IP Aları Üzerinden Telefon Hizmetlerinde Gecikme Latency

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "IP Aları Üzerinden Telefon Hizmetlerinde Gecikme Latency"

Transkript

1 IP Aları Üzerinden Telefon Hizmetlerinde Gecikme Latency IP aları üzerinden telefon hizmetlerinin yaygınlaması ile, kurulan sistemlerdeki gecikmenin sebeplerinin ve etkilerinin anlaılması önem kazanmaktadır. Burada karılıklı telefon görümesi yapan uçlar arasında gecikmenin etkileri, gecikmeye sebep olan sistem bileenleri ve yeterli servis kalitesinin salanabilmesi için kullanılabilen yöntemler üzerinde durulmaktadır. Bir IP Telefon sistemini ina ederken ve devreye alırken, nihai sisteminin kalitesini etkileyecek birçok teknik özellik bulunmaktadır. Bu özellikler arasında ses kodlama algoritması (Voice Coding, vocoder), sistem gecikmesi, hat kalitesi bulunmaktadır. Bunlar arasında servis kalitesi üzerinde en etkili olanı kullanılacak ses kodlama algoritmasıdır. IP Telefon sistemlerinde gecikme tipik olarak milisaniye cinsinden ölçülen, konuan tarafın azından sesin çıkmasını takiben, sesin karı tarafa ulaması sırasında geçen süredir. Bu tek yönlü veya aızdan kulaa gecikme olarak da adlandırılır. Gidi dönü gecikmesi (Round Trip Delay) ise, bir telefon çarısındaki söz konusu iki adet tek yönlü gecikmenin toplamıdır. Konvansiyonel PSTN sistemlerinde, yerel çarılarda bu gecikme her zaman 150 ms nin altındadır. Bu seviyelerde gecikme birçok kii tarafından algılanamaz. Ancak, özellikle uydu üzerinden gerçekletirilen uluslararası çarılarda gidi dönü gecikme süresi rahatsız edici olabilen bir saniyelik süreyi aabilmektedir. Gecikmenin Etkisi Nedir? ki kii arasındaki telefon görümesi birçok kiinin tahmin edebileceinden daha çok konumanın zamanlamasına balıdır. Birçok görümede dinleyen taraf konuan tarafa, dinlediine dair ifadeler iletir. Böylelikle konuan taraf, dinleyen tarafın kendisini dinlediini algılar. Bir telefon görümesi sırasında bu ifadeleri, veya sözlü mimikleri doal olarak yaptıınızın siz de farkına varacaksınız. Eer bu sözlü mimikler kesilirse konuan taraf bir onay gelene kadar bekleyecektir. Eer bu sözlü mimikler gecikirse ve konuan tarafa yanlı zamanda ulaırsa, konumanın kesilmesine ve karmaaya yol açacaktır. Bunu normal bir telefon görümesinde siz de deneyebilirsiniz. Kabul Edilebilir Gecikme Miktarı Nedir? nsan faktörünün devreye girdii her konuda olduu gibi bu konuda da herkesin görüü arasında farklılıklar bulunmaktadır. Ancak gecikmenin kabul edilebilir bir üst sınırı bulunmaktadır. Gecikmenin kabul edilebilir miktarının tam olarak belirlenmesi oldukça zordur; zira kullanıcılar sunulan kalite ile salanan katma deeri dengeleyebilmektedirler. GSM gibi mobil sistemlerde gecikme süresi fazla, ses kalitesi düük olmasına ramen sunulan hareket özgürlüü kullanıcıların GSM hizmetlerini tercih etmelerini salamaktadır. Maliyet avantajı sunan IP telefon sistemleri için Brooktrout tarafından bulunan deerler aaıda gösterilmektedir. Daha fazla katma deer sunulan uygulamalarda daha yüksek gecikme sürelerinin kabul edilebilir olacaı göz önünde bulundurulmalıdır: - Her hakkı saklıdır 1

2 Mükemmel yi Zayıf Kötü Tek yönlü gecikme (ms) ekil 1. - Kalite algısı ve gecikme Görüldüü gibi tek yönlü gecikme 150 ms yi amaya baladıında, kullanıcıların kalite algısı kötülemektedir. Eer gecikme 450 ms yi geçerse bir konumayı sürdürmek zorlamakta ve gecikme rahatsız edici olmaktadır. Seçme imkanı olduunda birçok kullanıcı, ses kalitesi tatmin edici ölçülerde olsa da, gecikme süresi 200 ms nin altında olan telefon hatlarını tercih edecektir. Gecikmenin Sebepleri Nelerdir? Genel olarak bir IP telefon sistemi, bir geni alan aı üzerinden (WAN) birbirlerine balanan ve mevcut konvansiyonel telefon cihazlarına ara yüz salayan ses geçitleri kullanılarak ina edilir. Bu tipik yapılandırma, birbirleri arasında telefon görümesi yapabilen iki ucun ses geçitleri ve ip yönlendiricileri ile balanması aaıdaki ekilde gösterilmektedir. Ses geçidi ilevi yönlendirici hatta telefon cihazına bütünleik olabilir; ancak sesin ilenmesi ve iletilmesi için aynı ilemler gerçekletirilir. Bu yüzden IP telefon sistemleri ile görüme yapılabilmesi için en az iki ses geçidi gereklidir; uygulamaya göre sadece geçidin yeri deiecektir. ekil 2. - Tipik IP telefon sistemi Bir IP telefon sisteminde gecikme iki temel kaynaktan ileri gelir. Gecikmenin bir kısmı IP telefon geçitlerinin iç dinamiklerinden geri kalanı ise IP geçitlerini birbirine balayan IP aından kaynaklanır. Gecikme kumülatif olduundan, IP telefonun sisteminin bir bileeni tarafından kaynaklanan gecikme kullanıcının maruz kalacaı toplam gecikmeyi dorudan etkileyecektir. Ses Geçidinden Kaynaklanan Gecikme Bir ses geçidinden kaynaklanan gecikmenin anlaılabilmesi için bir ses geçidinin nasıl çalıtıının öncelikle incelenmesi gereklidir. Aaıdaki ekilde bir ses geçidinde yürütülen ilemler bir blok emasında gösterilmektedir. Konvansiyonel telefon sistemine balantı sol tarafta, IP aına balantı ise sa tarafta gösterilmektedir. - Her hakkı saklıdır 2

