ISO ÇYS Uygulamalarının Çevreyi Olumsuz Etkileyen Unsurlara Etkisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ISO 14001 ÇYS Uygulamalarının Çevreyi Olumsuz Etkileyen Unsurlara Etkisi"

Transkript

1 ISO 11 ÇYS Uygulamalarının Çevreyi Olumsuz Etkileyen Unsurlara Etkisi 1. Serdar K. YAVUZ a, 2. Hasan TOĞRUL b,*, 3. Belkıs ÖZKARA c a Çevre ve Orman Bakanlığı Dış İlişkiler ve AB Dairesi Başkanlığı, Ankara, 65 b Afyon Kocatepe Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Afyonkarahisar, 32 c Afyon Kocatepe Üniversitesi İşletme Bölümü, Afyonkarahisar, 32 * Afyon Kocatepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Ahmet Necdet Sezer Kampus Gazlıgöl Yolu, 32 AFYONKARAHİSAR, Özet Çevre yönetim sistemlerini oluşturmuş ve ISO 11 ÇYS Standardı ile belgelendirmiş olan Türkiye deki sanayi kuruluşlarının, bu belgeyi almalarında ekili olan nedenlerin önem derecelerini belirlemek amacıyla hazırlanan anket sorusunun değerlendirilmesinde Doğal çevreyi korumak %16,8 lik bir değerle kuruluşların ISO 11 belgesi alma kararlarında etkili olan en önemli faktör olarak belirtilmiştir. Yasal düzenlemelere uyum sağlamak ikinci önemli faktör olarak nitelendirilmiştir. Bu sonuç, ISO 11 ÇYS uygulamasının yasal düzenlemelere uyumu kolaylaştırdığını ortaya koymaktadır. ÇYS uygulamalarının çevresel ortamlara olumsuz etkileri olan unsurlar üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla hazırlanan anket sorularının değerlendirilmesi sonucu, kuruluşların %38,5 i ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan hammadde miktarının azalması üzerindeki etkisinin düşük düzeyde olduğunu, %3,8 i yardımcı madde miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini, %45 i ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan enerji miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde olduğunu ve %35 i de ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan su miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde olduğunu belirtmiştir. Kuruluşların anket sorularına verdikleri cevapların analizinden, ISO 11 ÇYS uygulamasının çevresel amaçlara ulaşmayı kolaylaştırdığı güçlü bir şekilde desteklenmektedir. Bilindiği üzere, ISO 11 ÇYS nin dünyada yaygın olarak kullanılmasının en önemli nedenlerinden birisi de, kuruluşların çevresel amaçlara ulaşmalarını kolaylaştıran bir yönetim sistemi olmasıdır. Anahtar Kelimeler: ISO 11, Kimya, Gıda, Otomotiv, Sektör Giriş Türkiye de çevre politikalarının resmen devlet politikası olarak ele alınması ile çağdaş çevre bilincinin oluşumu ve gelişimi 197 li yıllara rastlamaktadır. Bu kapsamda, Türkiye nin çevre politikası, uluslararası topluma paralel olarak 1972 yılında yapılan ve Türkiye nin bir bildiri ile katıldığı BM Stockholm Konferansı nın ardından oluşturulmaya başlanmıştır. Türkiye de çevre politikası oluşturmaya yönelik ilk girişim, yıllarını kapsayan III. Beş Yıllık Kalkınma Planı nda (BYKP) çevreye ayrı bir bölüm ayrılmasıdır. III. BYKP de çevreye ayrı bir bölüm ayrılması, ulusal çevre politikasının oluşturulması bakımından önemli bir adım olmuştur. Bu girişimden altı yıl sonra, Türkiye nin çevre politikasının saptanması, ulusal ve uluslararası kuruluşlar arasında gereksinim duyulan eşgüdümün sağlanması ve yürütmeyi denetleme görevini yerine getirmek üzere 1978 yılında Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı kurulmuştur. Stockholm Konferansı sonrasında, dünya kamuoyunda gittikçe artan bir öneme sahip olan çevre konusu, birçok ülkenin anayasa ve/veya diğer düzenlemelerinde yer almıştır [1]. Gelişmiş

2 ekonomilere sahip toplumlarda yaşanan bu gelişmelerin de etkisiyle, 1982 Anayasası nda çevrenin korunmasına yönelik önemli bir adım atılmıştır Anayasası nın 56. maddesinin, "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir." [2] hükmü ile çevre hakkı anayasal bir hak haline getirilmiştir Anayasası nda, çevre hakkının anayasal bir hak olma niteliğini kazanmasından kısa bir süre sonra 2872 sayılı Çevre Kanunu, 9 Ağustos 1983 tarihinde kabul edilerek 11 Ağustos 1983 tarihinde Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun amacını düzenleyen birinci maddesine bakıldığında, kanunun oldukça geniş bir biçimde belirlenen amaçlara sahip olduğu görülmektedir. Söz konusu maddeye göre kanunda [3]: bütün vatandaşların ortak varlığı olan çevrenin korunması ve iyileştirilmesi; arazinin ve doğal kaynakların en uygun biçimde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık, uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması için yapılacak düzenleme ve alınacak önlemler temel amaç olarak belirlenmiştir. 34 maddeden oluşan Çevre Kanunu zaman içinde, esasa fazla dokunulmadan küçük değişiklikler geçirmiştir. Çevre Kanunu nun hazırlandığı dönemde, Türkiye de çevre bilimi ile ilgili birikim ve deneyim, bugünkü düzeyinden çok geride olmakla birlikte, bu kanun, o dönemde yürürlüğe giren kanunların en iyileri arasında yer almaktadır. Kanun un yürürlüğe girdiği tarihte çevre politikası açısından her birisi ileri adımlar olan kirleten öder ilkesi, çevre zararlarının tazmininde kusursuz sorumluluk ilkesi, çevre etki değerlendirmesi gibi kavramların Türk Çevre Hukuku na kazandırılması hep bu kanun ile sağlanmıştır [4]. Çevre Kanunu nun yürürlüğe konmasından bir yıl sonra, 1984 yılında, Başbakanlık Çevre Müsteşarlığı, Çevre Genel Müdürlüğüne dönüştürülmüş olup, bu Müdürlük 1989 yılında ise tekrar Müsteşarlık düzeyine yükseltilmiştir yılında Çevre Bakanlığı nın kurulması, çevre konusuna ülke olarak verilen önemin en somut göstergesi olmuştur. Çevre Bakanlığı nın kurulması, ülkede daha çağdaş çevre politikası oluşturulmasına, çevreye karşı toplumsal bilinç ve duyarlılığın artmasına, ayrıca sanayi sektöründe çevre konularının iyice ön plana çıkmasına vesile olmuştur. 23 yılında ise Çevre ve Orman Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile Çevre Bakanlığı ile Orman Bakanlığı birleştirilmiştir. Son olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nü de bünyesine alan bu Bakanlık, daha güçlü bir yapıya sahip olarak, ülkenin çevre, orman ve su konularındaki politikalarının temel belirleyicisi konumuna gelmiştir. Türkiye nin çevre politikasına yön veren faktörlerden birisi de AB üyelik sürecidir. AB Konseyi nin -11 Aralık 1999 tarihli Helsinki Zirvesinde oybirliği ile AB ye aday ülke olarak kabul ve ilan edilmesinin yanında bir Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) hazırlanması da kararlaştırılmıştır. Bu belgenin, siyasi ve ekonomik kriterler ile AB müktesebatının üstlenilmesine ilişkin çerçeveyi oluşturması öngörülmüştür. Bu gelişmeleri takiben, Türkiye nin kısa ve orta vadede gerçekleştirmesi gereken önceliklerini, ara hedeflerini, siyasi ve ekonomik kriterler ışığında katılım hazırlıklarının koşullarını ve AB müktesebatını üstlenme, uygulama ve hayata geçirmeye ilişkin yükümlülüklerini tanımlayan Türkiye Cumhuriyeti için KOB, 8 Kasım 2 tarihinde AB tarafından kabul edilmiştir. KOB da belirtilen esaslar doğrultusunda Türkiye tarafından hazırlanan ve diğer sektörler ile birlikte çevre alanındaki hedefler ve taahhütlerin ortaya konduğu AB Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Ulusal Program ise 19 Mart 21 tarihinde kabul edilmiştir [5]. Ulusal Programın kabul edilmesiyle, AB ye tam üyelik sürecinde en önemli alanlardan birisi olarak değerlendirilen çevre alanında da, AB Müktesebatına uyumlaştırma çalışmalarına başlanmıştır. Özellikle son çeyrek asırda, yaptığı çalışmalar ve çıkardığı birçok yasal düzenlemeler ile çevre konusuna çok önem vermeye başlayan Türkiye Cumhuriyeti nin çevre politikasının ana hedefi,

