pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ"

Transkript

1 Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** ÖZET Şizofreni tedavisinde aileye yönelik programlar üzerinde yap ılan kontrollü araştırmaların sonuçları, bu programların, hastalığın gidişinde düzelme sağladığı ve yinelemeleri azaltt ığını göstermektedir. Bu çal ışmada, sürdürüm antipsikotik ilaç tedavisine ek olarak, yak ınlarına psikodrama yönelimli destekleyici-e ğitici grup terapisi uygulanan 14 kişilik kronik şizofrenik hasta grubunun (G1) sonuçları ile, yaln ızca sürdürüm antipsikotik ilaç tedavisi alan 14 kişilik diğer bir hasta grubunun (G2) sonuçları karşılaştırılm ış ve bu amaçla tüm hastalar 1 yıl süresince izknmi şlerdir. Her iki grubun yineleme oranları arasında, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamas ına karşın, birinci grupta yineleme oranı daha düşük bulunmu ştur (yineleme oran ı, G1 grubu için % 20, G2 grubu için % 35). Bu sonuçlar, hasta yakınları ile gerçekleştirilen psikodrama yönelimli destekleyicieğitici grup terapisinin, kronik şizofreni gidi şi üzerinde olumlu etkiler gösterebildiğini düşündürmektedir. Anahtar kelimeler: Grup psikoterapisi, şizofreni, yineleme Düşünen Adam; 1998, 11 (4): 5-11 SUMMARY The results of controlled research on family intervention programs in the treatment of schizophrenia suggest that intervention may reduce relapse and improve the outcome of schizophrenia. In the present study, the outcome of 14 chronic schizophrenic patients treated with maintenance antipsychotic n ıedication plus psychodramatically orientated educational-supportive group therapy for their relatives (G1) compared to the outcome of 14 comparable patients treated with only maintenance antipsychotic treatment (G2). For this aim, all of the patients were in a follow up program for 1 year. The relapse rates didn't indicate any statistically significant difference between the two groups, but the relapse rate found to be lesser in the first group (the relapse rate of G1 20 %, the relapse rate of G2 35. %). These findings may indicate that psychodramatically orientated educationalsupportive group therapy for relatives might show positive effects on the course of chronic schizophrenia. Key words: Group psychotherapy, schizophrenia, relaps GİRİŞ Geçmişte, şizofreni hastas ı olan ailelere ili şkin olarak yap ılan incelemelerde, genellikle ailenin olas ı bir etyolojik faktör olarak hastal ığın kaynağında bir rolü olup olmadığı ele al ınmıştır. Şizofreni etyolojisinde ailenin rolü kesin de ğildir. Ancak ruhsal bir bozukluğu olan aile üyelerinin, di ğer aile üyeleri *SSK Ankara Hastanesi Psikiyatri Klini ği *Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ***Ankara Hastanesi Psikiyatri Klini ği

2 Hasta Yak ınları ile Gerçekleştirilen Psikodrama Yiinelimli Destekleyici-Eğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidişi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışmas ı üzerine derin etkiler yapabilecekleri bilinmektedir. Hastalığın başlang ıçtaki belirsiz tabiat ı ve seyri s ıras ındaki yinelemeler, ailenin ba şlı başına zorlanma say ılabilecek bir uyum yapmas ın ı gerektirir. Hastal ıkla karşılaşmak, hastalığı tan ımak, yard ım istemek ve hastal ık uzad ıkça hastan ın sürekli bakım sorumluluğunu taşımak, ailenin uyum sağlamas ını gerektiren durumlard ır. Hastan ın aile sisteminin tan ımlanmas ında gerçek bir etkile şimsel modelin geli şimi, ailenin "etkileyici" oldu ğu kadar "etkilenen" olarak da değerlendirilmesiyle mümkün olmuştur (1 ' 2). Günümüzde etkin bir şizofreni tedavi program ının, ilaçlar ve çe şitli psikososyal tedavi yöntemlerini birlikte içermesi gerekti ği kabul edilmektedir. Son y ıllarda şizofreninin psikososyal tedavisine yönelik belirgin bir ilgi art ışı olmuştur. Bu ilgiyi sağlayan etkenlerden birisi de hasta yak ınlarının, hastalar ının bakım sorumluluğunu daha fazla üstlenmeleri olmu ştur. Bu bağlamda, aile birimi içinde bulunan kişiler, yani hastan ın çevresinde günlük yaşamda ilişki kurduğu kişiler, şizofreninin kapsaml ı tedavisinde en büyük doğal kaynak olarak görülmektedir (3). Psikososyal tedavi yöntemleri içinde, ruhsal-e ğitsel aile programlar ı ve hastalar ile yak ınlarının günlük yaşamda karşılaştıkları zorlamalarla ba şa ç ıkabilmelerini amaçlayan e ğitime yönelik yöntemler en etkili olanland ır. Aile üyelerinin duygu d ışavurumu biçimlerinin hastal ığın gidişini etkiledi ği uzun bir süredir bilinmektedir (4). Yüksek duygu dışavurumu gösteren ailele ıde hastal ığın yinelenme oran ının daha fazla oldu ğu ve yüksek duygudışavurumu davran ışın ı azaltmay ı hedefleyen tüm giri şimlerin hastalığın yineleme oran ını azalttığı, birçok kontrollü çal ışma ile gösterilmi ştir. Ayrıca ailelerin hastal ık hakkında ve sorun çözümü konusunda eğitilmeleri, stresle ba şa ç ıkma yöntemlerini öğrenmeleri kendileri ile ayn ı konumda olan başka ailelerle duygular ını paylaşmaları ve güçbirliği yapmaları da, tedaviye yarar sa ğlayıc ı girişimler olarak sunulmaktad ır (5). Bir grup terapisi yöntemi olarak psikodrama, rol alma, rol deği ştirme, e şleme, ayna tekniği gibi teknikleri; ki şiyi, konuyu ya da grubu merkez alan türleri ile, yukarıda an ılan sorunların ele al ınmas ında uygun bir araç olaca ğı izlenimi vermektedir (6 '7). Konuyla ilgili yay ınlar gözden geçirildiğindc. ps ı - kodramatik tekniklerin bu amaçla kullan ıldığı göz. lenmektedir (8 ' 9). Bu çalışmada hasta yak ınlar ı ile gerçekle ştirilen psikodrama yönelimli destekley ıcieğitici grup terapisinin kronik şizofreni gidi şi üzerinde bir etkisi olup olmadığı araştınlmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM Araştırmada, antipsikotik sürdürüm tedavileri iki ayrı merkezde yürütülen kronik şizofreni hastalar ı- nın 1 yıllık izleme sonuçlar ı karşılaştınlmıştır. Birinci merkezde uygulanan sürdürüm tedavisinde antipsikotik ilaç tedavisine ek olarak hasta yak ınları ile gerçekle ştirilen psikodrama yönelimli destekleyicieğitici grup terapisi kullan ılmış, ikinci merkezde uygulanan sürdürüm tedavisinde ise yaln ızca antipsikotik ilaç tedavisi kullan ılmıştır. Araştırma kapsamındaki hastaların tanıtım ı Bu araştırmada, DSM-III-R tan ı ölçütleri ile (10) kronik şizofrenik bozukluk tan ısı koyularak ayaktan antipsikotik sürdürüm tedavileri yürütülmekte olan ve aileleri ile birlikte yaşayan toplam 28 hasta çal ışma populasyonu olarak seçilmi ştir. Çal ışmaya katılan 14 hastan ın ayaktan izlemi SSK Ankara Eğitim Hastanesi Psikiyatri klini ğinde gerçekle ştirilirken, diğer 14 hastan ın ayaktan izlemi Samsun Ruh Sağlığı ve Hastal ıkları Hastanesi'nde yap ılmıştır. Her iki grubu oluşturan hastalar ın; yaş, cinsiyet, hastalık süreleri, önceki hastaneye yat ış sayılan ve sürdürüm ilaç tedavisinde kullan ılan antipsikotik ilaçlarına ilişkin verileri ile aldıldan tan ı altipleri Tablo 1' de sunulmu ştur. Uygulama Bu ara ştırmada yürütülen grup psikoterapisi, tarihleri aras ında SSK Ankara E ğitim Hastanesi Psikiyatri bölümünde gerçekle ştirilmiştir. Grup yöneticili ğini Dr. Haldun Soygür, yard ımcılığı yüksek hem şire Serpil Bozkurt üstlenmi ştir. Grubu oluşturan üyeler yukar ıda tan ımlanan hastaların yakınları arasından seçilmi ştir. Kapal ı bir grup olarak planlanan grup çal ışmasına 14 üye ile başlanmış, ilk oturumlardan sonra gruba kat ılmayan 4 6

