyet yeri itibariyle dağılımı Tablo 18. Yabancı Dil Bilen Personele Sahip İşletmelerin Hukuki Statülerine Göre Dağılımı Tablo 19. İşletmelerde İstihdam Edilen Elemanların Bildiği Yabancı Dil Tablo 2. İşletmelerin Bilgi Teknolojisi Sistemlerini Kullanma Düzeyi Tablo 21. İşletmelerin hukuki statüsüne göre Bilgi Teknolojisi Sistemlerini Kullanma Düzeyi Tablo 22. Yurtiçi Ve Yurt Dışı Satışların Toplamına göre (21 ) İşletmelerin bilgi teknolojisi sistemlerini kullanma düzeyi Tablo 23. İşletmelerin sahip olduğu belge ve sertifikalar Tablo 24. İşletmelerin ihtiyaç duyduğu belge ve sertifikalar Tablo 25. İşletmelerin Fikri ve Sınaî Haklara Sahip Olma Durumu Tablo 26. Fikri Ve Sınaî Haklara sahip İşletmelerin Hukuki Statülerine Göre Dağılımı Tablo 27. Tescilli Fikri Ve Sınai Haklara Sahip İşletmelerin Faaliyet Yerlerine Göre dağılımı Tablo 28. İşletmelerin Sahip Oldukları Fikri ve Sınaî Haklara İlişkin Tescil Belgesi Sayısı Tablo 29. Yıllara göre Rize de Marka/Patent/Faydalı Model/Endüstriyel Tasarım Başvuru Sayıları Tablo 3. Rize İlinin Marka, Patent, Faydalı Model, Endüstriyel Tasarım Verileri ( ) Tablo 31. İşletmenin ihracat yapma durumu Tablo 32. İşletmenin ihracat yapıp yapmadığının faaliyet yerine göre dağılımı Tablo 33. İşletmenin ihracat yapıp yapmadığının hukuki statüsüne göre dağılımı Tablo 34. İşletmelerin ihracat yapamama nedenleri Tablo 35. İşletmenin ihracat şekli TABLOLAR DİZİNİ KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 5

6 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 6 Tablo 36. İşletmelerin En Çok İhracat Yaptıkları Bölgelerin Önem Sırasına Göre Dağılımı Tablo 37. Rize İlinde Yıllara Göre İhracat (Bin ABD Doları) Miktarı (26-29) Tablo 38. Rize İlinde Yıllara Göre İhracat Yapan Firma Sayıları (26-29) Tablo 39. Sektörlere göre Rize de İhracat Rakamları ve miktarları Tablo 4. İşletmelerin ithalat yapıp yapmadığına göre dağılımı Tablo 41. İşletmelerin ithalat yapıp yapmamalarının hukuki statüsüne göre dağılımı Tablo 42. İşletmelerin ithalat yapma oranlarının faaliyet yerlerine göre dağılımı Tablo 43. İşletmelerin ithalat yapma nedenleri Tablo 44. İşletmelerin ithalat şekli Tablo 45. İşletmelerin en çok ithalat yaptıkları bölgenin önem sırasına göre dağılımı Tablo 46. İşletmelerin Teşvik belgesi kullanıp kullanmama durumu Tablo 47. Teşvik Belgesi Kullanımının İşletmelerin Hukuki Statülerine Göre Dağılımı Tablo 48. Teşvik belgesi kullanan işletmelerin faaliyet yerlerine göre dağılımı Tablo 49. İşletmelerin Kredi kullanma durumuna göre dağılımı Tablo 5. Kredi kullanan işletmelerin hukuki statülerine göre dağılımları Tablo 51. Kredi kullanan işletmelerin faaliyet yerlerine göre dağılımları Tablo 52. İşletmenin Kredi Temininde Yararlandığı Kaynaklar Tablo 53. İşletmelerin Kullandığı Kredi Türü Tablo 54. İşletmelerin Önümüzdeki 3 Yıl İçinde Yatırım Yapma Planı Tablo 55. İşletmelerin Yatırım Yapmayı Düşündüğü Alanlar Tablo 56. Yatırım Yapmak İstenen Sektörler Tablo 57. Hazine Müsteşarlığı verilerine göre yılları arasında Teşvik belgesi kullanan işletme sayısı, sabit yatırım tutarı ve istihdam rakamları Tablo Yılları Arası Rize iline İlişkin TÜBİTAK-TEYDEB İstatistikleri Tablo 59. İşletmenin Danışmanlık Ve Eğitim Aldığı Veya İhtiyaç Duyduğu Alanlar Tablo 6. İşletmelerin Enerji Kullanımı ve tercih ettikleri enerji çeşidi Tablo 61. İşletmelerin Yurtdışı Firmalarla İşbirliği Yapmayı İsteyip İstememe Durumu Tablo 62. İşletmelerin Yurtdışındaki Firmalarla İşbirliği İsteğinin Türü Ve Şekli Tablo 63. İşletmelerin En Çok İşbirliği Yapmak İstedikleri Bölgelerin Önem Sırası Tablo 64. İşletmelerin Rize Ticaret Ve Sanayi Odası ndan Memnuniyet Düzeyi Tablo 65. İşletmelerin Ardeşen Ticaret Ve Sanayi Odası ndan Memnuniyet Düzeyi Tablo 66. İşletmelerin Çayeli Ticaret Ve Sanayi Odası ndan Memnuniyet Düzeyi Tablo 67. İşletmelerin Pazar Ticaret Ve Sanayi Odası ndan Memnuniyet Düzeyi Tablo 68. İşletmelerin RTSO nun Öncülük Etmesini İstedikleri Alanlar Ve Önceliği Tablo 69. İşletmelerin, RTSO nı Sivil Toplum Faaliyetleri Açısından Değerlendirmesi Tablo 7. İşletmelerin RTSO nun Üyeleriyle Kurmasını İstediği İletişim Yöntemi Tablo 71. Rize de Hazine Müsteşarlığı nın Koordine ettiği Sektörel ve Bölgesel teşvikten yararlanabilecek yatırım alanları

7 Grafik 1. Grafik 2. Grafik 3. Grafik 4. Grafik 5. Grafik 6. Grafik 7. Grafik 8. Grafik 9. İşletmelerin Kayıtlı Olduğu Ticaret ve Sanayi Odası Anketi cevaplayan kişilerin konumu İşletmelerin Faaliyette Bulundukları Yerlere Göre Dağılımı İşletmelerin Hukuki Statülerine Göre Dağılımı NACE kodlamasına göre İşletmelerin faaliyet alanları İşletmelerin son 3 yılda gösterdikleri satış profili İşletmelerde işgörenlerin eğitim durumlarına göre dağılımı Yabancı dil bilen personele sahip işletme oranı İşletmelerde yabancı dil bilen personelin dağılımı Grafik 1. İşletmelerin sahip olduğu belge ve sertifikalar Grafik 11. İşletmenin ihtiyaç duyduğu belge ve sertifikalar Grafik 12. İşletmelerin Fikri ve Sınaî Haklara Sahip Olma Durumu Grafik 13. İşletmelerin Sahip Oldukları Fikri ve Sınaî Haklara İlişkin Tescil Belgesi Sayısı Grafik 14. İşletmenin ihracat yapıp/yapmama durumu Grafik 15. İşletmelerin ihracat yapamama nedenleri Grafik 16. İşletmenin ihracat şekli Grafik 17. İşletmelerin En Çok İhracat Yaptıkları Bölgelerin Önem Sırasına Göre Dağılımı Grafik 18. İşletmelerin ithalat yapıp yapmaması Grafik 19. İşletmelerin ithalat yapma nedenleri Grafik 2. İşletmelerin ithalat yapma şekli Grafik 21. İşletmelerin en çok ithalat yaptıkları bölgenin önem sırasına göre dağılımı Grafik 22. İşletmelerin Teşvik belgesi kullanıp kullanmama durumu Grafik 23. İşletmelerin kredi kullanma durumu Grafik 24. İşletmenin Kredi Temininde Yararlandığı Kaynaklar Grafik 25. İşletmelerin Kullandığı Kredi Türü Grafik 26. Teşvik Belgesi ve Kredi Kullanımı Grafik 27. İşletmelerin Önümüzdeki 3 Yıl İçinde Yatırım Yapma Planı Grafik 28. İşletmelerin Yatırım Yapmayı Düşündüğü Alanlar Grafik 29. Yatırım Yapmak İstenen Sektörler GRAFİKLER DİZİNİ Grafik 3. Önümüzdeki 3 yıl İçinde Yeni Yatırım Yapmayı Düşünen işletmeler (Faaliyet Alanlarına Göre Yüzde Dağılım) Grafik 31. Önümüzdeki 3 yıl İçinde Yeni Yatırım Yapmayı Düşünen işletmeler (Faaliyet Alanlarına Göre Sayısal Dağılımı) Grafik 32. NACE Kod sistemine göre sektörel bazda Önümüzdeki 3 yıl içerisinde yatırım yapmayı düşünen sektörler Grafik 33. İşletmenin Danışmanlık Ve Eğitim Aldığı Veya İhtiyaç Duyduğu Alanlar Grafik 34. İşletmelerin Yurtdışı Firmalarla İşbirliği Yapmayı İsteyip İstememe Durumu Grafik 35. İşletmelerin Yurtdışındaki Firmalarla İşbirliği İsteğinin Türü Ve Şekli Grafik 36. İşletmelerin En Çok İşbirliği Yapmak İstedikleri Bölgelerin Önem Sırası Grafik 37. RTSO İle ilgili bazı cevapların değerlendirilmesi (Meslek ahlakı, haberdar edil- KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 7