3 Sesli bir görümede, bir telefondan dierine izlenen yolda, her ilevsel blok, geçitten kaynaklanan gecikmeye bir katkıda bulunmaktadır. Bu ilevler ve her birinin sebep olduu gecikme ile ilgili detaylı bilgiye de ayrıca deinilmektedir: PCM DSP Kodlama Çerçeveler A Ara Yüzü Sayısal aret leme Tamponlama ve Paketizasyon Kayma Tamponu A Arayüzü E1, PRI, BRI, FXO, FXS, E&M... TCP/IP Protokol Yıını Paket leme E1 Ethernet A Arayüzü IP ekil 3. - Ses geçidi ilevleri A Ara Yüzü Gecikmesi Bir ses geçidindeki a ara yüzü, geçidin bir telefona veya telefon konvansiyonel telefon aına balantısını salayan yazılın ve donanımı içerir. Tipik bir a ara yüzü a tarafından gelen sayısal sesi içeren PCM veri dizilerini çerçeveler ve dahili PCM veri yolu aracılıı ile DSP taınması için bir çevrime tabi tutar. Bu ilem sırasında tipik olarak 1 ms altında bir gecikme söz konusudur. DSP Gecikmesi Bir IP telefon geçidinde gerçekleen en karmaık ilemlerden biri sayısal iaret ilemedir. Bu ilev, sesi sıkıtıran veya açan, DTMF tonlarını tespit eden, sessizlii algılayan, DTMF tonlarını oluturan, seçime balı olarak arka plan gürültüsü ekleyen ve yankıyı iptal eden bir sayısal iaret ilemcisi (Digital Signal Processor, DSP) ve ilgili dier yazılım algoritmaları ile gerçekletirilir. Tüm bu ilemler toptan olarak ses kodlama (Vocoding) olarak adlandırılır. Ses Ayrıtırıcı DTMF Üreteci DTMF Algılayıcı Arayan uçtan gelen veya arayan uca giden sıkıtırılmı bit dizileri Hinrid Yankı Silici TDM veri yoluna giden veya gelen PCM iaretleri Ses Kodlayıcı VAD DTMF Algılayıcı + DTMF Algılayıcı ekil 4. - DSP ses sıkıtırma alt sistemi - Her hakkı saklıdır 3

4 Çerçeveleme (Framing) Gecikmesi Ses kodlamasının en verimli bir ekilde gerçekletirilebilmesi içim DSP uyarlamaları tüm veri çerçevelerinin aynı anda ilenmesine dayanır. Bu DSP nin, yüksek younluklu IP telefon uygulamalarında ihtiyaç duyulan özel yönergeleri kullanabilmesine olanak tanır. Bir sonraki örnek Çerçeve ekil 5. - Çerçeveleme ilemi Verinin çerçeveler içinde ilenmesinin yan etkisi verinin çerçeve dolduktan sonra ilenebilmesidir. Konvansiyonel sayısal telefon aından sayısal ses dizileri sabit, saniyede 8000 örnek olarak geldiinden verinin ilenmesi için kullanılan çerçevenin boyu gecikmenin miktarını dorudan etkilemektedir. Örnein 100 örnekten oluan bir çerçevenin dolması 12,5 ms sürerse 1000 örneklik çerçeve 125 ms de dolacaktır. Çerçeve boyu büyüdükçe DSP performansı artacak ancak gecikme de artacaktır. Ancak bu seçim genelde kullanıcı inisiyatifinde deildir. Her ses kodlama yöntemi kendine has standart bir çerçeve boyu kullanır. Çerçeveleme ileminden kaynaklanan gecikme dorudan seçilen ses kodlaması yöntemine balıdır: Ses Kodlaması Band Genilii (bps) Çerçeve Süresi (ms) Çerçeve Genilii (Byte) G G G.729a Tablo 1. - Ses kodlaması çerçeve boyları leme Zamanı Tüm çerçeveyi oluturacak verinin toplanmasından sonra, oluturlan çerçeve üzerinde DSP algoritmaları çalıtırılmalıdır. Bu ilem için gerekli süre deikendir ancak çerçevenin tekil edilmesi için gerekli süreyi geçemez (Eer öyle olsaydı DSP bir sonraki çerçeve gelmeden önce ilemeyi bitiremezdi). Birçok yüksek younluklu IP telefon geçidi her DSP üzerinde birden fazla ses kanalını e zamanlı olarak ilediinden kodlama veya sesin ayrıtırılmasındaki ilemlerden dolayı gecikmenin hesaplanması biraz karmaıktır. Bu gibi durumlarda her DSP farklı kanallardan gelen çerçeveleri birbiri ardına sıra ile iler. Bu ilk kanalın sonraki dier kanallardan daha önce ilenecei anlamına gelir. Tam olarak yüklü bir DSP alt sisteminde son kanal için ileme ilk kanal için veri gelmeden hemen önce tamamlanır. 1 G.711 teknik olarak bir Vocoder olmamasına ramen burada sadece karılatırma amacıyla listeye eklenmitir. - Her hakkı saklıdır 4

