Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi"

Transkript

1 EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 4 Sayı: 2 Nisan 204 ss Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Price and Trade Volume Relaionship in Turkish Sock Marke: A Time-Varying Asymmeric Causaliy Analysis Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU 2 ÖZET Bu çalışma, Türk sermaye piyasasında hisse senedi fiyaları ile işlem hacmi arasındaki nedensellik ilişkisini günlük veriler aracılığıyla dönemi için araşırmakadır. Lieraürdeki önceki çalışmalardan farklı olarak, poziif ve negaif şoklara verilen epkilerin farklı olabileceği ve aynı zamanda elde edilen sonuçların zamana bağlı olarak değişebileceği dikkae alınarak, zamanla değişen asimerik nedensellik esi kullanılmışır. Sonuçlar, işlem hacminin bileşenlerinden hisse senedi fiyalarının bileşenlerine doğru ek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ve bu ilişkinin zamana bağlı olarak değişiğini gösermekedir. Anahar Kelimeler: Türk sermaye piyasası, zamanla değişen asimerik nedensellik esi, fiya-hacim ilişkisi. ABSTRACT This paper examines he relaionship beween sock prices and rade volume for he period by using daily daa in Turkish sock marke. Conrary o he previous sudies in he lieraure, considering ha reacions o he posiive and negaive shocks may be differen from each oher, and also he es resuls may change over ime, we employ a ime varying asymmeric causaliy es. The resuls reveal ha here is only a unidirecional causaliy from he componens of rade volume o he componens of sock prices and his relaionship changes over ime. Keywords: Turkish sock marke, ime-varying asymmeric causaliy es, price-volume relaionship.. GİRİŞ Ekonomilerin büyük ölçüde küreselleşmesi, finansal piyasalarda görülen serbesleşme eğilimleri ve bilgi eknolojilerinde yaşanan ilerlemeler, finansal piyasalar hakkında yapılan çalışmaların gözle görülür biçimde armasına neden olmuşur. Bu bağlamda finansal ekonomi lieraürünün önemli araşırma alanlarından birini yaırımcıların firmalara yönelik beklenilerini yansıan hisse senedi fiyalarındaki değişimin analizi oluşurmakadır. Hisse senedi fiyalarındaki harekein emel nedenlerinden biri, yeni bilginin piyasaya ulaşması sonucunda yaırımcıların beklenilerinde meydana gelen değişimdir. Bununla birlike, yaırımcıların özdeş olmaması nedeniyle yeni haberlere aynı şekilde epki vermemeleri ya da yaırımcılar özdeş olsalar bile başlangıçaki beklenilerinin farklı olması nedeniyle piyasada yeni bir bilginin oraya çıkışı hisse senedi fiyalarının her zaman değişeceği anlamına da gelmemekedir: ilk durumda, bir firmanın kar payı ödemesinde arışa gideceğini açıklaması, yaırımcıların bir bölümünün bu yeni bilgiyi firmanın gelecek dönemdeki performansının olumlu olacağına yorarak, hisse senedine olan aleplerinin armasına ve dolayısıyla hisse senedi fiyalarının yükselmesine neden olur. Öe yandan sadece sermaye kazancını dikkae alan yaırımcılar ise bu yeni bilgi karşısında porföylerindeki hisse senelerini saar ve bu durum da hisse senedi fiyalarının düşmesine sebep olur; ikinci durumda ise yaırımcılar başlangıça asimerik beklenilere sahip olduklarında, aynı bilgiyi edinmelerine rağmen sermaye piyasalarında uygulayacakları işlemler aynı olmamakadır. Sonuça, her iki durumda da hisse senedi fiyaları piyasadaki üm bilgiyi yansımamakadır. Fama (970) hisse senelerinin cari fiyalarının geçmiş döneme dair üm bilgiyi yansıması durumunda piyasa ekinliğinin zayıf olacağını belirmişir. Piyasa ekin olduğunda menkul kıymelerin geçmiş dönem fiyaları gelecek dönem fiya değişikliklerinin ahmininde kullanılamayacak, dolayısıyla eknik analiz araçları gereksiz olacakır. Bununla birlike, eknik analizi savunanlar, geçmiş dönem menkul kıyme fiyalarındaki bilginin cari dönem fiyalarına am yansımadığını ileri sürmeke, dolayısıyla geçmiş dönemdeki fiyaların gözlenerek gelecek dönem fiyaları hakkında bilgi edinilebileceğini ifade emekedirler. Teknik analizin faydalı bir araç olduğunu ileri sürenler işlem hacminin fiyalarda değişime yol açığı Yrd. Doç. Dr., Sakarya Üniversiesi, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, Finansal Ekonomeri Bölümü, 2 Araş. Gör. Dr., İsanbul Üniversiesi, İkisa Fakülesi, İkisa Bölümü, 2

