YATIRIM PROJELERİNİN HAZIRLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ (İç Karlılık Oranı ve Net Bugünkü Değer Yöntemlerinin İncelenmesi)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YATIRIM PROJELERİNİN HAZIRLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ (İç Karlılık Oranı ve Net Bugünkü Değer Yöntemlerinin İncelenmesi)"

Transkript

1 YATIRIM PROJELERİNİN HAZIRLANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ (İç Karlılık Oraı ve Ne Bugükü Değer Yöemlerii İcelemesi) Tarık GEDİK, Kadri Cemil AKYÜZ, İlker AKYÜZ KTÜ Orma Fakülesi 680 TRABZON ÖZET Ulusal kalkımaı sağlaması içi sraejik yaırımlara ve iyi hazırlamış projelere ihiyaç vardır. Gelişmeke ola ülkeler kı kayaklarıı bilimsel kurallar doğrulusuda projeledirirse, verimli çalışma imkâı bulur. Bu edele; bu lieraür çalışmasıda yaırım projelerii hazırlaması ve değerledirilme yöemeleri ele alımışır. Değerledirme yöemleride iç karlılık oraı ve e bugükü değer yöemi öreklerle icelemişir. Yaırım projesi gerçekleşirilmede öce çok iyi irdelemelidir. Yapılacak değerledirme soucuda yaırım fikrii firma ve ülke mefaalerie bağlı olarak kapsamlı bir biçimde icelemesi gerekir. Aahar Kelimeler: Yaırım projesi, İç karlılık oraı, Ne bugükü değer yöemi, Değerledirme PREPARATION AND EVALUATION OF THE INVESTMENT PROJECTS (Aalyzig he Mehods of Ieral Reur ad Ne Prese Value) ABSTRACT The sraegic ivesmes ad well prepared projec are ecessary for obaiig of aioal developme. If developig couries projec he scarce meas relaed o he scieific rules, hey maage resources, efficiely. Therefore, preparaio ad evaluaio mehods of ivesmes are preseed i his review sudy. Ieral rae of reur ad e prese value mehods of he evaluaio mehods are examied wih he examples. Ivesme projec, should be assessed before hey are pu i o pracice. As a resul of he evaluaios, ivesme decisio could comprehesively ivesigaed relaed o he firm ad coury beefis. Key Words: Ivesme Projec, Ieral Rae of Reur, Ne Prese Value Mehods, Evaluaio 1. GİRİŞ Globalleşmei bir soucu olarak uluslararası rekabei yoğulaşarak arması, firmaları sadece kedi ulusal pazarları içi değil, ayı zamada uluslararası pazarlar içide üreim yapmalarıı zorulu hale geirmekedir. Ekoomik alamda sıırları orada kalkması ile ulusal kalkımaı sağlaabilmesi yapılabilecek sraejik yaırımlar ve iyi hazırlamış projeleri gerçekleşirilmesiyle mümkü olacakır. Özellikle gelişmeke ola ülkelerde kı ola kayakları, ülke refahıa e fazla kakıda buluacak projelere ahsisi büyük öem aşımakadır. Kı kayakları iyi plalamamış ve deeimi gereği gibi yapılmaya projelere ahsis edilmesi ülkei ve ülke halkıı geleceğii olumsuz yöde ekileyecekir. Ögörüle biirme süreleride amamlaamaya ve hedeflee büçelerii aşa projeler göz öüe alıırsa, geleceklere umu olması içi yapıla projeleri bilimsel kurallar doğrulusuda hazırlaması gerekliliği öemli bir boyu kazamakadır. 51

2 Diğer yada bir ürlü amamlaamaya veya amamlasa da beklee souçları veremeye projeler içi yapıla harcamalar dikkae alıdığıda, proje hazırlama sürecii öemi daha iyi alaşılabilmekedir. 2. GENEL KAVRAMLAR Yaırım: Geel alamda yarıki ükeim içi bugükü ükeimde vazgeçme olayı. Halk dilide ise; sermayei bir işe kullaılması, iş oramıda, fiasma amaçlarıı moderleşirilmesi ve evsii yaırımlarıa ahsisi, işleme ekoomiside yaırım; işleme amaçlarıı gerçekleşmesi içi sabi ve döe varlıkları kapsaya oplam maliye, işleme bilimide yaırım ise; geleceke daha fazla gelir ya da başka yararlar elde eme amacıyla yapıla harcamalardır (Aşıkoğlu, 1995) Yaırım bir oplumda belirli bir zama süreci içide mal veya hizmeleri üreimii arırmak içi bazı olaaklar yarama, geişleme ve gelişirmeye yöelik öeri veya karşılığıda bir mal veya hizme üremek içi yapılacak harcamaları ümü olarak aımlaabilir (İler, 2001) Proje ve Yaırım Kavramı: Proje, bir kou erafıda düşücei yoğulaşırılması, soruu çözüme kavuşurulması içi üm ayrııları düşüülmesi ve uygulaacak yöemleri sisemaik olarak belirlemesi ve oraya koulması çabasıdır. Proje yapılması, karmaşık, uzuca bir zama dilimie yayıla, birçok aşaması ola ve büyük harcamaları gerekire işlerde kayakları eki kullaılması içi zorululukur (Şahi, 2000). Bir yaırım projeside bekleeler şulardır: a. Yaırım projesi ile yei bir üreim kapasiesii kurulması veya mevcu bir kapasiei yeilemesi, büyüülmesi amaçlaır. b. Yaırım projesi ekoomide üreim fakörleri alep edecekir; iş gücü, sermaye malları ve muhemel doğal kayak kullaacakır. c. Yaırım projesi belirli bir üreim ekolojisii uygulamasıa ede olacakır. Yaırım projesi; bir yaırım işlemii uygulamaya koulacağı ada iibare ekoomik ömrüü soua kadar, içide buluacağı ve ekiside kalacağı her ürlü ekik, ekoomik ve sosyal koşulları ve oramı ve bularla ilgili değişkeleri iel ve icel yölerde icelemesi ve değerledirilmesi davraışıdır (Şahi, 2000). Kama değer kavramı: Kama değer içide sadece belli bir üreim aşamasıda o üreim faaliyei soucu yaraıla değer yer alır. Yai kama değer üreim değerii bir bölümüdür. Belli bir üreim aşamasıda yaraıla kama değer, o aşamadaki üreim değeride daha öce yaraılmış üreim değeri düşülerek buluur (Sakızlı, 1985). 3. YATIRIM PROJELERİNİN HAZIRLANMASI AŞAMALARI Yei bir girişimi başlaılmasıa yöelik ola bir yaırım projesii gelişim süreci geellikle aşağıdaki aşamalarda oluşur. Bular (Üçücü, 2003); 1. Proje Fikrii Doğuşu 2. Ö Araşırma 3. Fizibilie Eüdü Ekoomik Eüler Tekik Eüler Fiasal Eüler Hukuki Eüler 4. Projei Değerledirilmesi ve Yaırım Kararı Saik Yöemler Geri Ödeme Süresi Yöemi Karlılık Oraı Yöemi Yıllık Eşdeğer Masraf Oraı Yöemi Diamik Yöemler Ne Bugükü Değer Yöemi Fayda-Masraf Oraı Yöemi İç Karlılık Oraı Yöemi 5. Kesi Proje 6. Projei Uygulaması 7. Deeme Üreimi 8. İşlemeye Alma 52

3 3.1. Proje Fikrii Doğuşu ve Ö Eleme Proje fikirleri doğuşu kişileri kabiliyelerie, maddi imkâlarıa, eğiim durumlarıa ve bezeri emeler arafıda ekilemekedir. Bu yüzde bir projei asıl doğduğuda ziyade mevcu proje fikirlerii asıl elimie edilerek faydalı olalarıı yapılmasıa çalışılacakır. Buu iyi bir şekilde yapılması gerekir. Buu içi de projeler değerledirilirke ilk öce ihiyaç araşırması yai pazar araşırması yapılarak ihiyaç duyula mal ve hizmeler belirleebilir ve bu kapsamda projeler gelişirilebilir. Burada bilie bir ürüü alebii fazlalığı, üreici firmaları azlığı, fiyaıı yüksek olması, ürüü piyasaya am olarak sağlaamaması gibi emeler göz öüde uularak proje gelişirilebilir. Buu yaıda öce alep edile ürü buluur ve arz durumua göre ihiyaç derecesi araşırılarak ürüe göre de bir proje gelişirmesi yapılabilir. Bir yaırım projesii doğuşua yol açacak ihiyacı belirlemek içi alaki faaliyeler yardımcı olabilir (Sarıasla, 1990). 1. Mevcu saayileri durumuu icelemek, 2. Mevcu saayileri girdi ihiyaçlarıı ve çıkılarıı icelemek ve birisii çöpü diğerii servei olabilir deyişii uumamak, 3. Nüfusu gelişme eğilimlerii ve demografik verileri icelemek, 4. Kalkıma plalarıı ve ekoomik değişme eğilimlerii icelemek, 5. Toplumsal değişme eğilimlerii icelemek, 6. Yei yasaları (çevre korolü, halk sağlığıı koruma yasaları gibi) ekilerii ve zorululuklarıı icelemek Ö Araşırma Ö yapılabilirlik çalışması proje fikrii doğuşu ve ö eleme ile esas fizibilie çalışması ola yapılabilirlik eüdü arasıda bir geçiş aşamasıdır. Bu aşamada; piyasa ve esis kapasiesi; alep ve piyasa araşırması, saış ve pazarlama, üreim programı, malzeme girdileri, bölge ve yer, proje mühedisliği, geel giderler, fabrika, idare ve saış giderleri, isa gücü, proje uygulaması ve mali aalizler, yaırım masrafları, proje fiasmaı, üreim maliyeleri icari karlılık hususlarıı belirlemesi gerekir (Aay, 1985) Fizibilie Eüdü Yapılabilirlik çalışması (fizibilie eüdü) ekoomik aaliz, ekik aaliz ve fiasal eü olarak adladırıla üç emel aşamada oluşa bir ekoomik aalizdir. Fizibilie eüdüü kapsamış olduğu ekoomik, ekik ve fiasal aalizleri yapılış sırası açısıda bu şekilde bir sıra düzei içide birbirlerie bağlı olarak yapılmaları zorulu olmamakla birlike, praik uygulamalar böyle aşamalı bir aaliz düzeii büyük kolaylıklar sağladığıı gösermekedir (Sarıasla, 1990) Ekoomik Eüler Ekoomik eüe icelee koular şulardır; Pazar araşırması ve alep ahmii, İşleme büyüklüğüü (kapasiesii) sapaması, İşlemei kuruluş yerii seçimi. Pazar araşırması ve alep ahmii, işleme büyüklüğüü sapamasıda esas alıa çok öemli bir çalışma olup, öcede belirlee belirli bir mamulle ilgili bazı emel bilgileri sağlamayı amaçlar. Pazar araşırması; pazar aalizii içere pazarlama foksiyolarıı kapsaya mal ve hizme akışıı ekileye üm pazarlama araşırmasıda farklıdır. Temel amacı, belirli bir mal veya hizme üreimi içi kişi başıa düşe e yüksek kar olaaklarıa sahip pazarları bulmakır (Tokol, 1984). İşleme büyüklüğüü sapaması, üreim kapasiesii belirlemesi soruudur. İşlemei kuruluş yeri de çeşili fakörleri icelemesi ve değerledirilmesi soucuda belirlemelidir (Mucuk, 1996). Yapıla pazar aalizleri soucu proje içi uygu bir pazar varsa ve ürü pazarlaabilir bir ürü ise, fizibilie eüdüü ikici aşaması ola ekik aalize geçmek gerekir. Uygu olmaya bir durum olursa bu durum ekrar gözde geçirilmeli ya da projede vazgeçilmelidir. 53

