PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU"

Transkript

1 PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU JİNEKOPATOLOJİ ÇALIŞMA GRUBU JİNEKOLOJİK SPESMENLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, ÖRNEKLENMESİ ve RAPOR EDİLMESİ STANDARTLARI REHBERİ

2 NEDEN BU REHBERE GEREK DUYULDU VE NASIL OLUŞTURULDU? Bu rehber jinekolojik materyalleri değerlendiren tüm patologların makroskopik değerlendirme, örnekleme ve rapor oluşturma aşamasında standardizasyonu sağlamak amacı ile oluşturulmuştur. Burada amaç Türkiye de, özellikle jinekolojik tümörlerde tedavi için gerekli tüm parametreleri içeren standart bir patoloji raporunun oluşturulmasını sağlamaktır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere jinekopatoloji ile yakından ilgilenen patologlar bir araya gelerek tüm dünyadaki örnekleri, her katılımcının deneyimini, Türkiye nin öznel koşulları ile harmanlayarak bu rehberi oluşturduk. Farklı zamanlarda Antalya, İzmir ve İstanbul da yapılan toplantılarda rehberlerde yer alan konuların her boyutunu tartışarak sonuca ulaşmaya çalıştık. Bu rehberin en önemli özelliği yaşayan bir rehber olmasıdır, çünkü sadece birkaç kişi tarafından literatür bilgileri doğrultusunda hazırlanmadı, herkesin günlük uygulamaları ve deneyimini göz önüne alarak ortak bir uygulama ve ortak bir dil oluşturulmaya çalışıldı. Ayrıca jinekoonkologların da görüşleri alınarak rehber son haline kavuşturuldu. Bu çalışmada sadece jinekolojik materyallerin makroskopik değerlendirmeleri değil, Türkiye de yaşanan sorunlar ön plana alınarak, klinisyene düşen sorumluluklar, jinekopatolojide intraoperatif değerlendirme ve immünohistokimya kullanımı da ana hatları ile değerlendirildi. Bu çalışmanın Türkiye deki önemli bir açığı kapatacağı ve ortak dil oluşumu ve standart bir patoloji raporu oluşturulmasında önemli kaynak olacağı kanısındayız. Bu çalışmada grafik çizimlerinde bize yardımcı olan Erkan Kurt ve bilimsel katkılarını ve rehberin basılmasında yardımlarını esirgemeyen Jinekolojik Onkoloji derneği başkanı Prof.Dr. Ali Ayhan a da teşekkürü bir borç biliriz. Her üründe olabileceği gibi bizlerin de mutlaka eksikleri ve hataları vardır. Aynı zamanda tıp gibi dinamik bir bilim dalında sürekli yenilenme esastır. Hatalarımızı ve eksiklerimizi ancak yeni çalışmalar ile sizlerle birlikte sürekli yenileyerek giderebiliriz. Patoloji Dernekleri Federasyonu Jinekopatoloji Çalışma Grubu adına Dr. Şeyda Karaveli Dr. Alp Usubütün

3 HAZIRLAYANLAR Dr.Sema Baykara Dr.Dilek Bülbül Dr.Zerrin Calay Dr.Funda Eren Dr.Derya Gümürdülü Dr.Sennur İlvan Dr.Şeyda Karaveli Dr.Meral Koyuncuoğlu Dr.Necmettin Özdemir Dr.Elif Peştereli Dr.Sıtkı Tuzlalı Dr.Emine Çağnur Ulukuş Dr.Alp Usubütün Dr.Ekrem Yavuz Dr.Osman Zekioğlu Dr.Handan Zeren

4 NASIL KULLANACAĞIZ *Jinekolojik Biyopsilerde Klinisyenin Sorumluluğu : Bu bölümde özellikle klinisyen ile patologlar arasında sık yaşanan sorunlara değinilmiş ve bu sorunların aşılmasına yönelik olarak özellikle klinisyenlere öneriler iletilmiştir. *Jinekolojik Patolojide İntraoperatif Konsültasyon (Frozen Section): Bu bölümde özellikle intraoperatif konsültasyon endikasyonlarının üzerinde durulmuştur. Ayrıca intraoperatif konsültasyonda sorun yaşanan alanlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Frozen section hata payı olan bir inceleme yöntemidir. Bu bölümde özellikle tanı hata oranı yüksek olan ve frozen incelemeye uygun olmayan durumlar belirtilmiştir. *Jinekolojik Patolojide Histokimya ve İmmünhistokimya: Günlük uygulamada antikor seçimi standart oluşturulması en zor konulardan birisidir. Özellikle son yıllarda performans uygulamaları nedeniyle kötü kullanımına giderek daha çok rastlamaktayız. Bu nedenle IHK nın kaynak israfını önlemek açısından sınırlı kullanımını öneriyoruz. *Makroskopik Değerlendirmede Temel Prensipler Ve Örnek Alınacak Bölgeler: Bir patoloji raporunda makroskopik özelliklerden kaydedilmesi gerekenler ve minimum örnekleme sayıları ile örnek alınması gerekli bölgeler bu bölümde aktarılmıştır. Spesmenler rapor oluşturulduktan sonra saklanamadıklarından gerekli bölgelerden, yeterli sayıda örnek almanın önemi ortadadır. *Histolojik Tanı Kategorileri: Bu bölümde DSÖ sınıflaması verilmiştir. Ayrıca tartışmalı tanı sınıflamaları için grubun Türkiye de uygulanmasına yönelik önerileri de eklenmiştir. *Kontrol Listesi: Bir patoloji raporunda olması gerekli tüm parametreler bu bölümde yazılmıştır. *Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler: Bir patoloji raporunda olmadığında hastanın tedavisini etkileyecek faktörler sıralanmıştır. Günlük pratiğinizde raporunuz tamamlandığında lütfen bunların hepsinin bulunduğunu kontrol ediniz.

5 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: Jinekolojik Biyopsilerde Klinisyenin Sorumluluğu BÖLÜM 2: Jinekolojik Patolojide İntraoperatif Konsültasyon (Frozen Section) BÖLÜM 3: Jinekolojik Patolojide Histokimya ve İmmünhistokimya: BÖLÜM 4: Vulvanın Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Tanımlama 2- Örnek Alınacak Bölgeler ve Temel Prensipler 3- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 4- Vulva Karsinomları ve Vulvar İntraepitelyal Neoplaziler İçin Kontrol Listeleri 5- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler BÖLÜM 5: Vajenin Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Tanımlama 2- Örnek Alınacak Bölgeler ve Temel Prensipler 3- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 4- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler BÖLÜM 6: Serviksin Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Değerlendirmede Temel Prensipler ve Örnek Alınacak Bölgeler 2- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 3- Serviks Karsinomları İçin Kontrol Listesi 4- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler BÖLÜM 7: Uterin Korpusun Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Değerlendirmede Temel Prensipler ve Örnek Alınacak Bölgeler 2- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 3- Korpus Tümörleri İçin Kontrol Listesi 4- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler A-Endometrial Karsinom İçeren Histerektomi Raporu B-Uterin Sarkom Raporu C-Gestasyonel Trofoblastik Hastalıkların Raporu BÖLÜM 8: Overin Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Değerlendirmede Temel Prensipler ve Örnek Alınacak Bölgeler 2- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 3- Over Tümörleri İçin Kontrol Listesi 4- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler BÖLÜM 9: Tuba Uterina Biyopsi, Eksizyon ve Radikal Spesmenlerine Yaklaşım 1- Makroskopik Tanımlama 2- Örnek Alınacak Bölgeler ve Temel Prensipler 3- Histolojik Tanı Sınıflaması (DSÖ 2003) 4- Raporda Mutlaka Olması Gereken Parametreler EKLER 1-Jinekopatolojide Kritik Tanılar 2-Jinekolojik Tümörlerde FIGO Evrelemesi

6 BÖLÜM 1: JİNEKOLOJİK BİYOPSİLERDE KLİNİSYENİN SORUMLULUĞU FORMLAR: *İnceleme istek formunda; olguya ait kimlik bilgileri, biyopsiyi değerlendirmek için gerekli temel klinik öyküsü ve gerekli laboratuar bulguları (adet dönemi, menapoz, hormon tedavisi, intrauterin araç, gebelik haftası, USG bulguları, serum hcg seviyeleri vb), uygulanan cerrahi yöntemin türü, varsa önceki biyopsi ve sitoloji sonuçları belirtilmelidir. *Hastadan radyoterapi veya cerrahi sonrası alınan biyopsilerde durum mutlaka biyopsi istem formuna yazılmalıdır. Hastaya ait bilinen bir tümör var ise mutlaka biyopsi istem formunda belirtilmelidir. TESPİT SOLÜSYONU VE ÖRNEK GÖNDERME: *Biyopsi örnekleri taze veya tespit solüsyonunda gönderilebilir. Ancak taze olarak gönderilecek ise, örneğin en kısa sürede patoloji laboratuvarına ulaşacağı ve işleme alınacağından emin olunmalı ve kurumanın engellenmesi için serum fizyolojikli bir gazlı bez içinde iletilmelidir. *Tespit solüsyonunda gönderilecek biyopsi örnekleri, alındıktan hemen sonra, örnek büyüklüğünün en az 10 katı miktarında %10 luk formaldehit solüsyonu içeren, uygun bir kap içerisine konulmalı ve alınan materyalin tamamının tespit solusyonu içinde olmasına özellikle dikkat edilmelidir. Örnek kapları örneğin rahat girip çıkabileceği büyüklükte geniş bir ağıza sahip olmalıdır. Küçük dokular kağıt üzerinde tespitle gönderilebilir. *Örnekler farklı bölgelerden alınmışsa mutlaka farklı şişelere konulmalıdır. Örnek kapları inceleme istek formundaki bilgilerle uyumlu olacak şekilde, her şişe farklı olarak kodlanmalıdır. *Tespit solüsyonu içerisinde beklemiş dokularda, materyalin görünümü değişmekte ve oryantasyon güç olmaktadır. Bu nedenle eksizyon materyallerinde cerrahi sınırlar anatomik lokalizasyonuna oryantasyon sağlayacak şekilde işaretlenerek gönderilmelidir. Doku bütünlüğünün tam olarak sağlanamadığı durumlarda oryantasyon kolaylığı açısından 2 bölgenin işaretlenmesi tercih edilmelidir (Üst ve sağ vb). VULVA: *Eksizyon ve vulvektomi materyalinde cerrahi sınırlar (üretral, vajinal, anal dahil) mutlaka işaretlenerek gönderilmelidir. Doku bütünlüğünün tam olarak sağlanamadığı durumlarda, oryantasyon kolaylığı açısından tanımlanan belli bölgelerin işaretlenmesi tercih edilmelidir SERVİKS: * Loop Electrocautery Excision Procedure (LEEP) ve soğuk konizasyon materyalleri tercihen saat 12 hizasından işaretlenerek gönderilmelidir. Doku bütünlüğünün tam olarak sağlanamadığı durumlarda oryantasyon kolaylığı açısından tanımlanan belli bölgelerin işaretlenmesi tercih edilmelidir. UTERİN KORPUS: *Gazlı beze yapışıp doku kaybı olabileceğinden endometrial küretaj materyalleri gazlı bez içinde gönderilmemelidir. *Endometrium otolitik enzimler içerdiğinden, cerrahi işlem sonrası hemen otoliz başlamaktadır. Açılmamış histerektomi materyallerinde tespit solüsyonunun

7 endometriuma ulaşması zaman almakta bu süre içinde endometrium sıklıkla otolize uğramakta ve tanı konamamaktadır. Bu nedenle histerektomiler tercihen açılmadan taze olarak acilen gönderilmeli ve patologlar tarafından hemen açılması sağlanmalıdır. Ameliyathanede uzun süre beklemesi gerekiyorsa tercih edilmemekle birlikte klinisyenler tarafından usulüne uygun şekilde açılmasına (bakınız bölüm 7) dikkat edilmelidir. Tespit solusyonuna alındığında, solusyonun materyalin tamamını içine almasına dikkat edilmelidir. OVER: *Operasyon materyalleri farklı overlerden alınmış ise, ayrı kaplara konularak ve üzerlerine tarafları yazılarak gönderilmelidir. *Operasyon materyali kesinlikle bütünlüğü bozulmadan, kesilmeden ve en kısa sürede patoloji laboratuvarına gönderilmelidir. Eğer bu durum sağlanamıyor ise kistik lezyonlar açılarak, solid lezyonlar geniş yüzeyinden kesilerek %10 luk formaldehit içerisine konulmalıdır. TUBA UTERİNA *Histerektomi materyalinden ayrı olarak gönderilecekse tuba ya da tuba segmentinin lateralizasyonu sağ ve sol olarak işaretlenmeli, farklı şişelere konularak gönderilmelidir.

