T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI SİVAS İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Danışman : Burhan KOÇ : Doç. Dr. Mehmet KARATAŞ TOKAT 2007

2 II SİVAS İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Danışman : Burhan KOÇ : Doç. Dr. Mehmet KARATAŞ TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

3 III SİVAS İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Burhan KOÇ YÜKSEK LİSANS TEZİ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI Bu tez 16 / 07/2007 tarihinde aşağıda belirtilen jüri tarafından oybirliği/oyçokluğu ile kabul edilmiştir. Ünvanı, Adı ve Soyadı İmza Başkan : Doç.Dr. Hasan Hüseyin ATAR Üye : Doç. Dr. Mehmet KARATAŞ Üye : Yrd. Doç. Dr. Murat SAYILI ONAY : Bu tez 05/07/2007 tarih ve 27 sayılı enstitü yönetim kurulu tarafından belirlenen jüri üyelerince kabul edilmiştir../../2007 Enstitü Müdürü

4 I ÖZET SİVAS İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Burhan KOÇ Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 2007, 54 Sayfa Danışman : Doç. Dr. Mehmet KARATAŞ Jüri : Doç. Dr. Hasan Hüseyin ATAR Jüri : Yrd. Doç. Dr. Murat SAYILI Bu araştırma, Sivas İli genelinde Gökkuşağı Alabalığı üretimi yapan işletmeleri kapsamaktadır. Çalışmanın amacı, Gökkuşağı Alabalığı işletmelerinin sosyo-ekonomik özelliklerini, yıllık faaliyet sonuçlarını ve sorunlarını tespit etmektir. Ayrıca, sorunlara çözüm önerileri sunulmuştur. Araştırmada kullanılan veriler tam sayım yöntemi kullanılarak 14 işletmeden anket yöntemi ile elde edilmiştir. İncelenen işletmelerin % 14,28 dağ eteği, %35,71 açık arazi ve %50,01vadi arasında alabalık üretimi yapmaktadırlar. İşletmelerin %85,72 şahıs, %7,14 adi ortaklık, %7,14 ü kamu kuruluşudur. İncelenen işletmelerde işletme başına düşen aktif sermaye ,46.- YTL olup, aktif sermaye içerisinde en büyük payı %35,63 pay ile bina ve havuz sermayesi oluşturmaktadır. İşletme masrafları ,68.-YTL, üretim masrafları ,11,-YTL olarak hesaplanmıştır. İşletme masrafları içerisinde en büyük payı %51,48 lik pay ile yem giderleri almaktadır. İncelenen işletmelerde rantabilite % 5,85 olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler : Sivas İli, Gökkuşağı Alabalık İşletmeleri, Yapısal Özellikler, Ekonomik Yapı

5 II ABSTRACT THE STATUS, PROBLEMS AND POSSIBLE SOLUTIONS OF TROUT FARMS IN SİVAS PROVINCE Burhan KOÇ Gaziosmanpaşa University Graduate School of Natural and Applied Sciences Deparment of Fisheries and Aquaculture Master Thesis 2007, 54 Pages Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Mehmet KARATAŞ Jury : Assoc. Prof. Dr. Hasan Hüseyin ATAR Jury : Asst. Prof. Dr. Murat SAYILI This study includes the farms producing rainbow trout in Sivas. The aims of the study were to determine the socioeconomic characteristics, annual operation results and the problems of the rainbow trout farms. In addition, solution recommendations were put forward to problems. The date used in this study were obtained from 24 farms by using whole counting method via survey. The percentage of the investigated farms on the skirts of a mountain is 14,28 %, the percentage of the farms in an open land is 35,71% and the percentage of those in a valley is 50,01%. The percentage of the farms owned by person, ordinary partnership, and public area, 85,72%, 7,14%, and 7,14%, respectively. Active capital is YTL ,46 for each farms of the investigated farms. The building and pool capitals constitute the biggest proportion of the active capital by 35,63%. managerial expenses and production costs were calculated as YTL ,68, and YTL ,11 YTL, respectively. Fodder expenses with 51,48% contitutes the biggest portion of the management expenses. The rantability was determined as 5,85%. Key Words. Sivas Province, Rainbow Trout Farms, Structutal Properties, Economic Structure.

6 III TEŞEKKÜR Su Ürünleri Lisansımı tamamlamamdan 14 yıl sonra LES imtihanlarına girmem için beni yüreklendiren Almus Su Ürünleri Yüksekokulu hocalarıma, Yüksek Lisans yapma hakkımı kazandıktan sonra danışmanım oluşu ile beni onurlandıran, yarı yolda bırakma aşamasına geldiğim zamanlarda bana yüksek moral vererek motive eden, en büyük destekçim başta Sayın Doç Dr. Mehmet Karataş a, Sayın Doç Dr. Şenol Akın, ve Sayın Yrd. Doç. Dr. Emine Turgut a, tezlerinden faydalandığım araştırmacılara, teze destek veren Nobel Bilim ve Araştırma Merkezine, verilerin sağlanmasında ilgi ve bilgilerini esirgemeyen Sivas İli alabalık işletmecilerine teşekkürü bir borç bilirim. Çalışmada ve bilgisayar kayıtlarımı tutmada bana yardımcı olan oğlum Ahmet Kürşat KOÇ a teşekkürlerimi sunarım. BURHAN KOÇ TOKAT

7 IV İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖZET ı ABSTRACT... ıı TEŞEKKÜR ııı İÇİNDEKİLER.. ıv ÇİZELGELER LİSTESİ v 1. GİRİŞ Konunun Önemi Çalışmanın Amacı ve Kapsamı LİTERATÜR ÖZETLERİ MATERYAL VE YÖNTEM Materyal Yöntem Materyalin Toplanması Aşamasında Uygulanan Yöntemler Populasyona Ait Verilerin Toplanma Yöntemi Anket Aşamasında Uygulanan Yöntem Materyalin Analizinde Uygulanan Yöntemler İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Özelliklerinin Belirlenmesinde Uygulanan Yöntemler İşletmelerin Yıllık Faaliyet Sonuçlarının Analizinde Uygulanan Yöntemler ARAŞTIRMA BÖLGESİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER Araştırma Bölgesinin Doğal Yapısı Araştırma Bölgesinin Topografik Yapısı Araştırma Bölgesinin Meteorolojik Verileri Araştırma Bölgesinin İl Arazisinin Dağılımı Araştırma Bölgesinin Su Kaynakları Akarsular Doğal Göller Barajlar ve Göletler Araştırma Bölgesinin Nüfus Yapısı Araştırma Bölgesinin Nüfus Artış Hızı Araştırma Bölgesinin Ulaşım Durumu 22

8 V 5. ARAŞTIRMA BULGULARI İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Özellikleri İşletmelerde İşgücü Durumu İşletme Yöneticilerinin Genel Özellikleri İşletme Arazilerine İlişkin Özellikler İşletmelerin Fiziksel Unsurları Binalar Su Kullanım Durumu Havuzlar İşletmelerde Üretim ve Pazarlama İle İlgili Özellikler Girdiler ve Girdi temini Üretim ve Pazarlama Durumu İşletmelerin sermaye Yapısı İşletmelerin Yıllık Faaliyet Sonuçları Gayrisafi Hasıla İşletmelerde İşletme ve Üretim Masrafları İşletmelerde Saf Hasıla, Safi Kar ve Rantabilite İşletmelerde Yem Dönüşüm Oranı (Parasal Olarak) İncelenen İşletmelerin İşletmecilik Yapıları ve Sorunları Girdi Temini Kredi ve Teşvik Durumu Pazarlama Durumu Örgütlenme Durumu Diğer Sorunlar SONUÇ VE ÖNERİLER.. 37 KAYNAKLAR EK 43 ÖZGEÇMİŞ 54

9 VI ÇİZELGELER LİSTESİ Çizelge Sayfa No 1.1.Türkiye de Su Ürünleri Üretim Miktarları Sivas İlinde Resmi Kayıtla ve Resmi Olmayan Yolla Gökkuşağı Alabalığı Üretimi Yapan İşletmelerin Sayısı Ve Araştırma Kapsamına Alınan İşletmeler Erkek İşgücü Birimine Çevirmede Kullanılan Katsayılar Sivas İli Arazi Varlığı ve Dağlımı Sivas İlinde 2000 Yılı Nüfus Sayımına Göre İl ve İlçelerin Toplam Şehir ve Köy Nüfusları İncelenen İşletmelerde Yaş Gruplarına Göre İşgücü Varlığı İncelenen İşletmelerde Havuz Varlığı Havuzlarda Kullanılan Malzeme ve Kullanılış Amacına Göre Sayı ve Alanları İncelenen İşletmelerde Sermaye Yapısı İncelenen İşletmelerde Gayrisafi Hasıla İncelenen İşletmelerde İşletme ve Üretim Masrafları İncelenen İşletmelerde Saf Hasıla, Safi Kar ve Rantabilite İncelenen İşletmelerde Yem Dönüşüm Oranı (Parasal).. 35

10 1 1. GİRİŞ Su ürünlerinin geçmişi oldukça eskilere dayanır. Su ürünleri yetiştiriciliğinin ilk defa M.Ö li yıllarda Çin de başladığı sanılmaktadır. M.Ö. 475 te sazan yetiştiriciliği ile ilgili eserlere rastlanılmış, sazanın Asya kıtasından Avrupa ya yayıldığı, li yıllarda Danimarka ve diğer ülkelerde alabalık ve somon yetiştiriciliğinin gerçekleştiği bilinmektedir. Diğer yandan deniz balıkçılığının M.Ö de Endonezya da, süt balığı yetiştiriciliğinin uzak doğu ülkelerinde başlandığından söz edilmektedir. Dünyada bu gelişmeler yaşanırken, Türkiye de su ürünleri yetiştiriciliğinin 1970 li yıllarda ve ilk üretilen balığın gökkuşağı alabalığı olduğuna işaret edilmektedir. Sektörde ilk üretim tesisi, bir özel sektör işletmesi olarak Akyazı da kurulmuş, bundan sonra kamu işletmeleri olan Devlet Üretme Çiftlikleri devreye girmiştir. Sanayide ilk önemli girişim, Yaşar Holding in 1985 yılında İzmir-Çeşme de kurduğu çipura-levrek yavru üretme tesisidir. Daha sonra Karadeniz de kafeste alabalık ve salmon yetiştiriciliği, 1990 ların ortalarında Akdeniz de karides yetiştiriciliği başlamıştır. Bu arada, iç sularda sazan ve alabalık yetiştiriciliği hızlı olarak artmıştır (Gülçubuk ve ark., 2002). Türkiye de su ürünlerinin üretim alanı 26 milyon hektarın üzerinde olup, mevcut tarım alanlarına yakın, orman alanlarında daha fazla bir büyüklüğe sahiptir. Son yıllardaki üretim ve tüketim değerlerine bakıldığında bu potansiyelin yeterince değerlendirilemediği görülmektedir.bununla birlikte, potansiyelin değerlendirilmesi halinde bu sektörün milli ekonomi ve tarımdaki payının giderek artacağı bir gerçektir. Balık, insanlar için mükemmel bir gıda ve yüksek kalitede protein kaynağıdır. Büyüme çağındaki çocukların, hamile kadınların ve hasta insanların beslenmesinde oldukça önemlidir. Balık eti kırmızı etlere göre, besin değeri açısından daha iyi, hazmı daha kolay ve yağ oranı daha düşüktür. Aynı zamanda kandaki kolesterol seviyesini azaltıcı etkiye sahiptir. Su ürünlerinin insan beslenmesine katkısı, istihdam oluşturması, sanayiye hammadde temini ve yüksek ihracat potansiyeli nedeniyle ülke ekonomisi için önemlidir. Artan dünya nüfusu için çok önemli bir gıda kaynağı olan su ürünleri stoklarında değişik nedenlerle