5 Sonuç olarak DSP tek bir ses kanalı için kodlama süresi ilemeden dolayı eklenen gecikmenin hesaplanması için kullanılamaz. Bunun yerine ilemeden dolayı kaynaklanan gecikme ms cinsinden çerçeve süresi olarak ifade edilir. Bu çerçeveleme ve ilemeden kaynaklanan toplam gecikmenin çerçeve süresinin iki katını geçemeyecei anlamına gelir. Paket Yönetiminde Gecikme DSP ileme ve verinin WAN e iletilmesi arasında, sistem gecikmesine etki eden bir dizi paket yönetim ilemi bulunmaktadır: Tamponlama Ses kodlama ileminden sonra birçok IP telefon sistemi üretilen sıkıtırılmı ses verisi çerçevelerini a yazılımına iletmeden önce ayrıca tamponlar. Bu ek tamponlama geçitteki DSP nin CPU ya erimesi için ihtiyaç duyduu seferleri azaltması için gerçekletirilir. Dier durumlarda tamponlama kodlama algoritmalarının çerçeve süresine (Çerçeve uzunluuna deil) uyması için uygulanır. Örnein bir sistem bir kanalda G.723.1, dier bir kanalda G.729a kullanıyorsa çerçeve uzunlukları farklıdır (Tablo 1. e bakınız). Bir sistem tasarlanırken her G çerçevesi için üç G.729a çerçevesini bir tamponda toplayabilir. Bu sistemin bir tamponu kodlama algoritmasından baımsız olarak 30 ms de bir iletmesine olanak tanır. Paketizasyon Kodlanmı ses WAN üzerinden iletime hazırlanmadan önce, paketler içinde düzenlenmelidir. Bu ilem tipik olarak TCP/IP protokol yıını tarafından UDP (User Datagram Protocol) ve RTP (Real Time Protocol) kullanılarak yapılır. Bu protokoller ses trafiinin zamanında, iletim sırasında paket onaylarından kaynaklanan fazlıklardan ve yeniden iletimden kaçınılması için seçilirler. Tipik bir IP telefon veri paketine bakıldıında her paket toplamı 40 Byte olan bir IP, UDP ve RTP balıı ile balar. Her balık kaynak ve alıcı IP adresleri, IP port numarası, paket sıra numarası ve verinin iletilebilmesi için gerekli dier protokol bilgilerini içerir. IP balıını bir veya daha fazla kodlanmı ses veri çerçevesi takip eder. Tek bir veri paketine birden fazla çerçevenin konulandırılması her IP telefon sistemi için göz önünde bulundurulması gereken önemli bir husustur. G kodlamasını (Her 30 ms de 24 Byte lık çerçeveler üretir) kullanan bir sistemde, her paket 40 Byte ve 24 Byte lık veriden oluacaktır. Bu da veri yükünün 1,5 (% 166) katı büyüklüünde bir balıın kullanılması anlamına gelir! IP Balıı IP Balıı 20 Byte 20 Byte UDP Balıı UDP Balıı 8 Byte 8 Byte RTP Balıı RTP Balıı 12 Byte 12 Byte Ses Verisi Ses Verisi 40 Byte ekil 6. - Bir IP telefon paketinin anatomisi - Her hakkı saklıdır 5

6 IP paket fazlalıından kaynaklanan verimsizlii azaltmanın en yaygın yolu bir IP paketine birden fazla kodlanmı ses çerçevesini konulandırmaktır. Eer her paket ile iki çerçeve taınırsa fazlalık % 83 oranına düecek ancak bir çerçeve periyodu kadar gecikme eklenecektir. Bu bir IP telefon sistemi tasarlanırken göz önünde bulundurulması gereken baka bir husustur. Fazlalıın azaltılması için ilgi çekici baka bir yöntem aynı IP paketine farklı kanallardan gelen ses verisi çerçevelerinin konulandırılmasıdır. Bu yaklaım söz konusu ses kanallarından verinin aynı ses geçidine gittii durumlarda kullanılabilir. Bu özellik H.323 protokolü tarafından desteklenmemektedir ancak verimliliin artırılması için bazı özel uyarlamalarda kullanılabilmektedir. Kayma Tamponu Gecikmesi IP aları veri paketlerinin teslim edilecei süre ve zamanı (Aynı zamanda sırasını) garanti edemediinden veri bir uçtan dierine deiken zamanlarda ulaır. Varı zamanındaki bu deikenlik kayma (Jitter) olarak adlandırılır. Sesin decode edilmesi ilemi sırasında (Adan gelen ses paketlerinden, sesin yeniden sentezlenmesi) adan gelen verideki kaymayı karılamak durumundadır. Kaymanın karılanabilmesi için birçok sistem adan gelen en az bir paketi DSP ye geçirmeden önce tamponlar. Bu kayma tamponları veri DSP ye iletilirken zamanlamanın doruluundan emin olunmasını salar. Bu tamponlar kullanılmasaydı veride boluklar oluur ve konumayı etkilerdi. Ancak tahmin edilecei üzere kayma tamponlarının kullanılması gecikme süresinin artmasına neden olacaktır. Kayma tamponu ne kadar geni tutulursa sistemin IP aından kaynaklanan kaymaya daha baııklı olmasını salarken gecikmeyi de artıracaktır. IP Aından Kaynaklanan Gecikme Ses, sıkıtırıldıktan ve paketlendikten sonra, karı uçtaki ses geçidine ulatırılması için IP aına geçirilir. IP aı toplam gecikme süresine etki edecek potansiyel bazı özelliklere sahiptir: Ortam Eriiminden Kaynaklanan Gecikme Veri fiziksel olarak bir ortamdan dierine geçerken, her geçite ortama eriimden kaynaklanan bir gecikme meydana gelmektedir. Bir IP aı birbirine yönlendiriciler ve dier a cihazları ile balı birçok fiziksel olarak farklı ortamdan oluabildiinden, göz önünde bulundurulması gereken gecikme süreleri oluacaktır. Eer bir WAN balantısı saniyede bitlik bir hat üzerinde iletiliyorsa her bir Byte lık bilginin bu hat üzerinden iletimi 0,35 ms ye ihtiyaç vardır. Yani 100 Byte lık bir paketin iletimi 35 ms sürecektir. Bir E1 hattı kullanıldıında (2 Mbps), 100 Byte lık paket için gecikme 0,4 ms ye düecektir. Fast Ethernet (100 Mbps) kullanıldıında ise gecikme 0,008 ms olacaktır. Elbette bu veriler söz konusu hattın sadece 100 Byte lık veri iletimi için rezerve edildii durumlar için geçerlidir. Örnein veri trafiinin youn, çarıma ve tıkanmaların yaandıı bir Ethernet balantısında gecikme ideal durumdan daha fazla olacaktır. - Her hakkı saklıdır 6