3 sürdürülebilir kalkınmayla birlikte çevrenin korunması ve geliştirilmesi olarak belirlenmiştir. Bu politikanın temel ilkesi ise, doğal kaynakların yönetimi, insan sağlığı ve doğal dengenin korunması koşuluyla sürdürülebilir bir kalkınmanın sağlanması ve gelecek kuşaklara yaşanabilir doğal, fiziksel ve sosyal bir çevrenin bırakılmasıdır. [6]. Çevre kirliliğinin sınır tanımayan özelliği gereği, çevre sorunlarının çözümüne ve/veya önlenmesine yönelik yaklaşımların uluslararası alanda işbirliği ile geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Böylece, kuruluşlarda çevreyle ilgili unsurları karar alma süreçlerinin bir parçası haline getirerek, çevre performanslarını sürekli iyileştirmeye yöneltecek ve kaynakların daha verimli kullanımını sağlayacak, ayrıca, uluslararası toplum tarafından da kabul görecek bir çevre yönetim sistemi (ÇYS) standardına olan ihtiyaç ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, sözkonusu ihtiyacı da göz önünde bulunduran Uluslararası Standardizasyon Kuruluşu (ISO), ISO 11 ÇYS standardını 1996 yılında yayınlayarak uluslararası toplumun hizmetine sunmuştur. Uluslararası toplumda yaygın olarak kullanılan bu standart gözden geçirilerek, ISO tarafından 24 yılında tekrar yayınlamıştır. ISO 1 serisini oluşturan standartlar arasında belgelendirmeye esas olan tek standart, ISO 11 ÇYS Standardıdır. Bu standart, dünya genelinde yaygın bir biçimde kullanılmakta olup, her geçen gün daha fazla kuruluş ISO 11 ÇYS Standardı belgesi almaya çalışmaktadır. ISO nun dünya genelinde ISO 11 ÇYS Standardı belgeli kuruluşlar sayısına ilişkin yapmış olduğu araştırma sonuçları [7] Çizelge 1 de sunulmuştur. Çizelge 1 Dünyada ISO 11 ÇYS Standardı Belgeli Kuruluş Sayısının Yıllara Göre Dağılımı BÖLGE Aralık 25 Aralık 26 Aralık 27 Belgeli Kuruluş Sayısı Afrika/Batı Asya Orta ve Güney Amerika Kuzey Amerika Avrupa Uzak Doğu Avustralya/Y.Zelanda Dünya Geneli Toplam Toplam Ülke Sayısı Çizelge 1 den, 25 yılın sonunda dünyada kuruluş ISO 11 ÇYS Standardı belgesine sahipken, bu sayısı 26 sonunda , 27 sonunda ise artarak ye yükselmiştir. Yapılan araştırma sonuçlarına göre, 27 yılı sonu itibariyle dünyada en fazla ISO 11 ÇYS Standardı belgeli kuruluş sayısı Çin dedir. Bu ülkede 3489 kuruluş ISO 11 ÇYS Standardı belgesine sahiptir. İkinci sırada kuruluş ile Japonya, üçüncü sırada ise kuruluş ile İspanya dır. ISO nun yaptığı araştırma sonuçlarına göre [7], Türkiye de 27 yılı sonu itibariyle 12 kuruluşun ISO 11 ÇYS Standardı belgesine sahip olduğu Çizelge 2 de görülmektedir. Çizelge 2 deki verilerden, 27 yılı sonu itibariyle Türkiye de ISO 11 ÇYS Standardı belgeli kuruluş sayısı, 19 AB ülkesinden daha fazla, sadece 8 AB ülkesinden daha az olduğu anlaşılmaktadır. Çizelge deki verileri, ülkelerin ekonomilerinin büyüklükleri, toplam kuruluş sayıları gibi unsurlara bağlı olarak değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım olmakla birlikte, Türkiye deki kuruluşların çevre duyarlılıklarının AB üyesi ülkelerin çoğundan daha fazla olduğu da Çizelge deki verilerden açık olarak görülmektedir.