11 2 görülen azalma, denizler ve iç sulardaki kaynaklarımızın değerlendirilmesini gündeme getirmiştir. Bundan dolayı da, su ürünleri yetiştiriciliği günümüzde tarımın diğer tiplerinden daha hızlı bir şekilde büyümektedir (Karataş, 2005). Türkiye de yetiştiricilik açısından önemli gelişmeler kaydedilmiştir yılında yıllık ton olan üretim miktarı 2004 yılında tona ulaşmıştır (Çizelge 1.1). Alabalık, yetiştirilen türler arasında ilk sırayı almakta, sırası ile levrek, çipura, midye ve sazan takip etmektedir. Son yıllarda; Ege ve Akdeniz de avcılıkla yakalanıp kafeslerde besiciliğe dayanan mavi yüzgeçli orkinos yetiştiriciliği yapılmakta olup, 7 adet orkinos çiftliğinde yılda toplam ton civarında üretim söz konusudur. Ege ve Akdeniz de yetiştirilerek piyasaya sunulması beklenen türler arasında ise sivri burun karagöz, lagos ve eşkina bulunmaktadır. Karadeniz de deniz alabalığı ve kalkan üretimi ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Akdeniz de de karides yetiştiriciliğinde başarı sağlanamamıştır. Kadatrom bir tür olan yılan balığı yetiştiriciliği, yavruları (elver) tatlı sulara girişte yakalanmakta ve beslenerek üretimi yapılmaktadır. Türkiye sularına giren bir tür olan yılan balığının beslemede kullanılabilecek yavru miktarı bilinmemektedir. Avrupa ve Akdeniz ülkelerindeki üretimin çoğunu Almanya, İngiltere, İtalya, Fransa ve Danimarka yapmaktadır. Türkiye nin doğal alabalık alt türleri ve mersin balıkları üretimi ile ilgili çalışmalar da vardır. Ancak önemli genetik varyasyon kaynaklarımız olan bu türlerin acilen korumaya alınması ve stok takviyesine ihtiyacı söz konusudur. (Karataş,2005) Gökkuşağı alabalığı, 2002 yılı verilerine göre Türkiye iç sularında yılda ton denizlerde ise, 846 ton olarak üretilmiştir (Anonim, 2002 a). İç sulardaki alabalık üretimi Avrupa ülkelerinden Fransa dan ( ton/yıl) düşük, İtalya ( ton/yıl) ve İspanya ya ( ton/yıl) benzer, diğer ülkelerden ise yüksektir. Denizler de ise, Almanya (112 ton/yıl), Portekiz (8 ton/yıl) ve Hollanda (258 ton/yıl) nın üretim miktarı Türkiye den düşük, Fransa (927 ton/yıl) benzer diğer Avrupa ülkeleri ise oldukça yüksektir (FAO, 2002).

12 3 Çizelge1.1.Türkiye de Su Ürünleri Üretim Miktarları. Yıllar İç Sular Denizler Yetiştiricilik Ton % Ton % Ton % Toplam(Ton) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Kaynak: Anonim, 2006a. TUİK,2006 Yılı İstatistikleri yılı başları itibariyle dünya su ürünleri üretim miktarı 135 milyon ton civarındadır (Anonim, 2001a). Bu da dünyada su ürünleri üretiminin yetiştiricilikle yapılan üretime ihtiyaç gösterdiği ve geliştirilmesi gerektiği sonucunu ortaya koymaktadır. Türkiye nin dünya su ürünleri üretimi içerisindeki payı %0,45 tir. Bu da Türkiye de mevcut iç su ve deniz potansiyelinin yeterince değerlendirilemediği anlamına gelmektedir. Türkiye de denizlerdeki su ürünleri üretiminin toplam su ürünlerinin içerisindeki payı yıllar geçtikçe azalmasına karşın, 2002 yılı itibariyle hala %83,26 gibi büyük bölümünü teşkil etmektedir. Yetiştiricilikle yapılan üretimin ise; 1991 yılına göre 2004 yılında yaklaşık 12 kat arttığı ve yetiştiriciliğin önem kazandığı ifade edilebilir. Sivas ili su ürünleri üretimi bakımından oldukça elverişli bir yapıya sahiptir. Dört adet doğal gölün yanısıra Kızılırmak ve diğer akarsular ile bunların üzerine kurulan baraj ve göletlerde yürütülen suni balıklandırma çalışmaları, tatlı su balıkçılığının geliştirilmesine olumlu etki yapmaktadır. Gürün ve Gemerek ilçeleri su ürünleri üretimi ile aktif tesis sayısının (22 adet) yaklaşık % 70 lik kısmını oluşturmaktadır. Mevcut tesislerin (28 adet) % 50 si pasif durumda olmakla birlikte, üretim yapan tesisler de kapasitelerini tam olarak kullanamamaktadır. Tesislerin kapasite kullanım oranları 2004 yılında % 44 seviyesine

13 4 gerileyerek üretim 282 ton/yıl olarak gerçekleşmiştir yılında kapasite kullanımı %58,50 ile en yüksek seviyesine çıkmış ve yıllık 309 ton üretim gerçekleşmiştir. Gürün ilçesi yıllık 134 ton/yıl su ürünleri üretimi ile il üretiminin % 50 sine yakın bölümünü karşılamaktadır. Tesislerin tamamı karada havuzda alabalık üretimi yapmaktadır. (Anonim,2006b) Bu araştırma ile Sivas ilinde yetiştiricilik potansiyeli ile işletmeler düzeyinde veriler sağlanacak, bu veriler ışığında işletmelerin yapısal özellikleri ve faaliyet sonuçları ile yetiştiricilerin sorunları tespit edilmiştir. Daha sonra saptanan sorunlara çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır Çalışmanın Amacı ve Kapsamı Bu çalışmanın temel amacı, Sivas İlinde Gökkuşağı Alabalığı üretimi yapan işletmelerin sosyo-ekonomik özelliklerinin ortaya konulması, yıllık faaliyet sonuçlarının analizi ve sorunlarının belirlemesidir. Bu temel amaç çerçevesinde; a) İşletmelerin sosyo-ekonomik özellikleri olarak; işletmelerde işgücü durumunu belirlemek, işletme yöneticileri hakkında bilgiler sunmak, işletme arazilerine ilişkin özellikler ve işletmelerin fiziksel unsurlarını ortaya koymak, üretim ve pazarlama ile ilgili durumlarını tespit etmek, işletmelerin sermaye yapılarını belirlemek ve analiz etmek, b) İşletmelerin yıllık faaliyet sonuçları olarak, gayrisafi hasıla, işletme ve masrafları, saf hasıla, safi kar, rantabilite oranı ve yem dönüşüm oranının saptanması, c) İşletmelerin sorunlarını belirlemek, bu sorunlar göz önüne alınarak işletmelerin problemlerini çözümüne yönelik fikirler üretmek, d) Konu ile ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar için bir döküman oluşturmak, araştırmanın amaçları olarak sıralanabilir. Bu çalışma, genel olarak altı bölümden oluşmaktadır. Konunun önemi, çalışmanın amacı ve kapsamının yer aldığı giriş kısmı birinci bölümü, Araştırma konusu ile ilgili geçmiş dönemlerde ve değişik yörelerde yapılmış çalışmaların özetlendiği literatür özetleri kısmı ikinci bölümü,

14 5 Araştırmada kullanılan materyal ve yöntemlerin ayrıntılı olarak açıklandığı materyal ve yöntem kısmı üçüncü bölümü, Dördüncü bölümde ise araştırma bölgesi hakkında genel bilgiler yer almıştır. Beşinci bölümde; araştırma bulguları yer almaktadır. Bu bölümde ilk olarak: işletmelerin sosyo-ekonomik yapılarına ilişkin bulgular ortaya konulmuştur. Daha sonra işletmelerin yıllık faaliyet sonuçları verilmiş ve son olarak işletmecilik sorunları aktarılmıştır. Altıncı ve son bölümde: sonuç ve öneriler başlığı adı altında araştırmanın genel bir değerlendirmesi yapılmış, araştırmanın amacı doğrultusunda önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır.

15 6 2- LİTERATÜR ÖZETİ Elbek (1981), yapmış olduğu araştırmasında, Ege tarım bölgesine giren 10 ilde bulunan alabalık ve sazan balığı üretimine yönelik işletmelerin yapısal ve ekonomik analizlerine ilişkin verileri derlemiş ve analizlerini yaparak yorumlamıştır. İşletmeler ortalamasında aktif sermaye içerisinde en büyük payı % 62 ile balık stokunun oluşturduğu, alabalık işletmelerinde mali rantabilitenin % 63, sazan balığı işletmelerinde % 35 olduğu saptanmıştır. Çetin ve Bilgüven (1991), Güney Marmara Bölgesi nde Alabalık Üretimi Yapan İşletmelerin Yapısal ve Ekonomik Analizi adında yaptıkları çalışmada, Kocaeli, Sakarya ve Balıkesir illerine ait verileri değerlendirilmişlerdir. İncelenen işletmelerde en büyük sermaye grubunu balık sermayesinin (% 27,6) meydana getirdiği, birim su alanına (100 m2) en fazla gayri safi hasılanın Sakarya da elde edildiği ve birim alandan en fazla kar da TL. lik değeriyle yine bu ilden sağlandığı tespit edilmiştir. İşletmelerde işgücü verimliliği iller ortalamasında 8,25 kg/saat olarak bulunmuş, en yüksek verimlilik değeri ise 10,13 kg/saat lik miktarıyla Sakarya ilinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Yavuz ve ark. (1995), Erzurum da alabalık yetiştiriciliği yapan işletmeleri incelediği çalışmalarında, işletmeleri yapısal ve ekonomik yönden ele almış ve analizini yapmışlardır. Çalışmada, işletmeler ortalamasında, aktif sermaye içinde en büyük payın % 53,2 lik pay ile balık ve % 35,4 lük pay ile bina ve havuz sermayesinin oluşturduğu tespit edilmiştir. İşletme masrafları içinde en büyük payın % 63,4 ile yem masraflarının oluşturduğu ve rantabilitenin % 24,7 olduğu saptanmıştır. Ayrıca mevcut sorunların çözümlenmesinde kooperatifçiliğin önemi ve gereği vurgulanmıştır. Çelebi (1995), Sapanca ve çevresindeki alabalık yetiştiren işletmeleri incelediği araştırmasında; işletmelerin kapasitelerini tespit etmiş, yumurta, yavru, porsiyonluk balık, kaliteli ve ucuz yem temininde karşılaşılan sorunları belirlemeye çalışmıştır. İşgören (1996), Güney Ege de Çipura ve Levrek yetiştiriciliği yapan işletmeleri ele aldığı çalışmasında, bu işletmelerin ekonomik durumlarını ve verimliliklerini ortaya koymuştur. Çalışmada, ayrıca işletmeler için ekonomik optimizasyon düzeyi saptanmıştır. Sayılı ve ark. (1999), Tokat İlinde Alabalık Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerin Yapısal ve Ekonomik Analizi adında yatıkları araştırma da ; 11 adet işletme ile tam sayım yöntemini kullanarak anket yapmışlardır. İncelenen işletmelerde işletme başına