8 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI me, fuarcılık, iletişim kurma, gezi düzenleme) Grafik 38. RTSO İle ilgili bazı cevapların değerlendirilmesi (Yurt dışından gelen talepler, endüstri/sanayi bölgelerinin kurulması, danışmanlık, çalışanların tutumu, fiziki mekan) Grafik 39. İşletmelerin RTSO nun Öncülük Etmesini İstedikleri Alanlar Ve Önceliği Grafik 4. İşletmelerin, RTSO nı Sivil Toplum Faaliyetleri Açısından Değerlendirmesi Grafik 41. İşletmelerin RTSO nun Üyeleriyle Kurmasını İstediği İletişim Yöntemi 8

9 İÇİNDEKİLER SUNUŞ...11 BİRİNCİ BÖLÜM 1. GİRİŞ Türkiye de Ve Dünyada Genel Durum Rize Genel Profili DPT nin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması EDAM Türkiye için Bir Rekabet Endeksi Araştırması URAK İller Arası Rekabetçilik Endeksi Araştırması Vergiler Açılan Kapanan Şirket Sayısı Kayıtlı İşgücü ve İstihdam Yapısı İller Bazında Öne Çıkan Sektörler Rize ilinde Turizm Sektörü için Yatırım Yapılabilir Kamu Arazileri AB ye Katılım Süreci ve Diğer Uluslararası Gelişmelerin Bölgeye Etkileri Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı 21 Yılı Mali Destek Programı Rize de Sanayi Ve Ticaret...21 İKİNCİ BÖLÜM 2. ARAŞTIRMANIN TANIMLAYICI ÇERÇEVESİ Proje Sahibi Projenin Adı Araştırmanın Tanımı Ve Amacı Araştırmanın Gerekçesi Kısa Ve Uzun Vadeli Hedefler...23 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 3. METOT VE TEKNİKLER Kavramsal Şema Araştırmada Uygulanan Metodoloji Kapsam ve Sınırlılıklar, Araştırmanın Evreni ve Örneklem Kapsam ve Sınırlılıklar Araştırmanın Evreni ve Örneklem Araştırmanın Yöntemi ve Veri Toplama Teknikleri İkincil Veri Toplama Tekniği Birincil Veri Toplama Tekniği...28 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 4. ARAŞTIRMANIN BULGULARI İşletmelerin Faaliyet Gösterdiği Yer İşletmenin Hukuki Yapısı NACE Kodlama Sistemine Göre İşletmenin Faaliyet Gösterdiği Sektör Değerlendirme İşletmelerin Üretim Kapasitesi...34 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 9

10 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI Değerlendirme İşletmelerin Mali Göstergeleri Değerlendirme İşletmelerin İnsan Kaynakları Profili Değerlendirme İşletmelerde Yabancı Dil Bilen Eleman İstihdamı Değerlendirme İşletmelerin Bilgi Teknolojisi Sistemlerini Kullanma Düzeyi İşletmelerin Kalite ve Ürün/Hizmet Belgelendirme Profili Değerlendirme İşletmelerin Fikri Ve Sınai Haklar Sahiplik Profili Değerlendirme İşletmenin Dış Ticaret Profili İşletmenin İhracat Profili Değerlendirme İşletmelerin İthalat Profili Değerlendirme İşletmelerin Yatırım Teşvik Belgesi Kullanma Profili İşletmelerin Kredi Kullanma Profili Değerlendirme İşletmelerin Yatırım Profili Değerlendirme İşletmelerin Aldığı veya İhtiyaç Duyduğu Danışmanlık ve Eğitim Profili Değerlendirme İşletmelerin Enerji Kullanımı ve tercih ettikleri enerji çeşidi İşletmelerin İşbirliği Eğilimi Değerlendirme İşletmelerin Rize Ticaret ve Sanayi Odasından Memnuniyet Durumları ve Beklentileri Değerlendirme RTSO nun Bir Sivil Toplum Kuruluşu Olarak Değerlendirilme Profili Değerlendirme Üyelerin RTSO dan İstedikleri İletişim Yöntemi RTSO ya İletilmek İstenen Sorun ve Öneriler...88 BEŞİNCİ BÖLÜM 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Genel Bulgular Özel Bulgular...91 LİTERATÜR 11

11 Ömer Faruk OFLUOĞLU Yönetim Kurulu Başkanı Rize Ticaret ve Sanayi Odası SUNUŞ Yakın geçmişimizde yaşanan mali ve ekonomik krizler (2 Kasım, 22 Şubat ve 28), ülke ekonomisinde ağır ve telafisi oldukça zor olan hasarlara yol açmıştır. Yaşanan krizler sonrası oluşan ekonomik yapıda, Türkiye nin Global Mali ve Finansal Sistemlere tam anlamıyla entegre olduğu ve bu sistemlerin dışında oluşabilecek bağımsız bir yapının gerçekçi olmadığı anlaşılmıştır. Bu bilinç ışığında oluşturulan maliye ve para politikaları sonrasında ülke ekonomisi hızlı bir yapılanma ve toparlanma sürecine girmiştir. Ekonomimiz döneminde yıllık ortalama %7 lik bir büyüme göstermiş, bu oran 28 de %.7 ye, 21 da ise %8.9 lara ulaşmıştır. Ayrıca 27 yılında 9,234 $ olan FBG (Fert Başına Gelir) 28 de 1,44 $ a çıkmıştır. Küresel ekonominin gelişimi sonrası oluşan rekabet ortamında piyasaya genellikle yabancı sermayenin desteğini almış, altyapısı güçlü ve profesyonel yönetim anlayışına sahip firmalar girmeye başlamıştır. Ekonomimiz, yaşadığı krizler sonrasında hızlı bir yapısal dönüşüm sürecine girmiştir. Bu yapısal dönüşümün başarılı olabilmesi için büyük işletmelerin yanında KO- Bİ lerin de bu dönüşüm sürecinde sorumluluk almaları ve değişen ekonomik yapıya ayak uydurmaları gerekmektedir. Türkiye Ekonomisi nin ortalama % 9 lık kesimini oluşturan KOBİ lerin, ekonomi içerisindeki katma değer oranının % 25 gibi düşük bir seviyede olması, ekonominin temel dinamiği olarak gösterilen bu işletmelerin Türkiye de üretim ve ticaret kapasitesi olarak ne derece geride kaldığının bir göstergesidir. Özellikle yaşanan ekonomik krizlerde ilk etkilenen kesim olan KOBİ lerin, 1994, 2, 21 ve son yaşanan 28 küresel krizi çerçevesinde büyük bir darbe yediğini ve KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 11

12 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 12 reel sektör içerisinde üretim ve ticaret hadlerinin büyük oranlarda azaldığını söylemek mümkündür. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (KOBİ) Türk ve dünya ekonomisinde oynadıkları kritik role ilişkin çok çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Türk KOBİ leri, özellikle Gümrük Birliği ve sonrasında gündeme gelen Avrupa Birliği (AB) aday üyeliği ile, küreselleşmenin genel rekabetçi baskılarının yanında, dünyanın en güçlü bölgesel yapılanmasının da rekabet baskısıyla yüz yüze gelmektedir. Ancak, Türkiye nin AB ve G-2 gibi bloklar içerisinde yer alarak küresel düşünme yönünde ciddi adımlar atması, KOBİ yöneticilerinin işletmelerinin yönlerini belirlemede stratejik düşünme ve yönetme mecburiyetini beraberinde getirmektedir. Elinizdeki bu araştırma da, ilimizde faaliyet gösteren KOBİ lerin sorunlarına çözüm bulmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, örneklem yöntemiyle seçilen 1148 adet işletmede yüzyüze odak görüşme yöntemiyle anket uygulaması yapılmıştır. Daha sonraki aşamada stratejik öneme sahip olabileceği düşünülen işletmeler de dikkate alınarak, anket yapılan işletmelere ek olarak 352 işletmenin temel bilgileri eklenerek, 1.5 işletmenin yer aldığı bir veri tabanı hazırlanmıştır. Araştırma kapsamında KOBİ lerin mali ve finansal yapısı, mevcut insan kaynakları, ihtiyaç duydukları insan kaynakları, dış ticarete olan eğilimleri, profesyonel yönetim anlayışına ne derecede vakıf oldukları, geleceğe dönük beklentileri ve bağlı oldukları Ticaret ve Sanayi Odalarından memnuniyet düzeyleri ve beklentileri araştırılmış ve raporlanmıştır. KOBİ Profilleri Analizi ve Yatırım Alanları Araştırması, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı nın 211 yılı Doğrudan Faaliyet Desteği kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu vesile ile başta Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Çetin Oktay Kaldırım ve projemizle ilgili uzman Ümit Gülyağı olmak üzere, bütün çalışanlarına teşekkürlerimizi sunarız.