4 Çizelge 2 Türkiye ve AB Ülkelerinde ISO 11 ÇYS Standardı Belgeli Kuruluş Sayısının Yıllara Göre Dağılımı ÜLKE Aralık Aralık Aralık Aralık Aralık Aralık ÜLKE Belgeli Kuruluş Sayısı TÜRKİYE İspanya Almanya İsveç Avusturya İtalya Belçika Kıbrıs Rum Bulgaristan Letonya 9 1 Çek Litvanya Danimarka Lüksemburg Estonya Macaristan Finlandiya Malta Fransa Polonya Hollanda Portekiz İngiltere Romanya İrlanda Slovakya Bu araştırmanın amacı, çevre yönetim sistemlerini oluşturmuş ve ISO 11 ÇYS Standardı ile belgelendirmiş olan Türkiye deki sanayi kuruluşlarının, bu belgeyi almalarında ekili olan nedenlerin önem derecesini belirlemek ve ISO 11 ÇYS uygulamasının kuruluşları motive eden çevresel konuları içeren faktörler üzerindeki etkisini tespit etmektir. Araştırmanın Kapsamı Yapılan alan araştırmasının ana kütlesi, Türkiye de faaliyet gösterip, ISO 11 ÇYS Standardı ile belgelendirilmiş ve anketin doldurulduğu tarihte belgelerinin geçerliliği devam eden tüm sanayi kuruluşlarıdır. Bu ana kütleyi temsil etmek üzere, sanayi kuruluşlarının yoğun olduğu iller arasından 5 tanesi belirlenmiştir. Bu kapsamda, Adana, Bursa, Gaziantep, Kocaeli ve Mersin illerindeki ISO 11 ÇYS Standardı belgeli sanayi kuruluşları araştırmanın örneklemine dâhil edilmiştir. Bu illerden toplanan adet doldurulmuş Anket Formu, araştırmada istatistikî analize tabi tutularak değerlendirilmiştir. Veri Toplama Yöntemi Alan araştırmasısında veri toplama yöntemi olarak anket çalışması yapılmıştır. Anket formundaki 1- arasındaki sorular, ankete katılan kuruluşların genel özelliklerini belirleme amacına yönelik olarak hazırlanmıştır. Kuruluşların ISO 11 ÇYS Standardı belgesi alamaya karar vermelerinde etkili olan faktörlerin önem derecelerini belirlemeye yönelik ifadelere 11. soruda yer verilmiştir. Ankette 12-2 arasındaki sorular, ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan hammadde, yardımcı madde, enerji, su ve ambalaj malzemesi miktarının azalması üzerinde bir etkisinin olup olmadığı, çevre kirleticilerinde bir azalma sağlayıp sağlamadığı ve diğer çevresel faktörler üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Örneklemden elde edilen doldurulmuş Anket Formları ndaki veriler, Excel Programı vasıtasıyla değerlendirilmiştir. Değerlendirmede, istatistikî analizler yardımıyla bulgulara ulaşılmıştır. Frekans ve yüzde dağılımlar şeklinde elde edilen bulguların özetlenmesinde ise şekil ve çizelge gösterimlerden yararlanılmıştır.

5 Anket Formu 1) İşletmenizin türü: [ ] Özel [ ] Kamu 2) İşletmenizin faaliyette bulunduğu sektör:... 3) İşletmenizin ortaklık yapısı: [ ] % Yerli [ ] Yabancı ortakların payı %5 den az [ ] % Yabancı [ ] Yabancı ortakların payı %5 yada daha fazla 4) İşletmenizin Ölçeği Nedir? [ ] Küçük [ ] Orta [ ] Büyük 5) İşletmenizin faaliyet süresi (yıl): [ ] 1-5 [ ] 6- [ ] [ ] 16 ve üzeri 6) İşletmenizde çalışan sayısı: [ ] 1 49 [ ] [ ] [ ] 5 ve üzeri 7) İşletmeniz hangi piyasalarda satış faaliyetinin bulunmaktadır? [ ] % yurtiçi [ ] %5 den daha azı yurtdışı [ ] % yurtdışı [ ] %5 yada daha fazlası yurtdışı 8) İşletmeniz Avrupa Birliği (AB) ülkelerine satış faaliyetinin bulunmaktadır? [ ] Evet [ ] Hayır 9) İşletmeniz kaç yıldır ISO 11 Çevre Yönetim Sistemi Sertifikasına sahiptir? [ ] -1 [ ] 2-3 [ ] 4-5 [ ] 6 ve üzeri ) ISO 11 ÇYS Sertifikası dışında, işletmenizde aşağıdaki sistem belgelerinden mevcut olanları işaretleyiniz. [ ] ISO 91 [ ] OHSAS [ ] HACCP [ ] ISO 22 [ ] Diğer:... 11) İşletmenizin ISO 11 ÇYS Sertifikası almaya karar vermesinde etkili olan faktörleri önem derecesine göre ( en önemlisi 1 den başlayarak en önemsize doğru) sıralayınız. [ ] Kamuoyu baskısı [ ] Şirket imajını yükseltmek [ ] Doğal çevreyi korumak [ ] Rekabet avantajı sağlamak [ ] Uluslararası alanda ihracatı artırmak [ ] Yasal düzenlemelere uyum sağlamak [ ] Türkiye nin AB ne üyelik sürecindeki gelişmelere uyum sağlamak [ ] İşletmemizde çevre çalışmalarını daha sistematik hale getirmek [ ] Müşterilerin çevre koruma yönündeki taleplerini karşılamak [ ] Enerji tasarrufu, atık azaltma, tekrar kullanma vb. yöntemlerle maliyetleri azaltmak [ ] Diğer (lütfen belirtiniz):. İşletmenizde ISO 11 ÇYS uygulaması ile ilgili aşağıdaki ifadeleri değerlendiriniz (lütfen uygun seçeneği daire içine alınız). 1-Hiç 2-Az miktarda 3-Orta düzeyde 4-Yüksek düzeyde 5-Çok yüksek düzeyde 12) Kullanılan ham madde miktarı azalmıştır ) Kullanılan yardımcı madde (kimyasallar, solventler, vb.) miktarı azalmıştır ) Kullanılan enerji miktarı azalmıştır ) Kullanılan su miktarı azalmıştır ) Oluşan katı atık miktarı azalmıştır ) Oluşan atık su miktarı azalmıştır ) Çıkan hava emisyonu ( CO 2,SO 2,toz, solvent, vb.) miktarı azalmıştır ) Oluşan tehlikeli atık miktarı azalmıştır ) Oluşan gürültü düzeyi azalmıştır