7 Yönlendirmeden Kaynaklanan Gecikme IP yönlendirilebilir bir protokol olduundan, her paket bir kaynak ve alıcı adresine sahiptir. Bu basit tasarım her yönlendirici a cihazının her paketi inceleyip alıcı adrese göre (Kimi zaman kaynak adrese göre de) uygun bir yöne yönlendirmesini gerektirir. IP telefonu kavramı var olmadan önce birçok yönlendiricinin kullandıı kuyruk mekanizması gelitirilmitir. Kuyruk mekanizması yönlendirici cihazın farklı kaynaklardan gelen paketleri hafızada sıraya dizerek, sırayla ileyip yönlendirmesini salar. Ancak bu mantık IP telefon sistemlerinin gerçek zamanlı çalıma sistemi için bir zayıflık oluturmaktadır. Bu yüzden klasik yönlendiriciler tıkanma durumlarında trafik türü ne olursa olsun tüm veriyi geciktirirler. IETF tarafından tanımlanan Kaynak Ayırım Protokolü (Resource Reservation Protocol, RSVP) IP yönlendiriciler ve geçitler içindeki kaynakların oluturulması ve yönetimi için bir yol salar. RSVP, geçitler arası bir balantıda, ara a cihazları üzerinden garantili bir band genilii tahsisi yapılmasını ve paket teslim sürelerindeki deikenlii azaltarak hizmet kalitesinin artmasını salar. Ancak RSVP nin kullanılabilmesi için aı oluturan tüm cihazların RSVP yi desteklemesi ve RSVP iaretlemesi için yapılandırılmı olmaları gereklidir. Bu yüzden RSVP çok kez bir a yöneticisinin uçtan uca tüm a cihazları üzerinde denetimi olduu kapalı sistemlerde kullanılabilmektedir. Firewall lar ve Proxy Sunucuları Günümüzde birçok ada güveliin salanması için Firewall ve Proxy sunucuları kullanılmaktadır. Her iki tür güvenlik sistemi de her gelen ve giden IP paketini incelemek zorunda olduundan kayda deer bir gecikmeye sebep olabilirler. Bu yüzden IP telefonu sistemlerinde bu tür cihazların kullanımından kaçınılmaktadır. Ayrıca Firewall ve Proxy sunucularının aırı yük durumunda, nominal yük durumuna göre daha az responsif olacaı unutulmamalıdır. Firewall kullanımı yerine yönlendiricilerin birçounda dahili olarak mevcut paket filtreleme özellii nispeten daha az gecikme ile yeterli güvenliin salanmasına yardımcı olabilir. Gecikme ile Nasıl Baa Çıkılır? Gecikme ile baa çıkma, baarılı bir IP telefonu sistemi için anahtar bir konudur. Aaıda gecikme ile baa çıkmak için bazı önemli adımlar bulunmaktadır: Sistemdeki gecikme kaynakları sıralanarak bir özet hazırlanmalıdır. Sistemdeki gecikmenin anlaılabilmesi için büyük resmin görülmesi gereklidir. Seçilen portlarında paket bazlı önceliklendirmeyi destekleyen veya RSVP yi destekleyen yönlendirme cihazları kullanılmalıdır. Ayrıca yönlendirme cihazlarının yapılandırmaları azami paket çıktısını salayacak ekilde iyiletirilmelidir. IP telefonu sisteminin üzerinde çalıtıı IP aında yeterli band geniliinin mevcut olduundan emin olunmalıdır. Bu kapsamda uygun ses kodlama algoritmasının kullanılması iyi bir yaklaımdır. Ayrıca çarı bazında hatta çarı sırasında aın younluuna göre dinamik olarak kullanılan ses kodlama algoritmasını deitirebilen IP telefonu platformlarının kullanılması önerilebilir. Sunulacak hizmetin kalitesi göz önünde bulundurularak tüm denetimin salanamadıı Internet gibi ortamların kullanılmasından kaçınılmalıdır. Paket fazlalıı azaltılmaya çalıılmalıdır. Aynı alıcıya giden ses paketleri konsolide edilerek % 50 nin üzerinde verimlilik artıı salanabilir. - Her hakkı saklıdır 7

8 Örnek Toplam Gecikme Hesabı Aaıdaki örnekte bir sistem için tek yönlü gecikme hesabı gösterilmektedir: Kaynak Gecikme (ms) A ara yüzü 1 (2 Mbps E1) Çerçeveleme 30 (G.723.1) leme süresi 10 (En kötü hal) Tamponlama 0 (Ek tamponlama yok) Paketizasyon 30 (Paket baına iki çerçeve) Ortam eriim gecikmesi 10 (5-2 ms atlama) Yönlendirme 50 (Yönlendiriciye balı...) Kayma tamponu 30 (Tek tampon) Toplam tek yönlü gecikme 161 Tablo 2. - Toplam gecikme hesabı - Her hakkı saklıdır 8

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Ağlarında VoIP Ali Katkar Hakkı Asım Terci Ceyda Gülen Akyıldız Rıdvan Özaydın İçerik Giriş VoIP Kavramları IPv4 ile Yaşanan

Detaylı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı İrfan Köprücü Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı olmasından dolayı ayrılan yüksek önceliklerden

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi

P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi Ürünümüzde QoS nasıl çalışır? Ürünlerimiz mekanizma gereği paket iletim istikametini dikkate alır ve Tampon Yönetim(Buffer Management) algoritması olarak Drop Tail

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

F.Ü. MÜH. FAK. BİLGİSAYAR MÜH. BÖL. BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LAB. DENEY NO : 6. IP üzerinden Ses İletimi (VoIP)

F.Ü. MÜH. FAK. BİLGİSAYAR MÜH. BÖL. BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LAB. DENEY NO : 6. IP üzerinden Ses İletimi (VoIP) F.Ü. MÜH. FAK. BİLGİSAYAR MÜH. BÖL. BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LAB. DENEY NO : 6 IP üzerinden Ses İletimi (VoIP) 1.GİRİŞ Telefon iletişimi çağımızın kaçınılmaz bir gereksinimidir. Ancak, özellikle farklı yerleşimlerdeki

Detaylı

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI YILDIZ TEKNK ÜNVERSTES ELEKTRK-ELEKTRONK FAKÜLTES KONTROL ve OTOMASYON MÜHENDSL BÖLÜMÜ KONTROL SSTEMLER LABORATUARI Doç.Dr. Haluk GÖRGÜN Ar.Gör. brahim ALIKAN Ar.Gör. Yavuz EREN STANBUL - 2010-1 - DiGiAC

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz HP PAVILION DV2750EN http://tr.yourpdfguides.com/dref/4149062

Kullanım kılavuzunuz HP PAVILION DV2750EN http://tr.yourpdfguides.com/dref/4149062 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma, boyut, aksesuarlar, vb) cevaplarını bulacaksınız.