13 1. Giriş Türkiye ekonomisi 198 li yıllarda dünyaya açılmaya başlamış ve 1989 yılından itibaren yeniden yapılanma sürecine girmiştir. Bu süreçte tarım sektörünün ekonomik katma değer içindeki payı azalırken, sanayi ve hizmet sektörünün payında artış görülmüştür. 198 yılında GSYİH içinde tarım yüzde 26,1, sanayi yüzde 19,3 ve hizmetler yüzde 54,6 oranında paya sahip iken, 28 yılında sanayinin payı yüzde 19,5 e ve hizmet sektörünün payı yüzde 72,7 ye yükselmiş, tarım ise yüzde 7,8 e düşmüştür. Buradan da anlaşılacağı üzere Türk ekonomisi gelişmiş ülke ekonomilerinin yapılarına doğru bir dönüşüm içerisindedir. Sanayi sektörünün ülke ekonomisi içindeki payı çok değişmemesine rağmen, yapısal olarak çok önemli aşamalar kaydetmiştir. İhracat 22 deki 36 milyar ABD Doları düzeyinden, 28 de 132 milyar ABD Dolarına ulaşmıştır. Yine bu dönemde, Türkiye ye gelen uluslararası doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında önemli bir artış yaşanmış, yılları arasında 73 milyar ABD Doları tutarında doğrudan dış yatırım gerçekleşmiştir. Özel sektör tarafından ise yaklaşık 3 milyar TL tutarında sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, bu tutarın yaklaşık olarak yarısı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) tarafından gerçekleştirilmiştir. Yine aynı dönemde sanayi sektöründe 5 binden fazla yeni KOBİ kurulmuş, KOBİ lerin sayısı ve istihdam ettikleri eleman sayıları artmış, ihracat yapan KOBİ lere 1 BİRİNCİ BÖLÜM yılda yaklaşık 3 bin KOBİ eklenerek 2 bin KOBİ ilk defa ihracat yapmaya başlamıştır. İç ve dış kaynaklı kredilerin KOBİ ler tarafından kullanımı artmıştır Türkiye de Ve Dünyada Genel Durum Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (KOBİ) Türk ve dünya ekonomisinde oynadıkları kritik role ilişkin çok çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Türk KOBİ leri, özellikle Gümrük Birliği ve sonrasında gündeme gelen Avrupa Birliği (AB) aday üyeliği ile, küreselleşmenin genel rekabetçi baskılarının yanında, dünyanın en güçlü bölgesel yapılanmasının da rekabet baskısıyla yüz yüze gelmektedirler. Ancak, artık Türkiye nin AB ve G-2 gibi bloklar içerisinde yer alarak küresel düşünme yönünde ciddi adımlar atması, KOBİ yöneticilerinin işletmelerinin yönlerini belirlemede stratejik düşünme ve yönetme mecburiyetini beraberinde getirmektedir. Ekonomik gelişmeyi hızlandırmanın, toplumdaki yaratıcı potansiyeli ortaya çıkarmanın, yenilikçi ve yaratıcı fikirleri yaygınlaştırmanın en etkin yolu, fırsat eşitliğinin ekonominin tüm birimlerine yayılmasıdır. Bu birimlerin temel taşı ise Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerdir (KOBİ). Ekonomilerin gelişme motoru ve istihdam kaynağı olarak bilinen KOBİ ler, yeni iş imkanları yaratmakla kalmayıp, yenileşmenin ve rekabetin de en dinamik kaynağını oluşturmaktadırlar. KOBİ ler, uluslararası pazarın taleplerine ilişkin yeni üretim yöntem-tekniklerine ve yeni pazar- KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 13

14 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 14 KOBİ lerin yeterli oranlarda fona sahip olamaması ve devletin bu yapıdaki firmaları sürekli sübvansiyon, kredi ve teşviklerle desteklemesi gerekmektedir. Ayrıca bu yapıdaki firmaların kriz yönetimi konusunda eksik bilgiye sahip olması krizlerin etkilerini derinleştirmekte ve ekonomi üzerindeki hasarını daha da arttırmaktadır kriz dönemlerinde, içsel dinamiklerden kaynaklanan sorunlar yaşanmış ve küresel çapta bir pazar kaybı yaşanmadığı için, kriz kısa bir zaman dilimi içinde atlatılabilmiştir. 28 yılında baş gösteren ve Mortgage Krizi olarak Amerika da ortaya çıkan, zamanla tüm dünyayı etkisi altına alan küresel kriz, Türkiye de özelliklama stratejilerine uyum sağlayabilecek esneklikte oldukları için sanayileşme sürecinin lokomotif gücüdür. Türkiye de KOBİ tanımı, çalışan sayısı bakımından AB KOBİ tanımı ile benzeşmektedir. Ancak, Türkiye de işletmelerin ciro ve sermaye yapılarının küçük olması nedeniyle, bu ölçütler bakımından AB KOBİ tanımında kabul edilen değerlerin altında bir değer belirlenmiştir. AB ye uyum çerçevesinde yayınlanan KOBİ Tanımı Yönetmeliği ne göre Türkiye de bir işletmenin yıllık net satış veya yıllık mali bilanço değeri 25 milyon TL nin altında ve çalışan sayısı 25 kişiden az ise bu işletme KOBİ olarak tanımlanmaktadır. 29 yılı verilerine göre toplam 2,5 milyon işletmenin yüzde 99,9 u KOBİ dir. Bu işletmeler; toplam istihdamın yüzde 81 ini, toplam üretimin yüzde 6 ını, toplam satışların yüzde 72 sini, yatırımların yüzde 62 sini ve katma değerin yüzde 58 ini oluşturmaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere KOBİ ler Türkiye ekonomisi içinde önemli bir paya sahiptir. KOBİ lerin ekonomideki bu önemlerine karşılık, birçoğu geleneksel işletme niteliğinde olup, yeniliklere ve değişimlere ayak uydurmakta zorlanan, mevcut durumlarını devam ettirmeye çalışan, rekabet gücü düşük işletmelerdir. Bu noktada AB de KOBİ lerin konumuna ilişkin bazı kısa notlar düşmek gerekmektedir. Zira, bu birliğe üyelik sonucunda Türk KOBİ lerini nelerin beklediğine dikkat çekmekte fayda vardır. Dünyanın her yerinde olduğu gibi AB nde de KOBİ ler ekonomide önemli rol oynamaktadırlar. European Network for SME Research (1994) araştırmasına göre KOBİ ler AB deki toplam ticari organizasyonların % 95 ini, toplam istihdamın % 72 sini ve toplam cironun % 8 ini gerçekleştirmektedirler. KOBİ lerde üretilen katma değerin düşük olmasında, bu işletmelerin teknik bilgi ve beceri seviyelerinin, bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim fırsatlarının ve bu teknolojilerin sağladığı avantajlardan faydalanma kabiliyetlerinin sınırlı olmasının etkili olduğu bilinmektedir. Bölgelerarası dengeli kalkınma, az yatırımla daha çok üretim ve ürün çeşitliliği sağlama, ferdi tasarrufları teşvik etmesi, gelir dağılımındaki çarpıklıkları asgariye indirmesi, talep değişikliklerine ve çeşitliliklerine daha kolay uyum sağlaması gibi özellikleriyle ülkemiz ekonomisi ve sosyal yapısı içinde büyük sanayi tarafından doldurulamayacak bir yeri olan KOBİ lerin ekonomiye sağladığı katma değerin böylesine düşük olması sadece büyük sanayiye göre ölçek dezavantajlarıyla açıklanamaz. Ülkemiz KOBİ lerinin çözüm bekleyen yönetim verimsizliği, kalifiye isçi eksikliği ve finansman zorlukları gibi pek çok sorunları da vardır. Türkiye Ekonomisi nin ortalama % 9 lık kesimini oluşturan KOBİ lerin, ekonomi içerisindeki katma değer oranının % 25 gibi düşük bir seviyede olması, ekonominin temel dinamiği olarak gösterilen bu işletmelerin Türkiye de üretim ve ticaret kapasitesi olarak ne derece geride kaldığının bir göstergesidir. Özellikle yaşanan ekonomik krizlerde ilk etkilenen kesim olan KOBİ lerin, 1994, 2, 21 ve son yaşanan 28 küresel krizi çerçevesinde büyük bir darbe yediğini ve reel sektör içerisinde üretim ve ticaret hadlerinin büyük oranlarda azaldığını söylemek mümkündür. KOBİ ler, özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından ekonominin temel dinamiklerini oluşturmaktadır. Bu yapıdaki isletmeler, gerek içsel, gerekse de dışsal dinamiklerden kaynaklanan tüm kriz süreçlerinde en çok etkilenen işletmelerdir. Türk ekonomisinin de temel dinamiğini KOBİ ler meydana getirmektedir. KOBİ lerin oranının % 9 gibi bir yüzdeye sahip olması, reel sektörün kırılgan bir yapıya sahip olduğunun göstergesidir. Çünkü KOBİ lerin gerek iç, gerekse de dış piyasadaki etki ve hâkimiyet düzeyleri, çok uluslu şirketlere göre düşük seviyede kalmaktadır. Bu durum ülke ekonomisi açısından büyük sıkıntıları beraberinde getirmektedir.