6 Sonuçlar ve Tartışma Anketi cevaplayan kuruluşun faaliyette bulundukları şehirler Şekil 1 de sunulmaktadır. Bu kapsamda, Bursa ve Kocaeli şehirlerinden 12 şer, Adana dan 7, Mersin den 6 ve Gaziantep den 3 sanayi kuruluşu anketi cevaplamıştır. Dağılım ,5 7 6 Bursa Kocaeli Adana Mersin Gaziantep Şehirler 15 Frekans Yüzde Şekil 1 Cevaplanan Anket Formunun Şehirlere Göre Dağılımı 3 7,5 Kuruluşların türü, faaliyette bulundukları sektörler, ortaklık yapıları, ölçekleri, faaliyet süreleri, çalışan sayıları, satış faaliyetinde bulundukları piyasalar, AB ülkelerine satış faaliyetinde bulunup bulunmadıkları, ISO 11 ÇYS Standardı belgesine kaç yıldır sahip oldukları ve ISO 11 ÇYS Standardı dışında sahip oldukları diğer sistem belgeleri ile ilgili bilgiler, sanayi kuruluşları tarafından cevaplandırılan anketlerin analizi sonucunda aşağıdaki gibi elde edilmiştir. Anketi cevaplayan sanayi kuruluşunun tamamı özel sektör kuruluşudur. Böyle bir sonucun çıkması, kamunun sanayi üretimi sektöründen elini çekerek, mevcut sanayi tesislerini özelleştirmesinden, yani kamuya ait az sayıda üretim yapan kuruluş kalmasından kaynakladığı düşünülmektedir. Kuruluşların faaliyette bulundukları sektör dağılımı Çizelge 3 de sunulmuştur. Çizelge den görüleceği üzere, kuruluşların % 25 i otomotiv sektöründe, %25 i de kimya, petrol ürünleri, lastik ve plastik sektöründe yer almaktadır. Marmara bölgesinde yoğunlaşan bu sektörlerin, alan araştırmasına katılımının yüksek olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu sektörlere ilişkin sonuçların Türkiye yi temsil etme düzeyi artmaktadır. Cevaplanan anketin %5 sini oluşturan bu iki sektörde çevre kirliliği oluşturma potansiyeli yüksek olmakla beraber, bu sektörlerin ÇYS oluşturmuş olmaları önemli bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Çizelge 3 Kuruluşların Faaliyette Bulundukları Sektörlerin Dağılımı Sektör Frekans Yüzde (%) Otomotiv 25, Kimya, petrol ürünleri, lastik ve plastik 25, Gıda, içki ve tütün 6 15, Taş ve toprağa dayalı 5 12,5 Enerji 3 7,5 Metal eşya, makine, teçhizat, mesleki aletler 2 5, Tekstil 2 5, Kâğıt, kâğıt ürünleri ve basım 1 2,5 Diğer 1 2,5 Toplam,

7 Kuruluşların ortaklık yapısının dağılımı Şekil 2 de sunulmuştur. Şekil den görüleceği üzere kuruluşların %55 i tamamen yerli sermayenin elinde bulunmakta, %17,5 i ise tamamen yabancı sermayelidir. Yabancı ortaklı kuruluşlarında, yabancı sermaye payının %5 veya daha fazla olduğu kuruluşların oranı %15 dir. Anketi cevaplayan sanayi kuruluşlarının yarıdan fazlası tamamen yerli sermayeye ait olmakla birlikte, kuruluşların %45 nde yabancı sermaye payının olması, Türkiye de tamamen yabancı veya yabancı ortaklı sanayi kuruluşu sayısının artmakta olduğunu göstermektedir. Sermayenin sınır tanımayarak küreselleşmesinin ivme kazandığı bir dönemde ve dünyadaki trende paralel olarak serbest piyasa ekonomisinin başarı ile uygulanmaya çalışıldığı Türkiye de, yabancı ortaklı sanayi kuruluşu oranının yüksek çıkması normal bir durum olarak değerlendirilmektedir. Dağılım ,5 12, % Yerli % 5 < Yerli % Yabancı %5 Yabancı Ortaklık Yapısı Şekil 2 Kuruluşların Ortaklık Yapısının Dağılımı Frekans Yüzde Kuruluşların ölçek dağılımında dikkat çekici husus, kuruluşlardan hiçbirisinin küçük boy işletme olmamasıdır. Alan araştırması sonuçları, kuruluşların %22,5 nin orta, %77,5 nin ise büyük ölçekli kuruluş olduğunu göstermektedir. Anketin dörtte üçünden fazlasının büyük ölçekli kuruluşlar tarafından doldurulmuş olması, anket sonuçlarının güvenilirliğini artıran bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Kuruluşların faaliyet sürelerinin dağılımıda en önemli husus, kuruluşların %84,2 sinin 16 yıl veya daha fazla süre faaliyette bulunuyor olmalarıdır. yıldan daha uzun süre faaliyette bulunan kuruluşların oranı ise %92,1 dir. Özellikle büyük ölçekli sanayi kuruluşları ve uzun süre faaliyet gösteren kurumsallaşmış işletmelerin ISO 11 ÇYS uygulamalarını benimsedikleri sonucu ortaya çıkmaktadır Alan araştırması kapsamında sanayi kuruluşlarındaki çalışan sayılarının incelenmesi, ISO 11 ÇYS Standardı belgesi edinme ile kuruluşlarda çalışan sayısı arasında bir ilişkinin olup olmadığının tespit edilmesine yöneliktir. Şekil 3 den de görüleceği üzere, cevaplanan anketlerden elde edilen bulgular, kuruluşlarda çalışan sayısı arttıkça ISO 11 ÇYS Standardı belgesine sahip olma oranın da arttığını göstermektedir. Dağılım Frekans Yüzde Çalışan Sayısı Şekil 3 Kuruluşlarda Çalışan Sayılarının Dağılımı

8 Şekil 4 den görüleceği üzere, ürünlerini tamamen iç piyasaya satan kuruluşların oranı sadece % dur. Kuruluşların % nın satışlarının yarıdan fazlasını yurtdışına yaptığı, kuruluşların % 9 nının ise yurtdışına satış faaliyetinde bulunduğu göz önüne alındığında, daha çok yurtdışına satış faaliyetinde bulunan kuruluşların ISO 11 ÇYS Standardı belgesi edinme eğiliminde olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu durum, yurtdışındaki müşterilerin çevreye duyarlı bir üretim yapıldığını kuruluşlardan belgelendirmelerini talep ettikleri şeklinde yorumlanabilir. Dağılım % Yurtiçi %5 < Yurtiçi %5 Yurtdışı % Yurtdışı Satış Piyasası 16 Frekans Yüzde Şekil 4 Kuruluşların Satış Faaliyetlerinin Piyasalara Göre Dağılımı Kuruluşlara kaç yıldır ISO 11 ÇYS Standardı belgesine sahip olduklarının sorunun değerlendirilmesinde kuruluşların % 5 den fazlasının 6 yıl veya daha uzun süreli, %74,4 ünün ise 3 yıldan daha uzun süreli ÇYS Standardı belgesine sahip olduğu belirlenmiştir. Çizelge 4 de sektör bazında kuruluşların ISO 11 ÇYS Standardı belgesi ile birlikte sahip oldukları diğer yönetim sistemi standardı belgelerinin frekans dağılımı sunulmuştur. Çizelgeden, kuruluşların büyük çoğunluğunun hem ISO 91 Kalite Yönetim Sistemi hem de TS 181 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS) belgesine sahip oldukları anlaşılmaktadır. Çizelge de dikkat çeken sonuçlardan birisi de gıda, içki ve tütün sektöründe yer alan 5 kuruluşun tamamının ISO 91, TS 181 OHSAS ve ISO 22 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi belgelerine birlikte sahip olmalarıdır. Çizelge 4 ISO 11 ÇYS Dışında Kuruluşların Sahip Oldukları Sistem Belgeleri SEKTÖR ISO 91 TS 181 ISO 22 FREKANS ISO/TS ISO 271 EMAS Otomotiv Kimya, petrol ürünleri, lastik ve plastik Gıda, içki ve tütün Taş ve toprağa dayalı Enerji Metal eşya, makine, teçhizat, mesleki aletler Tekstil Kâğıt, kâğıt ürünleri ve basım Diğer Toplam 38 Kuruluş Sayısı