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

Koullar Bu kursun baarı ile tamamlanaması için gerekenler: Eitim Yaı Düzeyi (RAL) en az 13 CCNA 2 nin baarıyla tamamlanması

Koullar Bu kursun baarı ile tamamlanaması için gerekenler: Eitim Yaı Düzeyi (RAL) en az 13 CCNA 2 nin baarıyla tamamlanması CCNA 3: Anahtarlama Temelleri ve Orta Düzey Yönlendirme Hedef Kitle Hedef kitle, a oluturma alanına pratik ve teknik bir giri yapmak isteyen lise örencileri, üniversite örencileri, a teknisyeni, a mühendisi,

Detaylı

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri 2/66 Yönlendiricilerin çalışma prensibini öğrenmek. Yönlendirici temellerini tanımlamak. Yönlendirici tablolarını tanımlamak ve kullanımını öğrenmek. 2 1 3/66 Yönlendirme,

Detaylı

YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER

YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER 63 YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER Serdar HIZIROLU ÖZET Bu seminerde, mikroilemci kontrollu tam elektronik Yakma Yönetim ve Brülör Kontrol Sistemi ni oluturan ana kontrol ünitesi, servo motorlar,

Detaylı

CCNA 1: Bilgisayar Alarının Temelleri

CCNA 1: Bilgisayar Alarının Temelleri CCNA 1: Bilgisayar Alarının Temelleri Hedef Kitle Hedef kitle, a oluturma alanına pratik ve teknik bir giri yapmak isteyen lise örencileri, üniversite örencileri, a teknisyeni, a mühendisi, a yöneticisi

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu ette tüketim endeksi, ekonomideki tüketim eilimlerini kartla yapılan tüketimi baz alarak incelemektedir. Bu nedenle, endeks

Detaylı

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü BYS T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü Sunu Planı E-Ulatırma Projesinin Amacı, Konusu biliimbys nin Projedeki Yeri biliimbys nin Kapsamı biliimbys Nasıl Çalııyor? Saladıı Yararlar

Detaylı

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir.

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir. - 1 Bilgisayar Kullanma Taahütnamesi AMAÇ Bu i talimatının amacı aaıdaki gibidir : -- Çalıanlara irket bilgisayarlarının kullanımı için gerekli yol gösterici bilgiyi salamak. -- irkete ait bilgisayar ve

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz LENOVO IDEACENTRE B520 http://tr.yourpdfguides.com/dref/3940037

Kullanım kılavuzunuz LENOVO IDEACENTRE B520 http://tr.yourpdfguides.com/dref/3940037 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma, boyut, aksesuarlar, vb) cevaplarını bulacaksınız.

Detaylı

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi INTOSAI KAMU KESMÇ KONTROL STANDARTLARI REHBER Özet Çeviri Baran Özeren Sayıtay Uzman Denetiçisi 2 Haziran 2004 Çevirenin Notu Denetim meslei ile ilgili kamu ve özel sektör organizasyonları, son yirmi

Detaylı

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI ITS-101A INTERNET EĞİTİM SİSTEMİ TCP/IP ICMP Ping ve Checksum İstanbul Ticaret Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araş. Gör. Can EYÜPOĞLU ICMP Ping ve Checksum

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Aktarım katmanında TCP ve olmak üzere iki protokol kullanılır. iletiminde sağlama yapılmadığı

Detaylı

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E 3. 27 3.2.2. EM2 Modeli EM2 modeli, bir bipolar tranzistordaki yük birikimi olaylarının temsil edildii birinci dereceden bir modeldir. Bu model, kısıtlı da olsa, frekans domeni ve geçici hal analizlerinin

Detaylı

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin;

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; ! "! # $% & % & ' &! ' ( )* +$' #,*,-. / - Gecici Madde 3 Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; a)

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol)

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol) Bölüm 12: UDP ve TCP Türkçe (İngilizce) karşılıklar Bağlantısız (connectionless) Connection-oriented (bağlantı temelli) Veri dizisi (data stream) Soket (socket) Alındı (acknowledgment) Üç yollu el sıkışma

Detaylı

Paket Anahtarlama ve Yönlendirme

Paket Anahtarlama ve Yönlendirme Paket Anahtarlama ve Yönlendirme Paket Anahtarlamanın Prensipleri Devre anahtarlama ses için geliştirilmiştir Kaynaklar belirli bir arama için ayrılır Veri bağlantısı durumunda zamanın çoğu boştur Veri

Detaylı

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ : ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ Genel Çerçeve Makroekonomik, Politik ve veyasal Çevre Rekabet Edebilirliliin Mikroekonomik Temelleri irket irket Stratejisi Stratejisi Mikroekonomik Mikroekonomik

Detaylı

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC Ayni sistem(host) üzerinde IPC Prosesler Host P 1 P 2 P 3 IPC mekanizması OS kernel Ağ(network) aracılığı ile IPC Host A Host B Host C P 1 P 2 P 3 Ağ(Network) 1 Temel TCP/IP protokolleri OSI katmanları(layers)

Detaylı

,$( -./(,$( 0$0$ 1 2 134(,$(

,$( -./(,$( 0$0$ 1 2 134(,$( !"#$ %& '()*' ' + -./( 0$0$ 1 2 134( 5(/ 4 2 " $#56L = {a n b n c n : n 0}222 #.(.)", #22(# 7# 2", #6,489: 7", #24$62.. ' # #2(; 7 #", #2, #2.24$;7" $.7 2# < #44 )" -2 # 22)#( #4# 7 #7= 8"- 2 " >"",.'#