16 7 düşen aktif sermaye TL olarak bulunmuş olup, aktif sermaye içerisindeki en büyük payı balık sermayesinin (% 31,7) oluşturduğu tespit edilmiştir. İşletme başına düşen işletme masrafları TL ve üretim masrafları TL olarak hesaplanmıştır. İncelenen işletmelerde işletme masrafları içersinde en büyük payı %32,7 ile yem giderlerinin aldığı ve rantabilitenin % olduğu tespit edilmiştir. Çöpten (2000), İzmir İlindeki Su Ürünleri İşletmelerinin Teknik ve Yapısal Yönden İncelenmesi adındaki 2000 yılındaki Ege Üniversitesi nde yaptığı doktora tezinde, su ürünleri işletmelerini incelemiştir. Büyük ölçüde çipura ve levrek yetiştiriciliği yapan işletmelerin teknik ve yapısal analizlerine olanak verecek veriler, bir survey çalışması ile elde edilmiş, analizi yapılmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca işletmelerin verimliliğine etki eden koşullar belirlenmiş, sorunları tespit etmeye çalışılmış ve çözüm önerileri getirilmiştir. Anket çalışması yapılan 46 işletmenin 3 ü iç su ürünleri üreten işletme, 4 ü ağ kafes ve kuluçkahane, 5 i kuluçkahane, 34 ü ağ kafes işletmesi olduğu belirlenmiştir. Üretim ile ilgili sorunların başında, yem ve yavru balık giderlerinin maliyetinin yüksekliği ile fiyat dalgalanmalarından küçük üreticilerin doğrudan etkilenmesinin geldiği belirtilmiştir. Etkin bir örgütlenme ve su ürünleri politikasının oluşturulmasının sorunların genelde çözümüne yardımcı olacağı kanısına varılmıştır. Türel (2002), Su Ürünleri Yetiştiricilik Alt Sektöründe Planlama adında 2002 yılında Ege Üniversitesi nde yaptığı yüksek lisans tezinde, Türkiye nin, su ürünleri üretiminde, 161 dünya ülkesi arasında 30 uncu, Avrupa Ülkeleri arasında 6 ıncı, AB ülkeleri içinde 5 inci ve Akdeniz ülkeleri arasında ise 3 üncü sırada yer aldığını belirlemiştir. Türkiye nin su ürünleri dışsatımının 1960 lı yıllarda 6-9 bin ton/yıl, 1970 li yıllarda 2-5 bin ton/yıl civarında seyrederken 1980 de 9 bin ton/yıl, 1990 da 23 bin ton/yıl, 1992 de 15 bin ton civarında olduğu saptanmıştır yılı itibariyle, Türkiye nin su ürünleri dışsatımında önemli rol oynayan ülkelerin İtalya, İspanya, Fransa, Lübnan ve Yunanistan olduğu, dünya ülkelerinin dışalımında Türkiye nin payını artırabilmesi için ulusal ve uluslar arası talebe cevap verebilecek miktar ve kalitede su ürünleri arzını arttırması gerektiği ifade edilmiştir. Şıktar (2002), Türkiye ve Avrupa Birliği Su Ürünleri Sektörünün Kurumsal Yapılanma, Birliğin Ortak Balıkçılık Politikası ve Karşılıklı İlişkileri Yönünden Karşılaştırılması adında 2002 yılında yapmış olduğu yüksek lisans tezinde, Türkiye su ürünleri üretimi ile AB ülkeleri arasında 5., Akdeniz ülkeleri arasında 3., Ortadoğu ülkeleri

17 8 arasında ise başlarda yer aldığı, AB ülkelerinin Türkiye den su ürünleri ithalatının her yıl artış gösterdiği, üretimde ise yavaşlamalar ve taleplerinde de artışların olduğunu saptamıştır. Su ürünleri üretiminin, işleme ve pazarlamanın entegrasyondan yoksunluğu, avcılık ve kültür üretimi yapanların yeterli bilgi düzeyine sahip olamaması, su ürünleri stoklarına ilişkin bilimsel çalışmaların son derece yetersiz olması, aşırı avcılık, uluslararası standardizasyonun ve kalitenin sağlanamaması, soğutma, dondurma, konserve gibi tesislerde gerekli hijyenik ve teknik şartlara uyulmaması Türkiye su ürünleri üretiminde karşılaşılan en önemli sorunlar olarak belirlenmiştir. Adıgüzel (2004), Tokat İli ndeki alabalık işletmelerini ekonomik yönden analiz etmiştir. Çalışmada, aktif sermaye içinde bina ve havuz sermayesi payının % 40,91 ve balık sermayesi payının % 26,45 oranında olduğu belirlenmiştir. Üretim masrafları içerisinde, % 27,98 pay ile yem masraflarının ilk sırada ve işletmede rantabilitenin % 13,03 olduğu saptanmıştır.

18 9 3. MATERYAL VE YÖNTEM 3.1. Materyal Araştırmanın ana materyalini; Sivas ilinde alabalık yetiştiriciliği yapan 14 işletmeci ile yüz yüze yapılan anket çalışmaları ve bu çalışmalar sonucunda elde edilen birincil nitelikli veriler oluşturmuştur. Bununla birlikte; DPT verilerinden, konu ile ilgili daha önce yapılmış çeşitli araştırma sonuçlarından, Sivas Tarım İl Müdürlüğü kayıtlarından ve konu ile ilgili hizmet veren elemanlarından faydalanılmış ve bunlar araştırmanın ikincil materyalini oluşturmuştur. 3.2.Yöntem Araştırmanın yürütülmesinde izlenen yöntemler iki aşamada incelenebilir: İlk aşamada; materyalin toplanmasında uygulanan yöntemler, İkinci aşamada ise toplanan materyalin analizi sırasında uygulanan yöntemler Materyalin Toplanması Aşamasında Uygulanan Yöntemler Populasyona Ait Verilerin Toplanma Yöntemi Bir populasyon üzerinde yürütülen araştırmada, populasyona ait veriler iki yöntemle toplanır. Bunlardan birincisi tam sayı, diğeri ise örneklemedir. Populasyonu oluşturan birimlerin tek tek incelenerek onlardan ölçme, tartma, gözlem veya soruşturma yoluyla bilgi alınmasına tam sayım adı verilmektedir (Güneş ve Arıkan,1988).

19 10 Tam sayım yapmak bazı durumlarda gereklidir. Örneğin; nüfus sayımı, seçimler, vergilerin düzenlenmesi, tapu kayıtları, medeni hal, nüfus cüzdanı verilmesi vs. gibi durumlarda tam sayıma yasal nedenlerle veya populasyonların yapısı gereği başvurulur. Su ürünleri ekonomisi ile ilgili çalışmalarda eğer populasyon küçük, istenilen bilgilere ulaşmak kolay ve ucuz ise tam sayım yapılmalıdır. Tam sayım sonucu elde edilen bilgiler, eğer özenle derlenmiş ise daha doğru sonuçları yansıtır. Örnekleme sonucu elde edilen veriler ise populasyon parametrelerinin sadece bir tahminidir. Bu nedenle populasyondaki birim sayısı az ise, tam sayım tercih edilmelidir (Çiçek ve Erkan, 1996). Bu araştırmada öncelikli olarak araştırma bölgesi olarak seçilen Sivas ilindeki konu ile ilgili işletmeler tespit edilmiştir. Daha öncede belirtildiği gibi bu alanda faaliyet gösteren işletme sayısı 2006 yılı Sivas Tarım İl Müdürlüğü kayıtlarına göre 22 (resmi kayıtta faal olan işletme sayısı) adettir. Bu işletmeler ile tam sayım yöntemine göre anket yapılmak istenmiş, ancak değişik nedenlerle (sağlık sebebi, iş değişikliği, faaliyeti durdurma, ankete cevap vermek istememe gibi) 14 işletme ile görüşülmüş ve bu işletmelere ait veriler değerlendirilmiştir. Çizelge 3.1. Sivas İlinde Resmi Kayıtla ve Resmi Olmayan Yolla Gökkuşağı Alabalığı Üretimi yapan İşletmelerin Sayısı ve Araştırma Kapsamına Alınan İşletmeler TESPİT DURUMU İŞLETME SAYISI (ADET) Resmi Kayıtlı İşletme Sayısı 28 Resmi Kayıtta Olup Faal Olan İşletme Sayısı 22 Resmi Kayıtta Olup Faal Olmayan İşletme Sayısı 6 Resmi Olmayan Yolla Üretim Yapan İşletme Sayısı 0 Ana Kitleyi Oluşturan İşletme Sayısı 22 Araştırma Kapsamına Alınan İşletme Sayısı 14 Kaynak : Anonim, 2006b. Sivas Tarım İl Müdürlüğü Su Ürünleri Şubesi Kayıtları, Sivas

20 Anket Aşamasında Kullanılacak Yöntem Tarım işletmeciliği alanında araştırma yapılırken materyalin toplanması aşamasında uygulanabilecek çeşitli yöntemler mevcuttur. Bunlar; muhasebe kayıtlarından yararlanma, direkt mülakat yöntemi ve posta surveyi olarak özetlenebilir (Çiçek, ve Erkan, 1996). Tarım işletmelerinde muhasebe kayıtlarının mevcut olmadığı hallerde anket yolu ile toplanan verilerden yararlanılmaktadır (Yang, 1964). Araştırmada materyalin toplanması aşamasında Direkt Mülakat Yöntemi (personal interview) kullanılmıştır. Anket aşamasında, anketler işletme yöneticisi ile yapılacaktır. Konu ile ilgili soruların bulunduğu önceden hazırlanmış anket formları görüşme esnasında kullanılmıştır. Anket üretici mahallinde bizzat araştırıcı tarafından yapılmıştır Materyalin Analizinde Uygulanan Yöntemler İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Yapısının İncelenmesinde Uygulanan Yöntemler Öncelikle işletme ve işletmeci ile ilgili genel bilgiler (kuruluş adı, yeri, şekli, mülkiyet durumu, nüfus, eğitim durumu ve işgücü durumu vs. ), yetiştiricilikte kullanılan su, havuz, yem ve yem temini, üretim ve pazarlamaya ilişkin özellikler ile birlikte işletmelerin sermaye yapıları ile ilgili veriler elde edilmiştir. İşletmelerde nüfus durumu belirlenirken işletmeci ve ailesi ile birlikteki mevcut insan sayısı ele alınarak bunların dağılımı ortaya konulmuştur. İşletme başına düşen nüfus miktarı belirlenmiştir. Aile işgücünün işletmede çalışma durumları gün olarak ortaya konularak, Erkek İşgücü Birimi (EİB) cinsinden işletme başına düşen aile işgücü tespit edilmiştir. Aile işgücü potansiyelinin belirlenmesinde EİB esas alınmıştır. Erkek İşgücü Birimi ergin (15-49 yaş arası) bir erkek işçinin günde ortalama 10 saat çalışması ile ortaya koyduğu iş gücüdür (Açıl ve Demirci, 1984). İşletmelerde 7-65 yaş arası nüfusun fiilen çalışabilir nüfus olduğu ve bölgede çalışılabilir gün sayısının 300 gün olduğu kabul edilmiştir. Böylece incelenen işletmelerde aile işgücü potansiyeli belirlenirken çalışabilir