2 Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU argümanının geçerliliğini savunmakadırlar (Blume vd.,994:53). Bu bağlamda Blume vd. (994) işlem hacminin fiyalara yansıyan bilginin kaliesi hakkında iyi bir göserge olabileceğini belirmiş ve eknik analislerce hisse senedi geirilerinin ahmin edilmesinde işlem hacminin kullanımına ilişkin eorik bir emel oluşurmuşur. Fiyalar, piyasanın mikro yapısı, likidie ve risken korunma (hedging) gibi fakörler sebebiyle denge paikasından sapmalar göserebilir. Fiyalama haaları ise gürülülü işlem (noisy rade) ve yeni bilgiye verilen haalı epkiden kaynaklanabilir. Dolayısıyla, işlem hacminin davranışını ve hisse senedi geirisi ile olan ilişkisini kavramak, yaırımcılara hisse senedi piyasasının geleceke alacağı şekli anlama konusunda yararlı olacakır. Ayrıca fiya-hacim ilişkisi piyasanın ekinliği için işlem sraejisi olarak ve eknik analizin faydalarını değerlendirmek için de kullanılabilir. Karpoff (987:09) fiya-hacim ilişkisinin önemine ilişkin dör gerekçe sunmuşur. İlk olarak, fiya-hacim ilişkisi piyasaya gelen bilgi oranına, piyasa fiyalarının yeni bilgiyi ne derecede yansıığına, piyasanın büyüklüğüne ve kısa vadeli saış kısılarının varlığı gibi finansal piyasaların yapısına yönelik değerlendirmelerin yapılabilmesine imkân anımakadır. İkinci olarak, fiya-hacim ilişkisinin durumunun bu değişkenlere ilişkin gözlemlerin bileşiminden harekele vaka analizlerinde kullanılabilmekedir. Fiya değişiklikleri ve işlem hacmi bir arada oluşuyorsa iki değişken arasındaki ilişkiyi içeren eslerin gücü aracakır. İlgili eslerin oluşurulması ve bu eslere dayanan çıkarsamaların oluşurulması, işlem hacmi ile fiya değişikliğinin orak dağılımına bağlı olacakır. Bu durum özellikle, fiya değişikliklerinin nedeninin yeni bilginin piyasa arafından fark edilmesi olduğu düşünüldüğünde ve bu değişimlere karşılık gelen hacim değişiminin yaırımcıların yeni bilginin anlamına ilişkin aynı fikirde olmadığı biçiminde yorumlandığında önemli olmakadır. Üçüncü olarak, fiya-hacim ilişkisi spekülâif fiyaların ampirik dağılımına ilişkin arışmaların önemli bir konusudur. Bu bağlamda, vaka incelemelerinde fiya-hacim ilişkisinin, vakanın henüz gerçekleşmediği zaman diliminden vakanın geçerli olduğu zamana dek fiya sürecinin varyansındaki değişimleri ölçmek amacıyla kullanılması mümkündür. Dördüncü olarak, fiya-hacim ilişkisi gelecek piyasaları için gelecek sözleşmesinin eslimine kalan süre, işlem hacmini ve dolayısıyla fiya değişkenliğini ekilemesi açısından önemli çıkarsamalar içermekedir. Hisse senedi geirisi ile işlem hacmi arasındaki eş anlı ilişkiyi analiz eden ilk çalışmalar genel olarak iki değişken arasında güçlü bir poziif ilişki olduğuna dikkai çekmekedir (Karpoff (987). Bu çalışmaları izleyen araşırmalar ise zaman serisi analizi ekniklerini kullanarak iki değişken arasındaki nedensellik ilişkisini araşırmışlardır. Çalışmamızı, lieraürdeki önceki çalışmalardan ayıran emel fark, poziif ve negaif şokların ekisinin aynı olmayabileceğini dikkae alarak asimerik nedensellik esini zamanla değişen formda kullanmakır. Bu yönem aracılığıyla Borsa İsanbul daki fiya-hacim ilişkisinin incelendiği çalışmanın 2. bölümünde fiya-hacim ilişkisine yönelik eorik ve uygulamalı lieraür özelenmekedir. 3. bölümde ekonomerik yönem anıılmaka ve 4. bölüm ise uygulama bölümünü içermekedir. Çalışma, analizin sonuçlarının değerlendirildiği 5. bölüm ile amamlanmakadır. 2. SEÇİLMİŞ LİTERATÜR Hisse senedi fiyaları ile işlem hacmi arasında gerek eş anlı, gerekse de gecikmeli ilişkiyi analiz eden alernaif eorik modeller gelişirilmişir 2 : Dağılımların Karması (mixure of disribuion) modeli Clark (973) ile Epps ve Epps (976) arafından gelişirilmişir. Tüm piyasa kaılımcılarının fiyalarda değişime yol açan yeni bilgi akışlarını eş anlı olarak algıladığının varsayıldığı bu modelde, fiya değişikliği ve işlem hacminin orak bir faaliyee dayanmaları nedeniyle poziif eş anlı bir ilişki içinde oldukları ifade edilmeke ve bu poziif ilişki için alernaif açıklamalar geirilmekedir. Clark (973) bilgi akışına, işlem hacmini ekileyen bir gölge değişken olarak yaklaşmış ve işlem hacminin orak gölge fakör ve bilginin hızı için bir göserge kabul edilmesinin, fiya değişimlerinin varyansı ile hacim arasındaki eş anlı ilişkinin poziif oluşunu açıkladığını belirmişir. Ayrıca işlem hacmi ile hisse senedi fiyaları arasında herhangi bir nedensellik ilişkisinin bulunmadığını da ifade emişir. Epps ve Epps (976), yeni bilginin piyasaya ulaşmasına bağlı olarak rezervasyon fiyalarının yaırımcılar arafından gözden geçirilmesi nedeniyle işlem hacmini piyasadaki araflar arasındaki uyumsuzluğu değerlendirmek amacıyla bir göserge olarak kullanmışır. Bu bağlamda, yaırımcılar arasındaki uyumsuzluk arıkça işlem hacmi de aracakır. Sonuç olarak Epps ve Epps (976) işlem hacminden hisse senedi geirilerinin mulak değerine doğru poziif bir ilişki olduğunu belirmişir. Ardışık Bilgi Akışı (sequanial informaion arrival) modeli Copeland (976) arafından ileri sürülmüş ve Jennings v.d. (98) arafından gelişirilmişir. Bilginin piyasaya ulaşması ve yaraığı ekileri analiz eden bu model, asimerik bilgi yaklaşımına dayanmaka ve piyasaya ulaşan yeni bilginin yaırımcılar arafından eş anlı olarak algılanmadığını, ersine yeni bilginin algılanma sürecinin ardışık bir süreç akip eiğini ifa- 22