Detaylı

LETM ALARI SORULAR VE PROBLEMLER

LETM ALARI SORULAR VE PROBLEMLER LETM ALARI SORULAR VE PROBLEMLER (Güncellenme Tarihi: 9.09.0). BLGSAYAR ALARINA GR. Bilgisayar aı nedir? Kısaca tanımlayınız.. stemci-sunucu modeli (client-server model) nedir? Kısaca tanımlayınız..3 Ölçeklenebilirlik

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz PHILIPS SYE5600 http://tr.yourpdfguides.com/dref/1032727

Kullanım kılavuzunuz PHILIPS SYE5600 http://tr.yourpdfguides.com/dref/1032727 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya PHILIPS SYE5600 için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki PHILIPS SYE5600 tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma, boyut, aksesuarlar,

Detaylı

Hedef Kitle Ko ullar Kurs Tanımı Amaçlar Kurs Tanıtımı

Hedef Kitle Ko ullar Kurs Tanımı Amaçlar Kurs Tanıtımı CCNA 2: Yönlendirici ve Yönlendirme Temelleri Hedef Kitle Hedef kitle, a oluturma alanına pratik ve teknik bir giri yapmak isteyen lise örencileri, üniversite örencileri, a teknisyeni, a mühendisi, a yöneticisi

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY

ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY Giri ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER Uur Kaan DNÇSOY ERP (Enterprise Resource Planning - Kurumsal Kaynak Planlaması), bilgi sistemleri profesyonelleri tarafından

Detaylı

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1 Bölüm3 Taşıma Katmanı Transport Layer 3-1 Bölüm 3: Taşıma Katmanı Amaç: Taşıma katmanı servisleri arkasındaki prensipleri anlamak multiplexing/ demultiplexing (çoklama) Güvenilir data transferi Akış kontrolü

Detaylı

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri 5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall 5651 Sayılı Kanun Kanunun Tanımı : İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen

Detaylı

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN Ağ Temelleri Semineri erbil KARAMAN Gündem 1. 1. İnternet 2. 2. TCP // IP IP 3. 3. Ağ Analizi 4. 4. Ağ Güvenliği internet Yeni Varoluş Habitatı Bilgi Hız Özgürlük Dönüşüm iletişim Alış Veriş İnternet bağlantısı

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS)

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, ve Serdar ARSLAN Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgi lem Daire Bakanlıı, ANKARA altinova@metu.edu.tr,

Detaylı

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu

İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0. Sistem Kataloğu İNFOSET İNFOSET Ses Kayıt Sistemi v2.0 Sistem Kataloğu İ N F O S E T S E S K A Y I T S İ S T E M İ V 2. 0 Sistem Kataloğu İnfoset Yazılım Marmara Cad.Yüksel Sok. 6/7 Pendik-İstanbul Telefon 216 379 81

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz ESET MOBILE ANTIVIRUS http://tr.yourpdfguides.com/dref/3823108

Kullanım kılavuzunuz ESET MOBILE ANTIVIRUS http://tr.yourpdfguides.com/dref/3823108 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya ESET MOBILE ANTIVIRUS için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki ESET MOBILE ANTIVIRUS tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma,

Detaylı

Bilgi savunmasının cepheleri

Bilgi savunmasının cepheleri Bilgi savunmasının cepheleri Fatih Emiral Deloitte. Etkin ve güçlü kurumlar için bilgi varlıkları (halen bilançolarında bu adla görülmeseler de) büyük deerlere ulamı ve vazgeçilmez konuma gelmitir. Bu

Detaylı

Hot Standby Router Protocol (HSRP)

Hot Standby Router Protocol (HSRP) Hot Standby Router Protocol (HSRP) HSRP, birden fazla yönlendiricinin veya üçüncü seviye bir anahtarlayıcının son kullanıcıya tek yönlendirici olarak görünmesini sağlayan protokoldür. Birden fazla yönlendirici

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

IP ÜZERİNDEN SES İLETİMİNDE HİZMET KALİTESİ

IP ÜZERİNDEN SES İLETİMİNDE HİZMET KALİTESİ IP ÜZERİNDEN SES İLETİMİNDE HİZMET KALİTESİ N. Özlem ÜNVERDİ 1 Erdem H. HAKİ 2 Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Elektrik-Elektronik Fakültesi Yıldız Teknik Üniversitesi, 34349, Beşiktaş, İstanbul

Detaylı

IPv6 ADRESLEME VE BALIK YAPISI

IPv6 ADRESLEME VE BALIK YAPISI IPv6 ADRESLEME VE BALIK YAPISI Orhan Sümer τ Eser Telekom osumer@esertelekom.com Ege Kipman Beykent Üniversitesi kipman@beykent.edu.tr 1. Giri Günümüzde hayatımızda Internet in rolü artık tartıılmayacak

Detaylı

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0 AĞ HİZMETLERİ Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Version 4.0 İSTEMCİ SUNUCU İLİŞKİSİ İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve İnternet üzerinden sağlanan hizmetleri

Detaylı

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller Bölüm Internet: Dayandığı Teknik Temeller 8 Bilgisayar Ağları Temelleri İletişim Ağları Yapısal Modeli Bu bölümde bilgisayar ağlarının birbirleri ile olan iletişimi (internetworking) konusunda bazı temel

Detaylı

Sanayi ve Ticaret Bakanlıından: Sanayi Mallarının Satı Sonrası Hizmetleri Hakkında Yönetmelik Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliin amacı, ekli listede yer

Sanayi ve Ticaret Bakanlıından: Sanayi Mallarının Satı Sonrası Hizmetleri Hakkında Yönetmelik Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliin amacı, ekli listede yer Sanayi ve Ticaret Bakanlıından: Sanayi Mallarının Satı Sonrası Hizmetleri Hakkında Yönetmelik Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliin amacı, ekli listede yer alan malların kullanım ömürleri ile satı sonrası montaj,

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Amaç Madde 1. Bu Yönetmeliin amacı; Bilgi lem Müdürlüünün tekilat yapısını, hukukî statüsünü, görev, çalıma usul ve esaslarını belirleyerek, hizmetlerin daha

Detaylı

ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning -Ağın Korunma Yöntemleri

ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning -Ağın Korunma Yöntemleri Mehtap ERDİL Ayşenur ERDİL Alice in Wonderland Man in the Middle ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning ARP (Adres Çözümleme Protokolü) Zehirlemesi Sponge Bob ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz SHARP AR-5726 http://tr.yourpdfguides.com/dref/3874068

Kullanım kılavuzunuz SHARP AR-5726 http://tr.yourpdfguides.com/dref/3874068 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma, boyut, aksesuarlar, vb) cevaplarını bulacaksınız.

Detaylı

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir.

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir. .tr alan adlarını tescili, 1991 yılından itibaren, Türkiye'yi ilk olarak nternet'e balayan Üniversitemiz bünyesinde devam etmektedir. Bu kapsamda, bugün itibarı ile, toplam yaklaık 70,000 adet.tr uzantılı

Detaylı

Internet Robot Sistemi: Web tabanlı veriler, uygulamalar ve servisler için bir entegrasyon aracı

Internet Robot Sistemi: Web tabanlı veriler, uygulamalar ve servisler için bir entegrasyon aracı Internet Robot Sistemi: Web tabanlı veriler, uygulamalar ve servisler için bir entegrasyon aracı Taner KÖRPE Siemens Business Services, Sistem Entegrasyonu Bölümü ODTÜ Teknokent ANKARA taner.korpe@sbs.com.tr

Detaylı

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ.

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Servis Kalitesi (Quality of Service, QoS) Uçtan-uca (end-to-end) Düğümden-ağa (host-to-network) Bölüm

Detaylı

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Ulusal IPv6 Protokol Alt Yapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Selçuk COŞAN Dünyada IP IANA(Internet Assigned Numbers Authority) Dünyada ve IPv6 adreslerinin sorumluğu

Detaylı

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP)

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) GLBP, diğer protokollere göre (HSRP,VRRP) daha verimli ve etkilidir [16]. HSRP ve VRRP teknolojilerinde yönlendiriciler yedeklilik açısından aktif-pasif rollerini

Detaylı

ZyXEL Prestige Trendchip Serisi Modeller de QoS Yönetimi

ZyXEL Prestige Trendchip Serisi Modeller de QoS Yönetimi ZyXEL Prestige Trendchip Serisi Modeller de QoS Yönetimi Dokümanın kapsadığı modellerimiz için aşağıdaki tabloyu inceleyiniz. Model ve Yazılım QoS Bant Genişiliği Yönetimi P-660WT1v2 BGG YOK MBM VAR P-660WT1v2

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

HLA Tabanlı Bileenler ile Otomatik Uygulama Gelitirme

HLA Tabanlı Bileenler ile Otomatik Uygulama Gelitirme HLA Tabanlı Bileenler ile Otomatik Uygulama Gelitirme Cengiz TOAY Bilgisayar Mühendislii Bölümü Orta Dou Teknik Üniversitesi e-posta: ctogay@ceng.metu.edu.tr Özet Bu çalıma, belirli bir alanda birbirlerinin

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz HP IPAQ 316 TRAVEL COMPANION http://tr.yourpdfguides.com/dref/893269

Kullanım kılavuzunuz HP IPAQ 316 TRAVEL COMPANION http://tr.yourpdfguides.com/dref/893269 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya HP IPAQ 316 TRAVEL COMPANION için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki HP IPAQ 316 TRAVEL COMPANION tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik

Detaylı

IRROMETER NASIL ÇALIIR...

IRROMETER NASIL ÇALIIR... IRROMETER NASIL ÇALIIR... Irrometer bir tansiyometre prensibi ile görev yapar. Irrometer içi saf su dolu bir tüp, bir vakum göstergesi ve gözenekli porselen bir balık ihtiva eder. Kök bölgesi derinliine

Detaylı

AX5000 KONTROL PANELLER

AX5000 KONTROL PANELLER AX5000 KONTROL PANELLER ÜRÜN SPESFKASYONU UYGULAMA AX5000 serisi, farklı modellerde kontrol panellerinden oluur. Bazı AX5000 panelleri tek baına ya da bir haberleme aı içinde baka panellerle kullanılabilirler.

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır.

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır. NIC.TR (.tr ALAN ADI) YÖNETM.tr Alan Adı Yönetimi kapsamında; yurt çapında ve yurt dıından ".tr" uzantılı alan adı almak isteyen tüm kurum, kurulu ve ahısların; alan adı bavuruları deerlendirilmekte, alan

Detaylı

1. Satı ve Daıtım lemleri " # $ "!!

1. Satı ve Daıtım lemleri  # $ !! 1. Satı ve Daıtım lemleri " " " " " %& % ' (& " & ' ( Stok kartı ilemlerine girmeden pratik bir ekilde ilem ) " & * + (& ", ) (& Satı Fatura ilemlerinde bu alan tıklayarak veya F 2 - " '"(& ". / 0 " &

Detaylı

DRAYTEK VIGOR 3300V VoIP Örnek 1 (Temel Konfigürasyon Ve Kayıt)

DRAYTEK VIGOR 3300V VoIP Örnek 1 (Temel Konfigürasyon Ve Kayıt) DRAYTEK VIGOR 3300V VoIP Örnek 1 (Temel Konfigürasyon Ve Kayıt) VoIP fonksiyonuyla ilgili birçok değişik uygulama vardır. Bunların çoğu VoIP sunucusuna kaydolarak gerçekleştirilir(direk ip adresinden aramak

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

'! % ) * + #"## '! % "# "'" %!" # $ %&',!! ## ##

'! % ) * + ### '! % # ' %! # $ %&',!! ## ## !"#!!#"#!!$ "# % &#"# "## '"## % ( #"## '! % ) * + #"## '! % "# "'" %!" # $ %&',!! ## ## 1 !"#$ Kurumlar Vergisi Genel Teblii (Seri No: 7) Bu Teblide, 31/5/2012 tarihli ve 6322 sayılı Amme Alacaklarının

Detaylı

TÜRKYE DE E-KÜTÜPHANE ÇALIMALARININ DURUM ANALZ VE ÖNERLER

TÜRKYE DE E-KÜTÜPHANE ÇALIMALARININ DURUM ANALZ VE ÖNERLER TÜRKYE DE E-KÜTÜPHANE ÇALIMALARININ DURUM ANALZ VE ÖNERLER M.Ali Akcayol* Mehmet imek lker Bay *Gazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Bilgisayar Mühendislii Bölümü, Maltepe, 06570, Ankara

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. Ödenmi Sermaye: 11.173.366 YTL. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Sayfa No:

Detaylı

Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu

Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu Xerox WorkCentre M118/M118i Ağ Bağlantısı Hızlı Kurulum Kılavuzu 701P42720 Bu kılavuz aşağıdakilerle ilgili yordamlar sağlar: Ekranlarda Gezinme sayfa 2 DHCP Kullanarak Ağ Ayarları sayfa 2 Statik IP Adresi

Detaylı

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri 1. (20 puan) (Hepsi doğru cevaplanırsa 25 puan) Aşağıda verilen her bir ifade için D (Doğru) veya (anlış) şıklarından birini işaretleyin. Doğru

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi (Sayı 39 - Aralık 21) Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi 39. sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 26 Ocak 211 (Sayı 39 - Aralık 21) Özet Aralık ayında nominal toplam tüketim, bir önceki

Detaylı

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS 12 Mart 2009 TS/BAS-BÜL/09-19 AVRUPA BRL KAPI ARALIINA SIKIMI ÜLKE: KUZEY KIBRIS Özet Bulgular Yönetim Kurulu Bakanı Arzuhan Doan Yalçında bakanlıındaki TÜSAD heyeti, 12 Mart 2009 tarihinde Lefkoa yı ziyaret

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları ANKARA ÜNVERSTES BLGSAYAR MÜHENDSL BÖLÜMÜ YÜKSEK LSANS PROGRAMI Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları Bölümümüzde yürütülmekte olan Tezli Yüksek Lisans Programı, YÖK,

Detaylı

E-Beyanname* *connectedthinking

E-Beyanname* *connectedthinking E-Beyanname* Neden E-beyanname? Maliye Bakanlıı, Tüm dünyada hızla gelien bilgi ilem teknolojilerinden yararlanmak, Vergi beyannameleri ile bildirim ve eklerinin hızlı, kolay bir ekilde beyanını salamak,

Detaylı

DAVLUMBAZ TANITIM VE KULLANIM KILAVUZU HMB 60 X / HMB 90 X

DAVLUMBAZ TANITIM VE KULLANIM KILAVUZU HMB 60 X / HMB 90 X DAVLUMBAZ TANITIM VE KULLANIM KILAVUZU HMB 60 X / HMB 90 X A B Fig.1 Fig.2 Fig.3 Fig.4-3 - Fig.5 Fig.6 Fig.7 A B C D E F A B C D E Fig.9 A G B C D E A Fig.8 Fig.9 B Fig.10 HMB 60 X, 60 cm dir. HMB 90 X,

Detaylı

Hazırlayan:M.Hilmi Eren www.geocities.com/mhilmieren

Hazırlayan:M.Hilmi Eren www.geocities.com/mhilmieren 90 70 50 30 y = 333,33x + 0,6 R 2 = 0,9878 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10 10% 0% -0,2-0,1-10 0 0,1 0,2 0,3 K -30 L M N O Hazırlayan:M.Hilmi Eren www.geocities.com/mhilmieren KONULAR GRAFK VERLERNN

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

Değerlerinizi Koruyun!

Değerlerinizi Koruyun! İnternet ve Bilgi Teknolojileri Değerlerinizi Koruyun! NetKilit ; Sizin dışınızdaki kullanıcıların internet ve dosya erişimlerini kolayca sınırlandırmanızı sağlayan, donanım korumalı (NetKilit Anahtarı)

Detaylı

IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları. Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik

IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları. Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik GİRİŞ İnternet mimarisi paket anahtarlamalı ağlar üzerinde best effort tabir edilen,

Detaylı

TODAİE edevlet MERKEZİ UYGULAMALI E-İMZA SEMİNERİ 16-17 KASIM 2011. E-imza Teknolojisi. TODAİE Sunumu

TODAİE edevlet MERKEZİ UYGULAMALI E-İMZA SEMİNERİ 16-17 KASIM 2011. E-imza Teknolojisi. TODAİE Sunumu TODAİE edevlet MERKEZİ UYGULAMALI E-İMZA SEMİNERİ 16-17 KASIM 2011 E-imza Teknolojisi TODAİE Sunumu Ferda Topcan Başuzman Araştırmacı ferdat@uekae.tubitak.gov.tr (312) 4688486-19 İçerik Açık Anahtarlı

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

MONTAJ, KULLANIM ve BAKIM 4 GN1/1 ELEKTRKL BASINÇLI BUHARLI KOMBI FIRIN

MONTAJ, KULLANIM ve BAKIM 4 GN1/1 ELEKTRKL BASINÇLI BUHARLI KOMBI FIRIN MONTAJ, KULLANIM ve BAKIM 4 GN1/1 ELEKTRKL BASINÇLI BUHARLI KOMBI FIRIN Model 243 061 TR C1 Su boaltım jeneratörü ½ UNI ISO 7/1 I Elektrik kablo girii 38 C4 Güvenlik boaltım jeneratör mili ½ UNI ISO 7/1

Detaylı

Firewall Log Server. Kurulum Kılavuzu

Firewall Log Server. Kurulum Kılavuzu Firewall Log Server Kurulum Kılavuzu 1 Kurulum Seri Port Adaptör Girişi OPT Port WAN Portu LAN Portu 1 Bağlantı: - Kutu içerisinden çıkan Coslat cihazınızı çalıştırdıktan sonra ilk kurulum için bilgisayarınızın

Detaylı