15 le tekstil ve otomotiv sektörü başta olmak üzere birçok sektörü olumsuz yönde etkilemiştir. 28 yılının ikinci yarısında dünyayı etkisi altına alan finansal krizin kaynağı, 27 yılının baslarında ABD nin finansal yapısında ortaya çıkan sorunlardır. Mortgage krizi olarak da adlandırılan 28 küresel krizinin arka planında, 22 yılı sonunda FED in kısa vadeli faiz oranını % 1 e çekmesi ve düşük faizlere güvenilip, bankalar tarafından tüketicilere yaygın ipotekli ev kredisi açılması yatmaktadır. Finansal krizden önce Türkiye de reel kesimde bir duraklama başlamış, GSYİH büyüme hızı 27 de % 4.5 a düşmüştür. Tarımdaki şiddetli gerilemeyi (% -7.3), imalat sanayisindeki ve inşaat sanayisindeki yavaşlama (sırasıyla % 5.4 ve % 5) takip edince, GSYİH deki artış, 22 yılında gerçekleşen büyüme oranının da altına inmiştir. 28 küresel krizi, birçok gelişmekte olan ülkeyi etkilediği gibi Türkiye yi de etkilemiştir. Başta KOBİ ler olmak üzere, birçok şirket iflas etmiş ya da kapanma durumuna gelmiştir. Türkiye de finansal sektörün yeteri kadar derinliğe sahip olmaması, reel sektörün bu durumdan daha fazla etkilenmesine yol açmıştır. Devlet tarafından TCMB aracılığıyla piyasalara müdahale edilmesi ve faiz oranlarının aşağıya çekilmesi, ayrıca doların 1.7 TL seviyelerine kadar yükselmesine izin verilmesi, ihracatçı firmalarımızı az da olsa rahatlatmıştır dönemlerinde yaşanan krizlere oranla daha geniş çaplı olan 28 krizi devletin, KOBİ lerin rekabet gücünü kaybetmemesi için daha kapsamlı teşvikler uygulamasına neden olmuştur. Bu amaçla; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Ticaret ve Kalkınma Bankası ile Ziraat Finansal Kiralama arasında KOBİ Kalkındırma Kredisi anlaşması, Halk Bank ile Fransız Kalkınma Ajansı arasında 211 e kadar sürecek olan KOBİ Dönüşüm Projesi imzalanmıştır. Ayrıca tekstil sektöründeki KOBİ lerin belirlenecek illere taşınmaları halinde yeni yatırımlar için KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, faiz desteği, kurumlar ve gelir vergisi indirimi, yatırım yeri tahsisi gibi teşvikler öngörülmektedir. Öngörülen bu teşviklerle KOBİ lerin rekabet, ihracat yapabilme gücünün arttırılması ve kriz yönetimi hakkında KOBİ lerin bilgilendirilmesi ve eğitilmesi hedeflenmektedir. Bu politikalarla küresel krizden en az zararla çıkılması düşünülmektedir. Fakat bu izlenen politikaların yeterli olup olmadığı hala bir tartışma konusudur. Global dünyada hızla değişen teknoloji ve piyasaların küreselleşmesi, rekabet koşullarını etkilemekte ve KOBİ ler için yeni imkânlar tanımaktadır. Küreselleşmenin yaşanıldığı bir dönemde ülkemiz işletmelerinin de küreselleşen dünyaya ayak uydurmaları gerektiği, uluslararası rekabete girmek için stratejik hedeflerini belirlemeleri ve teknolojik yenilikleri özümsemeleri gerekmektedir. KOBİ lerin rekabet gücünün arttırılması; fiyat, kalite, miktar, zamanlama, esneklik, belirli ürünlerde uzmanlaşmanın sağlanması, yenilik yapma ve şirket birleşmeleriyle büyüme gibi sekilerde gerçekleştirilebilir. Bu rekabet boyutları arasında öncelikler belirlenmeli, ona göre uzun vadeli stratejiler belirlenmelidir. KOBİ lerin desteklenmesi için farklı teşvik ve finansman araçları gerekmektedir. Bu açıklamalar doğrultusunda KOBİ lerin rekabet gücünün arttırılabilmesi için; KOBİ lerin hammadde tedarik sistemi, ortak satın alma stratejisi ile daha düşük maliyette girdi sağlayacak şekilde kurulmalıdır. Elektrik enerjisi, doğalgaz, isçilik gibi maliyeti etkileyen unsurlara sübvansiyon sağlanmalıdır. İnovasyon ve AR-GE teşvikleri Danışma Havuzu, Ortak Araştırma Merkezi, vb. uygulamalar, KOBİ lere maliyeti minimize edecek bir şekilde oluşturulabilir. KOBİ lerin finansmanında vergilendirme de göz önüne alınarak uzun vadeli- düşük faizli kredi uygulamaları gerçekleştirilebilir. Bu desteklerin, ülkede uygulanacak sanayi politikaları ve doğrudan kaynak aktarılacak kesimlere yönelik planlama araçları ile ilgili olduğu belirtilmelidir. KOBİ ler çağın gerektirdiği profesyonel yönetim anlayışını benimsemek zorundadır. Bu konuda, KOBİ çalışanlarının mesleki eğitimleri çok önemli bir yere sahiptir. Çalışanlara gerekli bilgi aktarımları yapılmalı ve gerekli eğitimler verilmelidir. KOBİ ler tüm faaliyetlerini ileri teknolojiyi kullanarak gerçekleştirmelidirler. İsletmeler yüksek rekabet gücüne sahip olabilmek KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 15