9 Anket formunun 11. sorusu, anketi cevaplayan sanayi kuruluşlarının ISO 11 ÇYS Standardı belgesi almaya karar vermelerinde etkili olan faktörlerin önem derecelerini tespit etme amacına yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda, araştırmaya katılan kuruluşlardan ISO 11 ÇYS Standardı belgesi almaya karar vermelerinde etkili olan faktörleri, en önemlisi için 1 den başlayarak sıralamaları istenmiştir. Değerlendirme esnasında, kuruluşların yapmış oldukları sıralamada en önemli gördükleri faktöre, en önemsize ise 1 puan verilerek her bir faktörün ham puan değerlerinin toplamı bulunmuştur. Daha sonra tüm ham puanların toplamı içinde her bir faktörün yüzdelik değeri hesaplanmıştır. Doğal çevreyi korumak 16,8 ISO 11 ÇYS Standardı Belgesi Almada Etkili Olan Faktörler Yasal düzenlemelere uyum sağlamak İşletmemizde çevre çalışmalarını daha sistematik hale getirmek Enerji tasarrufu, atık azaltma, tekrar kullanma vb. yöntemlerle maliyetleri azaltmak Şirket imajını yükseltmek Müşterilerin çevre koruma yönündeki taleplerini karşılamak Rekabet avantajı sağlamak Uluslararası alanda ihracatı artırmak Türkiye nin AB ne üyelik sürecindeki gelişmelere uyum sağlamak 4,8 6,8 7,7 9,1 13,8 13,4 13, 11,6 Kamuoyu baskısı 3, % Dağılım Şekil 5 Kuruluşların ISO 11 Belgesi Alma Nedenlerinin Yüzde Dağılımı Şekil 5 de görüleceği üzere, doğal çevreyi korunmak %16,8 lik bir değerle kuruluşların ISO 11 ÇYS Standardı belgesi alma kararlarında etkili olan en önemli faktör olarak belirtilmiştir. Bu faktör, Nemli nin [8] yapmış olduğu alan araştırmasında ilk üç faktör arasına girememiş, Mındıkoğlu nun [9] yapmış olduğu alan araştırmasında ise en önemli üçüncü faktör olmuştur. Bu bakımdan, yapılan çalışmada doğal çevreyi korunmak faktörünün ilk sırada yer alması, son dönemlerde Türkiye deki sanayi kuruluşlarında çağdaş çevre bilincinin gelişerek, çevreyi koruma adına gönüllük esasına dayanan uygulamaları benimsemeye başladıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Yasal düzenlemelere uyum sağlamak ikinci önemli faktör olarak nitelendirilmiştir. Bu sonuç, ISO 11 ÇYS uygulamasının yasal düzenlemelere uyumu kolaylaştırdığını ortaya koymaktadır. ISO 11 ÇYS uygulamasının temel hedeflerinden birisi olan, çevre çalışmalarını daha sistematik hale getirmek en yüksek üçüncü puanı almıştır. Enerji tasarrufu, atık azaltma, tekrar kullanma vb. yöntemlerle maliyetleri azaltmak faktörünün yüzdelik puanının ikinci ve üçüncü sırada önemli görülen faktörlere çok yakın olması, üzerinde önemle durulması gereken hususlardan birisidir. Çünkü kuruluşlar her ne kadar doğal çevreyi koruma adına gönüllü olarak ISO 11 ÇYS

10 uygulaması yapsalar da, kendilerine doğrudan veya dolaylı olarak olumlu bir katkı sağlamayacak bir uygulamayı benimsemeleri oldukça zordur. Bu sonucu, ISO 11 ÇYS uygulamasının çeşitli şekillerde maliyet tasarrufu sağlayarak, kuruluşlara olumlu bir katkı sağladığı şeklinde yorumlamak mümkündür. Sanayi kuruluşlarının ISO 11 ÇYS Standardı belgesi almaya karar vermelerinde en etkisiz faktörün %3 le kamuoyu baskısı olması dikkat çeken hususlardan birisidir. Bu sonucu iki şekilde yorumlamak mümkündür. Birincisi, kuruluşların çevreyi koruma adına yaptıkları çalışmalara kamuoyunun duyarsız kaldığıdır. Ancak, son dönemlerde Türkiye de çevre konusuna verilen önem göz önüne alındığında, kamuoyunun çevre konularına duyarsız kaldığı şeklindeki bir değerlendirmeyi kabul etmek mümkün değildir. Bu durumda, kamuoyu baskısı nın en etkisiz faktör olmasını, kamuoyunun çevreyi koruma konusunda kuruluşlar üzerinde yeterli düzeyde baskı unsuru oluşturamadığı şeklinde yorumlamak mümkündür. Anket formundaki 12-2 arasındaki sorularında 5 li derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Hiç, az miktarda, orta düzeyde, yüksek düzeyde ve çok yüksek düzeyde şeklinde derecelendirilen 12-2 arasındaki sorular, ISO 11 ÇYS uygulamasının kuruluşlarda çevresel konuları içeren faktörler üzerindeki etkisini tespit etmeye yönelik olarak hazırlanmıştır. Kuruluşlar tarafından sorulara verilen cevapların analizinde, öncelikle her bir soruya tüm kuruluşların vermiş oldukları cevapların 5 li derecelendirme ölçeğinde yüzdelik dağılımı çıkarılmıştır. Daha sonra, her bir soruya verilen cevapların aritmetik ortalaması ile alt ve üst güvenilirlik değerleri hesaplanmıştır. Son olarak, her bir sektörün sorulara vermiş olduğu cevapların ortalaması hesaplanmıştır. Sorulara verilen cevapların özetlenmesi ve yorumlanmasını kolaylaştırmak üzere, yüzde dağılımı gösteren histogramlardan ve güvenilirlik sınırlarına göre sektör ortalamalarının dağılımını gösteren şekillerden yararlanılmıştır. ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan hammadde miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımı Şekil 6 (a) da ve Ortalama ± %95 Güvenilirlik sınırına göre sektör ortalamalarının dağılımı ise Şekil 6 (b) de sunulmaktadır. Şekil 6 (a) da görüldüğü üzere, kuruluşların %38,5 i ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan hammadde miktarının azalması üzerindeki etkisinin az olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, kuruluşların %48,8 i hammadde miktarındaki azalmanın orta, yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. 6 (b) den, kimya, gıda, çimento ve metal sektörlerindeki kuruluşların verdikleri cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları içerisinde yer aldığı, otomotiv sektöründe verilen cevapların ise üst güven sınırına çok yakın olduğu görülmektedir. Verilen tüm cevapların ortalaması, ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan hammadde miktarının azalması konusunda az ve orta düzeyin arasında bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. ISO 11 ÇYS Uygulamasının Kullanılan Yardımcı Madde Miktarının Azalması Üzerine Etkisinin araştırıldığı anket sorusunda kuruluşların %33,3 ü ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan yardımcı madde miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde, %33,3 ü de az düzeyde olduğunu belirtmiştir. Kuruluşların %3,8 i yardımcı madde miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. Metal, kâğıt ve tekstil sektöründe verilen cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları dışında olduğu belirlenmiştir. Güvenilirlik sınırları içerisinde yer alan otomotiv ve gıda sektörleri, kullanılan yardımcı madde miktarındaki azalmanın orta düzeyin üzerinde gerçekleştiğini belirtmiştir. Verilen tüm cevapların ortalaması, bu uygulamanın, kuruluşların üretim faaliyeti sırasında kullandıkları yardımcı madde miktarının azalması üzerine orta düzeyde bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.