3 Hasta Yak ınları ile Gerçekleştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-Egitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 y ıllık izleme çal ışması Tablo 2. Grubu oluşturan üyelerin tan ıt ım ı Yaş Cins Yak ınl ık derecesi Sosyoekonomik durumlar ı İş Oğrenim durumu E Baba alt emekli ilkokul K Anne alt ev kad ı n ı ilkokul E Baba orta emekli ilkokul 04* 35 K Karde ş orta ii şçi i ortaokul E Baba alt emekli I ise E Kardeş orta memur lise K Anne alt ev kad ın ı ilkokul K Karde ş orta memur lise 09* 28 K Çocuk alt öğrenci üniversite 10* 39 E Karde ş orta memur lise E Karde ş alt i şçi ilkokul K Anne alt ev kad ını ilkokul E Baba alt emekli ilkokul 14* 53 K Anne orta ev kad ın ı ortaokul * 4 üye ilk oturumlardan sonra gruptan ayrıldı. Tablo 1. Araşt ırma kapsam ındaki hastalar ın tan ım ı Yaş (ortalama) Grup ±7.34 Grup ±8.30 Cinsiyet Erkek 9 8 Kad ın 5 6 Hastal ık süresi Ort. (y ıl) 10.50± ±7.99 Önceki yat ış say ısı (Ortalama) 6.50± ±3.47 Tan ı alt tipi Paranoid 7 6 Dezorganize 4 6 İırdiferansiye 3 2 Sürdürüm Flufenazin 5 7 antipsikotik fttaç Klopiksol 4 3 tedavisinde Haloperidol 5 4 kullan ılan ilaç üyenin çalışma dışında tutulması ile grup, 10 üyeden olu şarak 1 y ıl sürdürülmü ştür. Gruplar, 15 günde bir, dakikal ık oturumlarla gerçekle ştirilmi ş- tir. Grubu olu şturan üyelere ili şkin tan ıtıcı veriler Tablo 2'de sunulmuştur. Psikodrama yönelimli destekleyici-e ğitici grup terapisinin özellikleri Grup terapisinin temel amaçları aşağıda sunulmu ştur: 1. Hasta, aile ve tedavi ekibi aras ında sağlam bir i ş- birliği oluşturmak, 2. Hasta yak ınlarına hastal ık hakkında bilgi vermek, 3. Aileleri gereksinim ve kaynaklar yönünden de- ğerlendirmek ve destek vermek, 4. Günlük yaşamda sorunlar ı çözme ve stresle ba şa ç ıkma yöntemlerini geli ştirmek, 5. Kriz müdahale şans ı yaratmak, 6. Hasta yakınlarının hastalığı kabullenmelerini ve hastal ık hakkında konu şabilmelerini sağlamak, duygularını ortaya koyma fırsat ı yaratmak ve ayn ı sorunu yaşayan kendi konumundaki di ğer insanlarla duygu ve yaşantı paylaşım ı oluşturmak, birbirleri için çözüm üretme ortam ı geliştirmek. Verilerin elde edilmesi Hastaların izlenmesinde kullan ılan ölçek ve ölçüt Bütün hastalar çal ışmaya başlamadan önce ve izleme süresi olan 1 y ıl boyunca ayda bir kez Geli ştirilmiş Kısa Pskiyatrik Derecelendirme Ölçe ği ile değerlendirilmi şlerdir. Geliştirilmiş Kısa Psikiyatrik Derecelendirme çeği (KGPDÖ): (Modified Brief Psychiatric Rating Scale) ölçek Post ve_ark. taraf ından geli ştirilmi ştir. Ülkemizde çevirisi ve ki şileraras ı güvenirliği Soykan (11) tarafından yap ılmış ve güvenilir bulunmu ş- tur. Ölçek 22 ba şlık içermektedir. Derecelendirme 1-7 aras ında yap ılır. Yineleme ölçütü Hastaların yineleme (relaps) aç ısından değerlendirmelerinde yineleme ölçütü olarak, GKPD ölçe ğinde

4 Hasta Yak ınları ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidişi Üzerinde Etkisi: 1 y ıllık izleme çal ışmas ı düşünce bozukluğu veya düşmanl ık-şüphecilik küme skorlanndaki ba şlang ıç değerlerinde 3 puan ya da fazla bir art ışın varlığı; ya da bu iki kürnenin toplam başlang ıç skorlanndan 4 puan veya daha fazla bir art ışın varlığı esas kabul edilmi ştir (dü şünce bozukluğu kümesi, kavramsal düzensizlik, halüsinasyon ve al ışılmamış düşünce içeri ği başlıklanndan oluşur. Dü şmanlık-şüphecilik kümesi ise; dü şmanlık, şüphecilik ve i şbirliği kurmama ba şhldarından olu şur). Bu yineleme ölçütü yöntemi Marder ve ark. birçok ara ştırmada kullan ılm ış olduğu bir yöntemdir (12,13) O -/ 1 2 Grafik 1. Her iki grupta yer alan hastalar ın yaş ortalan ıalann ı n karşılaştırılmas ı (p>0.05). Grup içeriğine ilişkin velilerin elde edilmesi Bir y ıl boyunca toplam 22 oturum olarak sürdürülen grup uygulamalar ının içeriğine ili şkin olarak grupta ele al ınan temalar kategorize edildi ve dökümü yapıld ı. Hasta yak ınlarının gruba ait de ğerlendirmelerini öğrenebilmek amac ıyla, hasta yak ınlarına grup tedavisi bitiminde 8 maddelik bir çizelge verildi ve bu maddeleri kendileri için önem derecesine göre s ı- ralamalan istendi. Verilerin değerlendirilmesi Verilerin istatistiksel olarak de ğerlendirilmesinde SPSS for windows paket program ında e şleştirilmi ş iki yönlü t testi ve Ki kare testi kullan ıldı. BULGULAR Demografik özellikler Çal ışma kapsam ındaki her iki grup, cinsiyetleri bakım ından incelendiğinde, birinci grupta 9 erkek, 5 kadın, 2. grupta 8 erkek, 6 kad ın olduğu gözlenmektedir. 1. grubun ya ş ortalamas ı (ss:7. 34), 2. grubun ya ş ortalamas ı 3?-57 (ss:8.30)'dir. 1. grupta hastal ık süresi (ss:7.99), 2. grupta (ss:4. 82) y ıl olarak saptanm ıştır. Hastalar ın önceki hastaneye yat ış sayılan ise 1. grupta 7.79 (ss:3.47), 2. grupta 6.50 (ss:1.51)'dir. Her iki grup aras ında yaş ve cinsiyet da ğılımı, hastal ık süresi ve önceki hastaneye yat ış say ılan bakım ından bir fark bulunmam ıştır (p>0.05) (Grafik 1,2,3,4) O 1 2 Grafik 2. Her iki grupta yer alan hastalar ın önceki lu ı:,laneye yatış say ılar ını n karşı laşt ı r ı lmas ı (p>0.05). 1 2 Grafik 3. Her iki grupta yer alan hastalar ın hastal ık sürelerinin (ortalama y ıl) karşılaşorılmas ı (p>0.05). Yineleme oran ı Her iki grup yineleme oran ı bakımından değerlendirildiğinde, 1. grupta yineleme oran ı % 20, 2. grupta yineleme oran ı % 35 olarak saptanm ıştır. Her iki grup aras ında yineleme oran ı bakımından istatistiksel olarak anlaml ı bir fark bulunmam ıştır (Ki kare

5 Hasta Yakınlar ı ile Gerçekleştirilen Psikodrama Y önelimli Destekleyici-Eğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidişi Üzerinde Etkisi: I y ıllık izleme çalışmas ı Tablo 3. Grupta en s ık ele al ınan temalar S ıkl ık 1. Belirtiler, tan ı, yineleme 5 2. Duygusal tepkiler* cı,,e ko /7 2 Grafik 4. Her iki grupta yer alan hastalar ın cinsiyet dağı l ım ı bak ımından karşılaştırılma%1 (p>0.05) , 5 / 2 Grafik 5. Her iki grupta yer alan hastalar ın yineleme oranlar ı bak ımından kar şı laşt ır ı lmas ı (Kikare değeri:0.68). değeri 0.68, alfa=0.05 düzeyinde ve 1 serbestlik derecesindeki tablo Ki kare de ğeri 3.841). Her iki grubun yineleme oranları Grafik 5'de sunulmu ştur. Grup içeri ğine ilişkin veriler Grupta en sık ele al ınan temalar: Bir y ıl boyunca ele al ınan temalar s ıklık sıralarına göre Tablo 3'de sunulmuştur. Hasta yakınlarının gruba ilişkin de ğerlendirmeleri: Hasta yak ınlarına, grup uygulamalar ı tamamlandıktan sonra verilen 8 maddelik çizelgede yer alan maddeler hasta yak ınlarının öncelik s ıralarına göre Tablo 4'de sunulmu ştur. Grup üyelerinin devaml ıl ık"' İlk oturumlardan hemen son grupta ayr ılma oran ı % 28.5 olarak saptanm ıştır. 1 yılı tamamlayan üyelerin oturumlara devam oran ı ise % 76 olmu ştur. 3. Hasta ile birlikte yaşaman ın getirdiği sorunlar** 4 4. Hastalığın nedenleri 5. ilaç ve tedavi yöntemleri 6. Gelecek kayg ıs ı * Anksiyete, depresyon, suçlama, suçlanma, utanç, k ızg ınlık, öfke. **Hastan ın zaman zaman saldırgan ve kırıc ı olmas ı, ne olacağın ı bilememekten dolayı sürekli tedirginlik, aile düzeninde bozulma, hastanın aşırı çay ve sigara içmesi, ekonomik yük, hastan ın zaman zaman kendi bak ımıyla ilgilenmemesi, hastan ın çalışmaınası. Tablo 4. Hasta yak ınlar ının gruba ilişkin değerlendirmesi Öncelik sırası Benimle benzer bir sorunu payla şan başka insanlarla 1 birlikte oldum. Aram ızda bir dayan ışma geli şti Onlardan yard ım aldım 2 Onlara yard ım ettim 3 Yönetici ekip ve grup üyelerinden öğüt ve öneri 4 ald ım Üstümdeki duygusal yük hafifledi 5 Hastal ığı art ık daha çok tan ıyorum 6 Hastama kar şı nasıl davranacağım ı daha çok 7 biliyorum Geleceğe kar şı umudum artt ı 8 TARTIŞMA Bu çalışmada, hasta yak ınları ile gerçekle ştirilen psikodrama yönelimli destekleyici-e ğitici grup terapisinin, kronik şizofreni hastalar ının sürdürüm tedavisindeki yararl ılık düzeyi araştırılmış ve istatistiksel anlaml ılık düzeyine ula şmasa da yakınlarına grup tedavisi uygulanan hastalar ın bir y ıl içinde daha dü şük yineleme oran ı gösterdikleri saptanm ıştır. Konuyla ilgili yayınlar gözden geçirildi ğinde, kronik şizofreni tedavisinde aileye yönelik tedavi programlarının hastalığın gidişini olumlu olarak etkilediği, yinelerne oran ınını azalttığı ve hastaneye yat ış sayısını düşürdüğü görülmektedir (3'4'5 ' 1416). Birbirinden farkl ı teknik özellikler ta şıyan ve farkl ı modeller halinde uygulanan aile programlar ının ortak

6 Hasta Yak ınları ile Gerçekleştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 y ıllık izleme çal ışmas ı özelliği, aile ortam ına odaklanmalar ı, aile ortam ındaki yoğunluğu azaltmaya çal ışmaları ve aile üyelerini eğitmeleridir (5). Lam (17), aile programlar ının hastal ığın gidişi üzerindeki olumlu etkisinin aile üyelerinin olumsuz duygusal tutumlann ın azalt ılmas ı, hastan ın ilaç kullanma uyumunun artt ırılmas ı ve hastan ın tedavi ekibi taraf ından daha iyi izlenmesi yolu ile gerçekle ştiğini vurgulam ıştır. Aileye yönelik programlar ın kronik şizofrenide yineleme oran ın ı azalttığı saptamas ı önemli bir bulgudur ve bu programlar ın gerekliliğine dikkat çekmektedir. Ancak aileye yönelik programlar ile yapılan uzun süreli izleme çal ışmaları ve bu arada bizim çal ışmam ız, yöntemsel olarak birçok güçlükler içermektedir. Bu bak ımdan yinelemeleri önlemede faydal ı olanın hangi faktör ya da faktörler olduğunu söylemek şimdilik çok güçtür. Bu güçlüklerin başında "yineleme" kavram ının tan ımlanmas ı gelmektedir. Gerçekten de konuyla ilgili araştırmalar gözden geçirildiğinde, yineleme kavram ının tamamlanmas ının çok geniş bir yelpazede yap ıldığı ve değişik araştırmac ıların değişik yöntemler izledikleri gözlenmektedir (4'5). Bizim çalışmamada, Marder ve ark. birçok klinik araştırmalarında kulland ıkları yöntem seçilmi ştir (12,13). Hasta yak ınları ile gerçekle ştirilen grup psikoterapisinin içeriğine ilişkin bulgularım ız değerlendirildiğinde, grupta en fazla ele al ınan temalar, hastal ığın belirtileri, tan ı ve yineleme kavram ı ile hasta yakınlarının duygusal tepkileri olmu ştur. Bu bulgular, genel olarak benzer çal ışmaların sonuçları ile uyumludur (18). Hasta yakınlarının duygusal tepkileri aras ında suçlama, suçlanma, utanç, öfke, k ızgınlık, anksiyeteye depresyon bildirilmektedir (1920). Bizim çal ışmam ızda da hasta yak ınları tarafından benzer sorunlar gündeme getirilmi ş ve ele al ınmıştır. Hasta ile birlikte ya şamanın getirdiği sorunlara yönelik temalar, çok büyük ölçüde bu konularda yap ılan ara ştırmalara koşut olarak değerlendirilmi ştir (19,21) Hasta yakınlarının yoğun bir katarsis yaşamaları birçok uygulay ıc ı tarafından tek ba şına olmasa da terapötik etkenlerden biri olarak kabul edilmektedir. Katasisin ard ından grup üyeleri bir yandan bu duygusal ya şantının insani yönünü farkederken, bir yandan da evrensellik, model alma, içgörü geli ş- tirme, umut aşılanmas ı gibi faktörleri kullanarak emosyonel tepkilerini adaptif yönde biçimlendirmeyi öğrenirler. Bu yolla toplumsal ya şamda ve hastal ıkla başetme konusundaki uyum becerileri artar. Grup üyelerinin değerlendirmesi gözönüne al ındığında, en faydalandıldan faktörün evrensellik oldu ğu ve bunu ki şileraras ı öğrenme, umut ve katarsisin izledi ği görülmektedir. Bu s ıralama Yalom'un, etkile şim gruplar ındaki terapötik faktörlerle uyum göstermektedir (22). Bugüne kadar yap ılan çe şitli çal ışmalarda, ailelerin ruh sağlığı çalışanlarından hastalığın tabiat', gidi şi ve tedavisi hakk ında bilgi talep ettikleri gösterilmi ş- tir (23). Çalışmam ızda da, hastal ığın belirtileri, tan ı koyma süreci, yineleme kavram ı, hastalığın nedenleri ve tedavi yöntemleri konular ında bilgilenmek için hasta yakınlarından yoğun bir istek gelmi ştir. Uyguladığım ız grup terapisinde gruptan ayr ılma oran ı % 28.5 olarak saptanm ıştır. Genel olarak psikososyal giri şimlerin ki şilere ula şma düzeyinin dü şük olduğu bilinmektedir. Ruhsal-e ğitsel aile programlarının etkiliğinin araştmldığı bir çal ışmada, hastalar ın yakın akraba olmamas ı ya da akrabalar ı- n ın önerilen tedaviyi reddetmeleri gibi nedenlerle tüm örneklem grubunun sadece % 21'i ara ştırmaya al ınabilmiştir (4). Hasta yakınları ile gerçekle ştirilen gruplarda psikodramatik tekniklerin kullan ılmas ı, hasta yakınların ın içinde bulundukları durumu tan ıma, anlama ve sonunda değiştirebilmeleri doğrultusunda yararl ı bir girişimdir. Böylelikle endi şe içinde, hastas ına yardım etmek isteyen ancak ne yapaca ğını bilemeyen, bir bakıma hastal ıktan korkan hasta yak ınlarının, korkulann ı merağa dönü ştürmeleri ve güven kazanmalan sağlanır. Rol oyunu, karşılıkl ı ilişkiler ve etkileşim örnekleri ve seçeneklerinin tan ımlanmas ıyla ve taşıdıkları duygusal yülderden annmalanyla güçlenen hasta yak ınları, hastalar ı ile ilgili gelişmeleri "içsel bir metre" ile de ğerlendirmeyi ö ğrenirler. Bir şizofreni hastas ı ile iletişim kurabilmekte en temel faktör olan e şduyum kapasitesinin geli ştirilmesinde de, psikodramatik yöntemler önemli katk ı sağlar. Hasta yak ınlarının günlük yaşamda karşılaş- 10

7 Hasta Yak ınları ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyiei-Egitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: I y ıllık izleme çal ışmas ı t ıkları sorunlarla ba şetme yolları, sorunların grup Içinde canland ırılmas ı ve rol deği ştirme teknikleri uygulanarak ö ğretilir (7,8,9, 24-27). Aynca grup içinde de ği şik tarzlarda (yüksek/dü şük) duygu dışavurumu tutumu gösteren hasta yak ınlarının birbirleriyle etkileşimleri, yönetici ekibin yönlendiriminde, model olu şturarak olumlu sonuçlar verebilir. Bu yolla yüksek duygu dışavurumu gösteren hasta yakınların ın tutumu değiştirilebilmektedirler (9). Bizim çal ışmam ızda duygu dışavurumunu saptamaya yönelik bir ölçek kullan ılmam ış olmakla birlikte, hasta yak ınların ın grup içindeki tutum ve davranışlarından ve canland ırdıklanndan elde edilen bilgilerle bu tutumu adaptif hale getirmeye yönelik giri şimlerde bulunulmu ştur. Sonuç olarak, hasta yak ınları ile gerçekle ştirilen psikodrama yönelimli destekleyici-e ğitici grup psikoterapisinin kronik şizofreni gidişi üzerinde yararl ı etkilerinin olabilece ği ifade edilebilir. Ancak kesin ifadeler kullanmak bu a şamada olanakl ı değildir. Yöntem güçlüklerinin giderilmesi ve daha uzun süreli izleme çal ışmaları bu alandaki dü şüncelerimizi netle ştirecektir. KAYNAKLAR 1. Rabkin J: Opinions about mental illness: a review of the literature. Psychological Bull 77:153-71, Kreisman DJ, Joy VD. Family response to the mental illness of a relative: a review of literature. Schizophr Bull 10:34-56, Falloon IRH: Family management in schizophrenia. International Perspectives in Schizophrenia. VVeller M (ed). John Libbey and Co Ltd, Wiltshire, Goldstein MJ: Psychosocial (nonpharmacological) treatments for schizophrenia. Review of psychiatry. Tasmand A, Goldfinger SM (eds). American Psychiatric Press, Washington DC 1:116-35, Bellack AS, Mueser KT: Psychosocial treatment for schizophrenia. Schizophr Bull 2:317-36, Özbek A, Leutz G: Psikodrama: grup psikoterapisinde sahnesel etkile şim. Grup Psikoterapileri Derne ği Yay ın ı, Verso Matbaas ı, Ankara, Kellerman PF: Focus on psychodrama: Therapeutic aspects. Jessica Kingsley Publ, London and Philadelphia, Starr A: Psychodrama with the family group. Psychodrama. 11- lustrated therapeutic techniques. Nelson-Halt Inc, Chicago,p. 4'- 75, Cole SA, Jocobs S: Family treatment of schizophrenia. Treatment of psychiatric disorders. Karasu TB (ed). Vol 2, American Psychiatric Association, Washington DC, 1989; p American Psychiatric Association Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Third ed. Revised, American Psychiatric Press, Washington DC, Soykan KÇ: Institutional differences and case typicality as related to diagnosis symptom severity prognosis and treatment. METU the institutional of social scientific degree of master of science in the subject applied (clinical). Psychology Marder SR, Van Putten T, Mintz J, et al: Cost and benefits of two does fluphenazine. Arch Gen Psychiatry 41: , Marder SR, Van Putten T, Mintz J, et al: Low and conventional dose maintenance therapy with fluphenazine decanoate: two years outcome. Arch Gen Psychiatry 44:518-21, Leff J, Kuipers L, Berkowitz R, et al: A controlled trial of social intervention in the families of schizophrenic patients. Br J Psychiatry 141:121-34, Hogarty G, Anderson JM, Reiss DJ, et al: Family education, social skills training and maintenance chemotherapy in the aftercare of schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 43:633-42, Tarrier N, Barrowclough C, Porceddu K, et al: The community management of schizophrenia: a controlled trial of a behavioral interventional with families to reduce relapse. Br J Psychiatry 153:532-42, Lam DH: Pyscosocial family intervention in schizophrenia: a review of ermprical studies. Psychological Medicine 21: , Thorntorn JF, Plummer E, Seeman MV, et al: Schizoprehia: Group support for relatives. Can J Psychiatry 26:341-44, Creer C, Wing JK: Living with schizophrenic patient. Br J Hosp Med. Julyy:73-82, Torrey EF: What the family can do? Surviving schizophrenia. Harper and Row Publ Inc Newyork, 1983; p Bulut I, Kahramano ğlu E: Ankara Üniversitesi Psikiyatri kliniğinde yatm ış olan hastalar ve aileleri hakk ında bir ara ştırma. XXIII. Ulusal Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi Bilimsel Çal ışma Kitab ı, İstanbul, 1987; p Yalom I: Theory and practice of group psychotherapy. Ed 3. Basic Books, Newyork, Holden DF, Lewine RRJ: How families evaluate mental health professionals, resources and effects of illness. Schizophr Bull 8:626-33, Anderson CM, Hogarty GE, Reiss DJ: Family treatment of adult schizophrenic patients: a psychoeducational approach. Schizophr Bull 6: , Bernheim KF: Supportive family counseling, Schizophr Bull 8:643-51, Ziegler G: Şizofrenik bozukluklar ın tedavisinde hasta, terapist, aile i şbirliği. XVII Grup Psikoterapileri Sempozyumu, May ıs 1993, Aeskulapion-Bergama, Ünlüoğlu G, Say ıl İ: Effect of group-work with admitted psychotic patients' families on their readmission. Journal of Ankara Medical School 13:

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği*

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Doğan 33 Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Orhan DOĞAN Prof.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, SİVAS * Bu çalışmanın verileri daha önce yayımlanmıştır: Dogan S, Dogan O, Tel H, Coker

Detaylı

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Suat Yalçın, Sevda Bağ SBÜ Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları EAH, 3.psikiyatri Kliniği,

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Dr.ERHAN AKINCI Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Ekim 2010, İZMİR Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok GREGOR MENDEL

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER

KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 17.09.2004 KADINLARDA MASTEKTOM N N PS KOSOSYAL ETK LER Dr. Ay e Okanlı Özet: Kadının sa lı ını tehdit eden, a rılı vücut de i

Detaylı

2014- T.C. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans

2014- T.C. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans GÖKÇE GEYİK 01.04.1991 Sarıyer / İSTANBUL Ehliyet (B) Abdulbaki Gölpınarlı Cad. Ferah Mah. Neşe Sok. Şekeroğlu Apt. No 5/2 Üsküdar / İSTANBUL 0536 966 50 44 gokcee_geyikk@hotmail.com gokcegeyik@yahoo.com

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi 15 ƘŰƬƑƊ Original Article / Özgün Araştırma Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi The Evaluation of the Schizophrenia Patiens in Kirikkale Community

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011

Yardımcı Doçent Psikoloji Haliç Üniversitesi 2000 Yardımcı Doçent Psikoloji FSM Vakıf Üniversitesi 2011 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gaye (Enbiyaoğlu) Saltukoğlu 2. Doğum Tarihi : 1945 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 1969 Yüksek

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients Genel ve Ruh Sa ğlığı Hastanelerinde Çal ışan Hemşirelerin Şizofreniye Bak ış Açılar ın ın Karşılaştırılması Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET Amaç: Ruh sağlığı hastanelerinde çalışan hemşirelerin

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul H. GAYE TOLUN Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Kişisel Bilgi: Doğum tarihi: 19.10.1971 Doğum yeri: Ankara Medeni durum: Evli, 1 çocuklu Eğitim ve Görev: 2008 Serbest Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi ÜN VERS TEYE G R SINAV S STEM NDEK SON DE KL E L K N Ö RENC LER N ALGILARI Doç. Dr. Mehmet Durdu KARSLI Sakarya Üniversitesi E itim fakültesi Doç. Dr. I k ifa ÜSTÜNER Akdeniz Üniversitesi E itim Fakültesi

Detaylı

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory

ÖZET. pecya SUMMARY. Key words: Medical students, depressive symptoms, Beck Depression Inventory T ıp Fakültesi Öğrencilerinde Depresyon Belirtilerinin Da ğıl ımı Bilal BAKİR*, U. Reha YILMAZ**, İsmail YAVAŞ***, Mahir GÜLEÇ* ÖZET Depresyon en s ık görülen ruhsal bozukluktur. Depresif belirtilerin,

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği

Detaylı

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya Hastaneye İlk Kez Başvuran ve Yatan Alkol Dışındaki Madde Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET Amaç: Hastane istatistikleri bir psikiyatrik bozuklu ğun epidemiyolojik e ğitimini tahmin etmekte ve uygun

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ 1. SINIF GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ (saat) SHB101 Sosyal e Giriş Introduction to Social Work Z 3/0 5 SHB103

Detaylı

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990

Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans-1990 Yönetilen Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Esra Arda: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim Dalı Adli Tıp Ensititüsü Yüksek Lisans1990 Hidayet Taşdöven: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Anabilim

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ

İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN, ENGELLİ HASTA MEMNUNİYETİNE OLAN YANSIMASI ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Kudret DOĞRU Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Yard. Uzm. Murat YENİSU

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi

Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi Selçuk Özdin 1, Aytül Karabekiroğlu 2, Arzu Alptekin Aker 2, Recep Bolat 2, Servet

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Pektaş Ö., Pektaş A., Mırsal H., Kalyoncu A., Mırsal N., Çağlar B., Serez M., Yılmaz S., Beyazyürek M.