3 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi de emekedir. Ardışık Bilgi modeli, bilgiyi edinmede yaşanan gecikmeler nedeniyle piyasada geçici dengelerin oluşabileceğini ve sadece üm kaılımcıların yeni bilgiyi edindikleri durumda nihai piyasa dengesinin kurulacağını ifade emekedir. Dolayısıyla, ardışık bilgi akışı nedeniyle gecikmeli işlem hacmi, cari dönemdeki mulak geiriler için bilgi sağladığı gibi gecikmeli mulak geiriler de cari işlem hacmi hakkında bilgi içermekedir. Model, fiya değişiminin mulak değeri, diğer bir ifadeyle fiya değişkenliği ile işlem hacmi arasında poziif eş anlı ilişki olduğunu ve aynı zamanda iki değişken arasında çif yönlü nedensellik ilişkisinin olduğunu ileri sürmekedir. İki model arasındaki emel fark; yeni bir bilginin oraya çıkması sonucu piyasanın yeni dengeye uyarlanma hızında yamakadır. Dağılımların Karması modelinde yeni dengeye hızlıca ulaşılırken, Ardışık Bilgi Akışı modelinde nihai dengeye hızla ulaşılmayacağı düşünülmekedir. Her iki yaklaşımda da iki değişken arasında poziif bir eş anlı ilişki söz konusudur. Ardışık Bilgi Akışı modeli işlem hacminin, geçmiş dönem değerlerinin cari dönem fiyalarını ve geçmiş dönem fiyalarının, cari işlem hacmini açıklayacak bilgi içerdiği için, iki değişken arasında poziif nedensellik ilişkisini de öngörmekedir. Her iki yaklaşım da değişkenlerin poziif ve negaif değişimleri arasında simeri olduğunu kabul emekedir. Lakonishok ve Smidh (989) vergileme ve vergileme dışındaki nedenler dolayısıyla cari işlem hacminin, geçmiş fiya harekeleri ile ilişkili olabileceğini belirmekedir. Vergi ile ilişkili nedenler, akvim yılı boyunca karşılaşılan sermaye kazançları ve kayıplarının opimal zamanlaması ile ilişkilidir. Vergi dışı nedenler ise bilanço düzenlemeleri, porföy değişiklikleri ve farklı sraejiler gibi gerekçeleri içermekedir. Dolayısıyla, piyasada gerçekleşen işlem, vergileme nedeniyle gerçekleşmişse nedensellik ilişkisi negaif, vergileme dışındaki herhangi bir nedenden gerçekleşmişse nedensellik ilişkinin poziif olması beklenmekedir. Gürülülü İşlemciler (noise raders) modeline göre finansal piyasalarda, gürülülü işlemcilerin faaliyeleri ikisadi emellere dayanmadığı için, bu işlemciler hisse senedi fiyalarının kısa dönemde denge değerinden sapmasına yol açan geçici bir bileşen içermesine neden olmakadır. Uzun dönemde ise bu geçici bileşen kaybolmaka ve hisse senedi geirileri oralamasına dönme eğilime girmekedir. Ayrıca bu model hisse senedi geirilerinin kısa dönemde poziif ookorelasyon göserdiğini, uzun dönemde ise ookorelasyonun negaife döndüğünü belirmekedir. Gürülülü işlemcilerin fiyalarda dalgalanmaya yol açan sraejiler izlemeleri işlem hacminden geirilere doğru poziif bir nedensellik ilişkisinin oluşmasına neden olmakadır. Ayrıca, alınan kararların geçmiş fiya harekelerine bağlı olması nedeniyle gürülülü işlemciler, poziif geri besleme içeren işlemler yapmaka ve bunun sonucunda da hisse geirilerinden işlem hacmine doğru poziif bir nedensellik söz konusu olmakadır (DeLong vd.,990). Sonuç olarak iki değişken arasında iki yönlü poziif nedensellik söz konusudur. İşlem hacmi ve hisse senedi geirisi arasındaki ilişkiyi araşıran ilk çalışmalar işlem hacmi ile geiri veya geirinin mulak değeri ya da karesi (değişkenlik, volailie) arasındaki eş anlı ilişkiyi analiz ederken (Jennings, vd., 98; Tauchen ve Pis, 983; Karpoff, 987), yakın dönemdeki çalışmalar ise zaman serisi analizi ekniklerini kullanarak, fiya değişiminin varyansı (karesi) ile işlem hacmi arasındaki ilişkiyi (Andersen, 996; Lee ve Rui, 2000) ve fiya değişimi ile işlem hacmi arasındaki ilişkiyi (Campbell, vd., 993; Chen, vd., 200; Lee ve Rui, 2002; Chuang, vd., 2009) araşırmakadır. Bu çalışmaların büyük bir kısmında örneklem, gelişmiş ülkeleri içermekedir. Gelişmeke olan ülkeler için iki değişken arasındaki ilişkiyi analiz eden çalışmalar (Silvapulle ve Choi, 999; Assogbavi ve Osagie, 2006; Pisedasalasai ve Gunasekarage, 2007) bilgi akışının gelişmiş ülkeler ile benzer olmadığını ve piyasalar arasında belirgin kurumsal farklılıklar olduğunu gösermekedir. Bu çalışmaların çoğunluğunun değişkenler arasındaki olası asimerik ve doğrusal olmayan ilişkileri dikkae almadığı dikkai çekmekedir. Asimerik ve doğrusal olmayan ilişkiler heerojen bekleniler ve açığa saış maliyeleri nedeniyle oraya çıkmakadır (Assogbavi, vd., 995). Bu ür ilişkileri dikkae alan çalışmaların lieraürde yakın zamanda ilgi odağı olduğu da belirilmelidir (Chuang, vd., 2009; Lin, 203; Ngo ve Surendranah, 2008; Al-Deehani, 2007; Gerlach, vd., 2006; Hiemsra ve Jones, 994). Türkiye için yapılan çalışmalarda, gerek oplulaşırılmış hisse senedi fiyaı ile işlem hacmi ilişkisinin (Kamah, 2007; Gündüz ve Haemi, 2005; Gökçe, 2002; Umulu, 2008; Çukur, vd.,202), gerekse de belirli bir seköre veya endekse ai şirkelerin hisse senedi fiyaları ile işlem hacmi ilişkisinin (Elmas ve Timurlenk, 2009; Bayrakdaroğlu ve Nazlıoğlu, 2009; Yörük vd., 2006; Kayalıdere ve Akaş, 2009; Başçı, vd.,996) analiz edildiği gözlenmekedir. Genel olarak ampirik araşırmaların orak bir sonuca varamadıkları, incelenen dönem ve kullanılan ekonomerik ekniğe göre elde edilen sonuçların farklılaşığı görülmekedir EKONOMETRİK YÖNTEM Geleneksel Granger (969) nedensellik esinde, bir değişkenin geleceğe yönelik ahmininde ikinci bir değişkenin faydalı bilgi sağlayıp sağlamadığı sınanır. 23