16 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 16 ve tüketici taleplerini en iyi şekilde karşılayabilmek için bilgisayar destekli üretim teknolojileri kullanmalıdırlar. Günümüzde KOBİ lerin değişime uyum sağlayabilmeleri için, çağın gereği olan teknolojik gelişmelerden biri olan internetten (e-ticaret, e-pazarlama) yararlanmalarının yaygınlaşması kaçınılmaz bir hal almıştır. Böylece e-ticarette yaşanan hızlı gelişme, ülkemizdeki fiziki alt yapı yetersizliklerinin hızla tamamlanmasını ve gerekli hukuksal yapıya ilişkin çalışmaların bir an önce başlatılması ve sonuçlandırılmasını zorunlu kılmaktadır. E-ticaretin geliştirilebilmesi için devletin her şeyden önce, gerekli teknik ve idari alt yapının kurulmasını sağlaması, hukuki alt yapıyı oluşturması, e-ticareti özendirecek önlemleri alması ve ulusal politika ve uygulamaların uluslararası politikalar ve uygulamalarla uyumunu sağlaması gerekmektedir. Ayrıca KOBİ lerin bilgi-iletişim teknolojilerinden etkin yararlanabilmelerini sağlamak amacıyla, eğitimli personel sıkıntısının giderilmesi ve yeterli bilgisayar ve donanımlarına sahip olmaları konusunda desteklenmeleri gerekmektedir. KOBİ lerin e-ticarete yönelimlerini özendirecek tedbirler ve destekler süratle uygulamaya geçirilmeli, hükümetler, e-ticareti yaygınlaştırmak için KOBİ lerin internete erişim maliyetlerini minimum seviyeye düşürerek, buna karsın telekomünikasyon hizmet ve kalitesini yükseltecek tedbirler almalıdır. İsletmeler leasing, faktöring, risk sermayesi gibi finansal ürünlerden faydalanmalı, Kredi Garanti Fonu Uygulamalarına yönelmeli ve kriz ortamı içerisinde stoklarını kontrol altında tutmalıdır. Beklenmedik olumsuz gelişmelerle karşılaşmamak için stokların durumu hakkında sürekli olarak yöneticiler bilgilendirilmeli ve devamlı olarak stok yönetiminin yapılması sağlanmalıdır. KOBİ lere yönelik pazar araştırmaları, eğitim faaliyetleri için sanayi-üniversite işbirliklerinin oluşturulması ve düzenli aralıklarla sempozyum, panel, konferans gibi faaliyetlerin düzenlenmesi gerekmektedir. KOBİ lerin Ar-Ge çalışmaları yapması için gerekli teşvik ve yardımlar sağlanmalıdır. KOBİ lerin ihracatta etkili bir model olan Sektörel Dış Ticaret Şirketleri (SDS) biçiminde örgütlenmeleri konusunda bilgilendirilmeleri, özendirilmeleri ve desteklenmeleri gerekmektedir Rize Genel Profili Araştırmanın detaylarına girmeden önce, Rize iline ait bazı verilerinin gözden geçirilmesi ve paylaşılması, sonuçların bütünlüğü açısından yararlı olabileceği düşüncesiyle aşağıda özetlenmiştir DPT nin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (23) DPT nin gerçekleştirmiş olduğu çalışmada, demografik ve mali göstergeler ile istihdam, eğitim, sağlık, sanayi, tarım, inşaat, altyapı ve diğer refah göstergeleri kullanılmıştır. Buna göre sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasında Türkiye deki iller arasında Rize nin 37 nci, Trabzon un 38 inci, Artvin in 43 üncü, Giresun un 5 nci, Ordu nun 62 nci ve Gümüşhane nin 71 inci sırada yer aldığı görülmektedir. İl Bazında Rekabetçilik Endeksi ve endekse katılan veriler, sadece politika uygulayıcılarını değil, bölgede yatırım ve üretim yapmayı düşünenler ile bölge piyasalarına girmeyi veya piyasa paylarını arttırmayı düşünenlere de yararlı bilgiler sağlayacaktır. İl Bazında Rekabetçilik Endeksi birçok farklı değişkeni içermekte ve bunları tek bir ölçüye indirgemektedir. Endeksteki değişkenlerin her birinde gerçekleşecek iyileşmeleri, dolayısıyla da endeksteki iyileşmeye neden olacaktır EDAM Türkiye için Bir Rekabet Endeksi Araştırması Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Türkiye de illerin görece rekabet güçlerini ortaya çıkarmak için iktisadi etkinlik ve canlılığın yanı sıra, fiziki altyapı ve eğitim gibi girdiler açısından da her bir ilin potansiyelini dikkate alarak bir endeks oluşturmuştur. Oluşturulan endeksin asıl önemli özeliği, yaratıcılık ve bilgi ekonomisini öne çıkarmasıdır. Öte yandan sosyal sermaye ve emek piyasalarındaki gelişmeler de dikkate alınmıştır. Buna göre, EDAM 29 İller Arası Rekabet Endeksine göre Rize nin 29 uncu, Trabzon un 34 üncü, Artvin in 37 inci, Giresun un 5 nci, Ordu nun 58 inci ve Gümüşhane nin 63 üncü sırada yer aldığı görülmektedir.

17 DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ İLLERİ REKABETÇİLİK ENDEKSİ URAK İller Arası Rekabetçilik Endeksi Araştırması Rize sıra Trabzon sıra Artvin sıra Giresun sıra Ordu sıra Gümüşhane sıra İSTANBUL sıra Tablo 1. EDAM-Türkiye için Bir Rekabet Endeksi Araştırması na göre Rize ilinin Türkiye geneli ve Doğu Karadeniz Bölgesindeki yeri (29) Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu (URAK) İller arası Rekabetçilik Endeksi nde öncelikli amaç; illerin beşeri sermaye ve yaşam kalitesi, markalaşma becerisi ve yenilikçilik, ticaret becerisi ve üretim potansiyeli ve erişilebilirlik bakımından rekabetçilik seviyeleri- nin belirlenmesidir. Dolayısıyla toplam endeks oluşturulurken bu dört alt endeks eşit olarak dağıtılmıştır. URAK İller Arası Rekabetçilik Endeksi ne göre Türkiye deki iller arasında Trabzon un 15. Rize nin 35. Giresun un 49 üncü, Artvin in 53 üncü, Ordu nun 54. ve Gümüşhane nin 77. sırada yer aldığı görülmektedir. Sıra İl Sıra Genel Endeks Değeri Genel Endeks Değeri 1 İstanbul 86,1-2 Ankara 49,73-3 İzmir 42,72-4 Bursa 35,1-5 Kocaeli 32,82-6 Eskişehir 32,8-7 Tekirdağ 29,71-8 Antalya 29, - 15 Trabzon 25, ,6 16 Samsun 25, ,37 35 Rize 18, ,97 49 Giresun 14, ,32 53 Artvin 13, ,51 54 Ordu 13, ,93 77 Gümüşhane 7,23 8 5,64 Tablo 2. URAK Rekabet Araştırmasına göre Rize ilinin Türkiye geneli ve Doğu Karadeniz Bölgesindeki yeri (21) KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 17

18 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI Vergiler TR9 Bölgesi nde toplam vergi mükellefi sayısı dir. Bölge deki vergi mükellefleri sayısında ilk sırayı Trabzon ili alırken, son sırayı ise Gümüşhane ili almaktadır. Toplam vergi gelirleri tahakkuk ve tahsilatında Trabzon ili ilk sırada yer almasına rağmen, tahsilat oranı bakımından ilk sırayı Rize ili almaktadır. Tahakkuk/bin TL Tahsilat/bin TL Tahsilat oranı , Açılan Kapanan Şirket Sayısı TR9 Bölgesi nde yılları arasında açılan şirket sayısı 9.923, kapanan şirket sayısı ise dir. Bu yıllara ait verilerin ortalaması alındığında yılda açılan şirket ortalamasının 1.984, kapanan şirket ortalamasının ise 995 olduğu görülmektedir. Bölge de en fazla şirket açılan iller Trabzon ve Ordu, en az şirket açılan iller ise Artvin ve Gümüşhane dir. Bölge deki kapanan şirket verileri incelendiğinde ise bu zaman aralığında toplamda en fazla şirketin kapandığı illerin Ordu ve Rize olduğu görülmektedir Kayıtlı İşgücü ve İstihdam Yapısı Doğu Karadeniz Bölgesi nde işgücü ile ilgili iki önemli veri göze çarpmaktadır. Bunlardan ilki Maliye Bakanlığı verilerine göre, 21 yılı Ocak-Aralık döneminde Rize ili vergi tahakkuk ve tahsilat miktarları aşağıdaki gibidir. Tablo 3. Maliye Bakanlığı verilerine göre, 21 yılı Ocak-Aralık döneminde Rize ili vergi tahakkuk ve tahsilat miktarları RİZE DE VERGİ MÜKELLEF SAYILARI Gelir Vergisi Kurumlar Vergisi Katma Değer Vergisi Motorlu Taşıtlar Vergisi Toplam Mükellef Sayısı Tablo 4. Maliye Bakanlığı verilerine göre, 21 yılı Ocak-Aralık döneminde Rize ili vergi mükellef sayıları işgücüne katılım oranıdır. 26 düzey iki bölgesi arasında işgücüne katılım oranının en yüksek olduğu bölge TR9 bölgesidir. Bununla birlikte 26 düzey iki bölgesi arasında işsizliğin en az görüldüğü bölge TR9 bölgesidir. İşsizlik oranın düşük olmasında tarıma dayalı istihdamın ülke ortalamasının iki katından fazla olmasının etkisi önemlidir. Doğu Karadeniz Bölgesi nde istihdam eğilimleri ülke genelinden farklılıklar göstermektedir. Bunun yanı sıra Bölge de üretilen katma değerin sadece % 17 sini oluşturan tarım sektörünün istihdamın % 54 ünü sağlaması tarım alanında verimliliğin düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Öte yandan olumsuz coğrafi şartlara rağmen tarımın istihdamın genel karakterini oluşturması dikkat çekicidir. İller Kurs Sayısı Kursiyer Sayısı Rize Tablo 5. Açılan Meslek Edindirme ve Kendi İşini Kuracaklara Yönelik Kurslar (Türkiye İş Kurumu 29)