4 Tekik Eüler Bu aalizle geel olarak düşüüle projei ekik olarak yapılabilirliğii iceleme ve araşırılması amaçlaır. Eğer projei gerçekleşirilmesi içi aleraif ekolojiler varsa, buları değerledirilmesi ve uygu ola ekolojii seçilerek imala içi gerekli sabi sermaye mikarlarıı ahmi edilmesi de bu aaliz kapsamıdadır (Sarıasla, 1990). Proje ekibii ekik elemalarıca hazırlaa bu aşamasıda yer ala koular; Projei ekik aımı, esis kurulacak arazii zemi eüleri, hammadde ve yardımcı madde eüleri, laborauar esleri, Üreim ve ekoloji seçimi: kalieyi bozmayacak, pazar şarlarıı isediği şarları sağlayacak aleraifler arasıda e uyguuu, maliyei düşük olaıı seçilmesi, Üreilecek malları, ya ürü ve arıkları çeşileri, ielikleri, arıkları değerledirme olaakları, Makie ve eçhiza seçimi; özellikleri, ercih sebepleri, yur dışıda geirilecek olalar, ekik ömürleri ve maliyeleri. Tesisi yerleşme plaı. Tek kalı mı? Çok kalı mı? Hammadde erede girip çıkacak? İş akışı asıl olacak? İşaa işleri. Moaj işlerii kim arafıda asıl yapılacağı ve harcama mikarı. Uygulama plaı: işlemei yaırım döemide kuruluşuu aylara göre grafik veya ablolarla ayrı ayrı göserilmesi (Mucuk, 1996). Bir proje çalışmasıda ekik aaliz kısmıda yapılması gerekli öemli aşamalarda biride seçile ekolojiye dayalı olarak üreilmesi düşüüle proje ürüüü hammadde durumuda mamul madde durumua döüşürme sürecii asıl olacağıı belirlemesi ve uygu bir biçimde düzelemesidir. Birçok kararı eş zamalı olarak verilmesi gereke bu aşamada ele alıa öemli koular: (Sarıasla, 1990) Opimal üreim kapasiesii seçimi Üreim ipii ve iş akışıı belirlemesi Üreim programıı belirlemesi buu içide Makie ve araç gereç seçimi: İşgücü ihiyaçlarıı belirlemesi Üreim sürecii örgüsel yapısıı belirlemesi Fabrika içi yerleşme düzei ve bia ihiyacıı belirlemesi Fiasal Eüler Geel olarak fiasal aaliz bir projeye ilişki aki giriş ve çıkışları ışığıda gerekli fiasal kayakları ihiyacıı, buları erede ve asıl sağlaacağıı belirleyerek proje öerisii ekoomik açıda arzu edilebilirlik derecesii ve poasiyel bir esis olarak faaliyeii ya da işleyişii devam eirip eiremeyeceğii değerledirmeyi amaçlar. Projei değerledirmesi soucuda eğer karlı değilse ya da iseile düzeyde değilse projede vazgeçmek gerekir. Eğer proje karlı ise uygulamaya koymak içi proje plaı hazırlamalı ve uygulamaya koulmalıdır (Sarıasla, 1990). Fiasal eü geel olarak şu kouları ele alır; Yaırım uarıı hesaplaması İşlemei gelir ve gider ahmilerii yapılması Fiasma kayaklarıı sapaması İşlemei karlılık durumları ile ilgili aalizler Orgaizasyo durumu Buları yaıda fiasal aaliz kısmıda kuruluş döemi oplam yaırım uarıı hesaplaması da yapılır. Yaırım uarı hesaplaması şu aşamalarda oluşur; Sabi sermaye yaırım giderlerii belirlemesi: Bu, projei uygulama plaıda ögörüle esisi kuruluş döemi boyuca maddi ve maddi olmaya üm sermaye fakörlerie yapıla harcamaları kapsar 54

5 İşleme sermayesi ihiyacıı hesaplaması = Döer sermaye yaırım giderlerii hesaplaması: İşleme sermayesi ihiyacıı hesaplamasıda geellikle üç yöem kullaılır. Bular; Çalışma devri kasayısı yöemi: Burada; İşleme sermayesi ihiyacı = Yıllık işleme giderleri / Çalışma devri kasayısı formülü ile buluur. Çalışma devri kasayısı = Yıllık çalışma süresi / Çalışma devri formülü yardımı ile hesaplaır. Gülük masraf ya da gider uarı yöemi. Schmallebach yöemi. Toplam yaırım fiasmaı ve sermaye yapısı ele alımalıdır. Ayrıca hammadde giderleri, yardımcı madde ve malzeme giderleri, eerji giderleri, lisas ve pae giderleri, bakım ve oarım giderleri, geel giderler, saış giderleri, amorismalar ve işleme döemide faiz giderleri gibi işleme döemi giderleri de hesaplamalıdır (Sarıasla, 1990) Hukuki Eüler Sermaye gereksiimi, mali sorumluluğu sıırlama, vergiledirmedeki farklılık, kredi sağlama olaakları, kuruluş giderleri, işleme yapısıda gele zorululuk gibi ekeleri değerledirilmesi bu eü ile yapılır (Karalar, 2001) Projei Değerledirilmesi ve Yaırım Kararı Yapılması düşüüle yaırım projeleri hazırladıka sora bu projeler seçilecek bir veya birkaç kriere göre öcelik sıralamasıa koulmalıdır. Firma bu projelerde hagilerii uygulamaya koyacağıı elideki yaırım folarıa bakarak değerledirecek ve karar verecekir. Çükü firmaı ekoomik gücü sıırlıdır. Bu yüzde ekoomik ve ekik yöde verimli ola projeyi kabul edilecek bir kriere göre seçim yaparak seçmelidir. Yaırım projelerii değerledirilmeside farklı yöemlerle farklı souçlara ulaşılmakadır. O halde, yaırım projelerii değerledirilmeside kullaılmaka ola hiçbir yöem am ve mükemmel değildir. Yie de seçimde e iyiyi belirleyecek ölçüü her ürlü yaırım projesi içi kullaılabilme, hesaplama basiliği, doğru bir karara varılması içi gerekli bilgileri bir sayı ile emsil edilebilme gibi özellikleri olmalıdır (Çıar, 1990). Yaırım projelerii değerledirilmeside lieraürde 2 yöem vardır. Bularda ilki paraı zama değerii göz öüe ala diamik değerleme yöemleri ; ikicisi ise paraı zama değerii göz öüe almaya saik değerleme yöemleridir Saik Yöemler Bu yöemleri emel özellikleri, değerledirmei bir döemlik muhasebe kayıları ile sıırladırması ve değerledirmei maliye ve gelirlere dayadırılması olarak özeleebilir. Bu yöemi kullaılabilirliği, değerledirmei bir döemle sıırladırılmasıda ekilemekedir (İler, 2001) Geri Ödemesi Süresi Yöemi Bu yöemde yaırım projeleri, ilk yaırım uarıı e kadar süre içide geri alıabileceği açısıda değerledirilmekedir. Hesaplaa geri ödeme süresi yaırımcıı beklediği yıl kadar veya daha kısa ise yaırım projesi kabul edilir, aksi halde red edilir. Bua göre, geri ödeme süresi yöemi emelde projei karlılığıda ziyade projei likidiesii gösermekedir (Yılmaz, 1993). GÖS = (Projei yaırım uarı Hurda değ.) / (Yıllık or. e kar + Yıllık amor. payları) (1) Karlılık Oraı Yöemi E basi şekli ile yaırımı faydalı ömrü boyuca sağlayabileceği karı (P), ilk yaırım uarıa (I) oraıdır. Yai BKO = P / I dır. İki ürü vardır: Yıllık Karı Yaırım Tuarıa Oraı Yöemi Oralama Yıllık Karı Yaırım Tuarıa Oraı Yöemi 55

6 Oralama Karlılık Oraı = (ΣP / ) / S + H + ½(FC H) (2) şeklide yazılabilir (İler, 2001) P =. Yıldaki kar; = Yaırımı faydalı ömrü; S= İşleme sermayesi; H= Yaırımı faydalı ömrü soudaki hurda değeri; FC= Yaırım sabi uarı; = Yıllar Diamik Yöemler Yapılacak bir yaırım projesi içi yapıla üm harcamalar geellikle bir yıl içide gerçekleşmez, projei yapımı sırasıda döem döem oraya çıkar. Buu yaıda yapıla projede beklee gelirlerde döem döem ahsil edilecekir. Farklı döemlerde elde edile bu gelir ve yapıla giderler ayı değerlerde olmazlar. Bu yüzde bu değer farkları ürdeş zama dilimleride icelemelidir. Diamik değerleme yöemleride, proje içi yapılacak üm maliyeler ve hurda değeri hesaba kaılmakadır. Bu edele projei ekoomik ömrüü ve bu ekoomik ömrü içide elde edilecek hâsıla ve yapılacak maliyeleri ahmi edilmesi gerekmekedir. Bu yapıla ahmilere dayaılarak yapılacak hesaplamalarda kullaıla değerleme yöemleri şulardır; Ne Bugükü Değer Yöemi Bir yaırımı e bugükü değeri (NBD), belli bir ıskoo oraıa göre idirgemiş giderlerii oplamı ile idirgemiş e gelirleri ve hurdaı bugükü değeri oplamı arasıdaki farkır (Sarıasla, 1990). Bu fark poziif ise proje kabul edilir. Yai NBD > 0 olmalıdır. Birde fazla proje olması durumuda NBD i yüksek ola proje ercih edilmelidir. Eğer NBD = 0 olursa yıllık hâsıla akımlarıı işleme maliyelerii ve yıllık yaırım maliyelerii aca karşıladığı alaşılır. NBD = B r) ( r) = 0 = 0 1+ C (3) formülü yardımı ile hesaplaabilir. B = yılıdaki aki girişi; C = yılıdaki aki çıkışı; = 1,2,3,, yıl; r= ıskoo oraı. Değerledirme soucu, uygulaacak ıskoo oraıda öemli ölçüde ekilemekedir. Iskoo oraı, yaırımda beklee verim oraıı gösermekedir. Iskoo oraıı seçilmeside üç farklı yaklaşım izleebilir. I. Yaklaşım: Yaırım proje fiasmaıı yalız öz kayaklarda sağlaması durumuda, kullaılacak kayakları sermaye maliyei (ıskoo oraı), bu kayakları aleraif yaırım alalarıda vazgeçilmesii yaraacağı fırsa maliyeidir. Fırsa maliyeii e iyi gösergesi, fiasal piyasalarda oluşa faiz oraıdır (Sarıasla, 1994). Fiasal piyasalarda faiz oraları, vade yapısı, yaırımları geri ödeme riski, uygulaa vergi oraı gibi piyasa koşullarıa bağlıdır (Kidwell, ve Peerso, 1981). II. Yaklaşım: Yaırım proje fiasmaıı yalız yabacı kayaklarda sağlaması durumuda sağlaa kredii ıskoo oraı, Merkez Bakasıı uzu döemli borçlar içi uyguladığı faiz oralarıdır. III. Yaklaşım: Yaırım proje fiasmaıı öz kayaklarda ve yabacı kayaklarda eşi veya farklı oralarda sağlaması durumuda öz kayak ve yabacı kayak sermaye maliyeii ağırlıklı oralamasıa göre ıskoo oraı belirleir. 56

7 Fayda/Masraf Oraı Yöemi Ne bugükü değer oraı yöemi de dee bu yöemde yaırımı faydalı ömrü boyuca, sağlayacağı aki girişlerii bugükü değerii yaırım harcamalarıı bugükü değerie oralamasıdır. NBDO = B / C r) ( + ) = 0 r = 0 1 formülü yardımı ile hesaplaabilir. (4) İç Karlılık Oraı Yöemi (İKO) Kısaca, bir yaırım projesii e bugükü değerii sıfıra eşileye ıskoo oraı olarak aımlayabiliriz. İKO = B = C r) ( + ) = 0 r = 0 1 (5) Formülü yardımı ile r ıskoo oraı deeme yaılma meodu ile buluur. Yai NBD i sıfır yapa değer bulumaya çalışılır. Buu içi öce ahmii bir r ıskoo oraı alıır ve formülde yerie koularak sıfıra eşilemeye çalışılır. Bulua r ıskoo oraı poziif ise r değeri arırılarak deemeye devam edilir. Eğer değer egaif çıkarsa o zama r ıskoo oraı azalılmalıdır. Souç olarak NBD = 0 olucaya kadar deemeye devam edilmelidir. Bulua poziif değer vere r ıskoo oraı ile poziif değeri ve egaif değer vere r ıskoo oraı ile egaif değeri arasıda eerpolasyo yapılarak da gerçek r ıskoo oraı buluabilir. Acak güümüz gelişe ekolojileri, öreği; yöeylem araşırması ekikleride doğrusal programlama, amaç programlama gibi çeşili yöemler ile r ıskoo oraıı bulmak çok daha basileşmişir. İKO ı değerledirilmeside çözümüe ulaşıldıka sora bulua r ıskoo oraı yaırımcıı yaırım projeside beklediği karlılık oraıda büyük olması durumuda proje kabul edilir. Aksi bir durum olması durumuda proje reddedilir. Eğer birde fazla proje varsa ve İKO ile seçim yapılacaksa o zama İKO yüksek olada düşük olaa doğru bir sıralama izlemeli ve İKO yüksek ola proje ercih edilmelidir Yıllık Eşdeğer Masraf Oraı Yöemi Aleraif yaırım projelerii yıllık giderleri karşılaşırılarak yıllık giderleri e düşük ola proje seçilir. Böyle bir karşılaşırılmaı yapılabilmesi içi projeleri büü giderlerii yaırım döemi ve işleme döemleri boyuca eş masraf şeklide gerçekleşmesi gerekir. Bir yaırım projesii yıllık gideri, işleme giderleriyle yaırım uarıı bir yıla düşe payıı oplamıa eşiir. Yaırım uarıı bir yıla düşe payı şu şekilde hesaplaabilir (Üçücü, 2003). G = r r) r) 1 L (6) Burada; G yaırım uarıı bir yıla düşe payı, L oplam yaırım uarı, yaırımı faydalı ömrü, r faiz oraıdır Kesi Proje Yaırım kararıda soraki aşamada ö proje kesi projeye döüşürülür. Bu aşamada, arık kurulacak işlemei hukuksal biçimi, işa edilecek yapıları kesi ekik hesapları, sipariş oluacak makieleri kesi kapasieleri ve maliyeleri vb. hususları bilimesi gerekir. Bu bilgilere dayaılarak proje kesileşir (Özdömez ve ark. 1998). 57

8 3.6. Projei Uygulaması Bu uygulama aşamasıda arık yaırım gerçekleşmeke, bir yada kesi siparişler verilirke, ö yada fiziksel yaırımlar başlamakadır (Özdömez ve diğerleri, 1998) Deeme Üreimi Yaırım plaları e kadar ayrıılı ve özele yapılsa da yaırım gerçekleşirilip üreim aşamasıa gelidiğide, bazı durumlarda iseile ielike üreim yapmak mümkü olmayabilir. İşlemei, öcede belirlee kalie sadarlarıa ulaşıcaya kadar deeme üreimi yaparak isee kalie sadardıda ürü elde eike sora bu ürüleri piyasaya sürdüğü aşama deeme üreimi aşamasıdır (Üçücü, 2003) İşlemeye Alma Deeme üreimi souda üreime geçilir. Üreim aşamasıa geçiş, deeme üreimi aşamasıdaki aksaklıklar orada kaldırılarak ormal üreimi başlamasıyla gerçekleşir. Üreim aşamasıda esis resme işlemeye alıır. Bu aşamada yaırım projesii hazırlaması ve uygulaması aşaması amamlamış olup, buda sora isee kalie sadarlarıda ürü elde emek üzere işleme ve üreim foksiyoları devreye girer (Üçücü, 2003). 4. MATERYAL VE YÖNTEM Hedeflee karlılık ve yapıla risk aalizleri soucuda belirlee iskoo oraı, projei başlagıç ve hayaa geçiş döemlerii kapsaya gider ve projei ekoomik ömrü boyuca elde edilecek ola gelirleri bugükü değere idirgemesi amacıyla kullaıla oradır. Yaırımcı arafıda belirlee ve aalize yö vere bu ora NBD yöemi yardımıyla değerledirilmeke, projei kedi verileri yardımıyla belirlee iskoo oraı ise İKO arafıda oraya çıkarılmakadır. Çalışmada bu iki değerledirme yöemi iki farklı örek yardımıyla karşılaşırılmışır. Ne bugükü değer yöemi içi kullaıla formül; (4) umaralı formüldür. İç karlılık oraıı hesaplaması içi kullaıla formül ise (5) umaralı formüldür. (5) umaralı formülde r ıskoo oraı deeme yaılma meodu ile buluur. Yai NBD i sıfır yapa değer bulumaya çalışılır. Buu içi öce ahmii bir r ıskoo oraı alıır ve formülde yerie koularak sıfıra eşilemeye çalışılır. Bulua r ıskoo oraı poziif ise r değeri arırılarak deemeye devam edilir. Eğer değer egaif çıkarsa o zama r ıskoo oraı azalılmalıdır. Souç olarak NBD = 0 olucaya kadar deemeye devam edilmelidir. Öemleri işlemede işlemeye değişmekle birlike, geel olarak ıskoo oraıı belirlemeside ekili ola fakörleri; yaırım içi gerekli duyula foları maliyeleri, yaırımı aşıdığı risk düzeyi, ekoomide geçerli ola faiz oraları, bezer yaırımları karlılığı ve yaırımda beklee karlılık oraı ile yaırım içi ahsis edile sermayei fırsa maliyeidir (Aşıkoğlu, 1995). 5. BULGULAR VE TARTIŞMA Çalışma esasıda NBD yöemi ile İKO yöemii karşılaşırılmasıda 2 farklı öreke yararlaılmışır. Örek 1. Bir yaırım projesii bir yıllık kuruluş döemideki harcaması $ dır. Projei faydalı ömrü 4 yıldır. İşleme döemide yıllık $ lık sabi geirisi ola bu projei ekoomik ömrü soudaki hurda değeri $ dır. Üreim ve bakım faaliyeleri ile işlemede yıllık $ lık işleme harcaması yapılmakadır. Proje yöeimi %12 lik ıskoo oraıı kabul edecek durumdadır. Bu verilere göre proje NBD ve İKO yöemleri ile aaliz edildiğide; ΣB =[(7500/(1+0,12))+(7500/(1+0,12) 2 )+(7500/(1+0,12) 3 )+(7500/(1+0,12) 4 ))+(12500/(1+0,12) 4 ] ΣB = $ ΣC = [(2500/(1+0,12)) + (2500/(1+0,12) 2 )+(2500/(1+0,12) 3 )+(2500/(1+0,12) 4 )] 58

9 ΣC = $ NBD = NBD = $ dolayısı ile proje kabul edilebilir. Ayı örek İKO yöemi ile çözüldüğüde r = % varsayımı ile (7500/(1+0,))+(7500/(1+0,) 2 )+(7500/(1+0,) 3 )+(7500/(1+0,) 4 )+(12500/(1+0,) 4 ) = (2500/(1+0,)) + (2500/(1+0,) 2 )+(2500/(1+0,) 3 )+(2500/(1+0,) 4 ) = ise = Buu alamı r değeri arırılmalıdır. r = %15 alıdığıda; (( )/(1+0,15))+(( )/(1+0,15) 2 )+ +(12500/(1+0,15) = 0 mı? = -578 Buu alamı r değeri küçülülmelidir. Eerpolasyo yapıldığıda; r = 0, + (2390/(2390+I-578I) X (0,15-0,) r = 0,14 buluur. Yai %14 lük bir ıskoo oraı çıkmakadır. Proje yöeimi %12 ve üzeri ıskoo oraıı kabul edeceğii bildirdiği içi bu proje uygulamaya koulabilir. Hem NBD hem de İKO yöemlerie göre ayı örek içi proje kabul edilmekedir. Örek 2. XYZ Şirkei maliyei YTL ola yei bir pres saı alacakır. Şirke presi saı alıdığıda presi üreime kakısı soucuda yıllık aki çıkışlarıda YTL lik bir azalma olacağıı hesaplamakadır. Dolayısıyla her yıl şirke bu yaırımda YTLlik bir gelir beklemekedir Şirke prese yıllık bir ekoomik ömür biçmişir. Ekoomik ömür souda presi hurda değeri yokur. Bekleile karlılığı %20 olması durumuda NBD ve İKO yöemlerie göre şirke projeye yaırım yapmalımıdır? 0.20) 0.20) NBD = NBD = X 4, NBD = NBD egaif olduğu içi yaırım yapmak alamlı değildir. ) ) 1 İKO ise = ) 1 = k olsu X k = k = 4,7297 ) = %21 varsayılırsa; = %16 varsayılırsa; ) 0.21) 0.16) 0.16) = X 4,054 = = X 4,833 = = %16 + (4,833 4,054) / ( ) X (%21 - %16) = 0, olarak buluur. XYZ Şirkeii bekliyor olduğu karlılık oraı %20 olduğuda acak %16 karlılık sağlayacak ola bu yaırım öeriside vazgeçilecekir. NBD bir projei firmaı değerie yapığı kakıyı gösermekedir. NBD yükseldikçe firmaı değerie yapığı kakı da arar. Firmaları bu şekilde bir düşüce arzıda hareke emeleri proje değerledirilmeside NBD yöemii uygulamaya göürmelidir (Weso ve Birgham,1968). 59

10 NBD ve İKO yöemleri ile yaırım projesi değerledirilirke paraı zama değeri hesaplamalarda dikkae alımakadır. Yie NBD yöemide bir ıskoo oraıa ihiyaç duyulması bu oraı düşük veya yüksek olmasıa göre projei seçim kararı ekileeceğide beklee kar marjı içi projei yararlı olup olamayacağı kolaylıkla souçladırılabilir. İKO yöemide hesaplama yapılırke öcede bir ıskoo oraıa ihiyaç olmaması ve hesaplama soucu bulua ıskoo oraı, isee kar marjıı sağlayıp sağlamayacağı veya alıa kredi içi kredi faizii karşılayıp karşılamayacağı ve buu yaıda kredi faizi karşıladıka sora bizim içi geirisii e olacağı kousuda fikirler vermekedir. İhiyaçları farklılaşa farklı işlemeler, yaırım projelerii değerledirmeside farklı yöemler uygulamakadır. Acak değerledirmelerde paraı zama değeri ve projei faydalı ömrüü dikkae ala yöemleri ercihe öcelikli olmaları kabul edilmişir (Kidwell, ve Peerso, 1981). Farklı işlemeler arafıda farklı yöemlerce değerledirilmeye alıa yaırım projesii özelliği, yaırımı gerçekleşirecek işlemei amaçları, yaırımcıı fiasma kayakları ve yöemleri kullaım yerlerie göre aşağıdaki gibi ilişkiledirilmekedir (Türkeri, 1971). Çeşili projeler arasıda ercih sıralaması söz kousu ise; İKO ve fayda-masraf oraı yöemleri öcelikli olmalıdır. Yaırım maliyei eşi ise projeler arasıda ercih içi NBD, FMO ve İKO yöemleri kullaılmalıdır. Eğer yaırım projeleri karlılıklarıa göre ercih edilecekse İKO yöemi ercih edilmelidir. Mamul karması mal ve hizme olarak projelerde kuruluş döemi yaırım uarı ve işleme döemi giderleri belirli ise NBD ve yıllık değer yöemi kullaılmalıdır. Bir ek projei kabul ya da reddedilmeside; sermaye maliyei biliiyorsa, NBD, İKO, fayda-masraf oraı yöemlerii uygulaması uygudur. 6. SONUÇ VE ÖNERİLER Yaırım projelerii hazırlaması ve değerledirilmesie ilişki olarak hazırlaa bu çalışmada; yaırım ve yaırım projelerii hazırlaması ile ilgili koular deaylı bir biçimde icelemiş, e bugükü değer ve iç karlılık yöemlerie ilişki olarak oluşurula yaırım öerileri ele alımışır. Güümüz ekoomi şarlarıda yaırım kousuu ayrıılı bir şekilde ele alıması ve gerekli icelemelerde sora faaliyee geçilmesi gerekliliği aşikârdır. Bu deaylı araşırmaları yapılması, projei kuruluş evreleride başlamaka, kullaılması gereke ekikler ve elde edile souçları yaırımcıı amacı doğrulusuda icelemesi ile soa ermekedir. Yapılacak projeleri ekik ve ekoomik krierlerce değerledirilmesi ve ekoomiye kazadırılması gerekmekedir. Bu emel yaklaşım ihmal edildiği ve bilimsel kurallar yeerice uygulamadığı sürece yaırım yapılması düşüüle iş kollarıı geleceği sürekli darboğaz ve sıkıılarla karşı karşıya kalacakır. Buu yaıda yaırım kararlarıda bilimsel ve praik kurallar gelişirilemediği müddeçe rekabe ve devamlılık sağlaamayacakır. Proje yapımı içi verilecek kararlarda öce kredi ve ekik desek vere kurumlarla birlike proje kousuda öerile modellere göre yaırımlara gidilmesi, proje yaırımcısıı düşüceside bazı değerleri somulaşırarak, olaya daha gerçekçi yaklaşmasıı ve ilgili kurumlardaki yekilileri karşısıa daha biliçli çıkmasıa yardımcı olacakır. Yapılacak proje çalışmaları içi güümüzde yavaş yavaş da olsa faaliye gösere proje hazırlama ekipleride yardım alıması yaırımı daha sağlıklı olması içi gereklidir. Bu proje firmalarıı emel işlevi, proje şeklide gelişirile işleri zamaıda yapılarak hedeflere e uygu zama, para ve kalie maliyei ile ulaşılmasıı sağlamakır. Geleceği düyası sadece proje firmalarıı değil, faka her ürlü firma içide, haa kişisel yaşamda bile, her ürlü işi bir "proje" şeklide ele alııp gerçekleşirildiği bir düya olacakır. Para ve sermaye piyasalarıda fo sağlamaka güçlük çeke firmaları fiasma aleraiflerii çok fazla olmadığı açıkır. Bakalarda sağlaacak krediler daha alep aşamasıda ike öemli egellerle karşılaşmaka, kredi emi edilebilse dahi yüksek faiz oraları ve diğer koşullar bu işlemeler içi ağır bir fiasal yük oluşurmakadır. Bu kredileri sağlamasıda kredi vereler bile arık bir yaırım yapılmada öce 60

11 bu yaırım ile ilgili bir fizibilie eüdüü icelemek ve souçlarıı değerledirerek kredi vermeyi aahhü emekedir. Bular ve bular gibi diğer edelerle yapılacak bir yaırım projesii daha yapılması düşüülürke çok iyi irdelemesi gerekmekedir. Yapılacak değerledirme soucuda yaırım fikrii firma ve ülke mefaaleri doğrulusuda kapsamlı bir biçimde icelemesi gerekmekedir. Bulua NBD ve İKO yöemleri souçlarıa göre her iki yöeme göre de proje kabul edilmekedir. Yüksek kuruluş maliyei ola projei NBD yöemie göre kabul edilmesi daha risklidir. NBD ve İKO yöemleride paraı zama değeri dikkae alımakadır. Bu yüzde yüksek sabi maliyeli ve ıskoo oraıa sahip projeleri kabul ya da red kararı bu iki kriere göre verilebilir. İKO yöemide başlagıça belli bir ıskoo oraıa gereksiim yokur. NBD yöemide ise başlagıça bir ıskoo oraı vardır ve başlagıça seçile ıskoo oraı yaırımı faydalı ömrü boyuca değişirilmede kullaılmakadır. Buu yaıda karlılık oralarıa göre NBD yöemide bir değerledirme yapıldığıda; yaırım uarları arasıda büyük fark ola projelerde; yaırım uarı yüksek ola projei karlılığı, düşük yaırım uarı ve daha az karlılığı ola başka bir projeye ercih edilmesi riski vardır. Hazırlaa öreke ekoomik ömrü kısa uulması, NBD yöemide oluşa karı düşük çıkmasıa ve dolayısı ile proje ercihide daha düşük sabi yaırımlı projelere yöleilmesie ede olabilir. KAYNAKLAR o Aşıkoğlu, R., (1995), Yaırım ve Proje Değerledirme, Aadolu Üiversiesi Yayıları No: 827, Eskişehir, 478 s. o Aay, A., (1985), Piyasa Araşırması, Yaırım Projelerii Hazırlaması ve Değerledirilmesi I. Cil, Devle Yaırım Bakası Araşırma ve Dış İlişkiler Daire Başkalığı, Akara, 488 s. o Çıar, M., (1990), Yöesel Kararlara İlişki Sayısal Yöemler, Erciyes Üiversiesi Yayı No: 6, Kayseri. o İler, E., (2001), Yaırım Projelerii Hazırlaması, Değerledirilmesi ve İzlemesi, Bolu, 313 s. o Karalar, R., (2001), Geel İşleme, Üie 3, Aadolu Üiversiesi Yayıları No:1268, Eskişehir, 390 s. o Kidwell, S.D., Peerso, L.R., (1981), Fiacial Isiuios, Markes ad Moey, The Dreyda Press, Illiois o Mucuk, İ., (1996), Moder İşlemecilik, Türkme Yayıları, İsabul, 392 s. o Özdömez, M., Akese, A. ve Ekizoğlu, A., (1998), Yöeim ve Orgaizasyo, İsabul Üiversiesi Orma Fakülesi Yayı No: 450, İsabul, 186 s. o Sakızlı, E., (1985), Temel Ekoomik Kavramalar ve Milli Ekoomii İşleyişi, Yaırım Projelerii Hazırlaması ve Değerledirilmesi I. Cil, Devle Yaırım Bakası Araşırma ve Dış İlişkiler Daire Başkalığı, Akara, 488 s. o Sarıasla, H., (1990), Yaırım Projelerii Hazırlaması ve Değerledirilmesi, Plalama-Aaliz- Fizibilie, Turha Kiapevi, Akara, 240 s. o Sarıasla, H., (1994), Yaırım Projelerii Hazırlaması ve Değerledirilmesi, Turha Kiapevi, Akara, 353 s. o Şahi, H., (2000), Yaırım Projeleri Aalizi, Ezgi Kiapevi Yayıları, Bursa, 226 s. o Tokol, T., (1984), Pazarlama Araşırması, Uludağ Üiversiesi, Yayıları, 3. Baskı, Bursa, 167 s. o Türkeri, Y., (1971), Proje Değerledirme Meoları, Sevk ve İdare Dergisi, Yıl: 6, Sayı: 40, İsabul. o Üçücü, K., (2003), Tesis Plalama, Karadeiz Tekik Üiversiesi, Orma Fakülesi Orma Edüsri Mühedisliği Bölümü Ders Noları: 68, Trabzo. o Weso, J.F., Birgham, F.E., (1968), Esseials of Maagerial Fiace, 5. baskı, Hol Ieraioal Ediio From he Dryde Press, o Yılmaz, Z., (1993), Yaırım Projeleri Aalizi ve Yöeimi, Uludağ Üiversiesi Güçledirme Yayıları No: 35, 2. Baskı, Bursa. 61

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ TAHVİL DEĞERLEMESİ Doç. Dr. M. Mee DOĞANAY Prof. Dr. Ramaza AKTAŞ 1 İçerik Tahvil ve Özellikleri Faiz Oraı ve Tahvil Değeri Arasıdaki İlişki Tahvili Geiri Oraı ve Vadeye Kadar Geirisi Faiz Oraı Riski Verim

Detaylı

ORMAN FAKÜLTESİ DERGİSİ JOURNAL OF FACULTY OF FORESTRY

ORMAN FAKÜLTESİ DERGİSİ JOURNAL OF FACULTY OF FORESTRY ZONGULDAK KARAELMAS ÜNİVERSİTESİ ZONGULDAK KARAELMAS UNIVERSITY ISSN: 1302-0056 ORMAN FAKÜLTESİ DERGİSİ JOURNAL OF FACULTY OF FORESTRY Cil/Volume 7 Yıl/Year 2005 Sayı/Number 7 hp://bof.karaelmas.edu.r/joural

Detaylı

4.Bölüm Tahvil Değerlemesi. Doç. Dr. Mete Doğanay Prof. Dr. Ramazan Aktaş

4.Bölüm Tahvil Değerlemesi. Doç. Dr. Mete Doğanay Prof. Dr. Ramazan Aktaş 4.Bölüm Tahvil Değerlemesi Doç. Dr. Mee Doğaay Prof. Dr. Ramaza Akaş Amaçlarımız Bu bölümü amamladıka sora aşağıdaki bilgi ve becerilere sahip olabileceksiiz: Tahvillerle ilgili emel kavramları bilmek

Detaylı

MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ

MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ Mustafa ÖZDEMİR İ. Cem PARMAKSIZOĞLU ÖZET Düya çapıda rekabeti ö plaa çıktığı bu gükü şartlarda, e gelişmiş ürüü, e kısa sürede, e ucuza üretmek veya ilk yatırım ve işletme

Detaylı

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ 4. HAFTA ISF44 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ PARANIN ZAMAN DEĞERİ VE GETİRİ ÇEŞİTLERİ Doç. Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 Paraı Zama Değeri Paraı Zama Değeri Yatırım

Detaylı

TĐCARĐ MATEMATĐK - 5.2 Bileşik Faiz

TĐCARĐ MATEMATĐK - 5.2 Bileşik Faiz TĐCARĐ MATEMATĐK - 5 Bileşik 57ÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER: Örek 57: 0000 YTL yıllık %40 faiz oraıyla yıl bileşik faiz ile bakaya yatırılmıştır Bu paraı yılı souda ulaşacağı değer edir? IYol: PV = 0000 YTL = PV (

Detaylı

Yatırım Projelerinde Kaynak Dağıtımı Analizi. Analysis of Resource Distribution in Investment Projects

Yatırım Projelerinde Kaynak Dağıtımı Analizi. Analysis of Resource Distribution in Investment Projects Uşak Üiversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (2012) 5/2, 89-101 Yatırım Projeleride Kayak Dağıtımı Aalizi Bahma Alp RENÇBER * Özet Bu çalışmaı amacı, yatırım projeleride kayak dağıtımıı icelemesidir. Yatırım

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY FÖYÜ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY FÖYÜ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK AKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY ÖYÜ DENEY I VİDALARDA OTOBLOKAJ DENEY II SÜRTÜNME KATSAYISININ BELİRLENMESİ DERSİN

Detaylı

MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ MADENCİLİK, Cilt 42, Sayı 3, Sayfa 25-30, Eylül 2003 Vol. 42, No. 3, pp 25-30, September 2003 MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ Appraisal of Miig Ivestmet Projects

Detaylı

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ .4.26 5. HAFTA ISF44 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ Mekul Kıymet Yatırımlarıı Değerlemesi Doç. Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 Temel Değerleme Modeli Mekul Kıymet Değerlemesi

Detaylı

3. Bölüm Paranın Zaman Değeri. Prof. Dr. Ramazan AktaĢ

3. Bölüm Paranın Zaman Değeri. Prof. Dr. Ramazan AktaĢ 3. Bölüm Paraı Zama Değeri Prof. Dr. Ramaza AktaĢ Amaçlarımız Bu bölümü tamamladıkta sora aşağıdaki bilgi ve becerilere sahip olabileceksiiz: Paraı zama değeri kavramıı alaşılması Faiz türlerii öğremek

Detaylı

Kırsal Kalkınma için IPARD Programı ndan Sektöre BÜYÜK DESTEK

Kırsal Kalkınma için IPARD Programı ndan Sektöre BÜYÜK DESTEK KAPAK KONUSU Kırsal Kalkıma içi IPARD Programı da Sektöre BÜYÜK DESTEK Kırsal Kalkıma (IPARD) Programı Kırmızı Et Üretimi ve Et Ürülerii İşlemesi ve Pazarlaması alalarıda gerçekleştirilecek yatırımları

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makine Mühendisliği Bölümü

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makine Mühendisliği Bölümü BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makie Mühedisliği Bölümü 1 STAJLAR: Makie Mühedisliği Bölümü öğrecileri, öğreim süreleri boyuca 3 ayrı staj yapmakla yükümlüdürler. Bularda ilki üiversite içide e fazla 10 iş güü süreli

Detaylı

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 04

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 04 İşaat projelerii içi fiasal ve ekoomik aaliz yötemleri İşaat projeleri içi temel maliyet kavramları Yaşam boyu maliyet: Projei kafamızda şekillemeye başladığı ada itibare başlayıp kullaım ömrüü tamamlayaa

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Ders 3: MERKEZİ EĞİLİM VE DAĞILMA ÖLÇÜLERİ Prof. Dr. İrfa KAYMAZ Taım Araştırma souçlarıı açıklamasıda frekas tablosu ve poligou isteile bilgiyi her zama sağlamayabilir. Verileri

Detaylı

BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER

BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ İkici bölümde verileri frekas tablolarıı hazırlaması ve grafikleri çizilmesideki esas amaç; gözlemleri doğal olarak ait oldukları populasyo dağılışıı belirlemek ve dağılışı geel özelliklerii

Detaylı

A dan Z ye FOREX. Invest-AZ 2014

A dan Z ye FOREX. Invest-AZ 2014 A da Z ye FOREX Ivest-AZ 2014 Adres Telefo E-mail Url : Büyükdere Caddesi, Özseze ş Merkezi, C Blok No:126 Esetepe, Şişli, stabul : 0212 238 88 88 (Pbx) : bilgi@ivestaz.com.tr : www.ivestaz.com.tr Yap

Detaylı

Türkiye de Turizm ve İhracat Gelirlerinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisinin Testi: Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi

Türkiye de Turizm ve İhracat Gelirlerinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisinin Testi: Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi Süleyma Demirel Üiversiesi, Fe Bilimleri Esiüsü Dergisi, 6-2 ( 202), 20-2 Türkiye de Turizm ve İhraca Gelirlerii Ekoomik Büyüme Üzerideki Ekisii Tesi: Eşbüüleşme ve Nedesellik Aalizi Esra POLAT, Süleyma

Detaylı

ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ

ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ 8. HAFTA ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ PORTFÖY YÖNETİMİ II Doç.Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr Geleeksel Portföy Yaklaşımı, Bu yaklaşıma göre portföy bir bilim değil,

Detaylı

ÖzelKredi. İsteklerinize daha kolay ulaşmanız için

ÖzelKredi. İsteklerinize daha kolay ulaşmanız için ÖzelKredi İstekleriize daha kolay ulaşmaız içi Yei özgürlükler keşfedi. Sizi içi öemli olaları gerçekleştiri. Hayalleriizi süsleye yei bir arabaya yei mobilyalara kavuşmak mı istiyorsuuz? Veya özel güler

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Ders 3: MERKEZİ EĞİLİM VE DAĞILMA ÖLÇÜLERİ Prof. Dr. İrfa KAYMAZ Taım Araştırma souçlarıı açıklamasıda frekas tablosu ve poligou isteile bilgiyi her zama sağlamayabilir. Verileri

Detaylı

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ AKŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ AKŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ SELÇUK ÜNİVERSİTESİ AKŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Cil 1 Sayı 4 ISSN 1309-6729 Ocak 2013 Sahibi Selçuk Üiversiesi Akşehir Meslek Yüksek Okulu Adıa Prof. Dr. Fehmi KARASİOĞLU Ediör Öğr.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE KARAKTER TABANLI PLAKA TANIMA

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE KARAKTER TABANLI PLAKA TANIMA YAPAY SİNİR AĞLARI İLE KARAKTER TABANLI PLAKA TANIMA Cemil ÖZ 1, Raşi KÖKER 2, Serap ÇAKAR 1 1 Sakara Üiversiesi Mühedislik Fakülesi Bilgisaar Mühedisliği Bölümü, Eseepe, Sakara 2 Sakara Üiversiesi Tekik

Detaylı

DİNAMİK PORTFÖY SEÇİMİ ve BİR UYGULAMA

DİNAMİK PORTFÖY SEÇİMİ ve BİR UYGULAMA Yöeim, Yıl: 7, Sayı: 55, Ekim 6 DİNAMİK PORFÖY SEÇİMİ ve BİR UYGULAMA Dr. Mehme HORASANLI İsabul Üiversiesi İşleme Fakülesi Sayısal Yöemler Aabilim Dalı Bu çalışmada, Li ve Ng ( arafıda aaliik çözümü üreile

Detaylı

Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Ülkü MEHMETOĞLU. Enstitü Müdürü

Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Ülkü MEHMETOĞLU. Enstitü Müdürü ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ DURAĞAN OLMAYAN ZAMAN SERİLERİNDE KOİNTEGRASYON VEKTÖRÜNÜN TAHMİNİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Yudum BALKAYA İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 006 Her

Detaylı

Ki- kare Bağımsızlık Testi

Ki- kare Bağımsızlık Testi PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER Prof. Dr. Ali ŞEN Ki- kare Bağımsızlık Testi Daha öceki bölümlerde ölçümler arasıdaki ilişkileri asıl iceleeceğii gördük. Acak sıklıkla ilgileile veriler ölçüm

Detaylı

Sistem Modellerinin Zaman Cevabı ve Performans Kriterleri

Sistem Modellerinin Zaman Cevabı ve Performans Kriterleri Korol Siemleri Taarımı Siem Modellerii Zama Cevabı ve Performa Krierleri Prof.Dr. Galip Caever Korol Siemleri Taarımı Prof.Dr.Galip Caever Kapalı dögü iemi oluşurulmaıda öce iem modelide geçici rejim cevabıı

Detaylı

STOKASTİK (R,s,S) ve STOKASTİK (R,S) STOK KONTROL POLİTİKALARININ POLİÜRETAN SEKTÖRÜNDE MARKOV KARAR SÜRECİ YARDIMIYLA KARŞILAŞTIRILMASI

STOKASTİK (R,s,S) ve STOKASTİK (R,S) STOK KONTROL POLİTİKALARININ POLİÜRETAN SEKTÖRÜNDE MARKOV KARAR SÜRECİ YARDIMIYLA KARŞILAŞTIRILMASI Yöeim, Yıl: 8, ayı: 56, Şuba 27 TOKATİK (R,s,) ve TOKATİK (R,) TOK KONTROL POLİTİKALARININ POLİÜRETAN EKTÖRÜNDE MARKOV KARAR ÜRECİ YARDIMIYLA KARŞILAŞTIRILMAI Doç. Dr. Necde ÖZÇAKAR Arş. Grv. İbrahim Zeki

Detaylı

DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkanı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ

DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkanı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkaı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ ARAŞTIRMADA PLANLAMA VE ÇÖZÜMLEME (03-09 Ocak 014 Y.ÇELİK) Araştırma Süreci (The research

Detaylı

Vakumlu Ortamda Doymuş Buharla Đplik Kondisyonlama Đşleminde Kütle Transferi Analizi

Vakumlu Ortamda Doymuş Buharla Đplik Kondisyonlama Đşleminde Kütle Transferi Analizi Teksil Tekolojileri Elekroik Dergisi Cil: 3, No: 1, 009 (31-37) Elecroic Joural o Texile Techologies Vol: 3, No: 1, 009 (31-37) TEK OLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.ekolojikarasirmalar.com e-issn:- Makale (Paper)

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Tüli Malkoç Marmara Üiversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi, Göztepe, tmalkoc@marmara.edu.tr Fuda

Detaylı

Bölüm 4. Görüntü Bölütleme. 4.1. Giriş

Bölüm 4. Görüntü Bölütleme. 4.1. Giriş Bölüm 4 Görüü Bölüleme 4.. Giriş Görüü iyileşirme ve görüü oarmada arklı olarak görüü bölüleme görüü aalizi ile ilgili bir problem olup görüü işlemei göserim ve aılama aşamalarıa görüüyü hazırlama işlemidir.

Detaylı

ÖĞRENME ETKİLİ HAZIRLIK VE TAŞIMA ZAMANLI PARALEL MAKİNELİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ

ÖĞRENME ETKİLİ HAZIRLIK VE TAŞIMA ZAMANLI PARALEL MAKİNELİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ Öğreme Etkili Hazırlık ve Taşıma Zamalı Paralel Makieli Çizelgeleme Problemi HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ TEMMUZ 2006 CİLT 2 SAYI 4 (67-72) ÖĞRENME ETKİLİ HAZIRLIK VE TAŞIMA ZAMANLI PARALEL

Detaylı

SANAL HESAPLAR EMEKLİLİK SİSTEMİ ve SSK UYGULAMASI

SANAL HESAPLAR EMEKLİLİK SİSTEMİ ve SSK UYGULAMASI SANAL HESAPLAR EMEKLİLİK SİSTEMİ ve SSK UYGULAMASI UMUT GÖÇMEZ SSK Başkalığı S. S. Uzma Yardımcılığı ve Uzmalığı Aama, Görev ve Çalışma Yöemeliğii Sosyal Sigora Uzmalığı içi Ögördüğü YETERLİK TEZİ olarak

Detaylı

2011 Mayıs. www.guven-kutay.ch KAVRAMALAR TAHRİK TEKNİĞİ. 14-00a. M. Güven KUTAY. www.guven-kutay.ch

2011 Mayıs. www.guven-kutay.ch KAVRAMALAR TAHRİK TEKNİĞİ. 14-00a. M. Güven KUTAY. www.guven-kutay.ch ayıs www.guve-kuay.ch KAVRAALAR TAHRİK TEKNİĞİ 4-a. Güve KUTAY www.guve-kuay.ch DİKKAT: İyi iye, büü dikka ve çabama karşı yalışlar olabilir. Bu edele soucu sorumluluk verecek hesaplarda, ya imalacıı vereceği

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.tekolojikarastirmalar.com e-issn:134-4141 Makie Tekolojileri Elektroik Dergisi 28 (3) 41-48 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Düşük Sıcak Kayaklı Isı Pompaları Eerji Maliyet Aalizi Özet Murat KAYA Hitit

Detaylı

İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 17 Şubat 01 CUMA Resmî Gazete Sayı : 807 TEBLİĞ Bilgi Tekolojileri ve İletişim Kurumuda: İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

ARMAX Modelleri ve Porsuk Barajı Su Seviyesinin Öngörüsü. ARMAX Models and Forcasting Water Level of Porsuk Dam

ARMAX Modelleri ve Porsuk Barajı Su Seviyesinin Öngörüsü. ARMAX Models and Forcasting Water Level of Porsuk Dam ARMAX Modelleri ve Porsuk Barajı Su Seviyesii Ögörüsü Hülya Şe a ve Özer Özaydı a a Eskişehir Osmagazi Üiversiesi, Fe-Edebiya Fakülesi, İsaisik Böl., 26480, Eskişehir e-posa: hse@ogu.edu.r, oozaydi@ogu.edu.r

Detaylı

Bankacılık Sektörü Hisse Senedi Endeksi İle Enflasyon Arasındaki İlişki: Yedi Ülke Örneği

Bankacılık Sektörü Hisse Senedi Endeksi İle Enflasyon Arasındaki İlişki: Yedi Ülke Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:213 Cil:2 Sayı:2 Celal Bayar Üiversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Bakacılık Sekörü Hisse Seedi Edeksi İle Eflasyo Arasıdaki İlişki: Yedi Ülke Öreği Doç. Dr. Aslı YÜKSEL Bahçeşehir Üiversiesi,

Detaylı

BASAMAK ATLAYARAK VEYA FARKLI ZIPLAYARAK İLERLEME DURUMLARININ SAYISI

BASAMAK ATLAYARAK VEYA FARKLI ZIPLAYARAK İLERLEME DURUMLARININ SAYISI Projesii Kousu: Bir çekirgei metre, metre veya 3 metre zıplayarak uzuluğu verile bir yolu kaç farklı şekilde gidebileceği ya da bir kişii veya (veya 3) basamak atlayarak basamak sayısı verile bir merdivei

Detaylı

20 (1), 109-115, 2008 20(1), 109-115, 2008. kakilli@marmara.edu.tr

20 (1), 109-115, 2008 20(1), 109-115, 2008. kakilli@marmara.edu.tr Fırat Üiv. Fe ve Müh. il. Dergisi Sciece ad Eg. J of Fırat Uiv. 0 (), 09-5, 008 0(), 09-5, 008 Harmoikleri Reaktif Güç Kompazasyo Sistemlerie Etkilerii İcelemesi ve Simülasyou da KKİİ, Koray TUNÇP ve Mehmet

Detaylı

TÜRKİYE İÇİN SERMAYE STOK VERİLERİ GÜNCELLENMESİ VE BÜYÜME ORANIYLA İLİŞKİSİ: 1972-2008 DÖNEMİ

TÜRKİYE İÇİN SERMAYE STOK VERİLERİ GÜNCELLENMESİ VE BÜYÜME ORANIYLA İLİŞKİSİ: 1972-2008 DÖNEMİ TÜRKİYE İÇİN SERMAYE STOK VERİLERİ GÜNCELLENMESİ VE BÜYÜME ORANIYLA İLİŞKİSİ: 1972-2008 DÖNEMİ Updatig Capital Stock Data for Turkey ad Its Relatioship with Growth Rate: The Period of 1972-2008 Dr. Ahmet

Detaylı

Normal Dağılımlı Bir Yığın a İlişkin İstatistiksel Çıkarım

Normal Dağılımlı Bir Yığın a İlişkin İstatistiksel Çıkarım Normal Dağılımlı Bir Yığı a İlişi İstatistisel Çıarım Bir üretici edi ürüleride, piyasadai 3,5 cm li vidalarda yalıca boyları 3,4 cm ile 3,7 cm aralığıda olaları ullaabilmetedir. Üretici, piyasadai bu

Detaylı

TEBLİĞ. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 30 Aalık 2012 PAZAR Resmî Gazee Sayı : 28513 (2. Mükee) TEBLİĞ Eeji Piyasası Düzeleme Kmda: PERAKENDE SATIŞ HİZMET GELİRİ İLE PERAKENDE ENERJİ SATIŞ FİYATLARININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, BEŞERİ SERMAYE VE İHRACAT ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN EKONOMETRİK ANALİZİ: 1970 2005

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, BEŞERİ SERMAYE VE İHRACAT ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN EKONOMETRİK ANALİZİ: 1970 2005 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, BEŞERİ SERMAYE VE İHRACAT ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN EKONOMETRİK ANALİZİ: 970 2005 Halil ALTINTAŞ * Haka ÇETİNTAŞ ** ÖZ Bu çalışma, 970 2007 döemi yıllık veriler kullaarak Türkiye

Detaylı

AKIŞKAN BORUSU ve VANTİLATÖR DENEYİ

AKIŞKAN BORUSU ve VANTİLATÖR DENEYİ AKIŞKA BORUSU ve ATİLATÖR DEEYİ. DEEYİ AMACI a) Lüle ile debi ölçmek, b) Dairesel kesitli bir borudaki türbülaslı akış şartlarıda hız profili ve eerji kayıplarıı deeysel olarak belirlemek ve literatürde

Detaylı

İSTATİSTİK 2. Tahmin Teorisi 07/03/2012 AYŞE S. ÇAĞLI. aysecagli@beykent.edu.tr

İSTATİSTİK 2. Tahmin Teorisi 07/03/2012 AYŞE S. ÇAĞLI. aysecagli@beykent.edu.tr İSTATİSTİK 2 Tahmi Teorisi 07/03/2012 AYŞE S. ÇAĞLI aysecagli@beyket.edu.tr İstatistik yötemler İstatistik yötemler Betimsel istatistik Çıkarımsal istatistik Tahmi Hipotez testleri Nokta tahmii Aralık

Detaylı

MENKUL KIYMET DEĞERLEMESİ

MENKUL KIYMET DEĞERLEMESİ MENKUL KIYMET EĞERLEMESİ.. Hiss Sdii Tk ömlik Gtirisii Hsaplaması Bir mkul kıymti gtirisi, bkl akit akımlarıı, şimdiki piyasa fiyatıa şitly iskoto oraıdır. Mkul kıymti özlliği gör bu akit akımları faiz

Detaylı

ON THE TRANSFORMATION OF THE GPS RESULTS

ON THE TRANSFORMATION OF THE GPS RESULTS Niğde Üiversitesi Mühedislik Bilimleri Dergisi, Cilt 6 Sayı -, (00), 7- GPS SONUÇLARININ DÖNÜŞÜMÜ ÜZERİNE BİR İNCELEME Meti SOYCAN* Yıldız Tekik Üiversitesi, İşaat Fakültesi, Jeodezi Ve Fotogrametri Mühedisliği

Detaylı

TEMEL BİLEŞENLER ANALİZİNİN SU ÜRÜNLERİNDE KULLANIMI * Principle Component Analysis Use in Fisheries

TEMEL BİLEŞENLER ANALİZİNİN SU ÜRÜNLERİNDE KULLANIMI * Principle Component Analysis Use in Fisheries ÇÜ Fe ve Mühedislik Bilimleri Dergisi Yıl:0 Cil:6-3 TEMEL BİLEŞENLER ANALİZİNİN SU ÜRÜNLERİNDE KULLANIMI * Pricile Comoe Aalysis Use i Fisheries Leve SANGÜN Su Ürüleri Aabilim Dalı Musafa AKAR Su Ürüleri

Detaylı

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI Meryem Saatçı * Özet Amaç: Toplumu erkek hemşirelerle ilgili düşüce ve görüşlerii belirlemesi. Yötem: Kesitsel türde yapıla çalışma 100 kişi üzeride, yüz yüze görüşülerek

Detaylı

Elektrik Enerji Sistemlerinde Oluşan Harmoniklerin Filtrelenmesinde Pasif Filtre ve Filtreli Kompanzasyonun Kullanımı ve Simülasyon Örnekleri

Elektrik Enerji Sistemlerinde Oluşan Harmoniklerin Filtrelenmesinde Pasif Filtre ve Filtreli Kompanzasyonun Kullanımı ve Simülasyon Örnekleri Politekik Dergisi Joural of Polytechic ilt: 9 Sayı: 4 s.63-69, 006 Vol: 9 No: 4 pp.63-69, 006 Elektrik Eerji Sistemleride Oluşa Harmoikleri Filtrelemeside Pasif Filtre ve Filtreli Kompazasyou Kullaımı

Detaylı

Türkiye de Bölge Politikalarının Evrimi ve Bölgesel Kalkınma Ajansları. Korel GÖYMEN

Türkiye de Bölge Politikalarının Evrimi ve Bölgesel Kalkınma Ajansları. Korel GÖYMEN Türkiye de Bölge Politikalarıı Evrimi ve Bölgesel Kalkıma Ajasları Korel GÖYMEN Cumhuriyet i başlagıcıda bu yaa, Türkiye i bölgesel politikalar ı sadece iç toplumsal ve ekoomik gelişmelerde değil, ay ı

Detaylı

Bilgisayar Destekli Fen Bilgisi Öğretiminin Öğrencilerin Fen Ve Bilgisayar Tutumlarına Etkisi

Bilgisayar Destekli Fen Bilgisi Öğretiminin Öğrencilerin Fen Ve Bilgisayar Tutumlarına Etkisi The Turkish Olie Joural of Educaioal Techology TOJET Ocober 2003 ISSN: 1303-6521 volume 2 Issue 4 Aricle 12 Bilgisayar Desekli Fe Bilgisi Öğreimii leri Fe Ve Bilgisayar Tuumlarıa Ekisi Yrd. Doç.Dr. Nilgü

Detaylı

LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ

LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ Sıra No Parametre 1 Kişisel Soluabilir Tozları Kosatrasyou 2 İşyeri Ortamı

Detaylı

The Determination of Food Preparation and Consumption of the Working and Non-Working Women in Samsun

The Determination of Food Preparation and Consumption of the Working and Non-Working Women in Samsun Research Turkish Joural of Family Medicie & Primary Care www.tjfmpc.com The Determiatio of Food Preparatio ad Cosumptio of the Workig ad No-Workig Wome i Samsu Samsu İlide, ve Kadıları, Evde Besi Hazırlama

Detaylı

NİĞDE İLİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ WIND ENERGY POTENTIAL OF NIGDE PROVINCE

NİĞDE İLİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ WIND ENERGY POTENTIAL OF NIGDE PROVINCE Niğde Üiersitesi Mühedislik Bilimleri Dergisi, Cilt 1, Sayı, (1), 37-47 NİĞDE İLİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Uğur YILDIRIM 1,* Yauz GAZİBEY, Afşi GÜNGÖR 1 1 Makie Mühedisliği Bölümü, Mühedislik Fakültesi,

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ZAMAN SERİLERİNDE BİRİM KÖKLERİN İNCELENMESİ. Yeliz YALÇIN İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ZAMAN SERİLERİNDE BİRİM KÖKLERİN İNCELENMESİ. Yeliz YALÇIN İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÜKSEK LİSANS TEZİ ZAMAN SERİLERİNDE BİRİM KÖKLERİN İNCELENMESİ eliz ALÇIN İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA Her akkı saklıdır rd. Doç. Dr. ılmaz AKDİ daışmalığıda,

Detaylı

NÜKLEER FİZİĞİN BORSAYA UYGULANMASI: OPSİYON FİYATLARININ MESH FREE YÖNTEM ile MODELLENMESİ

NÜKLEER FİZİĞİN BORSAYA UYGULANMASI: OPSİYON FİYATLARININ MESH FREE YÖNTEM ile MODELLENMESİ NÜKLEER FİZİĞİN BORAYA UYGULANMAI: OPİYON FİYATLARININ MEH FREE YÖNTEM ile MODELLENMEİ M. Bilge KOÇ ve İsmail BOZTOUN Eciyes Üi. Fe-Ed. Fak. Fizik Bölümü 38039 Kaysei ÖZET Bu çalışmada eoik üklee fiziği

Detaylı

ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ

ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ İSTATİSTİKSEL TAHMİNLEME VE İSTATİSTİKSEL YORUMLAMA TAHMİNLEME SÜRECİ VE YORUMLAMA SÜRECİ ÖRNEKLEME TEORİSİ VE TAHMİN TEORİSİ ÖRNEKLEME VE ÖRNEKLEME ÖRNEKLEME DAĞILIMLARI VE ÖRNEKLEME DAĞILIMLARI Yorumlama

Detaylı

SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ

SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ T.C. SÜLEYMAN DEMĐREL ÜNĐVERSĐTESĐ SOSYAL BĐLĐMLER ENSTĐTÜSÜ ĐŞLETME ANABĐLĐM DALI KURULUŞ YERİ SEÇİMİ ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİNDE BİR KÖPÜK SABUN ÜRETİM TESİSİNİN KURULUŞ YERİNİN BELİRLENMESİ Pıar

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi ENERGY COST IN GEOTHERMAL POWER PLANTS

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi ENERGY COST IN GEOTHERMAL POWER PLANTS Joural of Egieerig ad Natural Scieces Mühedislik ve Fe Bilimleri Dergisi Sigma 2005/2 ENERGY COST IN GEOTHERMAL POWER PLANTS Ahmet DAĞDAŞ* Yıldız Tekik Üiversitesi, Makia Fakültesi, Makia Mühedisliği Bölümü,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

DENEYĐN AMACI: Bu deneyin amacı MOS elemanların temel özelliklerini, n ve p kanallı elemanların temel uygulamalarını öğretmektir.

DENEYĐN AMACI: Bu deneyin amacı MOS elemanların temel özelliklerini, n ve p kanallı elemanların temel uygulamalarını öğretmektir. DENEY NO: 7 MOSFET ÖLÇÜMÜ ve UYGULAMALARI DENEYĐN AMACI: Bu deeyi amacı MOS elemaları temel özelliklerii, ve p kaallı elemaları temel uygulamalarıı öğretmektir. DENEY MALZEMELERĐ Bu deeyde 4007 MOS paketi

Detaylı

TEMEL BANKACILIK HİZMETLERİ TALEP ve BİLGİ FORMU TAHSİLAT PERİYODU 15,-TL. 3 er aylık. 5 TL Talep başına 5 TL. İşlem Başına 5-TL.

TEMEL BANKACILIK HİZMETLERİ TALEP ve BİLGİ FORMU TAHSİLAT PERİYODU 15,-TL. 3 er aylık. 5 TL Talep başına 5 TL. İşlem Başına 5-TL. TEMEL BANKACILIK HİZMEERİ TALEP ve BİLGİ FORMU ÜRÜNÜN /TANIMI : Katılım Fou (/Yabacı Para) Süresi (Vadesi) : Süresiz TAHSİL EDİLECEK ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON; Özel Cari Hesap İşletim Ücreti Hesap Özeti

Detaylı

Kırgızistan da İthalatın Belirleyicilerinin Modellenmesi

Kırgızistan da İthalatın Belirleyicilerinin Modellenmesi SESSION C: Uluslararası Ticare I 259 Kırgızisa da İhalaı Belirleyicilerii Modellemesi Assoc. Prof. Dr. Ebru Çağlaya (Kyrgyzsa-Turkey Maas Uiversiy, Kyrgyzsa) Ph.D. Cadidae Zamira Oskobaeva (Kyrgyzsa-Turkey

Detaylı

Diş sayısı tam sayı olması gerekmektedir. p p d. d m = ve

Diş sayısı tam sayı olması gerekmektedir. p p d. d m = ve DĐŞLĐLER Diş Boyuları Taba Kavisi (Fille Radius) Diş başı yüksekliği (Addedum) Taba yüksekliği(dededum) Diş yüksekliği (Addedum +Dededum) Taksima (Circular pich) Diş kalılığı (Tooh Thickess) Dişler arasıdaki

Detaylı

Teknolojik Gelişmeler ve Türkiye nin Teknoloji Geliştirme Koşul ve Olanakları

Teknolojik Gelişmeler ve Türkiye nin Teknoloji Geliştirme Koşul ve Olanakları TMMOB Ketsel ve Kırsal Ala Gelişme Stratejileri Semieri 13-14 Ocak 1996 Akara Tekolojik Gelişmeler ve Türkiye i Tekoloji Geliştirme Koşul ve Olaakları H. Aykut Göker, Aralık 1995 Giriş Tartışacağımız kou,

Detaylı

T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI HEMŞİRELİK HİZMETLERİNDE YÖNETSEL VE

T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI HEMŞİRELİK HİZMETLERİNDE YÖNETSEL VE T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI HEMŞİRELİK HİZMETLERİNDE YÖNETSEL VE ORGANİZASYONEL SORUNLARIN İNCELENMESİ: GATA HEMŞİRELİK HİZMETLERİNDE

Detaylı

Türkiye de Sivil Havacılık Eğitimleri

Türkiye de Sivil Havacılık Eğitimleri ANALİZ Türkiye de Sivil Havacılık Eğitimleri Bu makalede, ekoomi ile arasıda etkilee-etkileye ilişkisi edei ile kamuoyuu sürekli güdemide yer ala, küresel ve ulusal gelişim oraı edei ile so yıllarda daha

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

Dr. AKIN PALA. Damızlık Değeri, genotipik değer, allel frekansları. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı

Dr. AKIN PALA. Damızlık Değeri, genotipik değer, allel frekansları. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı. Damızlık değeri hesabı Damızlık Değeri, geotipik değer, allel frekasları Aki Pala, aki@comu.edu.tr ttp://members.comu.edu.tr/aki/ Damızlık değeri esabı µ Ökkeş =800 gr gülük calı ağırlık Sürü A Sürü µ Döller µ 500gr 700 DD esabı

Detaylı

SEROLOJİK ÖRNEKLEME EL KİTABI. AVIAGEN ANADOLU AŞ KANATLI TEŞHİS ve ANALİZ LABORATUVARI SEROLOJİ ÖRNEKLEME EL KİTABI

SEROLOJİK ÖRNEKLEME EL KİTABI. AVIAGEN ANADOLU AŞ KANATLI TEŞHİS ve ANALİZ LABORATUVARI SEROLOJİ ÖRNEKLEME EL KİTABI AVIAGEN ANADOLU AŞ KANATLI TEŞHİS ve ANALİZ LABORATUVARI SEROLOJİ ÖRNEKLEME EL KİTABI 1/9 Hazırlaya Oaylaya Yürürlük Tarihi Revizyo Tarihi Mehmet ÜVEY Mehmet ÜVEY 06.04.2011 05.06.2014 Gözde Geçire Gözde

Detaylı

Eczacılık Fakültesi Öğrencilerinin Mesleğe Yaklaşımları Pharmacy Students' Approach to Their Profession

Eczacılık Fakültesi Öğrencilerinin Mesleğe Yaklaşımları Pharmacy Students' Approach to Their Profession Eczacılık Fakültesi Öğrecilerii Mesleğe Yaklaşımları Pharmacy Studets' Approach to Their Professio Işıl ŞİMŞEK* Yıldır ATAKURT** Bihter YAZICIOĞLU*** ÖZET Bu çalışmada, Eczacılık Fakültesi öğrecilerii

Detaylı

Bölüm 5: Hareket Kanunları

Bölüm 5: Hareket Kanunları Bölüm 5: Hareket Kauları Kavrama Soruları 1- Bir cismi kütlesi ile ağırlığı ayımıdır? 2- Ne zama bir cismi kütlesi sayısal değerce ağırlığıa eşit olur? 3- Eşit kollu terazi kütleyi mi yoksa ağırlığı mı

Detaylı

Günlük Bülten. 31 Ocak 2013. Turizm gelirleri 2012 yılında %1.8 arttı. HSBC Takipteki Şirketler 4Ç 2012 Finansal Tahminleri

Günlük Bülten. 31 Ocak 2013. Turizm gelirleri 2012 yılında %1.8 arttı. HSBC Takipteki Şirketler 4Ç 2012 Finansal Tahminleri 31 Ocak 2013 Perşembe Gülük Bülte İMKB verileri İMKB 100 78,982.9 Piyasa Değeri-TÜM ($m) 315,056.7 Halka Açık Piyasa Değeri-TÜM ($m) 90,359.1 Gülük İşlem Hacmi-TÜM ($m) 2,603.21 Turizm gelirleri 2012 yılıda

Detaylı

Olasılıksal Oynaklık Modellerinin Bayesci Çözümlemesi ve Bir Uygulama

Olasılıksal Oynaklık Modellerinin Bayesci Çözümlemesi ve Bir Uygulama SDU Joural of Sciece (E-Joural), 0, 6 (): 6-7 Olasılıksal Oyaklık Modellerii Bayesci Çözümlemesi ve Bir Uygulama Derya Ersel,*, Yasemi Kayha Aılga, Süleyma Güay Haceepe Üiversiesi, Fe Fakülesi, İsaisik

Detaylı

ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE KREDİ DERECELENDİRME ANALİZİ ÜZERİNE BİR MODEL ÖNERİSİ

ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE KREDİ DERECELENDİRME ANALİZİ ÜZERİNE BİR MODEL ÖNERİSİ ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE KREDİ DERECELENDİRME ANALİZİ ÜZERİNE BİR MODEL ÖNERİSİ Doç. Dr. Göktuğ Cek AKKAYA Dokuz Eylül Üiversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü cek.akkaya@deu.edu.tr

Detaylı

evrende ilk defa karbon atomu çekirdekleri (6 proton ve 6 nötron) kayda değer miktarlarda oluşmaya başladı.

evrende ilk defa karbon atomu çekirdekleri (6 proton ve 6 nötron) kayda değer miktarlarda oluşmaya başladı. yaşamı elemetleri Çevremizdeki her şey, hayvalar, bitkiler, toprak, hava, cep telefoumuz, otomobilimiz, ezeeler, yıldızlar ve eliizde tuttuğuuz bu deri atom adı verile, maddei temel yapıtaşlarıda oluşmuştur.

Detaylı

Üstel Dağılım Babam: - Şu ampullerin hangisinin ömrünün daha kısa olduğu hiç belli olmuyor. Bazen yeni alınanlar eskilerden daha önce yanıyor.

Üstel Dağılım Babam: - Şu ampullerin hangisinin ömrünün daha kısa olduğu hiç belli olmuyor. Bazen yeni alınanlar eskilerden daha önce yanıyor. Üsel Dağılım Babam: - Şu ampulleri hagisii ömrüü daha kısa olduğu hiç belli olmuyor. Baze yei alıalar eskilerde daha öce yaıyor. Hele şuradaki bildim bileli var. Evde yedek ampul yokke, gerekirse ou söküp

Detaylı

Veteriner İlaçları Satış Yetkisinin Veteriner Hekimliği Açısından Değerlendirilmesi: II. İlaç Satış Yetkisinin Vizyon ve Bilanço Üzerine Etkileri [1]

Veteriner İlaçları Satış Yetkisinin Veteriner Hekimliği Açısından Değerlendirilmesi: II. İlaç Satış Yetkisinin Vizyon ve Bilanço Üzerine Etkileri [1] Kafkas Uiv Vet Fak Derg 6 ():, 00 DOI:0./kvfd.00.6 RESEARCH ARTICLE Veterier İlaçları Satış Yetkisii Veterier Hekimliği Açısıda Değerledirilmesi: II. İlaç Satış Yetkisii Vizyo ve Bilaço Üzerie Etkileri

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

TÜRKİYE DE KAYITDIŞI EKONOMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE KAYITDIŞI EKONOMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, 2007, ss. 7-87. TÜRKİYE DE KAYITDIŞI EKONOMİ VE BÜYÜME İLİŞKİSİ Doç.Dr. Gülsüm AKALIN Marmara Üiversitesi İİBF İktisat Bölümü gulsum@marmara.edu.tr Öğr.Gör.

Detaylı

27 Ağustos 2011 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28038 TEBLİĞ

27 Ağustos 2011 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28038 TEBLİĞ 7 Ağustos 011 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 8038 TEBLİĞ Bilgi Tekolojileri ve ĠletiĢim Kurumuda: SABĠT TELEFON HĠZMETĠNE ĠLĠġKĠN HĠZMET KALĠTESĠ TEBLĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayaak ve Taımlar Amaç

Detaylı

BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI

BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI The Turkish Olie Joural of Educatioal Techology TOJET July 2005 ISSN: 106521 volume Issue Article 16 BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI Yard. Doç. Dr. Bahadti RÜZGAR Marmara

Detaylı

AÇIK ĐŞLETME BASAMAKLARI TENÖR KONTROLÜNDE JEOĐSTATĐSTĐKSEL TAHMĐN MODELĐ SEÇĐMĐ

AÇIK ĐŞLETME BASAMAKLARI TENÖR KONTROLÜNDE JEOĐSTATĐSTĐKSEL TAHMĐN MODELĐ SEÇĐMĐ Eskişehir Osmagazi Üiversitesi Müh.Mim.Fak.Dergisi C.XXI, S., 2008 Eg&Arch.Fac. Eskişehir Osmagazi Uiversity, Vol..XXI, No:, 2008 Makalei Geliş Tarihi : 2.02.2007 Makalei Kabul Tarihi : 23.03.2007 AÇIK

Detaylı

Ekim 2003 Cilt:11 No:2 ISSN 1300-8811 October 2003 Vol:11 No:2 İÇİNDEKİLER (CONTENTS)

Ekim 2003 Cilt:11 No:2 ISSN 1300-8811 October 2003 Vol:11 No:2 İÇİNDEKİLER (CONTENTS) Gazi Üiversitesi Kastamou Eğitim Dergisi Gazi Uiversity Kastamou Educatio Joural Ekim 2003 Cilt:11 No:2 ISSN 1300-8811 October 2003 Vol:11 No:2 İÇİNDEKİLER (CONTENTS) Eğitim Bilimleri Eğitimde Stratejik

Detaylı

İSTATİSTİKSEL TAHMİNLEME VE HİPOTEZ TESTİ

İSTATİSTİKSEL TAHMİNLEME VE HİPOTEZ TESTİ İSTATİSTİKSEL TAHMİNLEME VE HİPOTEZ TESTİ Bu bölümdeki yötemler, bilimeye POPULASYON PARAMETRE değeri hakkıda; TAHMİN yapmaya yöelik ve, KARAR vermekle ilgili, olmak üzere iki grupta icelemektedir. Parametre

Detaylı

PLM. MSI Dergisi nin Kasım. Savunma ve Havacılık Sanayileri için Çağdaş Bir Yönetişim ve İnovasyon Ortamı: Bölüm VI

PLM. MSI Dergisi nin Kasım. Savunma ve Havacılık Sanayileri için Çağdaş Bir Yönetişim ve İnovasyon Ortamı: Bölüm VI Savuma ve Havacılık Saayileri içi Çağdaş Bir Yöetişim ve İovasyo Ortamı: Bölüm VI PLM 56 PLM (Product Lifecycle Maagemet / Ürü Yaşam Dögüsü Yöetimi) i felsefesi, vizyou ve faydalarıı alattığımız bu yazı

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Yönetim Örnek Sorular Güz 2015. Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay 1. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Yönetim Örnek Sorular Güz 2015. Yrd. Doç. Dr. Rüstem Barış Yeşilay 1. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek. Örnek Fasal Yöetm Örek lar Güz 2015 Güz 2015 Fasal Yöetm Örek lar 2 Örek FİNNSL YÖNETİM ÖRNEKLER 1000 TL %10 fazde kaç yıl süreyle yatırıldığıda 1600 TL olur? =1000 TL, FV=1600 TL, =0.1 FV (1 ) FV 1600 (1 )

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI

KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI İstabul Ticaret Üiversitesi Fe Bilimleri Dergisi Yıl: 5 Sayı:10 Güz 2006/2 s 65-80 KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI İrfa ERTUĞRUL *,

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN OKUL KANTİNLERİNDE SATIN ALMA DAVRANIŞLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN OKUL KANTİNLERİNDE SATIN ALMA DAVRANIŞLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Süleyma Demirel Üiversitesi Sosyal Bilimler Estitüsü Dergisi Joural of Süleyma Demirel Uiversity Istitute of Social Scieces Yıl: 2011/1, Sayı:13 Year: 2011/1, Number:13 İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN OKUL KANTİNLERİNDE

Detaylı

Tümevarım_toplam_Çarpım_Dizi_Seri. n c = nc i= 1 n ca i. k 1. i= r n. Σ sembolü ile bilinmesi gerekli bazı formüller : 1) k =1+ 2 + 3+...

Tümevarım_toplam_Çarpım_Dizi_Seri. n c = nc i= 1 n ca i. k 1. i= r n. Σ sembolü ile bilinmesi gerekli bazı formüller : 1) k =1+ 2 + 3+... MC formülüü doğruluğuu tümevarım ilkesi ile gösterelim. www.matematikclub.com, 00 Cebir Notları Gökha DEMĐR, gdemir@yahoo.com.tr Tümevarım_toplam_Çarpım_Dizi_Seri Tümevarım Metodu : Matematikte kulladığımız

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 55-71 Ocak 2003

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 55-71 Ocak 2003 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: sh. 55-7 Ocak 2003 PROJELERİN SEÇİMİNDE METODOLOJİK BİR YAKLAŞIMIN DPT PROJELERİNE UYGULANMASI (AN APPLICATION OF METHODOLOGICAL APPROACH

Detaylı

ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI

ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI TMMOB Harita ve Kadastro Mühedisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Tekik Kurultayı 18 22 Nisa 2011, Akara ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI

Detaylı

ORMAN ENVANTERİ VE MEŞCERE ÖLÇÜMÜ

ORMAN ENVANTERİ VE MEŞCERE ÖLÇÜMÜ ORMAN ENVANTERİ VE MEŞCERE ÖLÇÜMÜ Ormaı e öemli bölümüü, kapitali büyük kısmıı oluştura, ağaç serveti oluşturmaktadır. Ormada ağaç serveti deilice, var ola hacim ve buu faizi durumuda ola hacim artımı

Detaylı