21 12 nüfustan devamlı hastalık, askerlik ve eğitim nedeniyle çalışamayan nüfus çıkartılmış ve fiilen çalışan nüfus, cinsiyeti ve yaşı dikkate alan işgücü emsalleri ile değerlendirilerek EİB çevrilmiştir. EİB nin hesaplanmasında kullanılan katsayılar çizelge 3.2 de verilmiştir. ÇİZELGE 3.2. Erkek İşgücü Birimine Çevirmede Kullanılan Katsayılar. YAŞ KATSAYILAR GRUPLARI ERKEK KADIN ,50 0, ,00 0, ,75 0, Kaynak:Açıl, F. ve Demirci, R., 1984; Tarım Ekonomisi Dersleri, A. Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 880, Ders Kitabı No: 245; A.Ü. Basımevi, ANKARA İşletmeci ve ailesinin işletme dışında yaptığı işler sorulmuştur. Böylelikle işletme gelirlerinin ne kadarını bu faaliyetten sağlandığı sonucuna varılabilmiştir. İşletmecilerin eğitim durumları; öğrenim gördükleri yer itibariyle değerlendirilmiş ve ayrıca ilkokul, ortaokul, lise ve yüksekokul olarak incelenmiştir. İşletmede daimi ve geçici olarak çalışan işgücü durumu cinsiyet, yaş, çalıştığı gün, işletmede yaptığı iş vs. özellikleri incelenip ortaya konulmuştur İşletmelerde su kullanım durumları; su kaynağı, su kaynağının uzaklığı, havuzlara taşınmasının nasıl yapıldığı, diğer tarım işletmelerinin su kullanımlarından etkilenip etkilenmediği, yağışlardan nasıl etkilendiği vs. konular incelenmiştir. İşletmelerde havuz kullanım durumları, havuzun cinsi, özelliği, sayısı, alanı vs. bakımından incelenmiştir. İşletmelerin yem kullanımı ve temini, yemin cinsi, kalitesi, nereden ve nasıl temin edildiği vs. durumlar bakımından incelenmiştir. Ayrıca incelenen işletmelerin üretim durumu, sahip oldukları damızlık, sağım ile ürettiği yumurta, satın aldıkları yavru ya da büyük balık miktarları, üretim dönemine ilişkin üretim ve satış miktarları ile fiyatları, kredi kullanım durumları vs. yönlerinden incelenmiştir.

22 İşletmelerin Ekonomik Analizinde Uygulanan Yöntemler Alabalık yetiştiriciliği yapan işletmelerin envantere dahil unsurlarının kıymet takdirinde kullanılan yöntemler aşağıda olduğu gibidir. İncelenen işletmelerde aktif sermaye; arazi, arazi ıslahı, bina ve havuz, balık, aletmakine, malzeme- mühimmat ve para sermayesinden; pasif sermaye ise; borçlar ve öz sermayeden oluşacaktır (Akay, 1996). a) Arazi sermayesinin kıymet takdirinde araştırma bölgesinde geçerli olan alım-satım değeri, b) Arazi ıslahı sermayesinin kıymet takdirinde, yeni yapılar için maliyet bedeli, eski yapılar için yeniden inşa bedelinden eskime ve yıpranma payları düşülerek yenileme değeri, c) Bina ve havuz varlığı kıymet takdirinde; yeni yapılar için maliyet bedeli, eski yapılar için mevcut durumlarına göre yeniden inşa bedeli, d) Alet-makine varlığı kıymet takdirinde, yeni satın alınanlar veya özel olarak yaptırılanlar için maliyet bedeli, eski olanlar için ise, şimdiki durumları dikkate alınarak araştırma bölgesindeki alım-satım değerleri ortalaması, e) Balık sermayesi için hali hazırdaki fiyatlar esas alınmış, damızlık balıklar için yıpranma payı dikkate alınmıştır. f) Malzeme-mühimmat varlığı kıymet takdirinde, dışardan satın alınan malzeme ve mühimmat için maliyet bedeli, işletmede ve satılacak ürünlerde çiftlik avlusu fiyatı, g) Para mevcudu ve alacaklar ile borçların belirlenmesinde işletmecinin beyanı esas alınmıştır. İşletmelerin gayri safi hasıla unsurlarını yavru ve büyük boy balık satışı oluşturmakta olup, işletme başına ve birim havuz alanına (100 m2) düşen gayri safi hasıla ile gayri safi hasıla değerinin aktif sermayeye oranı, yani her bir liralık aktif sermayeye karşılık elde edilen gayri safi hasıla değeri hesaplanmıştır.. İşletme masrafları, işletmecinin gayri safi hasılayı elde etmek için işletmeye yatırdığı aktif sermayesinin faizi hariç, yapmış olduğu masrafların toplamını ifade

23 14 etmektedir (Erkuş, 1995). Üretim masrafları ise, aktif sermaye faizi değerinin işletme masrafları değerine ilavesi ile bulunmaktadır. İşletme masrafları aşağıdaki gibidir. --- Yumurta ve yavru balık bedeli. --- Yem Bedeli --- İşçilik masrafları. --- Kimyasal ve dezenfekte madde bedeli. --- Isıtma aydınlatma masrafı --- Bina ve tesislerin tamir-bakım masrafları. --- Alet-makine tamir bakım masrafı. --- Genel idare giderleri --- Bina-havuz ve arazi ıslahı amortismanları --- Damızlık balık amortismanları --- Alet-makine amortismanları (Sayılı ve ark., 1999). İşletmelerin sermaye unsurlarının amortisman payının hesabında, arazi ıslahı sermayesi için % 5, bina varlığı için; ahşap ve kerpiç binalarda % 4, beton binalarda % 2 ve havuz varlığı için % 3, damızlık balık sermayesi içi % 25, alet-makine sermayesi için % 10 oranları kullanılmıştır. Bina, havuz ve alet makinelerin yıllık tamir bakım masrafları için işletmeci tarafından fiilen yapılmış masraflar esas alınmıştır. Genel idare giderlerinin hesabında, gayri safi hasılanın % 3 ü alınmıştır. Sermaye faizi, T.C. Ziraat Bankası A.Ş. nin tarımsal kredilere uyguladığı faiz oranının yarısı ve aktif sermaye faiz oranı olarak ise % 5 uygulanmıştır. (Esengün, 1990). Ayrıca işletme ve üretim masraflarının işletme başına ve birim havuz alanına (100 m 2 ) düşen masrafları hesaplanmıştır. Bunların yanında, safi kar ile sermaye-kar ilişkilerini ortaya koymak için rantabilite hesaplanmıştır.

24 15 4. ARAŞTIRMA BÖLGESİNE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER 4.1. Araştırma Bölgesinin Doğal Yapısı Araştırma Bölgesinin Topografik Yapısı Sivas ilinin topografyası ülkenin topografik yapısına paralel olarak batıdan doğuya doğru gittikçe yükselir ve sarplaşır. İl sınırları içindeki iki büyük dağ silsilesi ise; Kızılırmak vadisinde yer alan ve doğuya uzanan Kuzey Sıra Dağları ile Şarkışla sınırlarında başlayıp ilin ortalarına kadar uzanan Tecer Sıra Dağlarıdır. İl genel olarak bir yayla görünümünde olup, tek veya sıradağlar arasında açılmış vadiler, çukurda kalmış ovalar ve yüksek düzlükler şeklindedir. İl sınırları içerisinde Kızılırmak, Kelkit Çayı ve Çaltı Çayı olmak üzere 3 önemli vadi yer alırken, önemli düzlükler daha çok Kangal, Şarkışla ve Hafik-Zara bölgelerinde bulunmaktadır. Suşehri ilçesinde bulunan ova ise yüzölçümü bakımından fazla büyüklük arz etmese de yetiştirilen ürün yelpazesi bakımından büyük bir öneme sahiptir. Su bakımından oldukça zengin kaynaklara sahip olan ilde en önemli akarsu kaynakları Kızılırmak, Yeşilırmak ve Tohma çayı olup, en önemli durgun su kaynakları Hafik, Lota ve Gökpınar gölleridir (Anonim, 2006a) Araştırma Bölgesinin Meteorolojik Verileri İl topraklarında Kızılırmak havzasına giren bölümünde karasal iklim, Yeşilırmak havzasına giren bölümünde Karadeniz ardı iklimi, Fırat Havzası na giren bölümünde ise Doğu Anadolu iklimi hakimdir. İlde kış ayları soğuk ve sert olup bol kar yağışlı, yaz ayları ise sıcak ve kurak geçer. Yaz mevsimi kısa süreli olup, kış ve yaz mevsimleri arasında sıcaklık farkı büyük olduğu gibi gece ve gündüz arasındaki fark da büyüktür. İlkbahar ve sonbahar ayları yağışlı geçen ilde, yıllık 420 mm yağış ortalamasının %36 sı ilkbahar, %32 si kış, %22 si sonbahar ve %10 u yaz mevsiminde görülür. Nisan ve Mayıs aylarında yağışlar azami düzeye ulaşırken, en düşük yağış ise Temmuz ayında düşmektedir.

25 16 İl ve ilçe merkezlerine ait meteorolojik parametrelere göre; yıllık ortalama sıcaklık 9,0 derece, yıllık en yüksek sıcaklık ortalaması 36,1 derece, yıllık minimum sıcaklık ortalaması -23,1 derece, ortalama yağış miktarı 362,9 mm yıllık nispi nem ortalaması ise 59 dur (Anonim, 2006b) Araştırma Bölgesi İl Arazisinin Dağılımı hektar alana sahip Sivas il topraklarının %43 ünü tarım, %42 sini çayırmera, %12 sini orman ve fundalık, %3 ünü de tarım dışı alanlar oluşturmaktadır. İlçeler itibariyle incelendiğinde, toplam arazi büyüklüğü açısından hektarla en geniş topraklara sahip olan Kangal ilçesinin %50 si tarıma elverişli arazilerden oluşmaktadır. En az tarım arazisine sahip ilçe ise Gölova ilçesidir (Çizelge 4.1) Çizelge 4.1. İl arazisinin İlçeler İtibariyle Genel Dağılım (2004) İlçeler Toplam Arazi(ha) Tarıma Elverişli Arazi Ormanlık Fundalık Cayır Mera Arazisi Tarım Dışı Arazi Miktar (ha) Oran (%) Miktar (ha) Oran (%) Miktar(ha) Oran(%) Miktar(ha) Oran (%) Merkez Akıncılar Altınyala Divriği Doğanşar Gemerek Gölova Gürün Hafik İmranlı Kangal Koyulhisar Suşehri Şarkışla Ulaş Yıldızeli Zara Toplam Kaynak: Anonim, 2006c. T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Tarım İl Müdürlüğü İl Arazisinin İlçeler İtibariyle Genel Dağılımı, Sivas.