19 Doğu Karadeniz Bölgesi nde Sanayi Sicil Sistemine kayıtlı 1327 üretim tesisi bulunmakta olup bu tesislerde 5 bine yakın istihdam sağlanmaktadır. En fazla tesis Ordu ilinde bulunurken en fazla istihdam Rize ve Trabzon da sağlanmaktadır. Bu durum Rize ve Trabzon da bulunan işletmelerin nispeten daha büyük ölçekte olmasından kaynaklanmaktadır. Bölge de il bazında tesis sayısının en az olduğu Artvin de 38 sanayi tesisinde toplam 3688 kişi istihdam edilirken bunun 316 ı, 9 sanayi tesisinde sağlanmaktadır. Bu tesislerden ikisi hariç diğerleri çay fabrikasıdır. Benzer Şekilde Trabzon ve Rize de de istihdam/tesis sayısı oranın yüksek çıkması çay fabrikalarındaki yüksek istihdam oranından kaynaklanmaktadır. Yörede 1 kişiden fazla istihdam sağlayan sanayi tesisi sayısı Rize de 44, Trabzon da 25, Ordu da 18, Giresun da 1, Artvin de 9, Gümüşhane de 1 adettir. Çay haricinde üretim yapan ve 1 kişiden fazla iççi çalıştıran sanayi tesisi sayısı ise Rize de 3, Gümüşhane de 1, Artvin de 2, Giresun da 9, Trabzon da 1, Ordu da 15 tir. TR9 Bölgesi nde üretim yapan sanayi işletmelerinin karşılaştıkları en önemli sorunlar üretim için gereken hammadde ve destek hizmetlerinin yeterli düzeyde olmaması (lojistik), fiziki altyapıdaki eksiklikler, denetleme, finansman ve finansmana erişim eksikliğidir. Bölge sanayisinin teknolojik kapasitesinin, çalışanların beceri düzeyinin ve işlenecek tarım ürünleri arzının sınırlı olması, bölgesel pazarın küçüklüğü, sanayi tabanının zayıf olması ise bölge sanayisinin karşılaştığı diğer sorunlar olarak tanımlanabilir. Büyük ve orta ölçekli sanayisi geliştirememiş olan Bölge de azımsanmayacak sayısı ve önemi olan küçük ölçekli işletmelerin de yeterince geliştiğini söylemek mümkün değildir. Bölge deki sanayinin genel ölçek yapısını temsil eden küçük ölçekli işletmelerin karşı karşıya olduğu en önemli problemler, girişimcilik için hem eğitim hem de mesleki eğitim yetersizliği, girişim için en uygun ve en ekonomik başlangıç tercihinin yapılamaması; ayrıca idari ve teknik mevzuat hakkında bilgi eksikliği, finansmana erişim başta olmak üzere, teknolojik kapasite eksikliği, teknolojik kapasiteyi geliştirememe, yetenek kısıtlılığı, reklam, tanıtım, sunum kabiliyetleri ve internet imkânlarını kullanmadaki yetersizlik gibi bölge sanayisinin genel problemlerine benzer problemlerdir. Bölge de, sanayi tabanının zayıf olması en önemli kısıtlardan biridir. Bir arada toplanmış sanayi tesislerinin olmaması bilgi alış verişini, yeniliklerin ortaya çıkmasını, yayılmasını ve dolayısıyla bir sanayi ortamının yaratılmasını engellemektedir. Bu durum, aynı zamanda, bölgedeki girişimcilerin, üretim araçları ve hammadde değiş tokuşu, ortaklaşa hammadde alımları, pazarlama ve ortak tesislerin kullanılması gibi olanaklardan faydalanmalarına da imkân vermemektedir. Bölge deki sanayi alanlarında kümelenmenin sağlanamaması, teknolojik gelişmelerin ve yeniliklerin yeterli düzeyde takip edilememesi veya bunlara uyum sağlanamaması, lojistik hizmetlerinin yeterli düzeyde olmaması sanayinin gelişmesini etkileyen diğer nedenler arasında yer almaktadır. Bölge deki firmaların Ar-Ge veya inovasyon yapılanması, yeteneği ve farkındalığı çok zayıf veya yeterli düzeyde değildir. Kuyumculuk, bakır işlemeciliği, kazaziye, kayık imalatçılığı, bıçakçılık, ölçü ve tartı aletleri imalatçılığı, taş işlemeciliği, yüzey hazırlama, soğuk demir işlemeciliği, ağaç işlemeciliği gibi zanaatlar yöreye özgün nitelikte olup ulusal veya uluslararası düzeyde yörenin adını hali hazırda duyuran, yeterince markalaştırılamamış veya sahip çıkılamamış ancak marka oluşturulabilecek ve/veya önemli istihdam sağlanabilecek potansiyele sahip sanat alanlarıdır. Ulusal ve kısmen de uluslararası bazda pazar payının teşvik edilmesi durumunda yükseleceği muhtemel olan, ancak önlem alınmadığı takdirde bir kısmı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilecek bu tür zanaat ve zanaat ürünleri için yörede zaten var olan potansiyel geliştirilerek sağlanan katma değerin artırılması ve belli sayıda insan için geçim kaynağı olması sağlanabilir. (kaynak: İller Bazında Öne Çıkan Sektörler Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 26 yılında yayınlanan İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri adlı çalışmadaki bilgiler Sanayi Sicil Kanunu kapsamında Sanayi ve Ticaret Bakanlı- KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 19

20 KOBİ PROFİLLERİ ANALİZİ VE YATIRIM ALANLARI ARAŞTIRMASI 2 ğı tarafından tutulmakta olan güncel Sanayi Sicil Kaydı verileri ve Plan hazırlama sürecindeki atölye çalışmaları ile birlikte değerlendirilerek iller bazında öne çıkan sektörler belirlenmiştir. Rize de gıda ürünleri ve içecek imalatı, metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı, maden, inşaat ile ağaç ve ağaç mantarı ürünleri imalatı (mobilya hariç); saz, saman ve benzeri malzemelerden, örülerek yapılan eşyaların imalatı sektörleri ön plana çıkmaktadır. ilde istihdam edilen her iki kişiden birinin çalıştığı gıda ürünleri ve içecek imalatı sektörü ilde verimliliği çok yüksek bir sektördür. Bu sektörün lokomotifi çayın işlenmesi alt sektörüdür. İlde mineral imalatı sektöründe süsleme ve yapı taşının kesilmesi, şekil verilmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi alt sektörü, maden sektöründe bakır madenin çıkarılması, inşaat sektöründe mıcır vb. taş ürünlerinin üretimi, ağaç ve ağaç ürünleri sektöründe ise inşaat kerestesi ve doğrama imalatı alt sektörü öne çıkmaktadır Rize ilinde Turizm Sektörü için Yatırım Yapılabilir Kamu Arazileri Söz konusu alanların detayları aşağıda sunulmuştur. A. Rize-Fındıklı İlçesi Alternatif Turizm için Yatırım Yapılabilecek Hazine Arazileri A. 1- Gürcü Düzü Mevkii ve Yaylası A. 2- Kamara Mevkii ( Grubit) Taşınmazları B. Rize Çayeli Kuspa Turizm Merkezi C. Rize-Anzer Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Merkezi D. Rize-Çamlıhemşin-Ayder Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Merkezi E. Ovit Kış Turizm Merkezi F.Turizm Merkezi Potansiyeli Taşıyan Yaylalar (Kaynak: AB ye Katılım Süreci ve Diğer Uluslararası Gelişmelerin Bölgeye Etkileri Doğu Karadeniz İlleri Hizmet ve Kalkınma Birliği (DOKHKB) tarafından yürütülen TR9 Bölgesi illerinin Avrupa Birliği fonlarından verilen hibelerden yararlanma göstergeleri Türkiye geneline göre performans sıralaması yapılarak özetlenmiştir. Hem proje sayısı hem de alınan hibe miktarı Trabzon da en fazla Artvin de ise en azdır. Bu veriler göz önüne alındığında özellikle Giresun, Gümüşhane ve Artvin in bu fonlardan daha fazla yararlanması için gerekli çalışmaların veya planlamaların yapılması gerektiği ön plana çıkmaktadır. Bunun dışında Merkezi Finans ve İhale Birimi nin koordinatörlüğünde yapılan hibe projeleri konusunda Rize İlinin Doğu Karadeniz Bölgesindeki diğer illerle performansının karşılaştırıldığı bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Sırası Kuruluş Sözleşme Adedi Yüzdesi Hibe Tutarı ( ) Yüzdesi 7 Trabzon 16 3, ,22 3,37 21 Rize 53 1, ,86 1,62 27 Ordu 46 1, ,95 1,38 37 Gümüşhane 29, ,58 1,2 38 Giresun 37 1, ,72 1,1 47 Artvin 22, ,89,65 Tablo 6. RİZE Performans Sıralaması (İllere/Kuruluşlara Göre) 21 Kaynak:

İçindekiler. Şekiller Listesi

İçindekiler. Şekiller Listesi İçindekiler İçindekiler... 1 Şekiller Listesi... 1 A. MEVCUT DURUM ANALİZİ... 2 1 GİRİŞ... 2 2 SOSYO EKONOMİK GELİŞMİŞLİK... 2 2.1 Devlet Planlama Teşkilatı nın İllerin ve Bölgelerin Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014 ORTA VADELİ PROGRAM (2015-201) 8 Ekim 2014 DÜNYA EKONOMİSİ 2 2005 2006 200 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 T 2015 T Küresel Büyüme (%) Küresel büyüme oranı kriz öncesi seviyelerin altında seyretmektedir.