11 % Dağılım ,8 38,5 3,8 15,4 (a) Hiç Az Orta Yüksek Ç. Yüksek Derecelendirme Ölçeği 2,6 Sektör Ortalamaları (b) Sektör Ortalama Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı Otomotiv Kimya Gıda Çimento Enerji Metal Tekstil Kağıt Diğer Ortalama Standart Sapma Güvenilirlik (μ=,5) Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı 2,564,995,38 2,256 2,872 Şekil 6 ISO 11 ÇYS Uygulamasının Kullanılan Hammadde Miktarının Azalması Üzerine Etkisi: (a) Cevapların Yüzde Dağılımı, (b) Güvenilirlik Sınırlarına Göre Sektör Ortalamalarının Dağılımı ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan enerji miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımı Şekil 7 (a) da ve Ortalama ± %95 Güvenilirlik sınırına göre sektör ortalamalarının dağılımı ise Şekil 7 (b) de görülmektedir. Şekil 7 (a) da görüldüğü üzere, kuruluşların %45 i ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan enerji miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde olduğunu belirtmiştir. Şekil 7 (b) den, otomotiv, kimya, gıda ve enerji sektöründe verilen cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları içinde olduğu görülmektedir. Verilen tüm cevapların ortalaması, ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan enerji miktarının azalması konusunda orta düzeyin üzerinde bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, enerji elde edilmesi veya kullanılması süreçlerinde meydana gelen çevresel etkilerin azaltılması bakımından ISO 11 ÇYS uygulamasının önemli ve olumlu bir etkisi olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, kuruluşlarda maliyeti yüksek olan enerjinin, 11 ÇYS uygulaması ile kullanım miktarının azaltılması, maliyet tasarrufuna neden olacağını göstermektedir. ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan su miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımından, kuruluşların %35 i ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan su miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde, %45 i ise kullanılan su miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. Tüm kuruluşlar tarafından verilen cevapların % 35 i güvenilirlik sınırları içerisinde kalmıştır. Otomotiv, kimya, gıda ve enerji sektöründe verilen cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları içinde olduğu belirlenmiştir. Verilen tüm cevapların ortalaması,

12 ISO 11 ÇYS uygulamasının kullanılan su miktarının azalması konusunda orta düzeyin üzerinde bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. ISO 11 ÇYS uygulamasının su ve enerji tasarruflarına olan etkisinin sektörel dağılımlarının birbirine yakın değerler olarak saptanmıştır. % Dağılım , 12,5 45, 35, Hiç Az Orta Yüksek Ç. Yüksek Derecelendirme Ölçeği 7,5 (a) Sektör Ortalamaları (b) Sektör Ortalama Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı Otomotiv Kimya Gıda Çimento Enerji Metal Tekstil Kağıt Diğer Ortalama Standart Sapma Güvenilirlik (μ=,5) Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı 3,375,87,25 3,125 3,625 Şekil 7 ISO 11 ÇYS Uygulamasının Kullanılan Enerji Miktarının Azalması Üzerine Etkisi: (a) Cevapların Yüzde Dağılımı, (b) Güvenilirlik Sınırlarına Göre Sektör Ortalamalarının Dağılımı ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan katı atık miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımı Şekil 8 (a) da ve Ortalama ± %95 Güvenilirlik sınırına göre sektör ortalamalarının dağılımı ise Şekil 8 (b) de sunulmaktadır. Şekil 8 (a) da görüldüğü üzere, kuruluşların %35 i ISO 11 ÇYS uygulamasının katı atık miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde olduğunu, kuruluşların %52,5 i ise oluşan katı atık miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiş olması dikkat çekici bir sonuçtur. Şekil 8 (b) deki dağılımından, çimento ve diğer olarak adlandırılan sektör dışındaki tüm sektörlerin güvenilirlik sınırları içinde veya üst güvenilirlik sınırına çok yakın olduğu görülmektedir. Verilen tüm cevapların ortalaması, ISO 11 ÇYS uygulamasının katı atık oluşumunu yüksek düzeye yakın oranda azalttığını ortaya koymaktadır. Bu durumun, ISO 11 ÇYS uygulaması ile geri kazanım, yeniden kullanım gibi katı atık oluşumunu azaltıcı uygulamaların kuruluşlarca başarılı bir şekilde uygulanmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan atık su miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımı, kuruluşların %45 i ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan atık su miktarının azalması üzerindeki etkisinin yüksek düzeyde gerçekleştiğini belirtmektedir. Bu durumun, ISO 11 ÇYS uygulaması ile daha az atık su

13 oluşturan proseslerin seçilmesi ve daha temiz teknolojilerin kullanılmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. % Dağılım (a) 35, 3, 22,5, 2,5 Hiç Az Orta Yüksek Ç. Yüksek Derecelendirme Ölçeği Sektör Ortalamaları Ortalama Standart Sapma Sektör Güvenilirlik (μ=,5) Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı 3,6 1,33,32 3,28 3,92 (b) Ortalama Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı Otomotiv Kimya Gıda Çimento Enerji Metal Tekstil Kağıt Diğer Şekil 8 ISO 11 ÇYS Uygulamasının Oluşan Katı Atık Miktarının Azalması Üzerine Etkisi: (a) Cevapların Yüzde Dağılımı, (b) Güvenilirlik Sınırlarına Göre Sektör Ortalamalarının Dağılımı ISO 11 ÇYS uygulamasının çıkan hava emisyonu miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusuna tüm kuruluşlar tarafından verilen cevaplarının yüzde dağılımı Şekil 9 da görülmektedir. 5 % Dağılım 3 2 5, 15, 35, 32,5 12,5 Hiç Az Orta Yüksek Ç. Yüksek Derecelendirme Ölçeği Şekil 9 ISO 11 ÇYS Uygulamasının Çıkan Hava Emisyonu Miktarının Azalması Üzerine Etkisi