26 Araştırma Bölgesinin Su Kaynakları Akarsular Kızılırmak : Türkiye sınırları içerisinde doğup, yine Türkiye toprakları içinde denize dökülen ülkemizin en uzun akarsuyu 1151 km uzunluktaki Kızılırmak tır. Kızılırmak, İmranlı nın doğusundaki Kızıldağ ın güney yamaçlarından üç kol halinde doğar. Bu üç kol, İmranlı ya 6 km uzaklıktaki Çukuryurt köyü yakınlarında birleşerek Kızılırmak adını alır. Zara da Kızılırmak a Habeş Çayı ve Acısu katışır. Kızılırmak, Hafik te Koru Çayını ve Acısu yu da alarak Sivas merkez ilçe topraklarına girer; merkez ilçede Tecer, Fadlum çaylarını, Murdar ve Mısmıl ırmakları, Bedirli Çayı nı alır. Kızılırmak a Kalın köyü yakınlarında Yıldız Irmağı ve Kalın Çayı katışır. Şarkışla da Kaldırak Çayı ve Acısu; Gemerek te Kasımbeyli ve Göksu Deresi katılan Kızılırmak, Deveboynu yöresinde Sivas il sınırlarını terk eder. Tozanlı Çayı : Tozanlı Çayı, Kösedağ ın batı yamaçlarından doğar; Tekeli Dağı nın kuzeyinden çıkan kol ile birleşir. Daha sonra, Zara ya bağlı Şerefiye Beldesi nin yakınlarından geçerek Asmalı ve Tekeli dağlardan gelen derelerle birleşir. Doğanşar topraklarını özellikle Tozanlı Vadisi ni suladıktan sonra Tokat topraklarına girer ve Kelkit Irmağına katışır. Tohma Çayı : Tohma Çayı iki akarsu kolunun birleşmesinden oluşur. Kuzeydeki kol Kangal, güneydeki kol Gürün topraklarını sular. Kangal Tohması denilen kol, Kulmaç dağlarından doğar; Havuz Deresi ve Kamışlı Deresi nin sularıyla birleşir. Gürün Tohması nın ana kolu ise, Tahtalı dağlarından doğar; ilçe merkezi Gürün ü geçince Gökpınar ve Sazcağız Suyu nu alarak Malatya topraklarında Gürün Tohması ile birleşir. Çaltı Çayı: Çaltı Çayı, iki büyük kolun birleşmesinden meydana gelir. Birinci kol, Yılanlıdağ dan doğan Güneş Çayı dır. İkinci kol, Gürlevik ve Karabel yörelerinden doğan Sincan Çayı dır. Bu iki kol, Cürek te birleşerek adına Çaltı Çayı denir. Çaltı Çayı, Divriği de hidroelektrik santralı çalıştırır. Divriği den sonra doğuya doğru akan Çaltı, Yama Dağı nın kuzey eteklerinden doğan Nik Çayı nı, Eğerli Dağı ndan çıkan Halha Deresi nin sularını alarak Karasu Irmağı na karışır. Kelkit Çayı : Kelkit Çayı, Yeşilırmak ın büyük kollarından biridir. Suşehri ilçesinin doğusunda Kelkit Vadisi denilen dar ve derin bir vadiye giren çay, batıda Koyulhisar

27 18 topraklarını suladıktan sonra, Tokat topraklarına girer. Kelkit Çayı na Şehriyar Deresi, Akşar ve Gemin Deresi suları karışır (Mahiroğulları, 2003) Doğal Göller Tödürge Gölü : İl merkezinin doğusunda Zara ya 20 km uzaklıktaki Tödürge Gölü, Sivas Erzurum karayolu üzerinde ve 5 kilometre karelik yüzölçümü ile ilin en büyük gölüdür. Gölün ortalama derinliği 20 metre, en fazla derinliği 45 metredir. Dipten kaynayan sularla beslenen gölde bol miktarda gümüş bağlı yetişir; suyu oldukça kireçlidir. Gölün fazla suları Yarhisar köyü yakınlarında Kızılırmak a karışır. Hafik Gölü : Hafik ilçe merkezinin kuzeybatısndaki bu gölün alanı yaklaşık 1 kilometre karedir. Derinliği ortalama 6 metre olan göl, dipten kaynayan sularla beslenir. Suları tatlı olan gölde yayın balığı yetişir. Gölün ortasında Pılır Adası adlı ağaçlandırılmış bir adacık vardır. Lota Gölleri : Hafik in 3 km doğusunda Sivas Erzurum karayolunun kuzeyindeki göller topluluğudur.ilkbaharda yağışların artmasıyla bu göller kabararak birleşir. Lota göllerinde bol miktarda yayın balığı bulunur. Gürün Gökpınar Gölü : Suyu tatlı ve son derece duru olan Gökpınar Gölü, Gürün e 10 km uzaklıktadır. Dipten gelen kaynaklarla beslenen bu gölde çok lezzetli alabalık yetişir. Derinliği 15 metreyi bulan Gökpınar Gölü nün fazla suları Tohma Çayı na dökülür (Mahiroğulları, 2003) Baraj ve Göletler Kılıçkaya Barajı : 1990 da Kelkit Irmağı üzerine kurulan baraj, Suşehri ilçesindedir. Baraj, kil çekirdekli kaya dolgu yöntemiyle yapılmıştır. Barajın temelden yüksekliği 132 m, gövde hacmi m3, yıllık elektrik üretim 2.3 milyar kilovat/saat tir. Çamlıgöze Barajı : Kılıçkaya Barajı nın 12 km aşağısında Kelkit Çayı üzerine kurulan baraj, enerji amaçlıdır. Barajın temelden yüksekliği 375 m, göl alanı 5 km2, gövde hacmi m3, yıllık enerji üretimi 88 milyar kilovat/saattir.

28 19 Gölova Barajı : 1990 yılında Çobanlı Deresi üzerine kurulmuş olan Gölova Barajı sulama ve enerji amaçlıdır. Baraj gövdesi 65 milyon m3 su toplamaktadır. 584 ha alanı sulayan barajda yılda kilovat/saat enerji üretilir. Yapıaltın Barajı : Bu baraj 1986 yılında Şarkışla da Çaylak ve Kanak dereleri üzerine sulama ve enerji amaçlıdır. Baraj gövdesi m3 su toplamakta; yılda ha araziyi sulamaktadır. Mursal Barajı ; 1992 de Divriği de Nik Çayı üzerinde sulama ve enerji üretimi amaçlı kurulan baraj, ha araziyi sular. Maksutlu Barajı : 1982 yılında Şarkışla Maksutlu Çayı üzerinde sulama amaçlı olarak toprak dolgu yöntemiyle yapılmıştır. Gazibey Barajı : 1993 yılında merkez ilçe topraklarındaki Osugülüç Deresi üzerine yapılmış sulama amaçlı bir barajdır. İlde, DSİ ve köy Hizmetleri tarafından 1980 sonrasında tamamı sulama amaçlı çok sayıda gölet yapılmıştır. Merkez İlçedeki Göletler : Serpincik, Üçtepe, Boğazdere, Ozmuş ve Çeltek göletleri olmak üzere beş gölet. Altınyayla daki Göletler : Dilekpınar, Merkez, Deliilyas, Kurucagöl, Güzeloğlan göletleri. Akıncılar daki Göletler : Abana Göleti. Gemerek teki Göletler : Kömeviran, Karagöl göletleri. İmranlı daki Göletler : Delice Göleti. Kangal daki Göletler : Bozarmut, Üçöz, Deligazi, Karacaören göletleri. Suşehri ndeki Göletler : Fahret Göleti. Şarkışla daki Göletler : Kümbet, Demirboğa, Lisanlı, Döllük Göletleri. Ulaş daki Göletler : Baharözü Göleti. Yıldızeli ndeki Göletler : Kaman, Tad, Çağlar, Ilıca, Yusufoğlan, Aşağı Çakmak, Kışak, Küçükhöyük, Sarıçal,, Altınoluk, Kerimmümin, Demirözü, Karacaören, Aşağı Doğmuş Göletleri. Zara daki Göletler : Kemeriz, Karacahisar, Şerefiye göletleri (Mahiroğulları, 2003).

29 Araştırma Bölgesinin Nüfus Yapısı 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre Sivas ilinin nüfusu kişi dir. Türkiye nüfusunun % lik bir bölümünün yaşadığı Sivas 81 il arasında 29. sırada yer almıştır. Sivas ta nüfusun % 33,4 ü il merkezinde, % 22,5 i ilçe merkezlerinde, % 44,1 i ise bucak ve köylerde yaşamaktadır Nüfus Artış Hızları Sivas ta nüfus artış hızının 1927 yılından 1960 yılına kadar Türkiye nin nüfus artış hızına yakın olduğu, 1960 yılından sonra yıllık nüfus artış hızının giderek azaldığı görülmektedir. Sivas ta en yüksek nüfus artış hızının %0 34,05 ile döneminde, en düşük nüfus artış hızının ise %0-1,54 ile döneminde olduğu görülmektedir yılında Sivas ülke nüfusu içinde % 2.4 lük bir paya sahip iken, bu oran 2000 yılında % 1,1 düşmüştür. Bu azalmanın en büyük sebebi ekonomik ve sosyal nedenlerle bağlı olarak yaşanan göçlerdir dönemleri arasında Sivas ın şehir nüfusu oranında da önemli bir değişiklik görülmemiştir yılında Sivas ta % 17,3 olan şehirde yaşayan nüfusun payı, 1945 yılından sonra sürekli bir artış göstererek 2000 yılında % 55,9 ulaşmıştır döneminde, Sivas ta şehirde yaşayan nüfus oranının ülke ortalamasından daha düşük olduğu görülmektedir döneminde şehir nüfusunun yıllık artış hızı %0 9,17 olurken, köy nüfus artış hızı %0-13,64 olarak gerçekleşmiştir döneminde ildeki şehir nüfusunun köy nüfusundan fazla olduğu görülmektedir. İle bağlı bulunan 16 ilçeden Yıldızeli ilçesi nüfusla en büyük ilçe, Gölova ilçesi ise nüfusu ile en az nüfusa sahip olan ilçelerdir. İlin yıllık nüfus artış hızı en yüksek olan ilçesi %0 15,9 ile Altınyayla iken, en az olan ilçesi %0-44,4 ile İmranlıdır (Çizelge 4.2).