Detaylı

TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI

TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI BİLGİ NOTU Tekstil, Hazır Giyim ve Deri Sektörü Strateji Eylem Planı kamu ve özel kesimin geniş katılımı ve mutabakatıyla

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM 214-223 BÖLGE PLANI SÜRECİ Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 3.5.213 Merinos AKKM Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları ve yeni kriz alanları

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 Önceki Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi Yeni Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi TR32 Düzey 2 Bölgesi Değerlendirmesi Hazırlayan: Emrah ÇELİK Aydın Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

Detaylı

Düzce Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi ve ilgili mekanizmaların vizyonu, Bölgesel, ulusal ve

Düzce Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi ve ilgili mekanizmaların vizyonu, Bölgesel, ulusal ve Düzce Üniversitesi 2015-2019 stratejik planında Düzce Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) doğrudan yer almakta olup, bu plan kapsamında ortaya konulan hedeflere ulaşılmasında önemli bir işleve sahiptir. Bu

Detaylı

BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları Bilecik İl Genel Meclis Salonu

BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları Bilecik İl Genel Meclis Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 24.04.2013 Bilecik İl Genel Meclis Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası YENİ TEŞVİK MEVZUATI DESTEKLERİ İÇİN NİHAİ ÖNERİLERİMİZ RAPORU 2012 1 1- TEŞVİK MEVZUATININ DÜZENLENMESİNDEK TEMEL DEVLET POLİTİKALARINA UYGULAMALARINA YÖNELİK ÖNERİLERİMİZ.

Detaylı

YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN İZMİR YETERİNCE PAY ALAMIYOR

YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN İZMİR YETERİNCE PAY ALAMIYOR YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN İZMİR YETERİNCE PAY ALAMIYOR Övgü PINAR 2012 yılından bu yana yürürlükte olan yatırım teşvik sistemi, ülkemizin stratejik sektörleri için önem arz eden ara mallara olan ithalat bağımlılığını

Detaylı

YATIRIMLARA PROJE BAZLI DEVLET YARDIMI VERİLMESİNE İLİŞKİN KARAR (2016/9495 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI)

YATIRIMLARA PROJE BAZLI DEVLET YARDIMI VERİLMESİNE İLİŞKİN KARAR (2016/9495 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI) Sayı : 2016/219 8 Tarih : 19.12.2016 Ö Z E L B Ü L T E N YATIRIMLARA PROJE BAZLI DEVLET YARDIMI VERİLMESİNE İLİŞKİN KARAR (2016/9495 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI) 1 A-KONU Bilindiği üzere 2016 yılında

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları Aralık 2004 AB Bölgesel Programları Dairesi Başkanlığı

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı.

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı. X. KOBİ İ ZİRVESİİ İ REKABET GÜCÜ İÇİN ULUSLARARASILAŞMA VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 13 Şubat 2014 KOSGEB KOSGEB,

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Şubat 216 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ KOCAELİ NİN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 KOCAELİ GENEL BİLGİLER Nüfus; Kocaeli: 1.780.055 Türkiye:78.741.053 Nüfus Yoğunluğu

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ OSMANİYE TÜRKİYE OSMANİYE NİN PAYI Nüfus (TÜİK 2011) 485.357 74.724.269 0,65% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2011) 354.054 57.385.706

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ÇORUM UN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ÇORUM GENEL BİLGİLER Nüfus; Çorum: 532.080 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

2011 Yılı Teklif Çağrısı Proje Eğitim Toplantısı Program Amaç ve Öncelikleri, Uygunluk Kriterleri, Başvuru ve Değerlendirme Süreci

2011 Yılı Teklif Çağrısı Proje Eğitim Toplantısı Program Amaç ve Öncelikleri, Uygunluk Kriterleri, Başvuru ve Değerlendirme Süreci 2011 Yılı Teklif Çağrısı Proje Eğitim Toplantısı Program Amaç ve Öncelikleri, Uygunluk Kriterleri, Başvuru ve Değerlendirme Süreci 3 Ağustos 2011 ANKARA Gündem 2011 Teklif Çağrısı Kapsamı Mali Destek Programları

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. Ekonomi Bakanlığı TEŞVİK UYGULAMA VE YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Dr. Mehmet Yurdal ŞAHİN Genel Müdür Yardımcısı 11 Şubat 2016, ANKARA Sunum Planı 1. Yatırım Teşvik Sistemi

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı KÜÇÜK İŞLETMELERİN YATIRIMLAR İÇİN DEVLET DESTEKLERİNDEN ETKİN vev VERİMLİ BİR ŞEKİLDE YARARLANMALARI AMACI İLE: HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ KAHRAMANMARAŞ IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 KAHRAMANMARAŞ GENEL BİLGİLER Nüfus; Kahramanmaraş: 1.075.706 Türkiye:76.667.864

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MALATYA NIN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 MALATYA GENEL BİLGİLER Nüfus; Malatya: 762.538 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NİĞDE NİN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 NİĞDE GENEL BİLGİLER Nüfus; Niğde: 343.658 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Kalkinma Bakanligi - IDAD 1 / 14 A. BEŞERİ VE SOSYAL GÖSTERGELER

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı 2016 Mali Destek Programları. Antalya

Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı 2016 Mali Destek Programları. Antalya Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı 2016 Mali Destek Programları Antalya 24.02.2016 Geçmiş Destek Programları 2015 2014 2012 2011 17 Milyon 20 Milyon 20 Milyon 20 Milyon 40 proje 53 proje 63 proje 66 proje 2010

Detaylı

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı gelecek dönemdeki çalışmalarına yol vermesi amacıyla 128 paydaşın katılımı ile TR83 Bölgesi nde

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ Yeni KOSGEB Teşvik Yönetmeliğinde Bilişim Sektörüne İlişkin Destekler Neler? Nesrin YARDIMCI SARIÇAY- Beril BAŞLANGIÇ KOSGEB in, küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerinin; Sözkonusu Yönetmelik, o Etkinliğini

Detaylı

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii

GRAFİK 1 : ÜRETİM ENDEKSİNDEKİ GELİŞMELER (Yıllık Ortalama) (1997=100) Endeks 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0. İmalat Sanayii TÜTÜN ÜRÜNLERİ İMALAT SANAYİİ Hazırlayan Ömür GENÇ ESAM Müdür Yardımcısı 78 1. SEKTÖRÜN TANIMI Tütün ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 16 no lu gruplandırma

Detaylı

KOBİ GERÇEĞİ MEHMET ATİLLA SÖĞÜT BAŞKAN DANIŞMANI.

KOBİ GERÇEĞİ MEHMET ATİLLA SÖĞÜT BAŞKAN DANIŞMANI. KOBİ GERÇEĞİ MEHMET ATİLLA SÖĞÜT BAŞKAN DANIŞMANI http://atillasogut.8k.com asogut@kosgeb.gov.tr REKABET GÜCÜ YÜKSEK BİR TÜRKİYE İÇİN GÜÇLÜ KOBİ LER 1 Ülkemizde İstihdam (2000 yılı Sivil Kesim) İstihdam

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Destek ve Teşvik Programları Ürün ve Üretim Geliştirme Destekleri Ticarileştirme ve Pazarlama Destekleri Araştırma-Geliştirme Destekleri Destek

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ TOKAT IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 TOKAT GENEL BİLGİLER Nüfus; Tokat: 598.708 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ AFYONKARAHİSAR IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 AFYONKARAHİSAR GENEL BİLGİLER Nüfus; Afyonkarahisar: 709.015 Türkiye:78.741.053

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır.