4 Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU Lieraürde, nedensellik analizi için çeşili esler gelişirilmişir (Sims, 972; Hsiao, 98; Toda ve Yamamoo, 995; Hacker ve Haemi, 2006). Bu esler poziif şokların ekisiyle negaif şokların ekisini aynı kabul emekedir. Faka finansal piyasalarda, asimerik bilginin varlığı ve piyasa kaılımcılarının heerojen olması durumunda, kaılımcıların aynı büyüklükeki poziif ve negaif şoklara benzer epkileri vermemesi nedeniyle bahsi geçen eslerden elde edilen sonuçların yanılıcı olabileceği ifade edilebilir. Poziif ve negaif şoklar arasındaki ilişkinin, değişkenler arasındaki ilişkiden farklı olabileceğini ilk kez Granger ve Yoon (2002) ileri sürmüşür. Granger ve Yoon (2002) ikisadi serilerin şoklara birlike epki verdiklerinde eşbüünleşik olduklarını, ayrı ayrı epki verdiklerinde ise aralarında bir eşbüünleşme ilişkisi olamayacağını ifade eiken sonra, serilerin belirli bir ürdeki şoka birlike karşılık verebileceklerini belirerek, veriyi birikimli poziif ve negaif değişmelerine ayrışırıp, bu parçalar arasındaki uzun dönemli ilişkiyi incelemişlerdir. Haemi-J (202) ise Granger ve Yoon (2002) yaklaşımını nedensellik analizi için gelişirmişir. Bu asimerik nedensellik esinde, Granger ve Yoon (2002) eşbüünleşme analizinde olduğu gibi serilerin dinamiğini anlamaya yardımcı olacak ve muhemel geleceğe yönelik ahminleri gelişirmeye imkân verecek saklı yapıyı bulmak amaçlanmakadır. =,2,..., T iken y,0 ve y 2,0 başlangıç değerlerini gösermek üzere, aşağıdaki gibi bileşenlerine ayrılabilen y ve y 2 gibi iki büünleşik seri arasındaki nedensellik analizinin es edildiğini varsayılsın 4 : y = y + ε = y + ε (),0 i i= y = y + ε = y + ε (2) ,0 2i i= Poziif ve negaif şoklar denklem (3) deki gibi göserilirse: Y : = ( y, y2, y3,..., yt ) + + ε i = maks ( ε i,0 ), ε i = min ( ε i,0 ), ε2i = maks ( Dε: = 2i,0 ( α), A,, Aε2, A i = 3,..., min Ap( ) ε2i,0) Z : = + ( Z0, Z, Z2,..., ZT ) ( ε ) ε = ( ε ) ε = ( ε ) min,0, maks,0, min,0 i 2i 2i 2i 2i (3) + + ε i = ε i + ε i ve ε 2i = ε 2i + ε 2i şeklinde ifade edilebilir. Bu bilgi ışığı alında () ve (2) numaralı eşilikleri düzenleyerek denklem (4) deki gibi yeniden yazmak mümkündür: + = + ε =,0 + εi + εi i= i= y y y + 2 = 2 + ε2 = 2,0 + ε2i + ε2i i= i= y y y (4) Her değişkende yer alan poziif ve negaif şoklar ise birikimli formda denklem (5) de ifade edilmekedir: + i = ε +, i i = ε, + i 2i = ε + 2i, 2i = ε 2i i= i= i= i= (5) y y y y Haemi-J (202) esinde, değişkeninin + + ( y, y2) ikilisine eşi olduğu varsayılarak, bu bileşenler arasındaki nedensellik ilişkisi aşağıdaki p gecikmeli vekör ooregresif modeli (VAR) kullanarak es edilir 5 : y + y = α + Ay A y + u (6) p p Denklem (6) da, y +, 2 boyuunda değişken vekörü, α ve u + ise sırasıyla 2 boyuunda sabi değişken ve haa erimi vekörlerini gösermekedir. A ise 2 2 boyuunda r merebesinde, gecikme r uzunluğu bilgi krierleri kullanılarak belirlenen paramere marisidir. Seriler arasında Granger-nedenselliğin olmadığını göseren emel hipoezi es emek için kullanılacak Wald isaisiğini elde edebilmek amacıyla denklem (6) e göserilen VAR modeli denklem (7) deki gibi anımlanabilir: Y = DZ + δ (7) Denklem (7) de yer alan erimlerin açık biçimleri denklem (8) deki gibi ifade edilebilir: + y + y Z : =.. + y p+ δ : =,,,..., ( u u2 u3 ut ) (8) 24