8 BÖLÜM 2: JİNEKOLOJİK PATOLOJİDE İNTRAOPERATİF KONSÜLTASYON (FROZEN SECTİON) Genellikle frozen section olarak bilinen, operasyon esnasında dokuların makroskopik ve mikroskopik olarak incelenerek operasyona yön verilmesini amaçlayan işlem aslında cerrahın patoloğa yaptığı bir konsültasyondur. Bu nedenle tanı konulmasında yardımcı olabilecek, hastaya ait tüm klinik, laboratuar ve intraoperatif bulgu ve veriler patoloğa iletilmelidir. Gönderilen örneklerin nereden alındığı mutlaka bildirilmeli, patoloğun oryantasyonu sağlanmalıdır. İnceleme sonucunun operasyonu nasıl değiştireceğinin patolog tarafından bilinmesinin, elde edilen sonucun daha etkin olmasını sağlayabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca intraoperatif konsültasyonda her tanının değişen oranlarda yanılgı payının olabileceği unutulmamalıdır. *Tüm olgular için intraoperatif inceleme endikasyonu sadece cerrahi yaklaşımı değiştirecek durumlarla sınırlandırılmalıdır. *İntraoperatif konsültasyon sonucu yazılı olarak verilmelidir ancak bunun mümkün olmadığı durumlarda mutlaka bir hekim tarafından iletilmeli ve bir hekim tarafından alınmalıdır. *İntraoperatif konsültasyon doğruluğu jinekopatoloji ile ilgilenen patologlar tarafından yapıldığında artmaktadır. Bu nedenle olanaklar ölçüsünde jinekopatoloji konusunda deneyimli patologlar tarafından değerlendirilmelidir. VULVA: *Sentinel lenf düğümlerinin intraoperatif olarak değerlendirilmesine ilişkin bazı araştırmalar bulunmakla birlikte, örnekleme ve yorumlama sorunları nedeniyle bugün için rutin uygulamada yaygın olarak kullanılmamaktadır. *Cerrahi sınırların değerlendirilmesinde de intraoperatif konsültasyon rutin olarak uygulanmamakla birlikte, gerektiği durumlarda değerlendirilmesi istenen cerrahi sınır işaretlenerek gönderilmelidir. Sentinel lenf düğümlerinin değerlendirilmesi: *Sentinel lenf düğümleri değerlendirmesi operasyon sırasında ve sonrasında olmak üzere iki aşamada gerçekleşir. Laboratuara ulaşan sentinel lenf düğümünün değerlendirilmesinde önce lenf düğümü sayısı tespit edilir. Lenf düğümünün boyutu ölçülür ve makroskobik olarak kesit yüzleri incelenir. 3 mm den küçük lenf düğümleri tek parça halinde, 3-10 mm boyutundakiler ortadan ikiye, daha büyükleri ise 2-3 mm kalınlıkta dilimlere bölünür. Lenf düğümü çevresinde bulunan yağ dokusu ile ilişkisi tanımlanır. *İntraoperatif değerlendirmede, sitolojik inceleme, frozen kesit veya her ikisi birlikte kullanılmaktadır. Sitolojik incelemede imprint ve kazıma sitolojisi uygulanmaktadır. Dilimlere ayrılmış sentinel lenf düğümünün kesit yüzünden hazırlanan imprint veya kazıma preparatlara hematoksilen-eozin, Diff-Quik, May- Grünwald-Giemsa, Papanicolaou boyaları uygulanır. Frozen kesit ile incelemede, 1 cm den küçük lenf düğümü uzun eksenine paralel ikiye ayrılır, 1 cm den büyük olanlar ise transvers seri kesitlerle 2-3 mm kalınlıktaki dilimlere ayrılır ve bu dilimlerin tamamı frozen incelemeye alınarak H&E ile boyanıp değerlendirilir. VAJEN:

9 *Vajende en önemli intraoperatif konsültasyon endikasyonu invaziv epitelyal tümörlerde cerrahi sınır değerlendirilmesidir. Bunun dışındaki durumlarda konsültasyon istemleri yapılmadan önce mutlaka değerlendirecek patolog ile işlemin etkinliği tartışılmalıdır. *Radyoterapi sonrası ve cerrahi sonrası granülasyon dokularının değerlendirme güçlüğü yaratacağının özellikle farkında olunmalıdır. SERVİKS: *Serviks konizasyon biyopsilerde intraoperatif incelemenin yeri tartışmalıdır. Displazi derecesini belirlemede ve karsinomlarda invazyon derinliğini saptamak için intraoperatif inceleme önerilmez. *Radikal trakelektomi örneklerinde cerrahi sınırların durumunu belirlemek amacı ile uygulanabilse de henüz bu spesmenlerin frozenda ya da parafine gömülü dokuda ne şekilde değerlendirileceğine dair bir konsensus ya da rehber bulunmamaktadır. UTERİN KORPUS: *Endometrial karsinom operasyonu sırasında evreleme amaçlı lenf düğümü diseksiyonu kararı alınmasında endometriumdaki tümörün derece ve invazyon derinliği ve boyutunun belirlenmesi için intraoperatif konsültasyon yapılabilir. Ancak özellikle derecenin değerlendirilmesinde hastaya ait küretaj/biyopsi tanısının ve bu örneklerdeki derecelendirilmenin patolojiye mutlaka bildirilmesi gerekir. **Önemli: İntraoperatif konsültasyon sırasında yapılan derecelendirmenin ve tümör evrelendirmesinin nihai raporda değişme olasılığının olduğu bilinmelidir. *Ayrıca operasyon öncesi biyopsilerde atipik hiperplazi ya da endometrial intraepitelyal neoplazi tanısı olan hastalarda iyi diferansiye bir adenokarsinomun varlığını ekarte etmek için de intraoperatif konsültasyon istenebilir. Bu işlemin de hata payı olabileceği bilinmelidir. Ancak sonradan yapılacak operasyonların sayısını azaltması açısından yararlıdır. *Mezenkimal tümörler; Makroskopik olarak 5 cm. den büyük olan myom nodüllerinde farklı alanlardan frozen kesit incelemesi yapılabilir. Kesin tanı kriterleri (Nükleer atipi, tümör hücre nekrozu, mitoz) yoksa, sonuç parafin kesite bırakılmalıdır. **Mezenkimal tümörlerde tanı güçlüğü nedeni ile mümkün olduğunca intraoperatif incelemeden kaçınılmalıdır. OVER: *Over kitlelerinin operasyon öncesi tanısı güç olduğundan bunların tamamına yakınında intraoperatif konsültasyon ihtiyacı vardır. *Over, dış yüzü dikkatli incelendikten sonra kesilmeli ve kapsül hakkındaki bilgiler mutlaka kaydedilmelidir. Kistik lezyonlarda kist içeriğinin özelliğine dikkat edilmelidir. Kist iç yüzünün en düzensiz göründüğü, papiller yapıların en belirgin ve duvarın en kalın olduğu alandan frozen inceleme için örnek alınmalıdır. *İntraoperatif konsültasyon sırasında borderline tanısı almış olguların farklı alanlarda invazyon odağı içerebileceği ve bu nedenle de tanının nihai raporda değişebileceği bilinmelidir. Benzer şekilde, benign düşünülen olgularda parafin incelemede örnekleme sayısının arttırılması ile tanı borderline olarak değişebilir. Makroskopik olarak borderline düşünülen tümörlerde birden fazla alandan frozen inceleme yapılabilir. *Over tümörlerinin intraoperatif tanısında, benign-malign ayrımının yapılması her zaman yeterli olamayabilir. Genç hastalarda, bazı over tümörlerinde (malign germ

10 hücreli tümör ve seks kord stromal tümör gibi) konservatif cerrahi uygulanabileceğinden tümörün histolojik tipinin cerraha bildirilmesi önemlidir. *Gerek makroskopik, gerekse mikroskopik olarak metastatik tümör yönünde şüphe uyanır ise, bu durum cerraha bildirilmelidir. Çok sayıda örnek alındığında bile zaman zaman primer / metastatik tümör ayrımını yapmanın güç olduğu unutulmamalıdır. TUBA UTERİNA: *Tuba malign tümörleri son derece ender görülmesine rağmen tuba-ovarian kist ve abseler sık karşılaşılan lezyonlardır. Absede inflamasyona cevap olarak görülen mezotelyal proliferasyon malignite ile karıştırılmamalıdır.