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır. TR52 (Konya, Karaman) Düzey 2 Bölgesi için, bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, bölgesel gelişmenin sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla çalışmalarını

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

KAMU-ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ (KÜSİ) FAALİYETLERİ

KAMU-ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ (KÜSİ) FAALİYETLERİ BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI KAMU-ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ (KÜSİ) FAALİYETLERİ Doç. Dr. Mustafa Türkmen ERÜ Mühendislik Fak. 20 Mayıs 2016 KAYSO Sunum Planı KÜSİ Çalışma Grubu KÜSİ İl Planlama

Detaylı

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları

Detaylı

II. KKTC KOBİ ZİRVESİ GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİ GELECEK STRATEJİLERİ KONFERANSI

II. KKTC KOBİ ZİRVESİ GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİ GELECEK STRATEJİLERİ KONFERANSI II. KKTC KOBİ ZİRVESİ GİRİŞİMCİLİK EKOSİSTEMİ GELECEK STRATEJİLERİ KONFERANSI KKTC GENEL VE EKONOMİK BİLGİLER 2 KKTC Genel ve Ekonomik Bilgiler Nüfus (2014); 313.626 Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (2015); 10,2

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ SAMSUN TÜRKİYE SAMSUN UN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.251.722 75.627.384 1,65% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012) 840.399 58.448.431

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Yürütülen Ar-Ge Destek Programları. MURAT YILDIZ Kurumsal Ar-Ge Destekleri Şube Müdürü

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Yürütülen Ar-Ge Destek Programları. MURAT YILDIZ Kurumsal Ar-Ge Destekleri Şube Müdürü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Yürütülen Ar-Ge Destek Programları MURAT YILDIZ Kurumsal Ar-Ge Destekleri Şube Müdürü Vizyonumuz Ülkemizin bilim, teknoloji, Ar-Ge ve yenilikçilik hedefleri doğrultusunda

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER 27 EKİM 2017 BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2013 yılında 12.480 dolar, 2014 yılında 12.112 dolar, 2015 yılında 11.019 dolar, 2016 yılında

Detaylı

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ DEVLET DESTEKLERİ 1- AJANSIN MALİ DESTEKLERİ 2- DEVLETİN YATIRIM TEŞVİKLERİ 3- DEVLETİN HİZMETLER SEKTÖRÜNE VE İHRACAT A YÖNELİK TEŞVİKLERİ İller arası Sosyo Ekonomik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri Haziran 2014 Konya Dış Ticaret Verileri Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Haziran 2014 Haziran Değişim 2013 2014 Değişim İHRACAT Konya 103.812 112.271 8,15 649.933

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman

MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman 638 1. SEKTÖRÜN TANIMI Motorlu kara taşıtı, römork ve yarı-römork sektör ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ESKİŞEHİR İN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ESKİŞEHİR GENEL BİLGİLER Nüfus; Eskişehir:799.724 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

AB Entegrasyonunda Büyüme Fırsatları Ulusal Destekler ve AB Fonları Eskişehir 9 Ekim 2008

AB Entegrasyonunda Büyüme Fırsatları Ulusal Destekler ve AB Fonları Eskişehir 9 Ekim 2008 AB Entegrasyonunda Büyüme Fırsatları Ulusal Destekler ve AB Fonları Eskişehir 9 Ekim 2008 Sunumun Amacı Ekonomimizde lokomotif görevi yapan KOBİ lerimizin (ve kadın girişimcilerimizin) a) Proje Üretmeyi

Detaylı

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015 TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli Mayıs 2015 Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir kılmak için firmalarının yeterli

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan,

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan, KREDİ ve FİNANS KAYNAKLARI - BANKALAR Türkiye Halk Bankası A.Ş. KOBİ TEŞVİK KREDİSİ AMAÇ Bu kredi; Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile

Detaylı

Nisan 2015. Konya Ekonomik Verileri

Nisan 2015. Konya Ekonomik Verileri Nisan 2015 Konya Ekonomik Verileri Dış Ticaret İHRACAT BİLGİLERİ Tablo 1-İhracatta Türkiye Konya Karşılaştırması İHRACAT 1000 $ Nisan 14 Nisan 15 Değişim % Ocak-Nisan 14 Ocak-Nisan 15 Değişim % Konya 140.853

Detaylı

Hibe. Destek Kalemleri a) İhtiyaç analizi, eğitim ve/veya danışmanlık (400 bin Dolar) b) İstihdam desteği, (2 uzman personel)

Hibe. Destek Kalemleri a) İhtiyaç analizi, eğitim ve/veya danışmanlık (400 bin Dolar) b) İstihdam desteği, (2 uzman personel) EKONOMİ BAKANLIĞI & ww.ekonomi.gov.tr URGE Projeleri Desteği Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi Desteği (Link) Kimler Başvurabilir Özel Sektör İşbirliği Kuruluşları TİM, TOBB, Dış Ekonomik İlişkiler

Detaylı

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları Gülgün ÇELİK Şube Müdürü Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

Ekim Konya Ekonomik Verileri

Ekim Konya Ekonomik Verileri Ekim 2014 Konya Ekonomik Verileri Dış Ekonomik İlişkiler ve Projeler Koordinatörlüğü, Eylül 2014 Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Ekim 2014 Ekim Değişim % 2013

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI PROJE BAZLI DESTEK SİSTEMİ YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI PROJE BAZLI DESTEK SİSTEMİ YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ PROJE BAZLI DESTEK SİSTEMİ Yatırım Teşvik Sistemi (2012/3305) BÖLGESEL TEŞVİKLER ÖNCELİKLİ YATIRIMLAR BÜYÜK ÖLÇEKLİ YATIRIMLAR STRATEJİK YATIRIMLAR

Detaylı

Eylül Konya Ekonomik Verileri

Eylül Konya Ekonomik Verileri Eylül Konya Ekonomik Verileri Dış Ekonomik İlişkiler ve Projeler Koordinatörlüğü, Eylül Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Eylül Eylül Değişim 2013 Ocak-Eylül Ocak-Eylül

Detaylı

GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU

GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU içerik Bölgesel Kalkınma Ajanslarına Genel Bakış Düzey 2 Bölgeleri ve Kalkınma Ajansları Güney Ege Kalkınma Ajansı Yatırım Destekleme Süreci Ajansın Gelecek

Detaylı

aylık ekonomi bülteni

aylık ekonomi bülteni ADANA TİCARET ODASI Sayfa 1 ŞUBAT 2017 *Aylık bültenimiz ilgili ay içinde açıklanan en son verilere göre Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğü nce düzenlenmiştir. GEÇEN YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE AYLIK İHRACAT

Detaylı

GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM

GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM GENEL SOSYOEKONOMİK GÖRÜNÜM 2014 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayımı na göre Afyonkarahisar ın nüfusu 706.371 dir ve ülke genelinde 31. sıradadır. Bu nüfusun 402.241 i il ve ilçe merkezlerinde, 304.130 u ise

Detaylı

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013 Erdoğan Karahan Yeminli Mali Müşavir İstanbul Denetim ve YMM AŞ. Genel Müdürü erdogankarahan@istanbulymm.com YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

Mayıs 2015. Konya Ekonomik Verileri

Mayıs 2015. Konya Ekonomik Verileri Mayıs 2015 Konya Ekonomik Verileri Dış Ticaret İHRACAT BİLGİLERİ Tablo 1-İhracatta Türkiye Konya Karşılaştırması İHRACAT 1000 $ Mayıs 14 Mayıs 15 Değişim % Ocak-Mayıs 14 Ocak-Mayıs 15 Değişim % Konya 143.645

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 1 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. Ekonomi Bakanlığı, Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Müdürlüğü tarafından 01 Ocak 2012

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI 1. Programın Amacı ve Kapsamı 2013 yılı itibarıyla yaklaşık 105 milyar TL ile GSYH nin yaklaşık yüzde 7 si olarak gerçekleşen

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. B A Ş B A K A N L I K YENİ TEŞVİK K SİSTEMS STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI MEVCUT TEŞVİK SİSTEMİ Genel Teşvik Uygulamaları Bölgesel Teşvik Uygulamaları Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki KDV

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

KONUM & STRATEJİK FIRSATLAR. Türkiye; Kıtaların kesişim noktasında, Kayseri; Türkiye nin merkezinde yer almaktadır.

KONUM & STRATEJİK FIRSATLAR. Türkiye; Kıtaların kesişim noktasında, Kayseri; Türkiye nin merkezinde yer almaktadır. KONUM & STRATEJİK FIRSATLAR Türkiye; Kıtaların kesişim noktasında, Kayseri; Türkiye nin merkezinde yer almaktadır. Komşu ülkelere karayolu, demiryolu ve limanlar ile kolay ulaşım. TARİHSEL GELİŞİM M.Ö.

Detaylı

GENEL AMAÇLI MAKİNE SEKTÖRÜ

GENEL AMAÇLI MAKİNE SEKTÖRÜ GENEL AMAÇLI MAKİNE SEKTÖRÜ *BU RAPOR KAYNAKÇADA BELİRTİLEN GÖSTERGELERDEN VE YAYINLARDAN DERLENMİŞTİR. 1 İÇİNDEKİLER Genel Amaçlı Makine Sektörünün Genel Durumu Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki

Detaylı

aylık ekonomi bülteni

aylık ekonomi bülteni ADANA TİCARET ODASI MART 2017 Sayfa 1 *Aylık bültenimiz ilgili ay içinde açıklanan en son verilere göre Yazı İşleri ve Kararlar Müdürlüğü nce düzenlenmiştir. GEÇEN YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE AYLIK İHRACAT

Detaylı

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter 6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014 Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Ajanda 1. Türkiye İhracatçılar Meclisi Biz Kimiz? Türkiye nin İhracat Gelişimi 2. Türkiye Ekonomisi

Detaylı

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU BÜYÜME 2012 yılı ikinci çeyreğe ilişkin hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla

Detaylı