5 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Y ; ( n T) boyuunda, D ; ( n ( + np) ) boyuunda, Z ; (( + np) T ) boyuunda Z ; ( + np) boyuunda ve nihaye δ ise ( n T) ( ) boyuunda marisleri gösermekedir. Granger nedenselliğin olmadığını göseren emel hipoez ( H : Cβ = 0 ) Wald isaisiğiyle sınanabilir: 0 ( U ) ( β) W = ( Cβ) C ( ZZ) S C C (9) Denklem (9) da yer alan, Kronecker çarpımını, C kısıları içeren göserge fonksiyonunu gösermekedir. Burada β = vec ( D) şeklindedir ki, vec süunyığma operaörünü ifade emekedir. q her VAR eşiliğinde yer alan gecikme sayısını gösermek üzere, S U, ( ˆ δ ˆ UδU) ( T q) şeklinde kısısız VAR modeli için hesaplanan varyans-kovaryans marisini gösermekedir. Haemi-J (202) asimerik nedensellik analizinde; dör önemli durum göze çarpmakadır: VAR modelin gecikme uzunluğunun belirlenmesi, modele ilave edilecek ek gecikme uzunluğunun belirlenmesi, Wald es isaisiği için kriik değerlerin elde edilmesi ve zamana bağlı olarak nedensellik ilişkisinin değişmesi. Lükepohl (985) ile Hacker ve Haemi-J (2008) çalışmalarında VAR modelleri için Bayesyen ve Hannan-Quinn bilgi krierlerinin, diğer bilgi krierlerine göre daha iyi sonuçlar verdiğini ispa emişlerdir. Haemi-J (2003) ise bu iki bilgi krierinin birbirinden farklı sonuçlar verebileceği durumlar olabileceğini öne sürerek, bu iki krieri içeren yeni bir bilgi krieri gelişirmişir. Bu çalışmada, Haemi-J (2003) nin lieraüre kazandırdığı bu yeni bilgi krieri kullanılarak uygun gecikme uzunluğuna karar verilecekir. Bu krieri denklem (0) daki gibi gösermek mümkündür: ( ) 2 2 ( ˆ n lnt + 2n ln lnt HJC = ln de Ω j ) + j 2T ( j = 0,,2,..., K ) (0) Denklem (0) da yer alan Ω ˆ j, gecikme uzunluğu j iken varyans-kovaryans marisinin maksimum benzerlik ahmincisini, n ve T ise sırasıyla VAR modelindeki denklem sayısını ve oplam gözlem sayısını gösermekedir. Granger nedensellik esinde serilerin durağan olmaması durumunda öncelikle aralarındaki eşbüünleşme ilişkisi sınanır, seriler arasında uzun dönemli bir ilişki olması halinde haa düzelme modeline dayalı nedensellik analizi, bu ilişkinin olmaması halinde ise serilerin büünleşme seviyesi kadar farkı alınarak dahil edildiği VAR modele dayalı nedensellik esi uygulanır. Serilerin farkının alınması bilgi kaybına, eşbüünleşme ilişkisinin varlığına bakılması ise ön es eğimlerine neden olabilir. Toda ve Yamamoo (995) bu problemlerin üsesinden gelebilmek için VAR modele, ilgili serilerin maksimum büünleşme derecesi kadar, Dolado ve Lükepohl (996) ise sadece bir ane ilave gecikme eklenmesini önermişir. Bu çalışmada Dolado ve Lükopohl (996) ın önerisi izlenerek uygun gecikme uzunluğu HJC krieriyle belirlenmiş olan VAR modele ilave gecikme eklenecekir. Finansal veriler genellikle normal dağılmamaka ve bu durum kısı sayısı kadar serbeslik derecesiyle 2 χ dağılan Wald esinin asimpoik dağılımını ekilemekedir. Bu sorunun üsesinden gelmek için ise kriik değerler boosrap simülasyonlarıyla elde edilecekir. Diğer bir önemli husus; zamana bağlı olarak seriler arasındaki asimerik Granger nedensellik ilişkisinde meydana gelebilecek değişimlerdir. Nedensellik ilişkisi, global ekonomik ve poliik olayların ekisiyle zamanla değişebilir (Tang, 2008). Zamanla değişen nedensellik analizi kullanılarak nedensellik ilişkisinin bu isikrarlılığı es edilebilmekedir 6. Bu çalışmada Haemi-J (202) arafından gelişirilen asimerik nedensellik esinin zamanla değişen biçimi lieraüre kazandırılarak, zaman boyunca poziif ve negaif şoklar arasındaki nedensellik ilişkisinin isikrarlılığı sınanacakır. Zamanla değişen asimerik nedensellik analizi için öncelikle analizin uygulanacağı al örnek boyuuna karar vermek gerekmekedir. Brooks ve Hinich (998) de belirildiği gibi esin uygulanacağı gözlem boyuu esi geçerli bir şekilde uygulayabilecek kadar büyük olmalıdır. Bu çalışmada gözlem sayısı 20 olarak alınacakır, diğer bir ifadeyle, asimerik nedensellik analizi 20 günden oluşan al-örneklere uygulanacakır. Zamanla değişen asimerik nedensellik esinin genel işleyişi şu biçimde ifade edilebilir: Öncelikle birinci gözlemden 20. gözleme kadar olan aralık için Haemi-J (202) nedensellik esi uygulanır. İkinci aşamada; ilk gözlem aılıp, ikinci gözlem ile (20+). gözlem aralığına bu es uygulanır ve es her yeni aşamada ilk gözlem aılıp, son gözleme bir yeni gözlem ekleme sureiyle veri aralığında yer alan son gözlem kullanılana kadar devam eirilir. Elde edilen bu es isaisiklerinin anlamlılığını sınamak için her gözlem aralığında elde edilen es isaisiği boosrap kriik değeri ile normalleşirilir. Burada üzerinde durulması gereken noka, sadece Wald es isaisiklerinin değil, aynı zamanda boosrap kriik değerlerinin de zamana bağlı olarak değişmesidir. Dolayısıyla, her gözlem aralığında elde edilen es isaisiği, bu gözlem aralığında elde edilen %0 boosrap kriik 25