14 Şekil 9 dan görüldüğü üzere, kuruluşların %35 i ISO 11 ÇYS uygulamasının çıkan hava emisyonu miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde, %45 i ise çıkan hava emisyonu miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. Çimento ve diğer olarak adlandırılan sektör dışındaki kuruluşlarca verilen cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları içinde olduğu, tüm cevapların ortalaması, ISO 11 ÇYS uygulamasının çıkan hava emisyonu miktarının azalması konusunda orta düzeyin biraz üzerinde bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bunun, ISO 11 ÇYS uygulaması sonucu daha az hava emisyonu oluşturan proseslerin seçilmesi, daha temiz teknolojilerin kullanılması ve temiz enerji kaynağı kullanılmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan tehlikeli atık miktarının azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusunda tüm kuruluşların cevaplarının yüzde dağılımından, kuruluşların %32,5 i ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan tehlikeli atık miktarının azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde, %5 si ise oluşan tehlikeli atık miktarındaki azalmanın yüksek veya çok yüksek düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan gürültü düzeyinin azalması üzerine etkisinin araştırıldığı anket sorusunda tüm kuruluşların cevaplarının yüzde dağılımı Şekil (a) ve verilen cevapların Ortalama ± %95 Güvenilirlik sınırına göre sektör ortalamalarının dağılımı ise Şekil (b) de görülmektedir. % Dağılım ,5 2,, 25, Hiç Az Orta Yüksek Ç. Yüksek Derecelendirme Ölçeği 2,5 (a) Sektör Ortalamaları (b) Sektör Ortalama Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı Otomotiv Kimya Gıda Çimento Enerji Metal Tekstil Kağıt Diğer Ortalama Standart Sapma Güvenilirlik (μ=,5) Alt Güven Sınırı Üst Güven Sınırı 2,85 1,27,318 2,532 3,168 Şekil ISO 11 ÇYS Uygulamasının Oluşan Gürültü Düzeyinin Azalması Üzerine Etkisi: (a) Cevapların Yüzde Dağılımı, (b) Güvenilirlik Sınırlarına Göre Sektör Ortalamalarının Dağılımı

15 Şekil (a) da görüldüğü üzere, kuruluşların % ı ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan gürültü düzeyinin azalması üzerindeki etkisinin orta düzeyde gerçekleştiğini ifade etmiştir. ISO 11 ÇYS uygulaması ile oluşan gürültünün orta düzeyde azaldığını belirten kuruluşların cevapları güvenilirlik sınırları içerisinde yer almaktadır. (b) deki dağılımından, otomotiv, kimya, gıda ve diğer olarak adlandırılan sektörlerdeki kuruluşlarca verilen cevapların ortalamasının güvenilirlik sınırları içinde olduğu görülmektedir. Verilen tüm cevapların ortalaması, ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan gürültü düzeyinin azalması konusunda orta düzeyin biraz altında bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, ISO 11 ÇYS uygulamasının oluşan gürültü düzeyinin azaltılması üzerinde yeterli derecede etkili olmadığı şeklinde değerlendirilebilir. Kaynaklar [1] Şafak, S., Çevre Kanunu ve Yönetmelikleri, Çevre ve Sanayi Semineri, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu, 25 Kasım, s , Bursa, 25. [2] <www.tbmm.gov.tr>, Alındığı Tarih: [3] Özdek, Y., İnsan Hakkı Olarak Çevre Hakkı, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları, No.249, Ankara, 1993 [4] Erim, R., Çevre İle İlgili Hukuksal Düzenlemeler, Türkiye de Çevrenin ve Çevre Korumanın Tarihi Sempozyumu, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, 7-8 Nisan, s , İstanbul, 2. [5] <www.did-cevreorman.gov.tr>, Alındığı Tarih: [6] Aracıoğlu, B. ve Tatlıdil, R., Tüketicilerin Satın Alma Davranışında Çevre Bilincinin Etkileri, Ege Akademik Bakış, 9 (2), s , 29. [7] <http://www.iso.org/iso/survey27.pdf>, Alındığı Tarih: [8] Nemli, E., Çevreye Duyarlı İşletmecilik ve Türk Sanayinde Çevre Yönetim Sistemi Uygulamaları, Doktora Tezi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2. [9] Mındıkoğlu, B., ISO 11 ÇYS Standardı: İşletmelerin Karşılaştıkları Problem ve Zorluklar Üzerine Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 27.

ISO 14001 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri

ISO 14001 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri ISO 141 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri 1. Serdar K. YAVUZ a, 2. Hasan TOĞRUL b,*, 3. Belkıs ÖZKARA c a Çevre ve Orman Bakanlığı Dış İlişkiler ve AB Dairesi

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere olan

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2015 Ağustos 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

ESKİŞEHİR SANAYİ ODASI

ESKİŞEHİR SANAYİ ODASI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım : 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 77 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %13 üne karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2015 Eylül 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları ÇEVKO Vakfı ORGANİK KATI ATIKLAR A M B A L A J A T I K L A R I N I N K O N T R O L Ü Y Ö N E T M E L İ Ğ İ AMBALAJ ATIKLARI Ambalaj Direktifi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 Ankara 2014 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 Ankara 2014 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 Ankara 2014 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

2010 Yılı Sonu İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 7%

2010 Yılı Sonu İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 7% EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım : 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 66 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %11 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Türk Standardları Enstitüsü (TSE), tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen bir kamu kuruluşudur. Türk Standardları Enstitüsü nün Görevleri: Standart Hazırlama,

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA

Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA Dış Ticaretin Gelişimi Bölgesel Yaklaşımlar Anket Sonuçları AVRUPA I. Ticaret Müşavirleri Konferansı 25-30 Nisan 2011 28 Nisan 2011 TİM Dış Ticaret Kompleksi Fırsatlar Bölgenin potansiyeli en yüksek pazarı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR

PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR PERAKENDE GÜVEN ENDEKSİ MAYIS 2015 PERAKENDEDE İŞLER DURGUN ANCAK İYİMSER BEKLENTİLER SÜRÜYOR TEPE, mayıs ayında yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre işlerin durumu, Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 İçerik Entelektüel Varlık Yönetimi Avrupa İnovasyon Değerlemesi İstanbul Sanayi Odası - Genel Bilgiler Avrupa İşletmeler Ağı

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

TÜRKİYE. PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 2010 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 2011 YILI BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci Genel Müdür

TÜRKİYE. PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 2010 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 2011 YILI BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci Genel Müdür TÜRKİYE PLASTİK AMBALAJ SEKTÖRÜ 21 YILI DEĞERLENDİRMESİ ve 211 YILI BEKLENTİLERİ Barbaros Demirci Genel Müdür Firma Sayısı : Plastik ambalaj sektöründe 1152 firma mevcut olup, firmaların % 86 sı 1 şehirde

Detaylı

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu 2 BAŞARI GÜVEN TECRÜBE BİLGİ TEKNOLOJİ Plast Eurasia İstanbul Avrasya Plastik Sektörünün Buluşma Noktası T 10 Salon 98.000 m2 S Avrasya nın En Büyüğü SAYISAL

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği 7. ULUSAL KIRMATAŞ SEMPOZYUMU Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği Ergin ARIOĞLU Onursal Başkan 5-6 MART 2015 Sheraton Hotel Maslak / İstanbul 1 1996 yılında TMMOB Maden Mühendisleri

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 56 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %9 una karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU KASIM 2015 Kasım 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Kasım Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim?

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Hayır. Türkiye de patent başvurusu yapmakla ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Sadece, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye nin de dahil olduğu 38 Avrupa ülkesi tarafından kabul edilen ve ayrıca

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2 Hazırlayan: Müge ÇAKAR İÇİNDEKİLER 1. AB- TÜRKİYE SON DAKİKA 1.1. AB-Türkiye İlişkileri nde Kıbrıs 2. AB den ÖNEMLİ BAŞLIKLAR 2.1. Avrupa Birliği nde Tarihi Genişleme AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2015 Aralık 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2016 Mayıs 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 2014-2015 ÖĞRETİM YILI ERASMUS+ STAJ HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU KILAVUZU SON BAŞVURU TARİHİ 30 MART 2015 1 Erasmus Stajı Nedir? Staj, bir yararlanıcının programa katılan

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU OCAK 2016 Ocak 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ Bilindiği üzere; Belçika, Federal Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg tarafından, 1951 yılında Paris te imzalanan bir Antlaşma ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT)

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2016 Mart 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası

Detaylı

KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı.

KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı. KASIM AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER SİYASİ GELİŞMELER Türkiye nin AB ye üyelik müzakereleri çerçevesinde 22 Nolu fasıl müzakereye açıldı. AB ile üyelik müzakerelerinde üç yıllık aradan sonra, 22. Fasıl müzakereye

Detaylı

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU Erasmus+ Programı dâhilinde, Ankara Ticaret Odası Koordinatörlüğünde 12 Üniversitenin katılımıyla oluşan Yeni İş Tecrübeleri için Ankara Konsorsiyumu (YİTAK) Projesi,

Detaylı

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! Erasmus+ Okul Okul Eğitimi Programı AMAÇLARI Eğitimde kaliteyi artırmak, Program ülkeleri okullar ve eğitim personeli arasında işbirliğini güçlendirmek Erasmus+ Okul Hedef

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI

İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI İZMİR TİCARET ODASI TÜRKİYE VE DÜNYADA ALACAK SİGORTASI HAZIRLAYAN: EKİN SILA ÖZSÜMER AB VE ULUSLARARASI ORGANİZAYONLAR MASASI UZMAN YARDIMCISI 1 TİCARİ ALACAK SİGORTASI Ticari alacak sigortası, alıcılar

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2016 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2016 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2016 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 11 Ocak 2016 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "İhracat ve İthalatta Firma Algısı" Dış

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

İKV DEĞERLENDİRME NOTU

İKV DEĞERLENDİRME NOTU 113 Şubat 2015 İKV DEĞERLENDİRME NOTU TÜM AB VATANDAŞLARI İÇİN VİZESİZ TÜRKİYE Deniz SERVANTIE İKV Uzman Yardımcısı Deniz SERVANTIE 27 Ekim 2014 İKTİSADİ KALKINMA VAKFI www.ikv.org.tr TÜM AB VATANDAŞLARI

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ Aralık 2010 YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER Sayfa no Tablolar Listesi ii 1) Uluslararası Doğrudan Yatırım

Detaylı

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay 2014-2015 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ERASMUS+ ÖĞRENİM HAREKETLİLİĞİ 1 Erasmus+ Programı Erasmus programı, yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile işbirliği yapmalarını tevsik etmeye yönelik bir Avrupa Birliği

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 12 Ocak 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "İhracat ve İthalatta Firma Algısı" Dış

Detaylı

BİNEK OTOMOBİL HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 2010

BİNEK OTOMOBİL HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 2010 BİNEK OTOMOBİL VE HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 21 BİNEK OTOMOBİL VE HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI Türkiye Otomotiv pazarında 21 yılı Ocak-Mart dönemi binek ve hafif ticari araç toplam pazarı 13.36 adet

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

SON ÜÇ YILDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ

SON ÜÇ YILDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ SON ÜÇ YILDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ MEHMET KARAKUŞ 11 ARALIK 2015 Adana Sanayi Odası Son Üç Yılda Adana İline Verilen Yatırım Teşvik Belgeleri-Özet Türkiye nin 2023 vizyonu ile üretim,

Detaylı

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 1. AVRUPA TOPLULUKLARI 1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nun kurulması yönündeki ilk girişim, 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI SUNUM PLANI Erasmus artı( +) Programı Nedir? Erasmus artı (+) Programının Amacı? Programa Kapsamındaki Ülkeler Program Kapsamında

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU. Ocak, 2012

2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU. Ocak, 2012 2012 ÜCRET ARTIġI ARAġTIRMASI RAPORU Ocak, 2012 ARAġTIRMA HAKKINDA 2012 Aralık ayında PERYÖN web sayfasında yer alan, Dernek üyeleri ve iletişim veri tabanında bulunan yaklaşık 25.000 kişiye iletilen on-line

Detaylı

01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 04 01 05 10 04 Almanya 13 01 01 70 01 186 69 135 161 Avustralya 01 01 Avusturya 01 09

Detaylı

HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23

HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23 HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçen yıla göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Konya Hizmetler Sektörü

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 4. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 4. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 4. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 12 Ekim 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "İhracat ve İthalatta Firma Algısı" Dış

Detaylı

Emtia Fiyatları No 27 Ağustos 2014. Avrupa Birliği 28. Dünya. Tarımsal Emtia Fiyatları - Ağustos 2014

Emtia Fiyatları No 27 Ağustos 2014. Avrupa Birliği 28. Dünya. Tarımsal Emtia Fiyatları - Ağustos 2014 Emtia Fiyatları No 27 Ağustos 2014 AB Komisyonu nun tarımsal emtia fiyat bülteninin İSTİB tarafından yapılan çevirisidir. Tarımsal Emtia Fiyatları - Ağustos 2014 Yayın tarihi: 19.09.2014 Avrupa Birliği

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67

HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67 HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67 PERAKENDECİ GELECEKTEKİ BELİRSİZLİKTEN TEDİRGİN TEPE, temmuz ayında bir önceki aya ve geçen yıla göre azaldı. Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden sipariş ve satış beklentileri,

Detaylı

2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu

2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu 2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu Öğrenci Seçim Takvimi 20 Şubat 8 Mart 2012: Adayların online başvuru sürecini

Detaylı