30 21 Çizelge 4.2. Sivas ta Yerleşim Yerlerine Göre Nüfus Artış Hızları ve Nüfus Yoğunluğu. İlçeler Toplam Şehir Bucak ve Köy Toplam Şehir Bucak ve Köy Merkez Akıncılar Altınyayla Divriği Doğanşar Gemerek Gölova Gürün Hafik İmranlı Kangal Koyulhisar Suşehri Şarkışla Ulaş Yıldızeli Zara TOPLAM Kaynak: Anonim, 2000a, Genel Nüfus Sayımı. Çizelge 4.2 incelendiğinde döneminde Sivas il merkezinin şehir nüfus artış hızı %0 12,1 dir. Sivas a bağlı ilçelerin aynı döneme ait şehir nüfusları incelendiğinde; şehir nüfusu en fazla olan ilçenin Suşehri, en az olan ilçenin ise Ulaş olduğu görülmektedir. Şehir nüfus artışının en fazla olduğu ilçe %0 47,8 Altınyayla ilçesi, en az olduğu ilçe ise %0-59,3 ile Hafik ilçesidir. Sivas a bağlı bulunan tüm bucak ve köylerin yıllık nüfus artış hızı %0-13,6 dır yılında nüfus yoğunluğu il genelinde 26 ve il merkezinde 108 iken, ilçelere göre 8 ile 54 kişi arasında değişmektedir. Yüzölçümü büyüklüğüne göre ilk sırada yer alan Kangal ilçesinde nüfus yoğunluğu 10 kişi, yüzölçümü en küçük olan Doğanşar ilçesinde ise 32 kişidir.

31 Araştırma Bölgesinin Ulaşım Durumu Sivas İç Anadolu Bölgesinde yer alan, İç Anadolu yu doğuya, Karadeniz i güneye bağlayan hat üzerinde olup, pek çok arter noktası il topraklarından geçmektedir. Tokat, Ordu, Giresun,Gümüşhane, Erzincan, Kayseri İllerine sınırı ve ulaşım bağlantıları bulunmaktadır. İldeki km lik karayolu ağının, 968 km si il yolu, km si devlet yoludur. Devlet yolunun 30 km si beton asfalt, 968 km si sathi kaplama, 42 km si stabilizedir. İl yollarının; 1 km si beton asfalt, 816 km si sathi kaplama, 115 km si stabilize, 14 km si toprak, 22 km si geçit vermezdir. Demiryolu hattı Tokat istikametinden Yıldızeli ilçesinden Sivas İline girmektedir. Ayrıca ilde bir tane havaalanı mevcut olup, büyütme çalışmaları halen devam etmektedir (Anonim,2006f).

32 23 5. ARAŞTIRMA BULGULARI 5.1. İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Özellikleri İşletmelerde İşgücü Durumu İşletmelerde, işletme başına ortalama nüfus 3,11 kişi olarak tespit edilmiştir. İşletme başına EİB cinsinden 2,97 EİB işgücü düşmektedir. En fazla işgücüne sahip işletme 4,75 EİB, en düşük 1,00 EİB ile faaliyette bulunmaktadır. Erkek İşgücü Birimi cinsinden işletmede işgücünün % 9,58 erkek işgücü, % 8,42 sini kadın işgücü oluşturmaktadır. Çizelge 5.1. İncelenen İşletmelerde yaş Gruplarına göre İşgücü Varlığı (EİB) Yaş Grupları İşgücü Varlığı Kadın Erkek Toplam ,21 2,29 2, ,04 0,43 0, GENEL TOPLAM 0,25 2,72 2,97 % 8,42 91, İşletme Yöneticilerinin Genel Özellikleri Alabalık işletmelerinde işletme yöneticilerinin yaş durumları incelendiğinde, en büyük yaştaki işletme yöneticisi 57, en küçük yaştaki işletme yöneticisi 25 yaşında olup, ortalama işletme yöneticisi yaşı 40,77 dir. İşletme yöneticilerinin eğitim seviyeleri düşüktür. İşletme yöneticilerinin % 42,90 u ilkokul, % 50,00 si ortaokul, % 7,10 u lise

33 24 mezunudur. İşletme yöneticilerinin % 42,85 i alabalık yetiştiriciliği haricinde herhangi bir iş ile iştigal etmemektedir. İşletme yöneticilerinin % 57,15 i, tarım, esnaflık gibi diğer uğraşlarla birlikte bu işi de yapmaktadırlar. İşletme yöneticilerinin alabalık yetiştiriciliği ile birlikte başka bir tarım uğraşısı bulunanlarını oranı % 21,43 ve alabalık yetiştiriciliği ve tarımla hiç ilişkisi bulunmayanlarını oranı % 35,72 dir. İncelenen işletmelerin % 14,28 i kuruluş aşamasında Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ndan (KKDF)* yaralanmış olup, % 85,72 si öz sermaye ile işletmelerini kurmuşlardır. İşletme yöneticileri işletmenin kuruluş aşamasında % 28,58 oranında bürokrasi, % 57,14 oranında teknik konularda, % 7,14 ü kredi, bürokrasi ve elaman ihtiyacı konularında sorun ile karşılaştıklarını, % 7.14 ü ise herhangi bir sorun ile karşılaşmadıklarını belirtmişlerdir. İşletmelerde, yetiştiricilik ile ilgili bir sorunla karşılaştıklarında işletmecilerin % 42,81 i tarım il/ilçe müdürlüklerine, %14,28 i kendi tecrübesine, % 35,71 i tarım ilçe müdürlüklerine ve üniversitenin ilgili bölümlerine, % 7,56 sı üniversitenin ilgili bölümlerine başvurduklarını belirtmişlerdir İşletme Arazilerine İlişkin Özellikler İncelenen 14 işletmenin, % 57,14 ü köylerde, % 7,15 i beldelerde ve % 35,71 i ise ilçelerde bulunmaktadır. İşletmelerin en yakın ilçeye uzaklığı, en yakın işletmede 3 km, en uzak işletmede 30 km ve ortalama uzaklığı ise 9,36 km dir. Sivas İl merkezine en yakın işletme 47 km, en uzak işletme 180 km olup, ortalama uzaklığı ise 128 km dir. Kuruluş yeri bakımından işletmelerin % 14,28 i dağ eteği, % 35,71 i açık arazi ve % 50,01 i vadi arasında alabalık yetiştiriciliği yapmaktadır. *KKDF : Bakanlar Kurulu nun 13 Aralık 1984 tarih ve 84/8860 sayılı kararı ile T.C. Merkez Bankası bünyesinde kurulmuştur. Tarımsal amaçlı projelerin kişi ve kuruluşların öz kaynakları ile gerçekleştirilmesi, sabit yatırımlarının belli oranda ilgili kaynaktan karşılıksız prim ödemesi ile desteklenmesi esasına dayanır (Kılıç, 1994)

ATATÜRK BARAJ GÖLÜNDE ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK ANALİZİ. Doç. Dr. Bahri KARLI 1

ATATÜRK BARAJ GÖLÜNDE ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK ANALİZİ. Doç. Dr. Bahri KARLI 1 ATATÜRK BARAJ GÖLÜNDE ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK ANALİZİ Doç. Dr. Bahri KARLI 1 1. GİRİŞ Su ürünlerinin proteince zengin bir besin kaynağı olması, insan sağlığı için

Detaylı

Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Structural and Economic Analysis of Trout Breeding Farms in Samsun Province

Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Structural and Economic Analysis of Trout Breeding Farms in Samsun Province GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2009, 26(2), 97- Samsun İlinde Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi* Oğuz Aydın 1 Murat Sayılı 2 1- Adnan Menderes Üniversitesi, Nazilli Meslek Yüksekokulu,

Detaylı

Erzurum da Faaliyet Gösteren Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi

Erzurum da Faaliyet Gösteren Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Ekonomik Analizi E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2002 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2002 Cilt/Volume 19, Sayı/Issue (3-4): 319 327 Ege University Press ISSN 1300-1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Erzurum da Faaliyet

Detaylı

Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma

Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma Abdullah SESSİZ 1, M. Murat TURGUT 2, F. Göksel PEKİTKAN 3 1 Dicle Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

Tortum-Uzundere Yöresinde Bulunan Alabalık İşletmelerinde Maliyet ve Karlılık Analizi

Tortum-Uzundere Yöresinde Bulunan Alabalık İşletmelerinde Maliyet ve Karlılık Analizi inde Maliyet ve Karlılık Analizi Okan DEMİR 1 Semiha KIZILOĞLU 2 1 Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Erzurum 2 Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Erzurum e-posta: odem_1999@yahoo.com

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

ERZURUM'DA ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK ANALİZİ. Orhan YAVUZ 1 Mahmut KOCAMAN 2 Özer AYIK 2

ERZURUM'DA ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK ANALİZİ. Orhan YAVUZ 1 Mahmut KOCAMAN 2 Özer AYIK 2 Erzurum'da Alabalık Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerin Yapısal ve Ekonomik Analizi Atatürk Ü. Zir. Fak. Der. 26 (1), 64-75, 1995. ERZURUM'DA ALABALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ YAPAN İŞLETMELERİN YAPISAL VE EKONOMİK

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

Bölüm 10.Tarım İşletmelerinde Performans Analizi

Bölüm 10.Tarım İşletmelerinde Performans Analizi Bölüm 10.Tarım İşletmelerinde Performans Analizi İşletme Analizinin Amacı ve Kapsamı Envanter Değerleme Amortisman Gayrisafi (Brüt) Üretim Değeri İşletme Masrafları Brüt Kar Kar ve Zarar Hesabı Gelirlere

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

Geliş Tarihi:19/10/2013 Kabul Tarihi:20/12/2013

Geliş Tarihi:19/10/2013 Kabul Tarihi:20/12/2013 Menba Su Ürünleri Fakültesi Dergisi Menba Journal of Fisheries Faculty Araştırma/Research Article Antalya ve Isparta İllerindeki Alabalık İşletmelerinin Yapısal Analizi Ahmet AYDIN 1*, Vedat DAĞDEMİR 2,

Detaylı

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Memeli hayvanlardan elde edilen süt, bileşimi türden türe farklılık gösteren ve yavrunun ihtiyaç duyduğu bütün besin unsurlarını içeren

Detaylı

Korkuteli (Antalya) deki Alabalık İşletmelerinin Ekonomik Analizi

Korkuteli (Antalya) deki Alabalık İşletmelerinin Ekonomik Analizi LIMNOFISH-Journal of Limnology and Freshwater Fisheries Research 3(1): 33-44 (2017) Korkuteli (Antalya) deki Alabalık İşletmelerinin Ekonomik Analizi Erdem ERMAN 1,*, Fahrettin KÜÇÜK 2 1 Antalya İl Gıda

Detaylı

Rize Yöresi Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Biyo-teknik Özellikleri

Rize Yöresi Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Biyo-teknik Özellikleri KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 9(1), 2006 77 KSU. Journal of Science and Engineering 9(1), 2006 Rize Yöresi Alabalık İşletmelerinin Yapısal ve Biyo-teknik Özellikleri Hakan Murat BÜYÜKÇAPAR 1, Özgür

Detaylı

Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması

Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg. 35 (3-4), 177-181, 004 Erzurum İli Tarım İşletmelerinde Buğday Üretim Maliyetinin Hesaplanması Avni Birinci Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

Detaylı

Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Mevzuat

Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Mevzuat Su Ürünleri Yetiştiriciliğinde Mevzuat Nadir BAŞÇINAR KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi Çamburnu, Trabzon Alternatif İçsu Ürünleri Yetiştiriciliği Çalıştayı, Antalya 11-13 Ocak 2016 1380 SU ÜRÜNLERİ KANUNU

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 6.Bölüm Tarımsal Üretim Faktörleri Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından Faydalanılmıştır.