Pektaş Ö., Pektaş A., Mırsal H., Kalyoncu A., Mırsal N., Çağlar B., Serez M., Yılmaz S., Beyazyürek M. AYIK ALKOL BAĞIMLILARININ GRUP TUTUM ÖLÇEĞİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Pektaş Ö., Pektaş A., Mırsal H., Kalyoncu A., Mırsal N., Çağlar B., Serez M., Yılmaz S., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı, remisyon

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Haldun SOYGÜR *, Mehmet AYBAŞ **, Gül HINÇAL ***, Çiğdem AYDEMİR **** ÖZET Şizofreni hastalarının tedavi ve rehabilitasyonunun

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Mühendislik Eğitim Programına Fikri Hakların Entegrasyonu

Mühendislik Eğitim Programına Fikri Hakların Entegrasyonu Mühendislik Eğitim Programına Fikri Hakların Entegrasyonu Sertaç Köksaldı Arçelik A.Ş. Patent nedir? Patent ve ArGe Akış Patent ve fikri haklar konularının mühendislik eğitimine entegrasyonu Buluşlar ve

Detaylı

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Funda KAVAK 1 Mine EKİNCİ 2 ÖZET Bu araştırma hastanede

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr Ali Uzunöz tarafından yönetilen Kabul ve Sorumluluk Tedavisi çalışma grubu katılımı

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr Ali Uzunöz tarafından yönetilen Kabul ve Sorumluluk Tedavisi çalışma grubu katılımı ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: H. Yıldız Burkovik Doğum Tarihi: 29 Temmuz 1962 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Ist. Üniv Edebiyat Fakültesi 1984 Y. Lisans Adli Bilimler Ist.Üniv

Detaylı

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Deniz Ceylan, Berna Binnur Akdede, Emre Bora, Ceren Hıdıroğlu,

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma

Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Sınavlı ve Sınavsız Geçiş İçin Akademik Bir Karşılaştırma Öğr. Gör. Kenan KARAGÜL, Öğr. Gör. Nigar KARAGÜL, Murat DOĞAN 3 Pamukkale Üniversitesi, Honaz Meslek Yüksek Okulu, Lojistik Programı, kkaragul@pau.edu.tr

Detaylı

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Özgün Araştırma / Original Investigation Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Effect of Body Mass Index on the Determination of Bone Mineral Density in Postmenopausal

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985.

ÖZGEÇMİŞ. 1. Ünal, H., Ortaokul Dönemindeki Kız Çocuklarda Antropometrik Ölçümlerin Farklılaşmasının İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi. 1985. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nergiz Meltem Güven Email :nergismeltem@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 11.03.1954 Tel : 0535 895 03 29 3. Ünvanı : Profesör 0312 441 39 11 Adres : Hilal Mah. Hollanda Cad. No:20 Daire

Detaylı

10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları

10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları 10. Performans yönetimi ve bütçeleme bağlantıları girdi süreç çıktı etki, sonuç Üretkenlik,verimlilik, etkinlik Kaynaklar Nihai Hedefler 4.10.2006 1 Yönetim anlaşması en azından aşağıdakileri içermelidir

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999 Adı Soyadı:Birgül ÖZKAN Doğum Tarihi: 25.05.1974 ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1999 Y. Lisans Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

ANABİLİM/BİLİM DALI Programı MEZUN TEZKONUSU

ANABİLİM/BİLİM DALI Programı MEZUN TEZKONUSU 1. Adı Soyadı: AYŞE ATLAS BOGENÇ 2. Doğum Tarihi: 24.05.1956 3. Unvanı: Yard. Doç. 4. Öğrenim Durumu: PhD ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl LİSANS PSİKOLOJİ ANABİLİM ANKARA ÜNİVERSİTESİ DİL VE 1985 DALI

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i)

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) Öğr.Gör. Saliha ALTIPARMAK* Yrd. Doç. Dr. Gülten KARADENİZ* Betül ADIGÜZEL** Gülden ÖZATEŞ** Esra GÖK** Özet Araştırmanın amacı;

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

FORMAL AFET EĞİTİMLERİNİN FARKINDALIK ve TUTUM ÜZERİNE ETKİLERİNİN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRILMASI

FORMAL AFET EĞİTİMLERİNİN FARKINDALIK ve TUTUM ÜZERİNE ETKİLERİNİN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRILMASI FORMAL AFET EĞİTİMLERİNİN FARKINDALIK ve TUTUM ÜZERİNE ETKİLERİNİN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE ARAŞTIRILMASI Serpil GERDAN Oya YAZICI ÇAKIN Kocaeli Üniversitesi 2009 1/15 CEVAP ARANAN SORULAR

Detaylı

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY 1831 Adli Olgunun Tan ı Dağılımı ve Tan ı-suç Bağlant ıs ın ın S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET AMAÇ: Psikiyatrik hastal ıklar ile suç ilişkisi son y ıllarda

Detaylı

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Gül ÜNSAL BARLAS *, Özlem IŞIL** ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kronik şizofreni psikososyal beceri eğitiminin etkinliğini