6 Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU değeri ile normalleşirilir. Elde edilen Wald es isaisiklerini yorumlamak amacıyla değerler grafiğe dökülür. Grafike, çizgisinin yukarısında yer alan değerler asimerik Granger-nedenselliğin olmadığını göseren emel hipoezin reddedilmesi gerekiğini gösermekedir. Çalışmada es isaisikleri poziif ve negaif şoklar için elde edildiğinden 4 farklı grafik elde edilecekir. 4.VERİ VE UYGULAMA SONUÇLARI Çalışmada Borsa İsanbul a ai dönemi günlük işlem hacmi ve hisse senedi endeksi kapanış fiyaları kullanılmışır. Veri sei TCMB Elekronik Veri Dağıım Sisemi nden elde edilmişir. Toplam gözlem sayısı 573 dir. Günlük veri kullanılmasının nedeni; Model Temel Hipoez Tes İsaisiği Copeland (99) arafından da belirildiği gibi ekonomerik açıdan daha fazla bilgi kullanımını sağlamasının yanı sıra ikisadi açıdan bir ay veya bir hafada oradan kaldırılamayacak olan ekisizliğin günlük verilerle oradan kaldırılabilmesidir. Çalışmada Dolado ve Lükepohl (996) önerisi izleneceği için serilerin durağanlık derecelerini belirlemek gerekli değildir. Gecikme uzunluğu Haemi-J (2003) krieriyle belirlenen VAR modele, ilave olarak gecikme eklenmişir. Uygun kriik değerleri elde edebilmek amacıyla 0000 boosrap simülasyonu yapılmışır. Karşılaşırma yapabilmek amacıyla öncelikle Haemi-J (202) nedensellik esi uygulanmışır. Elde edilen es sonuçları Tablo de göserilmekedir. Tablo : Asimerik Nedensellik Tesi Sonuçları Kriik Değerler k % 5% 0% Fiya-Hacim Hacim-Fiya * * (No: k, VAR modelin uygun gecikme uzunluğunu, * ise % seviyesinde anlamlılığı gösermekedir. Tablo de görüleceği üzere, sadece işlem hacmindeki poziif ve negaif şoklardan, sırasıyla fiyalardaki poziif ve negaif şoklara doğru nedensellik ilişkisi bulunmuşur. Sonuç olarak, asimerik nedensellik analizi, işlem hacmindeki şoklardan hisse senedi fiyalarındaki şoklara doğru ek yönlü bir ilişki olduğunu gösermekedir. Bununla birlike, Tablo de elde edilen sonuçlar üm örnek periyodu dikkae alınarak elde edilmişir. Bu sonuçların isikrarlı olup olmadığını sınamak amacıyla gerçekleşirilen zamanla değişen asimerik nedensellik esinin sonuçları Şekil (a)-(d) de göserilmekedir 7. (a) Fiya-Hacim İlişkisi (Poziif Şoklar) (b) Fiya-Hacim İlişkisi (Negaif Şoklar) 26

7 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi (c) Hacim-Fiya İlişkisi (Poziif Şoklar) Tablo fiyalardaki poziif şoklardan işlem hacmindeki poziif şoklara ve yine aynı yönlü negaif şoklara doğru bir nedensellik ilişkisi olmadığını gösermekedir. Şekil (a) ve Şekil (b) ise zaman aralığının önemli bir kısmı için bu sonucu doğrulamakla birlike, poziif şoklar için yur içinde ve yurdışında finansal çalkanıların (994, 997, 2008) yaşandığı dönemler ile siyasal değişimlerin olduğu dönemlerde (2002, 2003) iki değişken arasında nedensellik ilişkisinin oraya çıkığını gösermekedir. Negaif şoklar açısından 998 Rusya krizinin iki değişken arasındaki ilişkiyi ekilediği düşünülebilir. Kriz dönemlerinde hisse senedi fiyaları ile işlem hacmi arasındaki poziif ilişki, piyasa akörlerinin bu ür dönemlerde benzer davranışlarda bulunduğunu gösermekedir. Ayrıca Tablo. işlem hacmindeki şoklardan fiyalardaki şoklara doğru gerek poziif gerekse de negaif şoklar açısından nedensellik ilişkisi olduğunu gösermekedir. Şekil (c) ve (d) incelendiğinde ise poziif şoklar arasında sık ve uzun dönem boyunca gerçekleşen nedensellik ilişkisi söz konusuyken, negaif şoklar arasındaki nedensellik ilişkisinin ek bir dönem için geçerli olduğu görülmekedir. Negaif şoklardan elde edilen es isaisik değerinin küçük bir dönem için görece büyük olması da nedenselliğin geçici olduğunun diğer bir işareidir. İşlem hacminden fiyalara doğru olan poziif şoklardaki nedenselliğin ise fiyalardan işlem hacmine doğru olan ilişkiye benzer olarak, finansal çalkanıların ve siyasal gelişmelerin olduğu dönemlerde oraya çıkığı görülmekedir. (d) Hacim-Fiya İlişkisi (Negaif Şoklar) Şekil : Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Tesi Sonuçları 5. SONUÇ Bu çalışma, Türk sermaye piyasasında hisse senedi hisse senedi endeksi kapanış fiyaları ile işlem hacmi arasındaki nedensellik ilişkisini araşırmakadır. Bu ilişkinin zamanla değişebileceği ve ilgili değişkenlerde meydana gelen negaif ve poziif şoklara verilen epkilerin farklı olabileceği dikkae alınarak gerçekleşirilen analiz sonuçları, nedensellik ilişkisinin zaman içerisinde değişiğini, diğer bir ifadeyle isikrarlı olmadığını, ayrıca farklı şoklar için ilişkinin sıklığının ve kalıcılığının da farklılaşığını gösermekedir. Nedensellik ilişkisi poziif şoklar için her iki yönde de oraya çıkmakadır. Negaif şoklar için ise işlem hacminden fiyalara doğru sadece kısa bir dönem gözlenirken, fiyalardan işlem hacmine doğru ise sıklığı az ve kısa dönemli bir nedensellik söz konusu olmakadır. Bu sonuçlar, işlem hacmi ile hisse senedi fiyaları arasındaki ilişkinin poziif şoklar için belirgin biçimde iki yönlü olduğunu gösermeke ve dolayısıyla Gürülülü İşlem Yaklaşımı nın çıkarsamalarının geçerliliğini ifade emekedir. Bu bağlamda, Türkiye hisse senedi piyasasında, yaırımcıların ikisadi emellere dayanmayan işlemleri nedeniyle fiyaların kısa dönemde denge paikasında seyremediği ve piyasada yapılan işlemlerin geçmiş dönem fiya harekelerinden ekilendiği belirilebilir. 27