Detaylı

Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi *

Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi * Akademik Ziraat Dergisi 1(1): 1-10 (2012) ISSN: 2147-6403 http://azd.odu.edu.tr Araştırma (Research) Samsun ili Dikbıyık beldesindeki tarım işletmelerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi * Osman UYSAL

Detaylı

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI

TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE TOHUMCULUK SANAYİSİNİN GELİŞİMİ VE HEDEFLERİ İLHAMİ ÖZCAN AYGUN TSÜAB YÖNETİM KURULU BAŞKANI MART 2011 Tohumculuk Sanayisi Nedir? Tohumculuk Hangi İş ve Aşamalardan Oluşur? Tohumculuk İçin AR-GE

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ III. SU ÜRÜNLERİ ÇALIŞTAYI 25.02.2015 ANTALYA 1 POTANSİYEL 2 SU ÜRÜNLERİ POTANSİYELİ Kaynak Sayı Alan (ha) Deniz 4 24 607 200 Doğal Göl 200 906 118 Baraj Gölü

Detaylı

Bölüm 7. Tarımsal Üretim Faktörleri. Üretim Faktörleri Toprak Sermaye Emek (iş) Girişimcilik (yönetim yeteneği)

Bölüm 7. Tarımsal Üretim Faktörleri. Üretim Faktörleri Toprak Sermaye Emek (iş) Girişimcilik (yönetim yeteneği) Bölüm 7. Tarımsal Üretim Faktörleri Üretim Faktörleri Toprak Sermaye Emek (iş) Girişimcilik (yönetim yeteneği) Tarımsal yapı, toprak (doğa), sermaye, emek ve girişimcilik gibi temel üretim araçlarının

Detaylı

Tarım Ekonomisi. viii

Tarım Ekonomisi. viii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER iii v BİRİNCİ BÖLÜM 1. TARIM EKONOMİSİNE GİRİŞ 1 1.1. Ekonomik Faaliyetler 2 1.1.1. Üretim 2 1.1.2. Mübadele 3 1.1.3. Tüketim 4 1.2. Tarım Ekonomisi ve Kapsamı 4 1.2.1. Tanımı

Detaylı

MANİSA TİCARET BORSASI

MANİSA TİCARET BORSASI MANİSA TİCARET BORSASI KANATLI SEKTÖR RAPORU 2015 EĞİTİM ARAŞTIRMA BİRİMİ TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nca Geliştirilen Yerli Hibritler (ATAK

Detaylı

Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi

Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE Keban Baraj Gölü nde Kafeste Alabalık Yetiştiriciliği İşletmelerinin Ekonomik Analizi Erol ÖZTÜRK Doç. Dr. Zeki BAYRAMOĞLU Selçuk Üniversitesi Fen

Detaylı

Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN

Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN Kitap Adı : Su Ürünleri Yetiştiricilik Tesislerinin Planlaması ve Projelendirilmesi Yazarlar : Uzm.Menderes ŞEREFLİŞAN Prof.Dr.İhsan AKYURT - Yrd.Doç.Dr.Hülya ŞEREFLİŞAN Baskı Yılı : 2005 Sayfa Sayısı

Detaylı

ERZİNCAN İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İrfan SARGIN Y.Lisans Tezi Su Ürünleri Anabilim Dalı

ERZİNCAN İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İrfan SARGIN Y.Lisans Tezi Su Ürünleri Anabilim Dalı ERZİNCAN İLİ ALABALIK İŞLETMELERİNİN DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ İrfan SARGIN Y.Lisans Tezi Su Ürünleri Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Mehmet KARATAŞ Doç. Dr. Murat SAYILI 2009 Her hakkı saklıdır

Detaylı

ISSN: El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi Cilt: 3, No: 2, 2016 ( )

ISSN: El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi Cilt: 3, No: 2, 2016 ( ) www.tubiad.org ISSN:2148-3736 El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi Cilt: 3, No: 2, 2016 (229-237) El-Cezerî Journal of Science and Engineering Vol: 3, No: 2, 2016 (229-237) ECJSE Makale / Research Paper

Detaylı

Capital Structure of Farms in Samsun Province of Turkey

Capital Structure of Farms in Samsun Province of Turkey Samsun İli Tarım İşletmelerinin Sermaye Yapısı Ahmet Yulafcı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Samsun Özet: Bu araştırmada, Samsun ilindeki 102 tarım işletmesinin sermaye yapısı incelenmiştir.

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU Resim 1: Bakanlığımızca Geliştirilen Yerli Hibritlerimiz (ATAK S). 1. Kanatlı sektörü ile ilgili üretim, tüketim ve istihdam Bakanlığımız, 1930 lu yıllarda

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI

SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI SU ÜRÜNLERİ VE KÜLTÜR BALIKÇILIĞI Türkiye kültür balıkçılığı için uygun iç sulara, tatlı sulara ve denizlere sahiptir. Kültür balıkçılığının geleceği tahminlerin ötesinde bir önem arz etmektedir. Dünyanın

Detaylı

Comperative Cost Analysis of the Cage Farms and Land Based Farms of Rainbow Trout (Oncorhynchus mykiss L.) Abstract

Comperative Cost Analysis of the Cage Farms and Land Based Farms of Rainbow Trout (Oncorhynchus mykiss L.) Abstract Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 4 (1): 129-133, 2011 ISSN: 1308-3961, E-ISSN 1308-0261, www.nobel.gen.tr Kafes ve Karasal Tabanlı Alabalık (Oncorhynchus mykiss L.) Yetiştiriciliğinde Karşılaştırmalı

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

BARAJ GÖLLERİNDE AĞ KAFESLERDE BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ Doç. Dr. Şükrü YILDIRIM. Ege Üniversitesi, Su ürünleri Fakültesi, Yetiştiricilik Bölümü LOGO

BARAJ GÖLLERİNDE AĞ KAFESLERDE BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ Doç. Dr. Şükrü YILDIRIM. Ege Üniversitesi, Su ürünleri Fakültesi, Yetiştiricilik Bölümü LOGO BARAJ GÖLLERİNDE AĞ KAFESLERDE BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ Doç. Dr. Şükrü YILDIRIM Ege Üniversitesi, Su ürünleri Fakültesi, Yetiştiricilik Bölümü İçerik 1 Üretim Sahasının Seçimi 2 Yetiştiricilik Yapılan Sistemler

Detaylı

Devlet Destekli Su Ürünleri Sigortası Teknik Şartları, Tarife ve Talimatları Cuma, 15 Ekim 2010 12:24

Devlet Destekli Su Ürünleri Sigortası Teknik Şartları, Tarife ve Talimatları Cuma, 15 Ekim 2010 12:24 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanununun 12 nci maddesine istinaden Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen kapsam dâhilinde, Çiftçi Kayıt Sistemine entegre edilmiş, Su Ürünleri Kayıt Sistemine (SKS) kayıtlı

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara TÜRKİYE EKONOMİSİ Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1 Ankara Ülke Ekonomisinde Etkili Olan Faktörler Tarih Doğal Kaynaklar Coğrafi yer Büyüklük Arazi şekilleri

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yayın Organı SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Kadir DOĞAN İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Laleli /İST. ÖZET Ülkemizde sahip olan geniş doğal

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi AKDENİZ GENEL BALIKÇILIK KOMİSYONU TOPLANTISI HOŞ GELDİNİZ TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi Yıllar Avcılık Yetiştiricilik Toplam (Ton) Miktar Oran Miktar Oran Ton % Ton % 2002 566.682 90,3 61.195 9,7 627.847

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK Tarım Ekonomisi Dergisi 006; 1() : 31-37 ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK 1 ÖZET: Bu araştırmada Erzurum ili tarım işletmelerinde yapılan

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

Zile Ovası Tarla Arazilerinde Kapitalizasyon Oranının Tespiti Üzerine Bir Araştırma*

Zile Ovası Tarla Arazilerinde Kapitalizasyon Oranının Tespiti Üzerine Bir Araştırma* GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 008, 5 (1), 3-31 Zile Ovası Tarla Arazilerinde Kapitalizasyon Oranının Tespiti Üzerine Bir Araştırma* Hasan Aydın Metin Akay 1 1 Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDE DESTEKLEMELER. Fatma Tuğba ÇÖTELİ Ziraat Yük.Mühendisi Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDE DESTEKLEMELER. Fatma Tuğba ÇÖTELİ Ziraat Yük.Mühendisi Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDE DESTEKLEMELER Fatma Tuğba ÇÖTELİ Ziraat Yük.Mühendisi Elazığ Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Dünyada En Hızlı Büyüyen Gıda Sektörü SU ÜRÜNLERİ Sektörüdür Su Ürünleri Sektöründe;

Detaylı

Sıra Ürün Adı 2010 2011

Sıra Ürün Adı 2010 2011 YAŞ MEYVE VE SEBZE DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Yaş Sebze Üretimi Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2011 yılı verilerine göre; 2011 yılında dünyada 56,7 milyon hektar alanda

Detaylı

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ Okulumuz Gezi İnceleme ve Tanıtma Kulübümüz 17-18 Ocak 2015 tarihinde bir gece konaklamalı KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA gezisi gerçekleştirdi.. 17 Ocak 2015 Cumartesi sabahı

Detaylı

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World

Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu. Özet. The Situation of Fishery at Turkiye and The World Su Ürünlerinin Dünyada ve Türkiye deki Durumu Mevlüt Murat ÇELİK Erzincan Üniversitesi, Tercan Meslek Yüksekokulu Su Ürünleri Programı, 24800, Erzincan, Türkiye e-mail: birkirim@hotmail.com Özet Bu çalışmada

Detaylı

Elazýð Ýlinde Gökkuþaðý Alabalýðý (Oncorhynchus mykiss L.) Yetiþtiriciliði Yapan Ýþletmelerin Yapýsal ve Ekonomik Analizi

Elazýð Ýlinde Gökkuþaðý Alabalýðý (Oncorhynchus mykiss L.) Yetiþtiriciliði Yapan Ýþletmelerin Yapýsal ve Ekonomik Analizi Yunus Araþtýrma Bülteni 2014 (2): 23-48 www.yunus.gov.tr ISSN 1303-4456 Araþtýrma Makalesi Research Article Elazýð Ýlinde Gökkuþaðý Alabalýðý (Oncorhynchus mykiss L.) Yetiþtiriciliði Yapan Ýþletmelerin

Detaylı

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 1.GĠRĠġ Ülkelerin teknolojik alanda hızlı gelişmeleri, ülkede yaşayan bireylerin sağlıklı ve yeterli beslenmeleri

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç

Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ HIRVATİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Hırvatistan Cumhuriyeti Yönetim Şekli :

Detaylı

Teminat, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından verilen kapasite ile sınırlıdır.

Teminat, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından verilen kapasite ile sınırlıdır. 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanununun 12 nci maddesine istinaden, Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen kapsam dâhilinde, Su Ürünleri Kayıt Sistemine (SKS) kayıtlı olan, deniz ve iç su tesislerinde yetiştirilen

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

Kuru Kayısı. Üretim. Dünya Üretimi

Kuru Kayısı. Üretim. Dünya Üretimi Kuru Kayısı Üretim Dünya Üretimi Türkiye, Dünya Yaş Ve Kuru Kayısı Üretiminde Birinci Sırada Yer Almaktadır. Uluslararası Sert Kabuklu Ve Kuru Meyve Konseyi nin Verilerine Göre Türkiye nin Toplam Kuru

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSPANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İspanya Krallığı Yönetim Şekli : Parlamenter Monarşi Coğrafi Konumu

Detaylı

KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI

KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programının amacı Amaç: Doğal kaynakların korunmasını dikkate alarak; Kırsal alanda gelir düzeyinin yükseltilmesi,

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 9.Bölüm İşletme Analizi Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından Faydalanılmıştır.

Detaylı

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton)

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton) NARENCİYE DOSYASI Kökeni Güneydoğu Asya olan turunçgillerin, çağdaş anlamda üretimi 19. yüzyılda ABD`de başlamış ve hızla yayılmıştır. Turunçgil yetiştiriciliği dünyada 40 derece kuzey enlemi ile 40 derece

Detaylı

-İÇİNDEKİLER- 1.1.ANTALYA... 2. Tarihi... 2. Nüfus... 3 4.PLANLAMA ALAN TANIMI... 6 5.PLAN KARARLARI... 7

-İÇİNDEKİLER- 1.1.ANTALYA... 2. Tarihi... 2. Nüfus... 3 4.PLANLAMA ALAN TANIMI... 6 5.PLAN KARARLARI... 7 -İÇİNDEKİLER- 1.KENTİN GENEL TANIMI... 2 1.1.ANTALYA... 2 Tarihi... 2 Coğrafi Yapı... 2 İklim ve Bitki Örtüsü... 3 Nüfus... 3 Ulaşım... 3 2.JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU... 4 3.ÇED BELGESİ... 5 4.PLANLAMA

Detaylı

Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2016 Yılı Ocak Ayı İhracat Bilgi Notu

Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2016 Yılı Ocak Ayı İhracat Bilgi Notu Ocak 2016 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2016 Yılı Ocak Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 1/2016 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2016 YILI OCAK AYI İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

12.Hafta: Tarımsal Faaliyet sonuçları, Gelir/Gider Yapısı ve Finansal Oran Analizleri

12.Hafta: Tarımsal Faaliyet sonuçları, Gelir/Gider Yapısı ve Finansal Oran Analizleri 12.Hafta: Tarımsal Faaliyet sonuçları, Gelir/Gider Yapısı ve Finansal Oran Analizleri Tarım İşletmelerinde Tutulan Kayıtlar: 1. Fiziki Kayıtlar - Çiftlik haritası - Üretim kayıtları (Bitkisel ve Hayvansal)

Detaylı

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE YEMEKLİK TANE BAKLAGİLLER TARIMI

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE YEMEKLİK TANE BAKLAGİLLER TARIMI DÜNYADA ve TÜRKİYE DE YEMEKLİK TANE BAKLAGİLLER TARIMI Prof. Dr. Cemalettin Yaşar ÇİFTÇİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Ankara 2004 1 TMMOB ZİRAAT MÜHENDİSLERİ ODASI TEKNİK

Detaylı

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir?

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? KPSS Coğrafya Kısa Bilgiler 1-Bitki çeşitliğinin en fazla olduğu bölgemiz hangisidir? -Marmara Bölgesi 2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? -Doğu

Detaylı

$40,00 $30,00 $20,00 $10,00 $- 2013 2014 2015

$40,00 $30,00 $20,00 $10,00 $- 2013 2014 2015 Milyonlar Sinop Ekonomi Verileri - Değerlendirmesi Bu kısa analiz ile Sinop ilinin son 3 yıldaki dış ticaret performansı, açılan firma sayısı ve şirketlerin kurulu sermayesi, yatırım teşvik belge sayısı

Detaylı

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI

DIS TICARET ARASTIRMA SERVISI ISTANBUL TICARET ODASI EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI I R A N ÜLKE ETÜDÜ Güncelleme Tarihi: 08 Agustos 200 ETÜD NO :616 S.O. I- GENEL BILGILER Resmi Adi : Iran Islam Cumhuriyeti Yönetim Sekli :

Detaylı

EK:2 Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu

EK:2 Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu TYP Katılımcı Sayısı 25 AKINCILAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI BELEDİYE MÜCAVİR ALANI AKINCILAR BELEDİYESİ TOPLANTI SALONU Seçim Başlangıç Tarihi ve Saati 09.11.2015 11:00 Seçim Bitiş Tarihi ve Saati 09.11.2015-36

Detaylı

Elazığ ve Çevre İllerde Su Ürünlerinin Mevcut Durumu ve Geleceği

Elazığ ve Çevre İllerde Su Ürünlerinin Mevcut Durumu ve Geleceği E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2006 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2006 Cilt/Volume 23, Sayı/Issue (1-2): 239 244 Ege University Press ISSN 1300-1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Derleme / Review Elazığ

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpasa University

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpasa University Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpasa University http://ziraatdergi.gop.edu.tr/ Araştırma Makalesi/Research Article JAFAG ISSN: 1300-2910

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZATI HARİÇ; METAL EŞYA SANAYİİ Hazırlayan Mustafa TOSUN Kıdemli Uzman 450 1. SEKTÖRÜN TANIMI Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayii, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii

Detaylı

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Antakya/HATAY Güney Amerika kökenli bir bitki olan patates

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

TÜRKİYE'NİN AVRUPA TOPLULUĞU ÜLKELERİNE SEBZE İHRACATI

TÜRKİYE'NİN AVRUPA TOPLULUĞU ÜLKELERİNE SEBZE İHRACATI Atatürk Ü.Zir.Fak.Der. 25 (1), 94-99, 1994. TÜRKİYE'NİN AVRUPA TOPLULUĞU ÜLKELERİNE SEBZE İHRACATI İsmail GÜVENÇ (1) Refik ALAN (1) ÖZET : Bu çalışmada, Türkiye'den AT ülkelerine gerçekleştirilen sebze

Detaylı

MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ PROJE MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Adnan ERTEKEN, SUMAE Projenin temel amacı Scanidae familyasına ait balıklardan mavruşgil

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ. Zeytinyağının Ülkemiz Ekonomisine Katkıları, Sorunları ve Beklentileri

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ. Zeytinyağının Ülkemiz Ekonomisine Katkıları, Sorunları ve Beklentileri Zeytinyağının Ülkemiz Ekonomisine Katkıları, Sorunları ve Beklentileri Günnur BİNİCİ ALTINTAŞ Zeytin; tarih boyunca barışın sembolü kabul edilmiştir. Kutsal sayılmış ve bir çok efsaneye konu olmuştur.

Detaylı

KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı)

KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı) KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı) 2 SUNUŞ PLANI Temel Tarımsal Göstergeler Konya Tarımının 2023 Vizyonu Sağılan Hayvan Varlığı Süt Üretim Kapasitesi Süt Sektöründe Teknoloji Kullanımı Durumu

Detaylı

Kahramanmaraş İlinde Süt Üretimine Yönelik Keçi Yetiştiriciliğine Yer Veren Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi *

Kahramanmaraş İlinde Süt Üretimine Yönelik Keçi Yetiştiriciliğine Yer Veren Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi * TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 2008, 14 (4) 420-427 ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ Kahramanmaraş İlinde Süt Üretimine Yönelik Keçi Yetiştiriciliğine Yer Veren Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi * Mücahit

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ PORTEKİZ ÜLKE RAPORU E.B. Şubat 2009 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Portekiz Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter demokrasi Coğrafi

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İRLANDA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 - E.B. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İrlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

A Research on the Determination of and Economic Analysis of the Farms in the Plain of Erbaa-Tokat Province

A Research on the Determination of and Economic Analysis of the Farms in the Plain of Erbaa-Tokat Province GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2007, 24 (2), 33-42 Tokat İli Erbaa Ovasında Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi ve İşletmelerin Başarısını Etkileyen Faktörlerin Ortaya Konulması* Gülçin Altıntaş 1 Yaşar

Detaylı

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province

Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri. Technical Properties of Some Milking Parlours in Aydın Province Aydın İlindeki Bazı Süt Sağım Tesislerinin Teknik Özellikleri Türker SARAÇOĞLU, Nurettin TOPUZ, Cengiz ÖZARSLAN Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları Bölümü, Aydın turksar@hotmail.com

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SORULARI 1- İtalya da etkili olan iklimler nelerdir? Yarımada İtalya sında ve adalarda, Akdeniz iklimi görülür. Kuzeyde, Po Ovası ve Alp eteklerinde karasal iklim egemendir. 2-İtalya

Detaylı

KOK KÖMÜRÜ, RAFİNE EDİLMİŞ PETROL ÜRÜNLERİ VE NÜKLEER YAKIT İMALATI Hazırlayan Seher OZAN DÜNDAR Kıdemli Uzman 302 1. SEKTÖRÜN TANIMI Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt imalatı

Detaylı

YENE DERESİ (BALKAYA-KIRKLARELİ) ÜZERİNDE BULUNAN SU ÜRÜNLERİ İŞLETMELERİNİN EKONOMİK ANALİZİ

YENE DERESİ (BALKAYA-KIRKLARELİ) ÜZERİNDE BULUNAN SU ÜRÜNLERİ İŞLETMELERİNİN EKONOMİK ANALİZİ 2(2): 164-173 (2008) DOI: 10.3153/jfscom.2008018 Journal of FisheriesSciences.com ISSN 1307-234X 2008 www.fisheriessciences.com RESEARCH ARTICLE ARAŞTIRMA MAKALESİ YENE DERESİ (BALKAYA-KIRKLARELİ) ÜZERİNDE

Detaylı

Economic Analysis of Dairy Farms (The Case of Yeşilyurt District of Tokat Province)

Economic Analysis of Dairy Farms (The Case of Yeşilyurt District of Tokat Province) GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2008, 25 (1), 15-22 Süt Sığırcılığı Yapan İşletmelerin Ekonomik Analizi (Tokat İli Yeşilyurt İlçesi Örneği)* Derya Öztürk 1 Osman Karkacıer 2 1- Gaziosmanpaşa Üniversitesi,

Detaylı

Araştırma Notu 16/193

Araştırma Notu 16/193 Araştırma Notu 16/193 21 Nisan 2016 HER ÜÇ ÇOCUKTAN BİRİ MADDİ YOKSUNLUK İÇİNDE Seyfettin Gürsel *, Gökçe Uysal ve Selin Köksal Yönetici Özeti Avrupa Birliği nin yoksunluk tanımına göre 2014 yılında Türkiye

Detaylı

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE KOOPERATİFLEŞME VE SOSYAL GÜVENLİK DURUMUNUN TESPİTİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA* Avni BİRİNCİ, Okan AKIN

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE KOOPERATİFLEŞME VE SOSYAL GÜVENLİK DURUMUNUN TESPİTİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA* Avni BİRİNCİ, Okan AKIN Tarım Ekonomisi Dergisi 2008; 14 (1): 31-36 ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE KOOPERATİFLEŞME VE SOSYAL GÜVENLİK DURUMUNUN TESPİTİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA* 1 1 Avni BİRİNCİ, Okan AKIN ÖZET Bu çalışma, Erzurum

Detaylı