11 BÖLÜM 3: JİNEKOLOJİK PATOLOJİDE HİSTOKİMYA VE İMMÜNOHİSTOKİMYA: *İmmünohistokimyasal çalışmalar hastanın tanısını ve prognozunu etkileyecek ise özenle seçilerek yapılmalıdır. Gereksiz uygulamalardan kaçınılmalıdır. Ayırıcı tanıda önemli olabilecek tüm antikorları aynı anda istemek yerine, olgunun özelliği de dikkate alınarak algoritmik yaklaşımda bulunmak önemlidir. *İmmünohistokimya sonuçları mutlaka histomorfolojik bulgular ve klinik bulgular ile birlikte değerlendirilmelidir. *Bu rehberde her bölge için sık kullanılan bazı antikorlar ve pratikte sık karşılaşılan sorunlara yönelik öneriler verilmiştir. Ancak immünohistokimyada kullanılan antikorlar ve kullanım alanları sürekli değişim göstermektedir. Bunların tümünü bu rehberde tartışmak olanaklı değildir. Bu nedenle Jinekopatoloji grubu Türkiye de standart oluşturabilmek amacıyla aşağıdaki makalenin tüm jinekolojik lezyonlar için IHK seçiminde kaynak olarak kullanılmasını önermektedir. *Mittal K, Soslow R, McCluggage WG. Application of immunohistochemistry to gynecologic pathology. Arch Pathol Lab Med. 2008;132(3): VULVA: *Vulvar İntraepitelyal Neoplazilerin (VIN), benign epitelyal lezyonlardan ayrımında p53 ve p16 kullanılabilir. Diffüz p16 pozitifliği HPV ilişkili bir lezyona işaret eder. *Meme dışı Paget hastalığı, melanom ve VIN ın ayırıcı tanısında, olgunun özelliğine göre; CAM 5.2, CK7, CK20, CEA, GCDFP-15, S-100, HMB-45 antikorlarının birkaçını içeren panel uygulanabilir. VAJEN: *Vajen lezyonlarının ayırıcı tanısında kulanılacak antikorlar vulva ve serviks lezyonları için kullanılanlar ile benzerdir. SERVİKS: *Servikal intraepitelyal neoplazilerin benign yassı epitel hücreli lezyonlardan ayırımında Ki-67, p16ink4a kullanılabilir. Endoservikal adenokarsinomun benign glandüler lezyonlardan ve normal endoservikal epitelden ayırımında olgunun özelliğine göre CEA, Ki-67, p16 antikorları içeren immunhistokimyasal panel uygulanabilir. *Duyarlılığı düşük olduğundan immünohistokimyasal yöntemle HPV çalışılması önerilmez. *Yüksek dereceli servikal intraepitelyal neoplaziler ve karsinomlarda moleküler yöntemlerle HPV çalışılmasının klinik katkısı tartışmalıdır. UTERİN KORPUS: *Endometrioid adenokarsinomun uterin seröz karsinomdan ayırt edilmesinde, ve endometrial intraepitelyal karsinom tanısında p53 kullanılabilir. Bu olgularda panele ER ve PR ve p16 da eklenebilir. Ancak İHK bulgularının mutlak olmadığı unutulmamalıdır. *Nüks eden endometrial karsinom olgularında tedaviyi yönlendirmesi açısında östrojen (ER) ve progesteron (PR) reseptörlerinin çalışılması kliniğin talebi doğrultusunda uygun olur.

12 *Endometrioid adenokarsinomun endoservikal adenokarsinomdan ayırt edilmesinde vimentin, monoklonal CEA ve ER içeren bir panel kullanılabilir. Bu olgularda PCR ile HPV tayini de yapılabilir. *Küretaj materyallerinde müsinöz adenokarsinom ve mikroglandüler hiperplazi ayırıcı tanısında Ki-67 kullanılabilir. (Mikroglandüler hiperplazide Ki-67 proliferasyon indeksi %1 in altındadır. Müsinöz adenokarsinomda ise en azından %10 civarında beklenir.) *Endometriyal intraepitelyal neoplazi tanısı için PTEN immunohistokimyası spesifisitesi düşük olduğu için kullanılmaz. *Endometriyal stromal tümör ve düz kas tümörü ayırıcı tanısında : Endometrial stromal Düz kas tümörü tümör Desmin (-) veya fokal (+) Diffüz (+) SMA (-)veya fokal veya diffüz(+) Diffüz (+) h-kaldesmon (-) Diffüz (+) CD 10 Diffüz (+) Fokal (+) GESTASYONEL TROFOBLASTİK HASTALIKLAR: Villöz trofoblast: *Komplet ve parsiyel hidatiform mol ayırımında immunohistokimyasal olarak p57 kip2 önemli katkı sağlamaktadır. Normal plasenta, hidropik değişiklikler içeren villuslarda ve parsiyel moldeki villöz sitotrofoblastlarda p57 kip2 pozitiftir. Komplet moldeki villöz sitotrofoblastlarda p57 kip2 negatiftir. Non-villöz trofoblast: *Tanısal sorun yaşanan olgularda trofoblastların maternal desiduadan ayırımı için sitokeratin (CAM5.2, AE1/AE3, sitokeratin 18) kullanılabilir. Bu şekilde malign melanom da ekarte edilmiş olur. Ancak sitokeratinin tek başına uygulanması epitelyal tümörleri (yassı epitel hücreli karsinom) dışlamayacaktır. Bu durumda non-villöz trofoblastlarda pozitif olan human plasental laktojen (hpl), inhibin-alfa, HLA-G ve MEL-CAM uygulanabilir. Epitelioid leiomyosarkomları dışlamak için ise bu belirleyicilere ek olarak düz kas belirleyicileri uygulanabilir. Non-villöz trofoblastların neoplastik lezyonlarında Ki-67 %10 un üzerinde izlenir. OVER: *Primer ve GIS kaynaklı metastatik over tümörlerinin ayırıcı tanısında sitokeratin 7 ve 20, CA 125, CEA, CDX2, ER, PR kullanılabilir. *Pankreas veya safra yollarından kaynaklanmış adenokarsinom metastazlarının tanısında CA 19-9 ve DPC4 yardımcı olabilir. *GCDFP-15 ve WT1, meme kaynaklı adenokarsinomların ayırt edilmesinde yardımcı olabilir. *Mezotelyoma ayırıcı tanısı için kalretinin, mezotelin, sitokeratin 5/6, B72.3, Leu-M1, CA 19-9, Ber-EP4 kullanılabilir. *Seks kord stromal tümörlerin adenokarsinomlardan ayırt edilmesinde inhibin, kalretinin, EMA, Ber-EP4 yardımcıdır. *Germ hücreli tümörler için PLAP, HCG, alfa-fötoprotein, OCT3/4 antikorları kullanılır.

13 BÖLÜM 4: VULVANIN BİYOPSİ, EKSİZYON ÖRNEKLERİ VE RADİKAL SPESMENLERİNE YAKLAŞIM VE KONTROL LİSTELERİ 1-MAKROSKOPİK TANIMLAMA Materyal ve hastaya ait bilgiler karşılaştırılıp, doğrulanır. Biyopsi: Gelen örneklerin sayısı, boyutları, rengi ve niteliği (mukoid, granüler, vb) not edilmelidir. Özellikle küçük biyopsilerde yüzey epitelinin kaybolmasına yol açabilecek travmadan kaçınılmalıdır. Örnek kabı ve kapağı, küçük doku parçalarının gözden kaçmaması için dikkatlice incelenmelidir. Özellikle malign tümör içeren küçük punch biyopsilerde lezyonun lokalizasyonu, takip eden vulvektomide cerrahi sınırların değerlendirilmesi ve örnek almak için oryantasyon sağlaması açısından mutlaka açıkça belirtilmelidir. Büyük dokulara ayrı ayrı boyut verilmelidir. Eksizyon materyali: Gelen materyalin boyutları, üzerindeki lezyonun boyutları, rengi ve lezyonun cerrahi sınırlara olan uzaklığı not edilmelidir. Cerrah tarafından işaretlenerek oryantasyonu yapılan örneklerde, mikroskobik kesitlerde de oryantasyonun sağlanabilmesi için cerrahi sınırlar mümkünse farklı renkte boyalar ile boyanmalıdır. Vulvektomi: Spesmen tipi; parsiyel ya da total, süperfisyel (deri ve derialtı dokular) ya da derin (ürogenital diyafram ve/veya pubik periostun süperfisyal aponevrozuna kadar) vulvektomi olabilir. Materyalin üç boyutu ölçülüp, içerdiği anatomik oluşumlar kaydedilmelidir. Epitelyal yüzey ekzofitik, ülseratif ve düz lezyonlar açısından incelenip, lezyon boyutları, lokalizasyonu, invazyon derinliği, rengi, niteliği kaydedilmeli ve parafin, köpük vb. bir yüzey üzerine iğnelenerek gece boyunca fikse edilmelidir. Ayrıca lezyonun tüm cerrahi sınırlara (deri, yumuşak doku ve vajinal) uzaklığı kaydedilmelidir. Cerrahi sınırlar materyal kurulandıktan sonra mümkünse farklı renkteki mürekkeplerle işaretlenmeli, mürekkep kurulanarak aseton ya da Bouin solüsyonu ile tespit edilmelidir. Lenf düğümlerinin gönderildiği bölgeler ayrı ayrı kaydedilmeli ve fiksasyondan önce materyalden ayrılıp taze olarak diseke edilmelidir. Diğer deri lezyonları tanımlanmalıdır. İnguinal yağ dokusu superolateralde, klitoris superior ve orta hatta olacak şekilde oryantasyon sağlanır. Spesmenin in situ konfigürasyonuna hakim olmadan kesit alınmamalı, oryante olunamazsa klinisyenden spesmen tanıtımı istenmelidir. 2-ÖRNEK ALINACAK BÖLGELER VE TEMEL PRENSİPLER: Biyopsi: Mikroskopik inceleme için alınan küçük biyopsilerin tümü, farklı kasetlerde takibe alınır. 3 mm den büyük punch biyopsi; deri yüzeyine dik olarak kesilir ve her iki yüz ayrı ayrı takip edilir. Lezyonun makroskopik olarak ayırt edilebildiği daha büyük biyopsiler en yakın cerrahi sınırı içerecek biçimde transvers olarak kesilerek işleme alınmalıdır. Yumuşak doku lezyonları genel prensipler uyarınca her santimetresi için 1 örnek alınarak incelenir. Eğer makroskopik olarak işaretlenmiş ise, cerrahi sınırlar ayrıca işleme alınmalıdır. Vulvektomi: Materyali fotoğraflayarak ya da haritalandırarak işleme almak faydalıdır. Tüm lezyonlar yüzeye dik kesitlerle değerlendirilir. Tümör için, tümörün en kalın olduğu alanı örnekleyen en az 3 kesit alınmalıdır. Varsa diğer deri lezyonlarından ve normal görünümlü deri alanlarından kesitler alınır. Tümöre yakın cerrahi sınırlar (deri, yumuşak doku, üretral ve vajinal) cerrahi kesi yüzeyine dik kesitlerle işleme alınır. Tümöre uzak deri cerrahi sınırları ise, insitu lezyonları

14 saptayabilmek amacıyla cerrahi sınıra paralel olarak tümüyle işleme alınmalıdır (Resim 1). Lenf düğümlerinin incelenmesi: Gönderilen tüm lenf düğümleri diseke edilmeli ve tümü örneklenmelidir. Lenf düğümü makroskopik olarak tümör içeriyorsa, o lenf düğümünden tümörü gösterecek tek örnek yeterlidir. Lenf düğümü kesit yüzünde tümör görünmüyorsa, lenf düğümünün tamamı takibe alınmalıdır. Lenf düğümlerinden yapılacak kesit düzeyi düğümün büyüklüğüne bağlıdır. Kesit yapılamayacak kadar küçük olanlar diseke edildikten sonra bütün olarak takibe alınır (genellikle 0.5 cm den küçük olanlar). Daha büyük lenf düğümleri büyüklüğüne bağlı olarak 2 veya 3 farklı kesit düzeyinde incelenirler. Sentinel lenf düğümlerinin değerlendirilmesi: Sentinel lenf düğümleri histopatolojik, sitolojik, immunhistokimyasal ve moleküler yöntemlerle değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme operasyon sırasında ve sonrasında olmak üzere iki aşamada gerçekleşir. Laboratuara ulaşan sentinel lenf düğümünün değerlendirilmesinde önce lenf düğümü sayısı tespit edilir. Lenf düğümünün boyutu ölçülür ve makroskopik olarak kesit yüzleri incelenir. 3 mm den küçük lenf düğümleri tek parça halinde, 3-10 mm boyutundakiler ortadan ikiye, daha büyükleri ise 2-3 mm kalınlıkta dilimlere bölünür. Lenf düğümü çevresinde bulunan yağ dokusu ile ilişkisi tanımlanır. Cerrahi girişim sonrasında sentinel lenf düğümünün histopatolojik değerlendirilmesi: İmprint sitolojisi uygulanmış veya frozen kesitlerle intraoperatif inceleme yapılmış sentinel lenf düğümüne ait dilimlerin tamamı bloklanır ve rutin takip işlemleri yapılır. İntraoperatif metastaz izlenmemiş olgulara mikrometastazları belirlemek için ileri inceleme yapılmaktadır. Bu safhada merkezler arasında ardışık kesit veya aralıklı kesit gibi farklı işlemler uygulanmaktadır. Ardışık kesit (seri kesit) uygulamasında genellikle 4 μ kalınlığında 4 kesit yapılmakta ilki H&E, metastaz yoksa ikincisi immunhistokimyasal olarak epitelyal belirleyici (sitokeratin) ve diğerleri de H&E boyanmaktadır. Aralıklı (basamaklı) kesit uygulamasında yine merkezler arasında farklıklar bulunmaktadır. Bu yöntemde lenf düğümünden μ aralıklarla dokunun tıraşlanması suretiyle basamaklı kesitler yapılır. Lenf düğümü metastazının değerlendirilmesi: Metastatik odak 0,2 mmden küçük ise izole tümör hücresi olarak değerlendirilip diseksiyona gerek görülmemektedir. 0,2-2 mm arası metastatik odaklar ise mikrometastaz olarak değerlendirilip diseksiyon önerilmektedir. 3- HİSTOLOJİK TANI SINIFLAMASI (DSÖ 2003) Epitelyal tümörler Skuamoz (Yassı epitel) hücreli tümörler ve öncülleri Vulvar intraepitelyal neoplazi (VIN)* VIN1** VIN2 VIN3 (Şiddetli displazi/karsinoma in situ) / (Simpleks VIN) Skuamoz hücreli (Yassı epitel hücreli) karsinom Keratinize Nonkeratinize Bazaloid Warty (Kondilomatöz) Verrüköz Keratoakantom benzeri Tümör dev hücreleri içeren varyant Bazal hücreli karsinom Benign skuamoz (yassı) epitel lezyonları Kondiloma aküminatum Vestibüler papillom (mikropapillomatozis) Fibroepitelyal polip Seboreik ve inverted foliküler keratoz Keratoakantom Glandüler tümörler Paget hastalığı Bartholin gland tümörleri Adenokarsinom Skuamoz (Yassı epitel) hücreli karsinom Adenoskuamöz karsinom Adenoid kistik karsinom Transisyonel hücreli karsiom Küçük hücreli karsinom Adenom Adenomyom Özelleşmiş anogenital meme benzeri glandlardan gelişen tümörler Meme glandı tipinde adenokarsinom Papiller hidroadenom Skene glandından gelişen adenokarsinom Minör vesibüler glandların adenokarsinomu Vulvanın mikst tümörü Deri eki orijinli tümörler

15 Malign ter bezi tümörleri Sebase karsinom Siringom Nodüler hidradenom Trikoepitelyoma Trikilemmoma Yumuşak doku tümörleri Sarkoma botrioides Leiomyosarkom Proksimal epiteloid sarkom Alveolar soft part sarkom Liposarkom Dermatofibrosarkoma protuberans Derin anjiomiksom Süperfisyal anjiomiksom Anjiomyofibroblastom Sellüler anjiofibrom Leiomyom Granüler hücreli tümör Melanositik tümörler Malign melanom Konjenital melanositik nevüs Akkiz melanositik nevüs Blue nevüs Genital tipte atipik melanositik nevüs Displastik melanositik nevüs Çeşitli tümörler Yolk sac tümörü Merkel hücreli tümör Periferal primitif nöroektodermal tümör Ewing tümörü Hematopoetik ve lenfoid tümörler Malign lenfoma (tiplendir!) Lösemi (tiplendir!) Sekonder tümörler *ISVVD, vulvadaki öncül lezyonlar için, yeni sınıflamasının kullanılmasını önermektedir. Bu sınıflamada; reaktif lezyonlar ile çok karıştığı ve çok iyi seyirli olduklarından genellikle tedavi gerektirmediği öne sürülerek VIN1 tanısı sınıflamadan kaldırılmıştır. VIN 2 ve VIN3 lezyonlarının da benzer klinik seyre sahip olmaları, aynı tedaviyi gerektirmeleri ve patologlar arası VIN2/3 tanısındaki uyumun düşük olması nedeniyle, tek bir tanı altında undiferansiye VIN olarak sınıflandırılması önerilmektedir. Grubumuz ise, Türkiye de bu yeni sınıflandırmanın karışıklığa yol açabileceği ve aslında pratikte tedavi konusunda fark yaratmayacağı için DSÖ sınıflandırmasının kullanılmasını önermektedir (VIN I-VIN-II-VIN-III). Ancak, VIN 1 tanısının çok dikkatli kullanılmasını özellikle reaktif lezyonlarda ayırıcı tanıya özel bir dikkat gösterilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 4-VULVA KARSİNOM VE İNTRAEPİTELYAL NEOPLAZİLERİ İÇİN KONTROL LİSTESİ *Frozen: *Frozena gelen materyal: *İmprint: *Frozen sonucu: MAKROSKOPİK BULGULAR *Spesmen tipi: *Spesmen boyutu: *Tümör boyutu: *Tümör lokalizasyonu: *Tümörün makroskopik paterni: *Tümörün sınırları: *Cerrahi sınırda tümör invazyonu: *Tümöre en yakın cerrahi sınır ve uzaklığı: *Lenf nodu diseksiyonu: *Bölge adı ve lateralite: *Diseke edilen toplam lenf nodu sayısı: *En büyük ve en küçük lenf nodunun çapı: *Makroskopik tutulum: *Non-neoplastik alanlar: ALINAN PARÇALAR: *Tümörden:... *En derin invazyon alanından *Tümör-normal doku sınırından *Tümörden: *Normal deriden:

16 *Varsa anormal epitel alanlarından *Varsa diğer insidental lezyonlardan *Makroskopik olarak tümör görülemiyorsa, önceki biyopsi ya da rezeksiyon alanından *Cerrahi Sınırlar: *Deri: *Üretral (mümkünse) *Vajinal (mümkünse) *Anal (mümkünse) *Yumuşak doku: *Lenf Nodları: MİKROSKOPİK BULGULAR/TANI *Histolojik tip: (Histolojik tanı sınıflamasına bakın) *Histolojik derece: (G1/G2/G3 Modifiye Broders Sistemi) *Tümörün en büyük çapı: *Maksimum tümör kalınlığı: *İnvazyon derinliği: *İnvazyon tipi: *Lenfovasküler aralık invazyonu: *Vajinal cerrahi sınır tutulumu: *Deri cerrahi sınır tutulumu: *Derin (yumuşak doku) cerrahi sınır tutulumu: *VIN ile birliktelik: *Non-neoplastik epitelyal hastalıklar: *Lenf nodu metastazı: *Bölge adı, lateralite ve incelenen/metastatik lenf nodu sayısı: *Ektrakapsüler invazyon: *Metastatik en büyük lenf nodu çapı *%50 den fazla tutulum gösteren lenf nodu: *Ekstranodal yumuşak dokuya yayılım: *ptnm Özel boya sonuçları: 5- RAPORDA MUTLAKA OLMASI GEREKEN PARAMETRELER Vulva tümör raporunda aşağıdaki parametreler mutlaka yer almalıdır: Tümörün; 1. Lokalizasyon ve boyutu. 2. Histolojik tip 3. Histolojik derece (Modifiye Broder sistemi) (Bakınız serviks tümörleri) 4. Maksimum tümör kalınlığı (mm cinsinden): Keratinize ise granüler tabakadan, nonkeratinize ise yüzeyden itibaren ölçülür. 5. İnvazyon derinliği (mm cinsinden): Karsinomlar için komşu en süperfisyel dermal papillanın epitelyal stromal sınırından itibaren ölçülür. İnvazyon derinliği 1 mm nin altında olan tümörler yüzeyel invaziv (mikroinvaziv) karsinom olarak tanımlanır. 6. En yakın cerrahi sınıra cm olarak uzaklığı, vajinal, deri ya da derin cerrahi sınırlarda tümör varlığı, komşu dokulara uzanımı (alt/üst üretra, vajina, anüs, mesane, rektum) 7. Lenfatik, vasküler ve perinöral invazyon varlığı 8. Metastatik lenf düğümü lokalizasyonu, sayısı, ekstrakapsüler invazyon varlığı

17 BÖLÜM 5: VAJENİN BİYOPSİ, EKSİZYON ÖRNEKLERİ VE RADİKAL SPESMENLERİNE YAKLAŞIM VE KONTROL LİSTELERİ 1-MAKROSKOPİK TANIMLAMA Biyopsi: Gelen örneklerin sayısı, boyutları, rengi ve niteliği (mukoid, granüler, vb) not edilmelidir. Eksizyon materyali: Gelen materyalin boyutları, üzerindeki lezyonun boyutları, rengi ve lezyonun cerrahi sınırlara olan uzaklığı not edilmelidir. Cerrah tarafından işaretlenerek oryantasyonu yapılan örneklerde, mikroskobik kesitlerde de oryantasyonun sağlanabilmesi için cerrahi sınırlar farklı renkte mürekkep ile boyanmalıdır. Yumuşak doku lezyonları: Gelen materyalin sayısı, boyutları, şekli, rengi, niteliği kaydedilmelidir. Lezyon bütün olarak çıkarılmış ise cerrahi sınırları boyanmalıdır. Vajenektomi: Materyalin üç boyutu ölçülmeli ve vajen uzun ekseni boyunca tümör içermeyen taraftan açılmalıdır. Materyal taze olarak gelmiş ise parafin, köpük vb. üzerine iğnelenerek bir gece tespit edilmek üzere formaldehitte bekletilip, lezyonun boyutları, invazyon derinliği, rengi, niteliği kaydedilmelidir. Ayrıca lezyonun yan cerrahi sınırlara uzaklığı kaydedilmeli ve cerrahi sınırlar boyanmalıdır. Anterior eksenterasyon (mesane dahil edilirse) ve posterior eksenterasyon (rektum dahil edilirse) bugün için tercih edilmeyen operasyonlardır. Yukarıda tariflenen diğer bulgulara ek olarak tümörün komşu organlar ile olan ilişkisi not edilmelidir. 2-ÖRNEK ALINACAK BÖLGELER VE TEMEL PRENSİPLER: Biyopsi: Mikroskopik inceleme için alınan küçük biyopsilerin tümü, farklı kasetlerde takibe alınır. Geniş biyopsi örnekleri (ikiye kesilecek büyüklükte) mukoza yüzeyine dik olarak kesilir ve her iki yüz ayrı ayrı takip edilir. Prolapsus için rezeksiyon: Vajinal dokunun incelenmek üzere gönderilmesinin başta gelen sebebi genital prolapsustur. Genellikle normal görünen ön ve arka vajinal mukozal dokular gönderilir. Sıklıkla enterosel kesesine ait yumuşak doku beraberinde gönderilir. Her bir örnekten bir kaset örnekleme yapılır. Yumuşak doku lezyonları: Yumuşak doku lezyonlarından genel prensipler uyarınca her santimetresi için 1 örnek alınarak incelenir. Eğer cerrahi sınırlar makroskopik olarak işaretlenmiş ise ayrıca alınmalıdır. Vajenektomi: Genellikle displazi, karsinoma in situ veya invaziv kanser için yapılan rezeksiyonlardır. Makroskopik olarak tümörün görülmediği durumlarda, eğer spesimen 5 cm den küçükse, seri olarak kesilir ve tümü incelenmek üzere ayrı kasetlenir. Daha büyük spesimenlerde ise, mukozanın ve stromanın anormal izlenen yerlerinden tüm kat kesitler ile, en yakın cerrahi sınırlar örneklenir. Eğer spesimen makroskobik olarak belirgin invaziv karsinom içeriyorsa tümörden 3 kaset ve tüm cerrahi sınırlar örneklenmelidir. Anterior eksenterasyon ve posterior eksenterasyon olgularında en uygun yöntem mesane ve/veya rektumu formaldehit ile şişirip tespit etmek ve sonra tümörden geçen bir kesit ile ikiye keserek örneklemektir. 3-HİSTOLOJİK TANI SINIFLAMASI (DSÖ 2003) Skuamoz intraepitelyal lezyonlar Vajinal intraepitelyal neoplazi (VAIN) VAIN1 VAIN2 VAIN3 Skuamoz hücreli (Yassı epitel hücreli) karsinom Keratinize

18 Keratinize olmayan Verrüköz Warty (Kondülomatöz) Atipik adenozis Adenokarsinom Şeffaf hücreli Endometrioid Müsinöz Endoservikal tip İntestinal tip Mezonefrik Adenoskuamoz Adenoid kistik Adenoid bazal karsinom Karsinoid tümör Küçük hücreli karsinom Andiferansiye karsinom 4- RAPORDA MUTLAKA OLMASI GEREKEN PARAMETRELER Vajen tümör raporunda aşağıdaki parametreler mutlaka yer almalıdır. Vajen biyopsisi 1- Tümörün tipi (Histolojik tanı sınıflamasına bakın) 2- Tümör derecesi Derece 1 / 2 / 3/ (Modifiye Broders sistemi) (bakınız serviks tümörleri) 3- Çoklu biyopsilerde tümörün saptandığı lokalizasyon: 4- İnvazyon derinliği (stromal /kas) Vajen eksizyonel biyopsi veya rezeksiyonu 1- Tümörün tipi (Histolojik tanı kategorilerine bakın) 2- Tümör derecesi Derece 1 / 2 / 3/(Modifiye Broders sistemi.) (bakınız serviks tümörleri) 3- Tümör lokalizasyonu (üst /orta/alt vajen/) 4- Tümör boyutu...cm (en geniş çapı) 5- İnvazyon derinliği...cm 6- Lenfovasküler aralık invazyonu 7- Tümör yayılımı (vajene sınırlı / paravajinal dokularda invazyon / pelvik duvar tutulumu / mesane mukozası / rektum / pelvis dışı) 8- Cerrahi sınırların durumu (invaziv tümör ve intraepitelyal neoplazi açısından) ve (tümörün cerrahi sınıra en yakın uzaklığı cm olarak) 9-Lenf düğümü tutulumu (var ise lokalizasyonları ve her lokalizasyondaki sayısı) 10-Diğer bulgular Kondiloma akuminatum, endometriozis, adenozis vs NOT: Primer vajen skuamoz (yassı epitel) hücreli karsinom tanısı verebilmek için, serviks ve vulvada primer tümör olmadığından emin olunmalıdır.

19 BÖLÜM 6: SERVİKSiN BİYOPSİ, EKSİZYON ÖRNEKLERİ VE RADİKAL SPESMENLERİNE YAKLAŞIM VE KONTROL LİSTELERİ 1-MAKROSKOPİK DEĞERLENDİRMEDE TEMEL PRENSİPLER ve ÖRNEK ALINACAK BÖLGELER Tüm olgularda öncelikle materyal ve hastaya ait bilgiler karşılaştırılıp, doğrulanır. Örnek kabı ve kapağı küçük doku fragmanlarının gözden kaçmaması için dikkatlice incelenmelidir. Punch biyopsi; materyallerinin sayısı, boyutları, rengi ve niteliği belirtilmeli, farklı lokalizasyonlardan alınan örnekler farklı kasetlerde tümüyle işleme alınmalıdır. Geniş biyopsi örnekleri ikiye kesilerek takip edilebilir. Özellikle küçük biyopsilerde yüzey epitelinin kaybolmasına yol açabilecek travmadan kaçınılmalıdır. Büyük dokulara ayrı ayrı boyut verilmelidir. Endoservikal küretaj; endoservikal tümörlerin, endoserviksi tutmuş servikal ve endometrial tümörlerin saptanması ve konizasyon sonrası revizyon amacıyla uygulanır. Topluca üç boyut ya da hacim verilerek ölçülmeli, spesimenin rengi ve niteliği belirtilmelidir. Özellikle az materyal izlenen kaplar filtre kağıdından süzülerek örneklenebilir. Örnekler genellikle küçük olduğundan uygun şekilde paketlenerek kasetlere yerleştirilmelidir. Servikal konizasyon ve LEEP; tanı ya da tedavi amacıyla yapılabilir. Materyaller biyopsi tanısının doğrulanması yanısıra rezeksiyon sınırları ile varsa mikroinvaziv karsinom ve invazyon derinliği yönünden değerlendirilir. Öncelikle derin (endoservikal) ve serozal (lateral) cerrahi sınırlar boyanır. Spesmen saat 3 ya da 12 hizasından açılır. Örnekleme öncesi materyalin 3 saat fiksasyonu yeterlidir. Konizasyon materyalinin boyutları verilirken endoservikal kanal uzunluğu ve saat 12-6 ve 3-9 kadranları arasındaki uzunluk ölçülür. Gözle görülebilen tüm lezyonların boyut, renk, lokalizasyon ve cerrahi sınırlarla ilişkisi belirtilmelidir. Materyal tercihen ortadan perifere doğru saat kadranı yönünde 2.5 mm lik aralıklarla dilimlenir ve her bir kesit eksternal os, endoservikal kanal ve porsioyu içerecek şekilde takibe alınır. Materyalin her parçası ayrı kasette olacak şekilde tümü işleme alınmalıdır (RESİM 4- A VE 4-B). LEEP materyali konizasyondakine benzer şekilde tek bir parça olarak ya da daha sık olmak üzere anterior ve posterior serviks ile derin endoservikal alanı içeren birkaç parça olarak da gönderilebilir. Parçalı örneklere oryantasyon zor olabilir. Oryantasyon için mukozanın parlak ve beyaz (portio) ya da pembe ve granüler (endoserviks) ve derin endoserviksin düzensiz ve koterize olmasından yararlanılabilir. Basit histerektomi; serviksin yüksek dereceli intraepitelyal neoplazilerinde ve mikroinvaziv kanserlerinde uygulanır. Basit histerektomi materyalinde, serviks ampute edilerek konizasyon materyali gibi değerlendirilmeli ve orada geçerli olan kurallar uygulanmalıdır. Serviksdeki karsinoma insitu ya da displazi nedeniyle gönderilen histerektomi materyalinde tüm endoservikal mukoza konizasyondaki gibi, skuamokolumnar bileşkeyi de içerecek şekilde işleme alınır. Eğer varsa vajen sınırları da dahil edilir. Radikal histerektomi; materyali uterus ve serviks yanısıra parametrial/paraservikal yumuşak doku ve üst vajeni de içerir (RESİM 5). Histerektomi materyaline oryantasyon round ligamanların anteriorda, overyan ligamanların posteriorda, overlerin tuba uterinaların posteriorunda yerleşimi ve peritonun posteriorda anteriora göre daha aşağıya uzanması gibi noktalara dikkat ederek sağlanır. Bu bölümde sadece servikse ait temel prensipler ve örnek alınacak bölgeler belirtilecek olup, uterin korpusdan bahsedilmeyecektir (bkz: Endometrium karsinomları).

20 Uterusun ağırlık ve boyutları verilir. Serviks ve eksternal osun ölçümleri alınır, genel özellikleri tanımlanır, endoservikal kanal tanımlanıp, uzunluğu ölçülür. Serozal yüzey adezyon, tümör nodülü ya da tümörün direkt invazyonu yönünden değerlendirilir. Parametrial/paraservikal yumuşak doku ve vajen boyutları verilir. Tümörün vajen ve parametrial/paraservikal cerrahi sınırlarla ilişkisi ve bu sınırlara uzaklığı tanımlanır. Vajen, parametrial/paraservikal, serviksin anterior ve posterior yumuşak doku sınırları mürekkeple işaretlenir. Bilateral parametrial/paraservikal yumuşak dokular ayrılır, 3 mm aralıklarla dilimlenir, tümü işleme alınır. Bu sırada tümör bütünlüğünü zedelememeye dikkat edilir. Bu bölgedeki lenf düğümleri makroskopik olarak tespit ediliyorsa ayrıca tanımlanmalıdır. Tümör/vajinal cerrahi sınır ilişkisini gösterecek kesitler tümör vajen sınırından uzaksa paralel kesitlerle, yakınsa dik kesitlerle işleme alınır. Serviks uterus üzerindeyken ya da vajen ile birlikte ampute edilerek işleme alınabilir. Her iki yöntemde de konizasyon spesmenindeki gibi açılır ve tüm serviks longitüdinal olarak 3 mm aralıklarla dilimlenir. Tümörün makroskopik lokalizasyon ve boyutları verilir. Maksimum tümör çapı ve servikal stromaya invazyon derinliği ile bu alandaki servikal duvar kalınlığı belirtilir. Tümörün alt uterin segment ya da endometrial kaviteye uzanım gösterip göstermediği belirtilir. Tümörden ve serviksin diğer alanlarından tümörün en derin izlendiği alanları ve mümkünse cerrahi sınırlarla ilişkisini gösterecek biçimde tam kat kesitler alınır (RESİM 6). İnvazyon derinliğini gösteren kesitler yanı sıra tümörün komşu anatomik yapılarla da ilişkisini gösteren kesitler alınır. Tümörün büyük kısmı endoservikal kanalın üst kısmında yerleşmişse, stromal invazyon derinliği ile alt uterin segment ve endometrium invazyonunu gösteren ek kesitler alınır. Makroskopik tümör yoksa tüm serviks ve vajen haritalandırılarak işleme alınır. Lenf düğümlerinin incelenmesi: Gönderilen tüm lenf düğümleri diseke edilmeli ve tümü örneklenmelidir. Lenf düğümü makroskopik olarak tümör içeriyorsa, o lenf düğümünden tümörü gösterecek tek örnek yeterlidir. Lenf düğümü kesit yüzünde tümör görünmüyorsa, lenf düğümünün tamamı takibe alınmalıdır. Lenf düğümlerinden yapılacak kesit düzeyi düğümün büyüklüğüne bağlıdır. Kesit yapılamayacak kadar küçük olanlar diseke edildikten sonra bütün olarak takibe alınır (genellikle 0.5 cm den küçük olanlar). Daha büyük lenf düğümleri büyüklüğüne bağlı olarak 2 veya 3 farklı kesit düzeyinde incelenirler. 2- HİSTOLOJİK TANI SINIFLAMASI (DSÖ 2003) EPİTELYAL TÜMÖRLER VE ÖNCÜLLERİ Skuamoz (yassı epitelyum) hücreli tümörler ve öncülleri Skuamoz (Yassı) epitel intraepitelyal lezyonlar Servikal intraepitelyal neoplazi (CIN) * CIN 1 LSIL CIN 2 HSIL CIN 3/Karsinoma in situ HSIL Skuamoz (Yassı epitel) hücreli karsinom/başka şekilde spesifiye edilmemiş Keratinize Keratinize olmayan Bazaloid Verrüköz Warty (Kondülomatöz) Papiller Lenfoepitelyoma benzeri Skuamotransisyonel Erken invaziv (mikroinvaziv) skuamoz (yassı epitel) hücreli karsinom Benign skuamoz (yassı epitel) hücreli lezyonlar Kondiloma aküminatum Skuamöz papillom Fibroepitelyal polip Glandüler tümörler ve öncülleri Adenokarsinom Müsinöz adenokarsinom Endoservikal İntestinal Taşlı yüzük hücreli Minimal deviasyon Villoglandüler Endometrioid adenokarsinom Şeffaf hücreli adenokarsinom Seröz adenokarsinom Mezonefrik adenokarsinom Erken invaziv adenokarsinom Adenokarsinoma in situ Glandüler displazi Benign glandüler lezyonlar Müllerian papillom Endoservikal polip Diğer epitelyal tümörler

SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ

SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ 10-MAYIS 2014 CUMARTESİ 8:50-9:00 Açılış 9.00-10.15 SERVİKS ve VULVA OTURUMU Oturum Başkanı: DR. MERAL KOYUNCUOĞLU 1-En sık gördüğümüz inflamatuar vulva

Detaylı

PRİMERİ BİLİNMEYEN AKSİLLER METASTAZ AYIRICI TANISINDA PATOLOJİNİN YERİ

PRİMERİ BİLİNMEYEN AKSİLLER METASTAZ AYIRICI TANISINDA PATOLOJİNİN YERİ PRİMERİ BİLİNMEYEN AKSİLLER METASTAZ AYIRICI TANISINDA PATOLOJİNİN YERİ Dr. Nimet Karadayı Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Kliniği Lenf nodları metastatik malignitelerde en

Detaylı

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği Dr. A. Nimet Karadayı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Patoloji Kliniği MEME TÜMÖRLERİNDE PATOLOJİ RAPORLARINDA STANDARDİZASYON Amaç, hasta

Detaylı

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polipte Kanser Dr.Cem Terzi Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polip ve polipoid karsinoma POLİP Epitelyal yüzeyden kaynaklanan çıkıntı HİSTOLOJİK POLİP TİPLERİ

Detaylı

KOLON VE İNCE BAĞIRSAĞIN NONTÜMÖRAL REZEKSİYON MATERYALLERİNDE TANIYA YAKLAŞIM. Dr. Armağan GÜNAL GATA Tıbbi Patoloji AD - Ankara

KOLON VE İNCE BAĞIRSAĞIN NONTÜMÖRAL REZEKSİYON MATERYALLERİNDE TANIYA YAKLAŞIM. Dr. Armağan GÜNAL GATA Tıbbi Patoloji AD - Ankara KOLON VE İNCE BAĞIRSAĞIN NONTÜMÖRAL REZEKSİYON MATERYALLERİNDE TANIYA YAKLAŞIM Dr. Armağan GÜNAL GATA Tıbbi Patoloji AD - Ankara Konuşmanın başlığı üzerine GİS patolojisinde Kolon ve ince bağırsağın Nontümöral

Detaylı

Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim dalı

Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim dalı Anormal Servikal Sitolojide Yönetim Dr. M. Coşan Terek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim dalı 2001 Bethesda Terminolojisi Skuamoz hücre Atipik skuamoz hücreler Nedeni

Detaylı

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR?

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hast. Ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Serviks Epiteli Skuamoz epitel: Ektoserviks Kolumnar epitel: Endoserviks

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD SERVİKAL SİTOLOJİ Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD Serviks kanserleri kadınlarda 2. sıklıkla görülen kanserlerdir. Kadın kanser ölümlerinde 2. sırada yer alır. İnsidans

Detaylı

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Doç Dr Gökhan Tulunay Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EA Hastanesi-Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kliniği Preinvaziv lezyonların terminolojisi 2 Ulusal Kanser

Detaylı

MEME PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ

MEME PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ MEME PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ Prof. Dr. Şahsine Tolunay Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı 17.10.2015 OLGU 43 yaşında kadın 2 çocuğu var Sol memede ağrı ve kitle yakınması mevcut

Detaylı

Endometrial stromal tümörler

Endometrial stromal tümörler Endometrial stromal tümörler WHO-2014 sınıflamasında neler değişti? Dr. Şennur İlvan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Patoloji AD Endometrial stromal tümör (1966) Endometrial stromal nodül Low grade endometrial

Detaylı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı BİYOPSİDE SIL TANISI Dr. ALP USUBÜTÜN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı HEDEFLER SIL de morfolojik değişikliklerin temeli Terminoloji neden değişiyor ve son durum (LAST) SIL tanısında

Detaylı

TÜKRÜK BEZLERİ (CAP PROTOKOLÜ )

TÜKRÜK BEZLERİ (CAP PROTOKOLÜ ) TÜKRÜK BEZLERİ (CAP PROTOKOLÜ ) Prof.Dr.Fulya Çakalağaoğlu İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Patoloji Kliniği 10.11.2012 TÜKRÜK BEZLERİ (CAP- 2012 HAZİRAN A GÖRE

Detaylı

Tiroid bezinde ender bir mezenkimal tümör. Dr. Ersin TUNCER Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

Tiroid bezinde ender bir mezenkimal tümör. Dr. Ersin TUNCER Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Tiroid bezinde ender bir mezenkimal tümör Dr. Ersin TUNCER Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı 10-10 - 2015 ANKARA Ülkemizin başı sağ olsun Değerli Hocamızı saygıyla anıyoruz Prof.

Detaylı

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ Dr. Derin KÖSEBAY OVER KANSERİ Over kanseri tanısı koyulduktan sonra ortalama 5 yıllık yaşam oranı %35 civarındadır. Evre I olgularında 5 yıllık yaşam

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 Materyalin Tipi Konvansiyonel, sıvı bazlı, diğer Materyalin

Detaylı

Anormal Kolposkopik Bulgular-1 (IFCPC, 2011)

Anormal Kolposkopik Bulgular-1 (IFCPC, 2011) Anormal Kolposkopik Bulgular-1 Genel Değerlendirme Lezyonun lokalizasyonu T/Z içinde veya dışında Saat kadranına göre yeri Lezyonun büyüklüğü Kapladığı kadran sayısı Kapladığı alan yüzdesi Grade-1(Minör)

Detaylı

Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama

Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama Mide Rezeksiyon Materyallerine Yaklaşım, Evreleme ve Raporlama Banu Bilezikçi Güven Hastanesi Patoloji Bölümü, Ankara 25. Ulusal Patoloji Kongresi 6. Sitopatoloji Kongresi 14-17 Ekim 2015, Bursa 2014

Detaylı

OVERİN YÜZEY EPİTELİNDEN KAYNAKLANAN TÜMÖRLERİ. Prof.Dr. Nafi Oruç İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

OVERİN YÜZEY EPİTELİNDEN KAYNAKLANAN TÜMÖRLERİ. Prof.Dr. Nafi Oruç İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi OVERİN YÜZEY EPİTELİNDEN KAYNAKLANAN TÜMÖRLERİ Prof.Dr. Nafi Oruç İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Seröz Tümörler Seröz Tümörler Sıklık Tüm over tümörlerinin %30 u Benign over tümörlerinin %22 si Malign over

Detaylı

Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji

Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji Genel bilgiler Tümör hücreleri, Subkapsüler sinüzoid İntraparankimal sinüzoid Histiositlerde burada bulunur Genel bilgiler Kanser hücreleri genellikle grup oluşturur

Detaylı

TOPLANTI TUTANAKLARI. Prof.Dr.Şeyda Karaveli

TOPLANTI TUTANAKLARI. Prof.Dr.Şeyda Karaveli TOPLANTI TUTANAKLARI 1. 29 EKİM 2008 29 Ekim 2008 tarihinde 18. Ulusal Patoloji Kongresinde Prof.Dr. Sıtkı Tuzlalı başkanlığında jinekopatoloji çalışma grubu toplanmıştır. Toplantıda 2 yıl süre ile çalışma

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Soliter Pulmoner Nodül Tanım: Genel bir tanımı olmasa da 3 cm den küçük, akciğer parankimi ile çevrili, beraberinde herhangi patolojinin eşlik

Detaylı

Meme Kanseri Cerrahisinde İntraoperatif Değerlendirme Ne kadar güvenebiliriz?

Meme Kanseri Cerrahisinde İntraoperatif Değerlendirme Ne kadar güvenebiliriz? Meme Kanseri Cerrahisinde İntraoperatif Değerlendirme Ne kadar güvenebiliriz? Prof. Dr. Banu Bilezikçi Ankara Güven Hastanesi, Patoloji Bölümü Ankara Meme Hastalıkları Derneğinin III. Toplantısı 24 Kasım

Detaylı

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın KOLOREKTAL POLİPLER Prof. Dr. Mustafa Taşkın -Polip,mukozal örtülerden lümene doğru gelişen oluşumlara verilen genel isimdir. -Makroskopik ve radyolojik görünümü tanımlar. -Sindirim sisteminde en çok kolonda

Detaylı

Skuamöz prekanseröz lezyonlarda terminoloji ve biomarkerler. Dr. Derya Gümürdülü Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

Skuamöz prekanseröz lezyonlarda terminoloji ve biomarkerler. Dr. Derya Gümürdülü Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Skuamöz prekanseröz lezyonlarda terminoloji ve biomarkerler Dr. Derya Gümürdülü Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Skuamöz prekanseröz lezyonlar 1886 Sir John Williams kansere komşu

Detaylı

10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya

10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya 10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012, Antalya Meme Kanserlerinde Lokal Kontrole Etki Eden Prognostik Faktörler Patolojik Faktörler Prof Dr Tülay CANDA Dokuz Eylül Üniv.Tıp Fak. Meme

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Erken Evre Endometrium Kanserinde Cerrahi Tedavi. Prof. Dr. Mehmet Ali VARDAR Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D.

Erken Evre Endometrium Kanserinde Cerrahi Tedavi. Prof. Dr. Mehmet Ali VARDAR Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D. Erken Evre Endometrium Kanserinde Cerrahi Tedavi Prof. Dr. Mehmet Ali VARDAR Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D. Endometrial Kanser Kadınlardaki kanserlerde 4. Jinekolojik

Detaylı

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19 1) Çocuklarda en sık görülen testis tümörü aşağıdakilerden hangisidir? (1998 NİSAN) a) Klasik seminom b) Teratom c) Yolk sak tümörü d) Kariokarsinom e) Spermatositik seminom Testisde en sık görülen tümör

Detaylı

ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER

ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER Dr. H. Dilek BÜLBÜL T.C. Sağlık Bakanlığı Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ANKARA APD Kış Okulu 18.03.2012

Detaylı

EK-8 SUT ÜCRETİ İŞLEM PUANI SIRA NO KODU İŞLEM ADI AÇIKLAMA

EK-8 SUT ÜCRETİ İŞLEM PUANI SIRA NO KODU İŞLEM ADI AÇIKLAMA EK-8 SIRA NO KODU İŞLEM ADI AÇIKLAMA 4724 9.7.PATOLOJİ Patoloji raporu ile birlikte faturalandırılır. Aynı organın çoklu biyopsilerinde her bir lezyon için ya da her bir anatomik bölgeden olduğuna ilişkin

Detaylı

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi okült (gizli, saklı, bilinmeyen, anlaşılmaz) okült + kanser primeri bilinmeyen

Detaylı

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler GÖREV Mesane ve üreter hastalıklarınd a GÖREV ANALİZİ 1. YAZILMA DÜZEYİ ulaştırılmasında kritik danışmanlık. GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA DÜZEYİ Mesane ve üreterin normal ve Makroskopik inceleme ve örnekleme.

Detaylı

Histolojik Servikal Preinvaziv Lezyon Yönetimi

Histolojik Servikal Preinvaziv Lezyon Yönetimi Histolojik Servikal Preinvaziv Lezyon Yönetimi Dr. Fuat Demirkıran İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fak. Kadın Hast. ve Doğum ABD, Jinekolojik Onkoloji Bilim Dalı Antalya, Kasım 2014 Preinvaziv Lezyon Tanı ve Tedavisi

Detaylı

ONKOLOJİ CERRAHİSİ YAN DAL UZMANLIK ÖĞRENCİLERİ

ONKOLOJİ CERRAHİSİ YAN DAL UZMANLIK ÖĞRENCİLERİ KADIN HASTALIKLARI ve DOĞUM UZMANLIK ÖĞRENCİLERİ ve JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ CERRAHİSİ YAN DAL UZMANLIK ÖĞRENCİLERİ için PATOLOJİ ROTASYONU REHBER DÖKÜMANI Prof. Dr. Alp Usubütün Hacettepe Üniversitesi Tıp

Detaylı

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Dr. M. Murat Naki Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi BD Epidemiyoloji ABD de 300

Detaylı

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dr. Koray TOPGÜL Medical Park Samsun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü/ SAMSUN 35 yaşında erkek hasta, İlk kez 2007

Detaylı

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 ( ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster 2 ( ID: 63)/lenfomalı iki olguda meme tutulumu Poster 4 ( ID: 87)/Olgu Sunumu: Meme Amfizemi Poster 6 ( ID:

Detaylı

Vulva & Vagina Premalign-Malign Hastalıkları. Doç. Dr. Kemal ÖZERKAN

Vulva & Vagina Premalign-Malign Hastalıkları. Doç. Dr. Kemal ÖZERKAN Vulva & Vagina Premalign-Malign Hastalıkları Doç. Dr. Kemal ÖZERKAN ISSVP klinik sınıflaması (1989) Mukoza ve derinin non-neoplastik epitelyal hast Liken sklerozus Skuamöz hiperplazi Diğer dermatozlar

Detaylı

Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım. Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD

Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım. Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD Tiroidde folliküler paterndeki lezyonların ayırımında bireysel yaklaşım Dr. Cenk Sökmensüer HÜTF Patoloji AD İyi farklılaşmış folliküler paternde tiroid neoplazmları Adenomlar Minimal invazif folliküler

Detaylı

Anormal Servikal Sitoloji Yaklaşım

Anormal Servikal Sitoloji Yaklaşım Anormal Servikal Sitoloji Yaklaşım 1 Mayıs 2014 TAJEV Antalya Prof.Dr.Kunter Yüce Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Başkanı Türk

Detaylı

Patoloji ve Sitoloji Laboratuarı

Patoloji ve Sitoloji Laboratuarı Patoloji ve Sitoloji Laboratuarı Patoloji ve Sitoloji Laboratuarı VİZYONUMUZ Üstün mesleki bilgi ışığında yüksek profesyonel standartlarda tıbbı sanat icra etmek MİSYONUMUZ Her hasta için özenli, titiz

Detaylı

Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır.

Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır. GİRİŞ: Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır. Foliküler adenomlar iyi sınırlı tek lezyon şeklinde olup, genellikle adenomu normal tiroid dokusundan ayıran kapsülleri vardır. Sıklıkla

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Sitolojik Terminoloji Neden Takip Edelim? Hastalığın invazif serviks kanserine ilerleme

Detaylı

NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N. yasemin sezgin

NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N. yasemin sezgin NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N yasemin sezgin Neoplazi Yeni bir doku oluşmasını ifade eder. Oluşan bu kitleye neoplazm denir. Aslen şişlik anlamına gelen tümör deyimi de neoplazm anlamında kullanılmaktadır.

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM. Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD

MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM. Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD Rehber ve Protokoller NHSBPS http://www.cancerscreening.nhs.uk/breastscreen /publications/nhsbsp58-low-resolution.pdf

Detaylı

BİOLAB LABORATUVARLAR GRUBU PATOLOJİ LABORATUVARI TEST REHBERİ

BİOLAB LABORATUVARLAR GRUBU PATOLOJİ LABORATUVARI TEST REHBERİ BİOLAB LABORATUVARLAR GRUBU PATOLOJİ LABORATUVARI TEST REHBERİ İÇİNDEKİLER 1) AMAÇ VE KAPSAM 2) TANIM 3) VERİLEN HİZMET TÜRLERİ 4) ÖRNEK TÜRLERİ 5) ÖRNEK ALIMI VE TRANSPORTU İLE İLGİLİ KURALLAR 6) ÖRNEKLERİN

Detaylı

ANKARA MEME HASTALIKLARI DERNEĞİ BİLİMSEL TOPLANTISI

ANKARA MEME HASTALIKLARI DERNEĞİ BİLİMSEL TOPLANTISI ANKARA MEME HASTALIKLARI DERNEĞİ BİLİMSEL TOPLANTISI 27.11.2014 GEBELİK VE LAKTASYON DÖNEMİNDE MEME KANSERİ Dr.Pınar Uyar Göçün Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji AD 41 y, kadın Sağ memeden

Detaylı

Özofagus ve özofagogastrik bileşke karsinomlarında mikroskopik alt tipler ve prognostik faktörler

Özofagus ve özofagogastrik bileşke karsinomlarında mikroskopik alt tipler ve prognostik faktörler Özofagus ve özofagogastrik bileşke karsinomlarında mikroskopik alt tipler ve prognostik faktörler Dr. Banu Bilezikçi Ankara Güven Hastanesi 22. Ulusal Patoloji Kongresi 7-11 Kasım 2012, Antalya Bu konuşmada

Detaylı

Hatice Özer 1, Abdullah Boztosun 2, Handan Aker 1, Ali Yanık 2, Muradiye Yıldırım 2, Ayşe Çiftçi 1. Giriş

Hatice Özer 1, Abdullah Boztosun 2, Handan Aker 1, Ali Yanık 2, Muradiye Yıldırım 2, Ayşe Çiftçi 1. Giriş ARAŞTIRMA Genel Tıp Dergisi Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi nde 2007-2011 yılları arasında yapılan jinekolojik intraoperatif konsültasyon sonuçlarımızın değerlendirmesi Hatice Özer 1, Abdullah

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

TİROİD CERRAHİSİ. Dr. Ömer USLUKAYA

TİROİD CERRAHİSİ. Dr. Ömer USLUKAYA TİROİD CERRAHİSİ Dr. Ömer USLUKAYA CERRAHİ KİME NE ZAMAN? NASIL CERRAHİ - KİME? Malignite veya şüphesi GUATR Medikal tedaviye dirençli hipertroidi Bası Kozmetik sorun Retrosternal yerleşim AMAÇ Ötirodizim

Detaylı

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Mine Önenerk 1, Fügen Vardar Aker 1, Gülistan Gümrükçü 1, Nilüfer Gürsan 1, Meryem Doğan 1, Günay Gürleyik

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

Yıl: 2000 35 Yaş, Kadın, S.B., İstanbullu, ev hanımı, evli

Yıl: 2000 35 Yaş, Kadın, S.B., İstanbullu, ev hanımı, evli Yıl: 2000 35 Yaş, Kadın, S.B., İstanbullu, ev hanımı, evli Şikayeti: Sağ memede kitle Hikayesi: Sağ memede olan kitlenin son bir ayda daha da büyümesi üzerine doktora başvurmuş. Menarş: 14 İlk doğum yaşı:

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU STANDARDİZASYON KOMİSYONU PATOLOJİ TEKNİSYEN GÖREV TANIM ANKET ÇALIŞMASI

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU STANDARDİZASYON KOMİSYONU PATOLOJİ TEKNİSYEN GÖREV TANIM ANKET ÇALIŞMASI 22. ULUSAL PATOLOJİ KONGRESİ 7-11 KASIM 2012 ANTALYA PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU STANDARDİZASYON KOMİSYONU PATOLOJİ TEKNİSYEN GÖREV TANIM ANKET ÇALIŞMASI DR. HALİDE NUR ÜRER YEDİKULE GÖĞÜS HASTALIKLARI

Detaylı

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD : Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Hazırlık asla acil bir prosedür değildir, Prosedür öncesi hasta bilgilendirilmelidir,

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ RİSK GRUPLARINA GÖRE TEDAVİ-TAKİP Dr.Nuri ÇAKIR Gazi Ü Tıp Fak Endokrinoloji ve Metabolizma B.D 35.Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıKongresi 15-19 Mayıs 2013-Antalya

Detaylı

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle III.Tıbbi Onkoloji Kongresi Onkolojik Görüntüleme Kursu 24 Mart 2010,Antalya Böbrek Mesane Prostat Böbrek Mesane Testis Radyolojiye Sorular Tümör

Detaylı

MEME PATOLOJİSİ Slayt Semineri Oturum Başkanları: Dr. Zerrin CALAY- Dr. Ekrem YAVUZ OLGU SUNUMU

MEME PATOLOJİSİ Slayt Semineri Oturum Başkanları: Dr. Zerrin CALAY- Dr. Ekrem YAVUZ OLGU SUNUMU MEME PATOLOJİSİ Slayt Semineri Oturum Başkanları: Dr. Zerrin CALAY- Dr. Ekrem YAVUZ OLGU SUNUMU Dr Tülin Öztürk İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı 26. Ulusal Patoloji Kongresi 2-6 Kasım

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik nın Karşılaştırılması Dr.M.Çisel Aydın, Doç.Dr.Sevgen Önder, Prof.Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe

Detaylı

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi;

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; o Örnek türünü, o Örnek kabul ve ret kriterlerini, o Örnek alımı ile ilgili kuralları, o Örneklerin

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM NE YAKLAŞIM Prof. Dr. Sibel Güldiken TÜTF, İç Hastalıkları AD, Endokrinoloji BD PREVALANSI Palpasyon ile %3-8 Otopsi serilerinde %50 US ile incelemelerde %30-70 Yaş ilerledikçe sıklık artmakta Kadınlarda

Detaylı

NODULER GUATR DA CERRAHİNİN GENİŞLİĞİ. Dr. Serkan SARI SB İstanbul EAH

NODULER GUATR DA CERRAHİNİN GENİŞLİĞİ. Dr. Serkan SARI SB İstanbul EAH NODULER GUATR DA CERRAHİNİN GENİŞLİĞİ Dr. Serkan SARI SB İstanbul EAH TİROİDDE NODUL CERRAHİ ENDİKASYON TİROİD NODÜLLERİNİN KLİNİK ÖNEMİ YAŞ CİNSİYET RADYASYONA MARUZ KALMA ÖYKÜSÜ AİLE ÖYKÜSÜ VE DİĞER

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

JİNEKOLOJİK KANSERLERDE SÜREN-ÜMİT VAAT EDEN ÇALIŞMALAR

JİNEKOLOJİK KANSERLERDE SÜREN-ÜMİT VAAT EDEN ÇALIŞMALAR JİNEKOLOJİK KANSERLERDE SÜREN-ÜMİT VAAT EDEN ÇALIŞMALAR Prof Dr Funda Tanay Eren MarmaraÜ niversitesitıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı OVER YÜZEY EPİTELYAL TÜMÖRLERİ Seröz Müsinöz Endometrioid Berrak

Detaylı

TANISAL SİTOLOJİDE ALGORİTMİK YAKLAŞIM. Doç. Dr. Özlem AYDIN, F.I.A.C. Acıbadem Üniv. Tıp Fakültesi Patoloji AD - İstanbul

TANISAL SİTOLOJİDE ALGORİTMİK YAKLAŞIM. Doç. Dr. Özlem AYDIN, F.I.A.C. Acıbadem Üniv. Tıp Fakültesi Patoloji AD - İstanbul TANISAL SİTOLOJİDE ALGORİTMİK YAKLAŞIM Doç. Dr. Özlem AYDIN, F.I.A.C. Acıbadem Üniv. Tıp Fakültesi Patoloji AD - İstanbul Sağ meme Hipersellüler, tek dağınık dissosiye hücre patterni Sol meme ??? Hipersellüler,

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

Genel tümör bilgisi ve kanser cerrahisinin temel prensipleri. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı

Genel tümör bilgisi ve kanser cerrahisinin temel prensipleri. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Genel tümör bilgisi ve kanser cerrahisinin temel prensipleri Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Tanımlar Tümör şişlik anlamına gelir Onkos tümor anlamına

Detaylı

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi Nöroendokrin tümörlerde 2004 WHO sınıflaması Tümör Tipi Tipik Karsinoid Atipik Karsinoid Büyük Hücreli nöroendokrin

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Prognostik Öngörü. Tedavi Stratejisi Belirleme. Klinik Çalışma Dizaynı

Prognostik Öngörü. Tedavi Stratejisi Belirleme. Klinik Çalışma Dizaynı Prognostik Öngörü Tedavi Stratejisi Belirleme Klinik Çalışma Dizaynı Prognostik faktörlerin idantifikasyonu ve analizi Primer tumor; BRESLOW Tumor kalınlığı Mitoz oranı Ulserasyon CLARK seviyesi Anatomik

Detaylı

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM Tanım Az diferansiye tiroid karsinomları, iyi diferansiye ve anaplastik

Detaylı

KLİNİK PATOLOJİ LABORATUVARLARI. 20. Laboratuvarda preanalitik evre kontrol altında olmalıdır.

KLİNİK PATOLOJİ LABORATUVARLARI. 20. Laboratuvarda preanalitik evre kontrol altında olmalıdır. KLİNİK PATOLOJİ LABORATUVARLARI 20. Laboratuvarda preanalitik evre kontrol altında olmalıdır. 20.1 Materyalin laboratuvara kabulünden mikroskopik incelemeye kadar geçen süreçlere ilişkin bir prosedür bulunmalıdır.

Detaylı

Cebinizdeki Görüntü Analizi. Ki67 Proliferasyon İndeksini Belirlemek İçin Pratik Ve Basit Uygulama. Dr. Haldun Umudum Ufuk Üniversitesi, Ankara

Cebinizdeki Görüntü Analizi. Ki67 Proliferasyon İndeksini Belirlemek İçin Pratik Ve Basit Uygulama. Dr. Haldun Umudum Ufuk Üniversitesi, Ankara Cebinizdeki Görüntü Analizi. Ki67 Proliferasyon İndeksini Belirlemek İçin Pratik Ve Basit Uygulama. Dr. Haldun Umudum Ufuk Üniversitesi, Ankara Giriş: Günlük patoloji pratiğinde Ki67 pozitif hücrelerinin

Detaylı

IYE'D -' """ A 1 IGI. Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R. Editörler. Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R. lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR. Uo~. Ur. Rl"fik Rl 'Rt;l'T.

IYE'D -'  A 1 IGI. Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R. Editörler. Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R. lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR. Uo~. Ur. Rlfik Rl 'Rt;l'T. TU lt@ IYE'D -' """ A 1 IGI Editörler Pror. Hr. İlhan Ti ~( ~R Uo~. Ur. Rl"fik Rl 'Rt;l'T lh>\'- i>r. ~afi1 8()ZDl-:\1İR Dr. Ediz F~ ( 'f lşa R ANKARA NUMUNE HASTANESİ'NDE 1985-1990 YILLARI ARASINDAKİ

Detaylı

Merkel Hücreli Karsinom

Merkel Hücreli Karsinom Merkel Hücreli Karsinom Doç. Dr. Filiz Canpolat Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği IV. DOD Dermatoloji Gündemi, 3-6 Eylül 2015, Eskişehir Merkel Hücreli Karsinom

Detaylı

Jinekolojik kanserli olguların retrospektif analizi: 11 yıllık deneyim

Jinekolojik kanserli olguların retrospektif analizi: 11 yıllık deneyim JCEI / A. Turgut ve ark. Jinekolojik kanserler 2012; 3 (2): 209-213 Journal of Clinical and Experimental Investigations doi: 10.5799/ahinjs.01.2012.02.0146 RESEARCH ARTICLE Jinekolojik kanserli olguların

Detaylı

Özofagus Tümörleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016

Özofagus Tümörleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016 Özofagus Tümörleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016 Özofagus tümörleri Benign / iyi huylu tümörler Malign / kötü huylu tümörler daha fazla! Skuamöz /yassı hücreli karsinom (SCC) Dünyada en çok görülen özofagus

Detaylı

PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ. Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ. Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı GLEASON DERECELENDİRME SİSTEMİ GLEASON SKORU Hastalığın evresi Biyokimyasal ve

Detaylı

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU Gülben ÇALIġKAN, Osman ÇELĠK, Hande ERDOĞAN, M. Hande GÖLGELĠ, Alper KAVALCI Danışmanlar: Prof.Dr. Ali

Detaylı

21.Ulusal Patoloji Kongresi Yumuşak Doku Kursu Lipomatöz Tümörler. Dr. Burçin Tuna DEÜTF Patoloji AD 16-20 Kasım 2011-İZMİR

21.Ulusal Patoloji Kongresi Yumuşak Doku Kursu Lipomatöz Tümörler. Dr. Burçin Tuna DEÜTF Patoloji AD 16-20 Kasım 2011-İZMİR 21.Ulusal Patoloji Kongresi Yumuşak Doku Kursu Lipomatöz Tümörler Dr. Burçin Tuna DEÜTF Patoloji AD 16-20 Kasım 2011-İZMİR Sunum planı Lipomatöz tümör nedir? ve sınıflama Sorun yaratan lipomlar Liposarkomlarda

Detaylı

Tiroid nodüllerinin değerlendirilmesinde tru-cut biyopsi yöntemi kullanılmalı mı?

Tiroid nodüllerinin değerlendirilmesinde tru-cut biyopsi yöntemi kullanılmalı mı? Tiroid nodüllerinin değerlendirilmesinde tru-cut biyopsi yöntemi kullanılmalı mı? Beril Güler, Tuğçe Kıran, Dilek Sema Arıcı, Erhan Ayşan, Fatma Cavide Sönmez Tiroid nodülü nedir? Çevre tiroid parankiminden

Detaylı

PET-BT Yİ GEREKSİZ Mİ KULLANIYORUZ? Tanı ve Evrelemede kullanım

PET-BT Yİ GEREKSİZ Mİ KULLANIYORUZ? Tanı ve Evrelemede kullanım PET-BT Yİ GEREKSİZ Mİ KULLANIYORUZ? Tanı ve Evrelemede kullanım Prof. Dr. Kerim Sönmezoğlu İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi MALİGN HÜCRE PET kansere

Detaylı

ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER

ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER EUS eğitimi teorik bilgi ile desteklenen hands-on bir süreçtir Kendi kendine yada yabancı ülkedeki bir merkezde TEMEL endosonografik değerlendirmeyi

Detaylı

BAŞ BOYUN PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ. Dr. Sezer Kulaçoğlu Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

BAŞ BOYUN PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ. Dr. Sezer Kulaçoğlu Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi BAŞ BOYUN PATOLOJİSİ SLAYT SEMİNERİ Dr. Sezer Kulaçoğlu Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 61 y/ K Sol parotiste kitle Makroskopi: 2.3x2.2x0.7 cm ölçülerinde kirli beyaz-kahverengi, kesitinde

Detaylı

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr.

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr. Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım Dr. Alper CEYLAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Tiroid

Detaylı

TNM evrelemesinde yenilikler ve patoloğun rolü

TNM evrelemesinde yenilikler ve patoloğun rolü TNM evrelemesinde yenilikler ve patoloğun rolü Dr. Şennur İlvan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Patoloji AD 21. Ulusal Patoloji Kongresi 16-20 Kasım 2011, İzmir TNM Nedir? Sınıflama nasıl yapılır? Dikkat

Detaylı

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi MEMENİN PAGET HASTALIĞI Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi Meme başındaki eritamatöz ve ekzamatöz değişiklikler ilk kez 1856 da Velpeau tarafından tariflenmiştir. 1874 de ilk kez Sir James

Detaylı

Servikal Premalign Lezyonlarda Sitoloji ve Histoloji Yönetimi

Servikal Premalign Lezyonlarda Sitoloji ve Histoloji Yönetimi Servikal Premalign Lezyonlarda Sitoloji ve Histoloji Yönetimi Dr. Macit ARVAS İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Jinekolojik Onkoloji Bilim Dalı Globocan-2008

Detaylı

DERMATOFİBROSARKOM PROTUBERANS. Doç. Dr. Filiz Canpolat Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği

DERMATOFİBROSARKOM PROTUBERANS. Doç. Dr. Filiz Canpolat Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği DERMATOFİBROSARKOM PROTUBERANS Doç. Dr. Filiz Canpolat Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği Dermatofibrosarkom Protuberans Dermatofibrosarkom Protuberans (DFSP), dermal

Detaylı