8 Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU SON NOTLAR Bu ür çalışmaların bir özei için: Karpoff (987). Granger ve Morgansern (963) ile Godfrey vd. (964) hisse senedi geirileri ile işlem hacmi arasında ilişki olmadığını ileri sürmekedir. 2 Hisse senedi piyasalarına ilişkin bir özdeyiş: fiyaları hareke eiren işlem hacmidir biçimindedir (Osborne, 967: 327). Bu özdeyiş finansal ekonomi lieraüründe hisse senedi geirileri ile işlem hacmi arasındaki ilişkiye yönelik yoğun ilginin anlaşılır kılmakadır. 3 Özellikle gelişmeke olan ülkelere ilişkin doğrusal eknikleri özeleyen bir lieraür araması için: Bkz. Darwish (202). 4 Ekonomerik meodolojinin yazımı için Haemi-J (202) nin çalışması akip edilmişir. 5 Tesin işleyişini göserebilmek amacıyla sadece poziif şoklar arasındaki nedensellik ilişkisi üzerinde durulmuşur. 6 Örneğin, Lean ve Tang (200) ve Arslanürk vd. (20) urizm gelirleri ile ikisadi büyüme arasındaki ilişkiyi es emek amacıyla zamana bağlı değişen nedensellik analizinden faydalanmışlardır. 7 Her al örnek için hesaplanmış olan es isaisikleri, boosrap kriik değerleri ve HJC krieriyle belirlenmiş olan uygun gecikme uzunlukları yazarlardan emin edilebilir. Haemi-J arafından asimerik nedensellik esini uygulamak için yazılmış olan Gauss program kodu, zamanla değişen asimerik esini uygulamak için yazarlar arafından gelişirilmişir. KAYNAKLAR Al-Deehani, T.M. (2007) Modeling Asymmery in he Price-Volume Relaion: Evidence from Nine Sock Markes Invesmen Managemen and Financial Innovaions, 4(4):8-5. Andersen, T. (996) Reurn Volailiy and Trading Volume:An Informaion Flow Inerpreaion of Sochasic Volailiy Journal of Finance, 5(): Arslanürk, Y., Balcılar, M. ve Özdemir, Z.A. (20) Time-Varying Linkages beween Tourism Receips and Economic Growh in a Small Open Economy Economic Modelling, 28(-2): Assogbavi, T. ve Osagie, J. (2006) Equiy Valuaion Process and Price-Volume Relaionship on Emerging Sock Markes Inernaional Business and Economics Research Journal, 5:7-8. Başçı, E., Özyıldırım, S. ve Aydoğan, K. (996) A Noe on Price-Volume Dynamics in an Emerging Sock Marke Journal of Banking and Finance, 20: Bayrakdaroğlu, A. ve Nazlıoğlu, Ş. (2009) Hisse Senedi Fiya-Hacim İlişkisi: İMKB de İşlem Gören Bankalar için Doğrusal ve Doğrusal Olmayan Granger Nedensellik Analizi İkisa, İşleme ve Finans Dergisi, 24(277): Blume, L., Easley, D., ve O Hara, M. (994) Marke Saisics and Technical Analysis: The Role of Volume Journal of Finance, 49:53-8. Brooks, C. ve Hinich, M. J. (998) Episodic Nonsaionariy in Exchange Raes Applied Economics Leers, 5(): Campbell, J., Grossman, S. ve Wang, J. (993) Trading Volume and Serial Correlaion in Sock Reurns Quarerly Journal of Economics, 08: Chen, G., Firh, M., ve Rui, O.M. (200) The Dynamic Relaion beween Sock Reurns, Trading Volume, and Volailiy Financial Review, 38: Chuang, C.C., Kuan, C.M. ve Lin, H.Y. (2009) Causaliy in Quaniles and Dynamic Sock Reurn- Volume Relaions Journal of Banking and Finance, 33: Clark, P. (973) A Subordinaed Sochasic Process Model wih Finie Variance for Speculaive Prices Economerica, 4: Copeland, L. (99) Coinegraion Tess wih Daily Daa Oxford Bullein of Economics and Saisics, 53(2): Copeland, T.E. (976) A Model of Asse Trading Under he Assumpion of Sequenial Informaion Arrival Journal of Finance, 3: Çukur, S., Gümrah, Ü. ve Gümrah, M.Ü. (202) İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Hisse Senedi Geirileri ve İşlem Hacmi İlişkisi Niğde Üniversiesi İİBF Dergisi, 5():20-35 Darwish, M. (202) Tesing he Conemporaneous and Causal Relaionship beween Trading Volume and Reurn in he Palesine Exchange Inernaional Journalof Economics and Finance, 4(4): De Long, J., Shleifer, A., Summers, L., ve Waldmann, R. (990) Posiive Feedback, Invesmen Sraegies, and Desabilizing Raional Speculaion Journalof Finance, 45: Dolado, J.J. ve Lükepohl, H. (996) Making Wald Tess Work for Coinegraed VAR Sysems Economeric Theory, 5(4):