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ COĞRAFYA DERSLERİNE YÖNELİK

Detaylı

ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ

ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ŞİZOFRENİ HASTALARININ SOSYAL İŞLEVSELLİKLERİ VE HASTALARA BAKIM VEREN YAKINLARININ BAKIM YÜKÜ Yunus KAYA Psikiyatri Hemşireliği Programı YÜKSEK LİSANS

Detaylı

ÖZET. GiR İŞ lann diğer hastalara göre şiddet ögesi yoğun olan violent

ÖZET. GiR İŞ lann diğer hastalara göre şiddet ögesi yoğun olan violent PS İKİYATRİK HASTALIKLAR VE SUÇ * Dr. F. MANER'** Dr. Z. E.KAYATEKİN ** Dr. E. ABAY ** Dr. S. SAYGILI ** Dr. A. İ. Ş ENER ** ÖZET Suç işleyen psikiyatrik hastalar ı incelemek amacıyla yapılan bu çahşmada

Detaylı

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI DOI:10.7816/sed-01-02-05 MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Arş. Gör. Dr. H. Onur KÜÇÜKOSMANOĞLU 1 ÖZET Araştırmada müzik öğretmeni

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

TÜRKİYE DE ÇALIŞAN KADINLAR: SORUNLARI, BEKLENTİLERİ VE SENDİKALARA KARŞI TUTUMLARI

TÜRKİYE DE ÇALIŞAN KADINLAR: SORUNLARI, BEKLENTİLERİ VE SENDİKALARA KARŞI TUTUMLARI TÜRKİYE DE ÇALIŞAN KADINLAR: SORUNLARI, BEKLENTİLERİ VE SENDİKALARA KARŞI TUTUMLARI Anket Kasım 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında 26 ilde, kadınların çalıştığı işkolları dikkate alınarak 10 işkolunda,

Detaylı

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Dr. Sinem Sevil DEĞİRMENCİ Prof.Dr.Gökay AKSARAY Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Giriş

Detaylı

pecya Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model

pecya Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model Ruh Hastal ıkları Tedavisinde Psikososyal Bir Boyut: Psikoe ğitimsel Bir Model Ümit EREN YURTSEVER *, Tar ık KUTLAR *, Nurcihan TARLACI *, Kirkor KAMBERYAN *, Muharrem YAMAN * ÖZET Araştırman ın amac ı;

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

ARAŞTIRMA. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B

ARAŞTIRMA. 3 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon A.B Geriatri 5 (2): 59-63, 2002 Turkish Journal of Geriatrics ARAŞTIRMA BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ FİZİKSEL TIP ve REHABİLİTASYON Dr. Coşkun BAKAR 1 Dr. Seçil ÖZKAN 1 Dr. Işıl MARAL 1 Dr. Gülçin Kaymak KARATAŞ

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI*

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI* ALKOL BAĞIMLILIĞINDA ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ İLE KLİNİK DURUM ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI* Kalyoncu, A., Pektaş, Ö., Mırsal, H., Şatır, T., Pektaş, A., Mırsal, N., Yılmaz, S., Beyazyürek, M.

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM DANIŞMANLIĞI KURSU'NDAKİ BAŞARIYI ETKİLEYEN KURSİYER ÖZELLİKLERİ

ÖZEL EĞİTİM DANIŞMANLIĞI KURSU'NDAKİ BAŞARIYI ETKİLEYEN KURSİYER ÖZELLİKLERİ ÖZEL EĞİTİM DANIŞMANLIĞI KURSU'NDAKİ BAŞARIYI ETKİLEYEN KURSİYER ÖZELLİKLERİ Yrd. Doç. Dr. Gönül KIRCAALİ-İFTAR** Arş. Gör. Zafer ÖZER* GİRİŞ Kaynaştırma -özel gereksinimli öğrencilerin normal eğitim ortamlarında

Detaylı

Primer Enürezis Noktürna Tanılı Çocuk ve Ergenlerde Anksiyete ve Depresyon Belirti Şiddetinin Değerlendirilmesi

Primer Enürezis Noktürna Tanılı Çocuk ve Ergenlerde Anksiyete ve Depresyon Belirti Şiddetinin Değerlendirilmesi Ankara Med J, 2014, 14(3): 85-90 Araştırma / Research Primer Enürezis Noktürna Tanılı Çocuk ve Ergenlerde Anksiyete ve Depresyon Belirti Şiddetinin Değerlendirilmesi Evaluation of Anxiety and Depression

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. AYLA TUZCU

Yrd.Doç.Dr. AYLA TUZCU Yrd.Doç.Dr. AYLA TUZCU ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1974 Diğer T: 24231069146914 F: 2422261258 atuzcu@akdeniz.edu.tr

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI Burcu BAYRAK KAHRAMAN* Derya TÜLÜCE* Musa BALİ** Turgay ARINSOY** *Gazi Üniversitesi Sağlık

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet ALACACIOĞLU

Doç. Dr. Ahmet ALACACIOĞLU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ĠZMĠR KATĠP ÇELEBĠ ÜNĠVERSĠTESĠ ATATÜRK EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ Ġç Hastalıkları Kliniği Eğitim Sorumlusu: Prof. Dr. Servet AKAR GASTROĠNTESTĠNAL STROMAL TÜMÖRLERDE NÖTROFĠL/LENFOSĠT

Detaylı

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE 145 Kronik Ruhsal Sorunlu Hastaların Primer Bakım Vericilerinde Tükenmişlik ve Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Investigation of the Relationship between Burnout

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13

İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13 İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13 I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE TARİHSEL SÜREÇ 15 1. Toplam Kalite Yönetimi'nin Tarihçesi 15 2. TKY Nedir? 17 3. Toplam Kalite Yönetimi ile İlgili Yanlış Düşünceler 19 4.

Detaylı