9 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Elmas, B., ve Temurlenk, M.S. (2009) Hisse Senedi Fiyaı-İşlem Hacmi Arasındaki Granger Nedensellik: İMKB de Hisse Bazlı Bir Analiz İMKB Dergisi, (43):-5 Epps, T. ve Epps, M.L. (976) The Sochasic Dependence of Securiy Price Changes and Transacion Volumes: Implicaion for he Mixure-of-Disribuions Hypohesis Economerica, 44: Fama, E.F. (970) Efficien Capial Markes: A Review of Theory and Empirical Work Journal of Finance, 25: Gerlach, R., Chen, C.W.S., Lin, D.S.Y. ve Huang, M.H. (2006) Asymmeric Responses of Inernaional Sock Markes o Trading Volume Physica A: Saisical Mechanics and is Applicaions, 360(2): Godfrey, M.D., Granger, C.W.J. ve Morgensern, O. (964) The Random-Walk Hypohesis of Sock Marke Behavior Kyklos, 7():-30. Granger, C.W.J. ve Morgensern, O. (963) Specral Analysis of New York Sock Marke Prices Kyklos, 6():-27. Granger, C.W. J. (969) Invesigaing Causal Relaions by Economeric Models and Cross Specral Mehods Economerica, 37: Granger, C.W.J. ve Yoon, G. (2002) Hidden Coinegraion Deparmen of Economics Working Paper Universiy of California, No: Gökçe, A. (2002) İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi: Granger Nedensellik Tesi İkisa, İşleme ve Finans Dergisi, 7(20): Gündüz, L. ve Haemi-J, A. (2005) Sock Price and Volume Relaion in Emerging Markes Emerging Markes Finance and Trade, 4: Hacker, R.S. ve Haemi-J, A. (2006) Tess for Causaliy beween Inegraed Variables Using Asympoic and Boosrap Disribuions: Theory and Applicaion Applied Economics, 38(3): Hacker, R.S. ve Haemi-J, A. (2008) Opimal Lag Lengh Choice in he Sable and Unsable VAR Models Under Siuaions of Homoscedasiciy and Heeroscedasiciy Journal of Applied Saisics, 35(6): Haemi-J, A. (2003) A New Mehod o Choose Opimal Lag Order in Sable and Unsable VAR Models Applied Economics Leers, 0(3): Haemi-J, A. (202) Asymmeric Causaliy Tess wih an Applicaion Empirical Economics, 43(): Hiemsra, C. ve Jones, J.D. (994) Tesing for Linear and Nonlinear Granger Causaliy in Sock Price-Volume Relaion Journal of Finance, 49: Hsiao, C. (98) Auoregressive Modelling and Money-Income Causaliy Deecion Journal of Moneary Economics, 7(): Jennings, R., Sarks, L. ve Fellingham, J. (98) An Equilibrium Model of Asse Trading wih Sequenial Informaion Arrival Journal of Finance, 36:43-6. Kamah, R. (2007) Invesigaing Causal Relaions beween Price Changes and Trading Volume Changes in he Turkish Sock Marke American Sociey of Business and Behavioural Science, 3(): Karpoff, J. (987) The Relaion beween Price Changes and Trading Volume: A Survey Journal of Financial and Quaniaive Analysis, 22: Kayalıdere, K. ve Akaş, H. (2009) İMKB de Fiya- Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yöneim ve Ekonomi, 6(2):49-62 Lakonishok J. ve Smidh, S. (989) Pas Prices Changes and Curren Trading Volume Journal of Porfolio Managemen, 5:8-24. Lean H.H. ve Tang, C.H. (200) Is he Tourism- Led Growh Hypohesis Sable for Malaysia? A Noe Inernaional Journal of Tourism Research, 2: Lee, C.F. ve Rui, O.M. (2000) Does Trading Volume Conain Informaion o Predic Sock Reums? Evidence from China s Sock Markes Review of Quaniaive Finance and Accouning, 4: Lee, B.S. ve Rui, O. (2002) The Dynamic Relaionship beween Sock Reurn and Trading Volume: Domesic and Cross-counry Evidence Journal of Banking and Finance, 26:5-78. Lin, H.Y. (203) Dynamic Volume Reurn Relaion: Evidence from Emerging Asian Markes Bullein of Economic Research, 65(2):78-93 Lükepohl, H. (985) Comparison of Crieria for Esimaing he Order of a Vecor Auoregressive Process Journal of Time Series Analysis, 6: Ngo, T.N. ve Surendranah, J. (2008) Inernaional Evidence on he Relaionship beween Trading Volume and Serial Correlaion in Sock Reurns Global Journal of Finance and Banking Issues, 2(2):-3. Osborne, M.F.M. (967) Some quaniaive ess for sock price generaing models and rading folklore Journal of he American Saisical Associaion, 62(38): Pisedasalasai, A. ve Gunasekarage, A. (2007) Causal and Dynamic Relaionships among Sock Reurns, Reurn Volailiy and Trading Volume: Evidence from Emerging Markes in Souh-Eas Asia Asia-Pacific Financial Markes, 4:

10 Veli YILANCI, Şeref BOZOKLU Silvapulle, P. ve Choi, J. (999) Tesing for Linear and Nonlinear Granger Causaliy in he Sock Price- Volume Relaion:Korean Evidence Quarerly Review of Economics and Finance, 39: Sims, C.A. (972) Money, Income, and Causaliy American Economic Review, 62(4): Tauchen, G. ve Pis, M. (983) The Price Variabiliy-Volume Relaionship on Speculaive Markes Economerica, 5: Tang, C.F. (2008) Wagner s Law Versus Keynesian Hypohesis: New Evidence from Recursive Regression- Based Causaliy Approaches ICFAI Journal of Public Finance, 6(4): Toda, H.Y. ve Yamamoo, T. (995) Saisical Inference in Vecor Auoregressions wih Possibly Inegraed Processes Journal of Economerics, 66(- 2): Umulu, G. (2008) İşlem Hacmi ve Fiya Değişimleri Arasındaki Nedensellik ve Dinamik İlişkiler: İMKB de Bir Ampirik İnceleme Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, 0(): Yörük, N., Erdem, C. ve Erdem, M.S. (2006) Tesing for Linear and Nonlinear Granger Causaliy in he Sock Price-Volume Relaion: Turkish Banking Firms Evidence Applied Financial Economics Leers, 2:

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

İŞLEM HACMİ VE FİYAT DEĞİŞİMLERİ ARASINDAKİ NEDENSELLİK VE DİNAMİK İLİŞKİLER: İMKB DE BİR AMPİRİK İNCELEME

İŞLEM HACMİ VE FİYAT DEĞİŞİMLERİ ARASINDAKİ NEDENSELLİK VE DİNAMİK İLİŞKİLER: İMKB DE BİR AMPİRİK İNCELEME İşlem Hacmi ve Fiyat Değişimleri Arasındaki Nedensellik ve Dinamik İlişkiler / 231 Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 10 / 1 (2008). 231-246 İŞLEM HACMİ VE FİYAT DEĞİŞİMLERİ

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2014, 27: 73-86 Furkan BEŞEL Faih SAVAŞAN Türkiye de Yapısal Kırılmalar Alında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Relaionship Beween Corrupion and Economic

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 2, 2010 53 FİNANSAL PİYASA ETKİNLİĞİ: S&P 500 ÜZERİNE BİR UYGULAMA Erhan DEMİRELİ *, Gökuğ Cenk AKKAYA ** ve Elif İBAŞ *** Öze Finansal ekinlik kavramı

Detaylı

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis SESSION 2B: Kalkına 323 Yükseköğreiin Büyüeye Ekisi: Eşbüünleşe Analizi The Effec of Higher Educaion on Growh: A Coinegraion Analysis Ass. Prof. Dr. Mura Musafa Kuluürk (Çankırı Karaekin Universiy, Turkey)

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı