T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BASİT DESTİLASYON

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BASİT DESTİLASYON"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BASİT DESTİLASYON ANKARA 2007

2 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...ii GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ PETROL Petrolün Yapısı ve Oluşumu Petrol Alanlarının Oluşumu Ham Petrolün Kimyasal Bileşimi Petrol Destilasyonu Destilasyonun Temel Düşüncesi Destilasyon Değişkenleri Destilasyon Kolonunun Çalışması...7 UYGULAMA FAALİYETİ...10 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...15 ÖĞRENME FAALİYETİ ADIM ADIM DESTİLASYON Sabit Olmayan Durum Destilasyonu (Kesikli Destilasyon) Sabit Durum Destilasyonu (Sürekli Destilasyonü) Çoklu Kap Sistemi Destilasyon Kolonu Fraksiyonlandırma Fraksiyon Ürünleri Hafif Fraksiyonlar Orta Fraksiyonlar Ağır Fraksiyonlar...30 UYGULAMA FAALİYETİ...32 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...36 MODÜL DEĞERLENDİRME...39 CEVAP ANAHTARLARI...40 KAYNAKÇA...41 i

4 AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI AÇIKLAMALAR 524KI0178 Kimya Teknolojisi Petrol - Rafineri Basit Destilasyon Proseste ham petrolün basit destilasyonuyla ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. SÜRE 40/24 ÖN KOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI Ham Petrolde Tuz Giderme modülünü almış olmak Petrolün basit destilasyonunu yapabilmek Genel Amaç Bu modül ile gerekli ortam sağlandığında standartlara uygun proseste basit destilasyon yapabileceksiniz. Amaçlar Kurallara uygun olarak; 1. Standartlara uygun kesikli destilasyon yapabileceksiniz. 2. Standartlara uygun sabit durum destilasyonu yapabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Ortam:Sınıf, atölye, laboratuvar, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı ( İnternet) vb, kendi kendinize veya grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar. Donanım:Okul veya sınıf, bölüm kitaplığı, VCD, DVD, projeksiyon, bilgisayar ve donanımları vb. Beher, baget, spatül, üçayak, amyant, tel, bek, ısıtıcı, destek, kıskaç, damıtma balonu, termometre, mantar, mantar delme seti, soğutucu, erlen, toplama başlığı, kaynama taşı, hortum gereklidir. Modülün içinde yer alan herhangi bir öğrenme faaliyetinden sonra, verilen ölçme araçları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda öğretmeniniz tarafından ölçme teknikleri kullanılarak kazandığınız bilgi ve becerileriniz ölçülerek değerlendirileceksiniz. ii

5 GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Dünyadaki en önemli doğal enerji kaynaklarından biri olan petrol fosil yakıt türüdür. Çok çeşitli türev ve ürünlerin elde edilmesinde yararlanılır. Petrol, binlerce yıl boyunca basit biçimde kullanıldı. Babilliler yol döşerken ve bağlayıcı madde olarak bitümden, Romalılar yolları için Sicilya dan getirttikleri asfalttan yararlanırlardı. Eski Çinliler, tuz üretmek için suyun ısıtılmasında doğal gaz kullandılar. İtalya, Almanya, Kuzey Amerika ve Birmanya da ham petrolün tedavi edici özellikleri olduğuna inanılırdı. 20. yüzyılın başlarında otomobilin yaygınlaşmasıyla petrol başlıca enerji kaynağı durumuna geldi. Petrolün üretimi ve tüketimi uluslararası ilişkilerde yaşamsal bir önem kazandı ve çoğunlukla dış politikaların belirlenmesinde etken oldu. Bu modülde, ham petrolü kullanılabilecek duruma getirmek için yapılan tasfiye işlemlerinden destilasyon yöntemini öğrenecek ve bu yöntemin laboratuvar koşullarında uygulanabilirliğini göreceksiniz. Bilgi ve becerilerinizi artırmanız, bunların yanı sıra güzel ahlakınızı geliştirmeniz ve Mustafa Kemal ATATÜRK ün gösterdiği medeniyet yolunda ilerleyen gençler olarak yetişmeniz ülkemiz için bir kazanım olacaktır. 1

6 2

7 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ -1 ÖĞRENME FAALİYETİ -1 Gerekli ortam sağlandığında kurallara uygun olarak destilasyon yapabilecek bilgi ve beceriye sahip olabileceksiniz. ARAŞTIRMA Ülkemizde petrol yatakları var mıdır? Araştırınız. Varsa yeterlik durumu nasıldır? Ülkemizdeki petrol rafinerilerini araştırınız. Dünyada başlıca petrol üreten ülkeler hangileridir? Araştırınız. Dünyadaki petrol ekonomisinde ülkemizin durumu ve yeri sizce nasıldır? Tartışınız Petrolün Yapısı ve Oluşumu 1. PETROL Petrol yerin iç kesimlerinde sıvı, gaz ya da katı hâlde bulunan, bitki ve hayvan kökenli doğal hidrokarbonlar karışımıdır. Ancak petrol sözcüğü daha çok, ham petrol de denen sıvı hâldeki doğal mineral yağı için kullanılır. Petrol sözcüğü, Latincedeki petra (kaya) ve oleum (yağ) sözcüklerinden türetilmiştir Petrol Alanlarının Oluşumu Petrol denizlerdeki bitki ve hayvanların öldükten sonraki kalıntılarından oluşmuştur. Bu kalıntılar deniz yatağında milyonlarca yıl boyunca çürümüş ve geriye yalnızca yağlı maddeler kalmıştır. Yağlı maddeler çamur altında kalmış ve zamanla çamur sıkışıp kayaç katmanlarına, alttaki yağlı maddeler de petrol ve gaza dönüşmüştür. Yerkabuğundaki altüst oluşlar bazen denizlerin kara parçaları hâline gelmesine ve petrol içeren kayaçların da binlerce metre derine gömülmesine yol açmıştır. Çoğunlukla petrol, oluştuğu yerden başka yerlere taşınmıştır. Bazen kayaçlardaki gözeneklerden sızıp kilometrelerce derinden yüzeye çıkmış ve burada buharlaşmış (gaz haline dönüşmüş), geriye bir bitüm ya da zift birikintisi kalmıştır. Çoğu kez de gözeneksiz, sert kayaçlarla karşılaşmış ve buralarda toplanmıştır. Bulunan petrol yatakları, bu tür kayaçların petrolü tutmasıyla oluşmuştur. Bu yataklarda süngerin su emmesi gibi gözenekli kayaçların emdiği petrolün üstü, kubbe biçimli, sert ve gözeneksiz kayaçlarla örtülmüştür. Ama bu kayaçlar ile petrol arasında genellikle bir doğal gaz katmanı, petrolün altında da çoğu kez eski denizden arta kalan tuzlu su bulunur. 3

8 Resim 1.1: Bir petrol kuyusu Belirli bir yerde petrol bulunup bulunmadığı ancak sondajla anlaşılabilir; ama jeologlar yerkabuğuna ilişkin bilgilerden yararlanarak petrol bulunma olasılığı olan yerleri önceden belirleyebilirler. Çoğu zaman hava fotoğraflarından çıkarılan haritaları inceleyen jeologlar, petrol açısından umut verici olan alanları seçerler ve daha sonra bu alanlar karadan taranır. Kayaç ve bitki örtüsü incelenir, sondaj yoluyla sağlanan yeraltı kayaç örnekleri getirilip laboratuvarda çözümlenir. Jeologlar yeraltı kayaçlarının konum, derinlik, sertlik gibi özelliklerini ve hatta türünü belirleyebilmek için özel aygıtlardan ve bu aygıtlara dayalı olarak geliştirilmiş arama yöntemlerinden yararlanırlar. Ama bütün bu çalışmalar yapılmış olsa da açılacak kuyudan petrol çıkacağı yine de belli değildir Ham Petrolün Kimyasal Bileşimi Ham petrol sıvı hâlde olup kahverengi veya siyah renktedir. Yoğunluğu kimyasal bileşimine ve viskozitesine göre değişir. Ham petrolün kimyasal bileşimi bir hidrokarbonlar karışımıdır. Yani yapısını karbon ve hidrojenden meydana gelmiş irili ufaklı hidrokarbonlar oluşturmaktadır. Bunun yanında ham petrol içinde az miktarda oksijen, azot, demir, magnezyum, kalsiyum, fosfor, çinko ve kobalt bulunur. Bir ham petrolün elementer analizi yapıldığında yaklaşık aşağıdaki sonuçlar bulunur. C.% H %10-14 S. %0-6 O.%0-7 N.%0-1,2 Petrolün esasını parafinler ( C n H 2n+2 ) ile naftenler (C n H 2n ) oluşturur. Bunların miktarı, petrolün yaklaşık % ini oluşturur. Geride kalanlar oksijen, azot ve kükürt bileşikleridir. N petrolde piridin ve kinolün bazları; kükürt serbest hâlde H 2 S merkaptan alifatik veya heterosiklik sülfürler halinde bulunur. Oksijen ise petrolde naftanik asit, reçine, asfalta benzer maddeler; fenoller veya organik asitlerin esterleri hâlinde bulunur. Petrolün içeriğinde bulunan hidrokarbonlar iki grupta toplanır 4

9 Açık zincirli veya alifatik bileşikler Doymuş hidrokarbonlar ( parafinler, izoparafinler) Doymamış hidrokarbonlar (olefinler ) Halkalı bileşikler ( naftenler ve aromatik bileşikler) Ham petrolü şu şekilde sınıflandırabiliriz; Parafin esaslı petrol Karışık esaslı petrol Naften esaslı petrol 1.4. Petrol Destilasyonu Ham petrol, çıkarıldığı zaman hemen hemen hiç kullanılmayacak durumdadır. Ham petrolü kullanılabilecek duruma getirmek için yapılan ayırma işlemleri içinde en çok kullanılan destilasyondur. Destilasyon bir sıvı karışımı oluşturan ve farklı sıcaklıklarda kaynayan maddelerin bu özelliklerinden yararlanılarak birbirlerinden ayrılmasını sağlayan bir ayırma işlemidir Destilasyonun Temel Düşüncesi Resim 1.2: Hollanda da bir petrol rafinerisi Destilasyon temel olarak, kaynama sıcaklıkları farklı maddelerin oluşturduğu bir sıvı karışımını kaynama noktasına kadar ısıtarak kaynama noktası düşük olan maddeyi buhar haline geçirme ve buharı soğutarak yoğunlaştırmaya ( sıvılaştırmaya ) dayanır. Bu yöntemde esas olay buhar basıncına dayanmaktadır. Her sıvı ve katının bir buhar basıncı vardır. Bir sıvının buhar basıncı, sıvı ile dengedeki buharın basıncı anlamına gelmektedir. Sıvı, sabit sıcaklıkta ısıtılırsa sıvının buhar basıncı, verilen ısı ile orantılı olarak artar. Sıvının buhar basıncının dış atmosfer basıncına eşit olduğu andan itibaren sıvı kaynamaya başlar. Buhar basıncının dış atmosfer basıncına eşit olduğu sıcaklığa, sıvının kaynama sıcaklığı veya kaynama noktası denir. 5

10 Destilasyon, karışımların ayrıştırılması amacıyla yapılan kaynatmada, fazların zenginleştirilmesi olayından yararlanan bir işlemdir. Fraksiyonlandırma kelimesi de bazen destilasyon işlemini tanımlamada kullanılır. Destilasyon, materyallerin farklı kaynama noktalarının olduğu gerçeğine dayanır. Eğer iki maddenin kaynama noktaları aynıysa onları ayırmada destilasyon işlemi kullanılmaz. Resim 1.3: Petrolün destilasyonu için kurulmuş büyük endüstri tesisleri Resim 1.4: Asitlerin destilasyonu için kullanılan ilkel destilasyon aleti Destilasyon Değişkenleri (Münih te Deutsches Museum dadır.) Su 1 atm de C de kaynar. Eğer basınç farklıysa kaynama noktası da değişir. Kaynamada sıcaklık ve basınç, birbirleriyle alakalı olup birbirlerinden ayrı düşünülemezler. Eğer su bir dağın tepesinde kaynatılmak istenirse deniz seviyesindeki kaynama noktasından daha düşük bir sıcaklık derecesinde kaynar. Eğer basınç biliniyorsa sıvıların belirli kaynama noktaları vardır. Destilasyon bir kaynatma işlemi olduğu için destilasyon sıcaklığının ve destilasyon basıncının bağımsız olmaları beklenemez. 6

11 Karışımların kaynama noktaları karışımın bileşimine bağlıdır. Eğer bir madde 200 o C diğeri 300 o C de kaynıyorsa ikisinin lik bir karışımı orta bir değerde kaynar. Zorunlu olmamakla beraber bu değer belki 250 o C dir. Karışım durumlarında eğer basınç ve bileşim biliniyorsa kaynama noktası sabittir. Başka bir deyişle, sıvı bir karışım 10 kg/cm 2 lik bir basınçta 300 o C de kaynıyorsa sahip olduğu bileşim basit karışımlar için, yani 2 bileşenli sistem olan normal pentan normal hekzan gibidir. Daha kompleks karışımlar için, sadece bileşimin (kompozisyonun) belli bir aralıkta olduğu söylenebilir. Görüldüğü üzere basınç, sıcaklık ve kompozisyon destilasyonun önemli değişkenleridir. Sıcaklık, kaynatılacak karışımın kompozisyonunun doğrudan işareti olsun diye destilasyon basıncı genellikle sabit tutulur. Destilasyon işlemi için önemli olan diğer değişkenler ise akış oranı ve sıvı seviyesidir. Seviyenin ölçümü dram ve destilasyon kolonunun dibinde ne kadar sıvının mevcut olduğunu gösterir. Böylece pompalar, düşük akışa karşı korunur ve iyi bir reboyler operasyonu sağlanır. Akışın ölçümü, ne kadar şarjın işlendiğini ve ne kadar ürün çıktığını gösterir. Otomatik kontrollü destilasyon kolonunda akım oranları ve seviyeleri öyle ayarlanır ki kolon operasyonu gayet düzgün işler Destilasyon Kolonunun Çalışması Destilasyon kolonu, sıvı karışımların kaynama özelliğinden yararlanarak kompozisyonu zenginleştirmiş ürünler çekmek üzere dizayn edilmiş ekipmanlardır. Bu dizaynın amacı, sürekli bir ayrıştırma sağlamaktır. Yani sürekli bir şarj (karışım) kolona girer ve ürünler sürekli olarak üretilir. Bu, büyük miktardaki şarj stoklarının büyük miktarlarda ürünlere dönüşmesi için çok ekonomik bir yoldur. Kolon, dipten ısıtılır ve tepede soğutulur. Buna göre kolonun en üstünün, en dibinden daha soğuk olması beklenir. Böylece üstteki karışım alttaki karışımlardan daha soğuktur. Destilasyondan söz ederken devamlı olarak kaynama noktalarından bahsettiğimize göre, üstte yer alan karışımların kaynama noktaları alttaki karışımların kaynama noktalarından daha düşük olmalıdır. Destilasyon kolonunun içinde seriler hâlinde düz(ve yatay) tepsiler vardır. Bunlar sıvıyı bir havuz şeklinde tutmak ve aşağıdan gelen buharların kabarcıklar halinde bu sıvı içinden geçmesini sağlamak üzere yerleştirilmişlerdir. Örneğin elek bir tepside küçük delikler vardır ve buhar bu deliklerden yukarıya doğru çıkar. Diğer bir çeşit tepsi ise babıl kep (bubble- cap) diye bilinenidir. Bu türde bazı özel metal parçalar, tepsiye öyle bir iliştirilmiştir ki aşağıdan gelen buharların tepsi üzerinde sıvı boyunca kabarmasını sağlar. Tepsiler genellikle inç aralığındadır. Böylece 50 tepsilik bir kolon ft yüksekliktedir. 7

12 Şekil 1.1: Bir basit destilasyon şeması Destilasyon tepsilerinin ayrıca sıvının aşağıya dökülmesini sağlayan kısımları (downcomer) vardır. Tepsi üzerindeki sıvı seviyesi belirli bir yüksekliğe ulaşınca sıvı tepsi kenarından taşarak bir aşağıdaki tepsiye dökülür. Aşağı dökülme bölümü, boru ya da kolon duvarından meydana gelen ve yatay tepsinin bir ucuna dikey olarak oturtulmuş düz bir plaka şeklinde olabilir. Her hâlükârda borunun üst ucu ya da dikey plakanın üst ucu bir sıvı bendi oluşturur. Sıvı bendinin yüksekliği, tepsideki sıvının yüksekliği ile uyum hâlindedir. Bütün bunlar tipik bir tepsi diyagramına bakılarak daha iyi anlaşılır. Destilasyon kolonunda birçok tepsi vardır. Bir tepsideki sıvının içinden geçen buhar kabarcığı bir altında kaynamakta olan tepsiden gelir. Bütün bu buharın yoğunlaşacağı (sıvı hale geçmesi) düşünülebilir. Çünkü tepsideki sıvı alttaki tepsinin buharından daha soğuktur. Fakat bu yoğunlaşma kademesinde açığa çıkan ısı bazı bileşiklerin kaynamasına ve buharlaşıp bir üstteki tepsiye gitmesine yol açar. Bu her bir tepside devamlı olarak yapılır. Kolon çalışmasının önemi bütün işlemlerin bir denge içinde olmasıdır. Ürün oranları şarj oranlarına eşit olmalıdır. Ayrıca ısı girdisi ısı çıktısına eşit olmalıdır. Bileşimlerin tahmininde sıcaklık ölçümlerinin kullanılabilmesi için basınç sabit tutulmalıdır. Basıncın sabit tutulması, gerçekte ısı girdisi ve çıktısının dengelenmesi olan buhar girdisinin buharın yoğunlaşmasının dengelenmesiyle sağlanır. Son fakat önemsiz sayılamayacak bir nokta da ürünlerin istenilen bileşimde olmasıdır. Sabit basınçta kompozisyon sıcaklık ile aynı şeyi ifade eder. Bunun için kolon tepe ve dip sıcaklıkları belli bir değerde olmalıdır. Buradaki anahtar nokta kolondaki sıvının ve buharın aşağı yukarı akışı ile giren şarj oranının mukayesesidir. İçerdeki oran ne kadar yüksekse (belli bir noktaya kadar ) ayrışım o kadar iyi olur. Pratikte bu üst tepsiye geri dönen sıvı miktarının giren şarj oranı veya üst ürün oranı ile olan mukayesesi olan reflüks ile ayarlanır. 8

13 Bu yüzden reflüks oranını ayarlayarak kolon tepe sıcaklığını sabit tutmak için otomatik kontrolör kullanmak gerekir. Petrol çok kompleks maddelerin karışımıdır. Ham petrol birkaç bin değişik madde içerebilir. Petrol fraksiyonları reaktörlerde tekrar işlenebilir ve daha değerli ürünler üretilebilinir. Petroldeki her madde az da olsa farklı bir şekilde reaksiyon gösterir ve çeşitli ürünler üretilir. Böylece rafineri reaktörlerinden çok kompleks ürünler çıkar. Bu nedenle petrol rafinerilerindeki ayrışım işlemleri oldukça önemlidir ve tabii ki destilasyon petrol rafinerilerinde en önemli işlemdir. Bu yüzden de operasyonu yürütecek operatörün destilasyon konusunda bilgili olması gerekir. Eski zamanlarda ham petrole uygulanan ilk destilasyon, döküm kazanlarda yapılırdı ve tek bir çalışma kademesinde işlem gerçekleştirilirdi. Destilasyon sonunda bakiye olarak petrol koku kalır. Bu çalışma tarzından çok çabuk vazgeçilmiştir. Çünkü kazanın tabanı çok çabuk hasar görür Bu nedenle ham petrolün destilasyonu için daha sonraları demir sacdan yapılmış yatay destilasyon kazanlarından yararlanılmış ve ısıtma için direkt ateşle çalışılarak taş kömürü, mazot veya gaz kullanılmıştır. Şekil 1.2: Petrolün ayrımsal damıtma bacasından bileşenlerine ayrılması Taş Kapak Buhar Sıvı Raflar Buhar Akma Borusu Sıvı Şekil 1.3: Taş kapaklı rafların yapısı 9

14 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Kullanılacak malzemeler 1.Isıtıcı 2.Damıtma balonu 3.Toplama kabı(erlen) 4.Termometre İşlem Basamakları Isıtma düzeneğini kurunuz. 5.Hortum 6.Soğutucu 7.Metil alkol, su karışımı 8.Tutturucu(bunzen kıskacı) Öneriler Isıtma düzeneği olarak beki deney masasının uygun bir yerine ve lavaboya yakın mesafeye yerleştiriniz. Saflaştırılacak karışımı damıtma balonuna alınız. Damıtma balonunun içerisine konulacak sıvı, balonun hacminin 2/3 ünü geçmemelidir. Sıvı hacmini önce bir mezür ile ölçüp, damıtma balonunun içerisine aktarabilirsiniz. 150 ml %95 lik etil alkol alınız Damıtma balonunu amyant telin üzerine bek alevini dengeli dağıtacak şekilde koyarak kıskaca bağlamalısınız. Kıskacı aşırı sıkmamalısınız. Balonun yerinden oynayıp oynamadığını elinizle kontrol etmelisiniz. 10

15 Damıtma balonuna kaynama taşı koyunuz. Damıtma balonunun içerisine kaynama taşlarını yavaşça koymalısınız. Damıtma balonu çıkış borusuna soğutucu takınız. Soğutucu başlığına önce uygun çapta delikli mantar geçirmelisiniz. Balonun uzantılı bölümünü mantardan geçirerek soğutucunun içteki borusunun içerisine kadar yerleştirmelisiniz. Toplama başlığını toplama kabına bağlayınız. Toplama başlığını, damlayarak gelen sıvının dışarıya dökülmesini engelleyecek şekilde toplama kabına takmalısınız. Kullanılan damıtma balonu için mantar seçiniz. Damıtma balonunun başlığının çapına göre uygun bir mantar seçilmelidir. 11

16 Kullanılacak termometre için mantar deliniz. Mantar delinmeden önce mantar presinde yumuşatılmalıdır. Mantar presinin bulunmadığı hallerde, mantar temiz bir kâğıda sarılarak ayak altında fazla bastırılmadan yuvarlanarak da yumuşatılabilir. Mantar önce gereken çaptan daha küçük çaptaki delici ile delinir. Mantara önce küçük çapta delik açınız. Küçük çapta deldiğiniz mantarın içerisinde ve delici setteki kalıntıları temizleyiniz. Mantara istenilen çapta delik deliniz. Mantara istenilen çapta delik açabilmek için uygun delici set kullanınız. Mantara termometreyi yerleştiriniz. Mantar ve lastik tıpalara, termometreyi hafifçe bastırarak ve yavaş yavaş döndürerek takınız. 12

17 Mantar ile damıtma balonunun ağzını kapatınız. Termometrenin alt uç haznesi, asla cam balonun dibine değmemelidir. Hazne cam balonun yan buhar çıkış borusunun karşısına gelecek şekilde termometreyi yerleştiriniz. Balonjojenin tabanındaki çökeleğin karışmamasına dikkat ediniz Su giriş hortumunun bağlantısı alttan, su çıkışı hortumunun bağlantısını ise üstten yapınız. Bol veya dar hortumlar seçmeyiniz. Giriş ve çıkış uçlarına su sızdırmayacak hortumlar kullanınız. Soğutucunun su giriş hortumunu çeşmeye bağlayınız. Musluğun ağız çapı ile hortumun delik çapının uygun olmasına dikkat ediniz. Musluk fazla açılırsa hortumlar bağlantılarından çıkabilir. Suyun akış hızı az olursa soğutma işlemi iyi gerçekleşemez ve istenilen yoğunlaşma sağlanamaz. Soğutucuya su veriniz. Beki yakarak damıtma balonundaki karışım ısıtınız. Soğutucuya su verilme esnasında musluk dikkatli bir şekilde yavaşça açılmalıdır. Bekin vanasını açmadan önce hava bileziğini kapatınız. Bek alevinin isli yanmaması gerekir. Alevin ayarını hava bileziğinden yapabilirsiniz. 13

18 Isıtılan karışımın sıcaklığını sürekli olarak kontrol ediniz. Sıcaklık artışı çok hızlı olmamalıdır. Termometreden sıcaklık takibi yapınız. Bek alevinin sıcaklığını ayarlayarak da sıvının sıcaklık artışının kontrolünü yapabilirsiniz. Her iki dakikada bir termometredeki sıcaklık değişimini kaydediniz. Sıcaklığın sabit kaldığı değer, dikkatli tespit edilmelidir. Soğutucuda yoğunlaşan sıvıyı toplama kabına alınız. Damıtma balonunda kalan madde ile destilatı değerlendiriniz. Malzemeleri temizleyiniz. Sonuçları rapor ediniz. Kaynama gerçekleşmeden soğutucudan gelen sıvı, öncül olduğundan saf değildir.istenilen sıvıya karışmaması için kaynama olayı başladığında toplama kabı değiştirilmelidir. Damıtma işleminin tamamlanmasından sonra toplama kabındaki destilatı koyu renkli şişeye koymalısınız. Üzerine etiket yapıştırıp etikete destilatın adını yazmalısınız. Tamamlanan damıtma işleminden sonra kullandığınız tüm malzemeleri iyice temizlemelisiniz. Temizlediğiniz cam malzemelerin hepsini en son saf su ile durulamalısınız. Yaptığınız uygulama faaliyetlerinin tümünü sırası ile deney raporu defterinize yazınız. İşlem sırasında gözlemlediğiniz değişimleri belirtiniz. Raporda kullandığınız malzemelerin adlarını ve miktarlarını belirtmelisiniz. Zamanla sıcaklık değişimi grafiğini çiziniz. 14

19 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki ilk üç soruda boş bırakılan yerleri doldurunuz. Diğer sorularda uygun seçeneği işaretleyiniz. 1. Maddelerin kaynama sıcaklıklarının birbirinden farklı olmasından yararlanılarak yapılan ayırma işlemine denir. 2. Kaynama noktası sıcaklıkları birbirine yakın olan karışımları.yöntemi ile ayırabiliriz. 3. Damıtma ve ayrımsal damıtma arasında bazı farklılıklar vardır. Buna göre ayrımsal damıtma işleminde kullanılır ve maddeler basit damıtma yöntemine göre daha yüksek saflıkta elde edilir. Ayrıca damıtmada bir.., ayrımsal damıtma da ise birden fazla karışımdan ayrılır. 4. Yoğunlukları ve kaynama noktaları birbirinden farklı olan, I. Birbiri içerisinde çözünmeyen II. Birbiri içerisinde çözünen İki farklı sıvı karışımını bileşenlerine ayırmak için hangi yöntem ve araçlar kullanılır? I II A) Ayırma hunisi Süzme B) Ayrımsal damıtma Ayırma hunisi C) Ayırma hunisi Ayırma hunisi D) Ayırma hunisi Ayrımsal damıtma 5. I. Petrol II. Metanol-su Karışımlarını bileşenlerine ayırmak için hangi yöntem veya teknikler kullanılabilir? A) Ayırma hunisi B) Ayrımsal damıtma C) Süzme D) Ekstraksiyon 6. Basit damıtma düzeneği kurularak X, Y ve Z sıvılarından oluşan karışım ayrılmak istenmektedir. Toplama kabına ilk önce Z ve en son X sıvısı geldiğine göre, sıvıların kaynama noktaları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru gösterilmiştir? A) X > Y > Z B) Z > Y > X C) X > Z > Y D) Y > X > Z 15

20 7. Bir sıvının buharlaştırıldıktan sonra soğutularak yoğunlaştırılması işlemine ne denir?(1984-öss) A) Seyreltme B) Çözünme C) Damıtma D) Kristalleşme 8. Ayrımsal damıtma yapılacak bir karışımdaki maddelerin, I. Kaynama noktaları II. Öz kütleleri III. Sudaki çözünürlükleri Hangileri kesinlikle doğru olmalıdır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II 9. X, Y ve Z sıvılarından oluşan bir karışımın ayrımsal damıtma ile ayrılması isteniyor. Elimizdeki verilere göre; X in kaynama noktası 78 C, Y nin kaynama noktası 100 C, Z nin kaynama noktası 55 C dir. I. Toplama kabına ilk önce X sıvısı gelir. II. Toplama kabına ilk önce Y sıvısı gelir. III. Toplama kabına ilk önce Z sıvısı gelir. Yargılarından hangisi doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I, II ve III 10. X, Y ve Z sıvılarının öz kütleleri ve kaynama noktaları birbirinden farklı olup; X ve Y nin karışımı heterojen, Y ile Z nin karışımı homojendir. Buna göre; I. X ile Y karışımı ayırma hunisi ile ayrılabilir. II. Y ile Z karışımı ayrımsal damıtma ile ayrılabilir. III. X ile Z karışımı süzme ile bileşenlerine ayrılabilir. Yukarıdaki yargılardan hangisi doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III DEĞERLENDİRME Yukarıdaki teste verdiğiniz cevapları, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Eksik konularınız varsa bu eksikliğin neden kaynaklandığını düşünerek arkadaşlarınızla tartışınız. Öğretmeninize danışarak tekrar bilgi konularına dönüp eksiklerinizi gideriniz. 16

21 PERFORMANS DEĞERLENDİRME Uygulama Soru : Metil alkol ve sudan oluşan karışımı saf olarak bileşenlerine ayırınız. İşlemlerden sonra aşağıdaki davranışlar listesini doldurunuz. Cevabı Hayır olan soruları öğretmeninize danışınız. Metil alkol ve suyun kaynama noktaları (1atm basınçta) sırasıyla 65 0 C ve C dir. Kullanılacak malzemeler 1.Isıtıcı 5.Hortum 2.Damıtma balonu 6.Soğutucu 3.Toplama kabı(erlen) 7.Metil alkol, su karışımı 4.Termometre 8.Tutturucu(bunzen kıskacı) Sıra Değerlendirme Ölçütleri Evet Hayır 1. Laboratuvar önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? 2. Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? 3. Düzeneği kurdunuz mu? 4. Hortum ve çeşme bağlantılarını kontrol ettiniz mi? 5. Karışımı damıtma balonuna koydunuz mu? 6. Isıtıcıyı çalıştırdınız mı? 7. Sıcaklık 65 ºC ye geldiğinde sıcaklık sabit kaldı mı? 8. Yoğunlaşan sıvıyı bir toplama kabında topladınız mı? 9. Diğer sıvılar için de benzer işlemleri uyguladınız mı? 10. Her sıvı için ayrı toplama kabı kullandınız mı? º C ye ulaşınca damıtma işlemine son verdiniz mi? 12. Olaya ilişkin sıcaklık-zaman grafiğini çizdiniz mi? DEĞERLENDİRME Bu yeterlik sırasında bilgi konularında veya uygulamada anlamadığınız veya beceri kazanamadığınız konuları tekrar ediniz. Konuları arkadaşlarınızla tartışınız. Kendinizi yeterli görüyorsanız diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Yetersiz olduğunuzu düşünüyorsanız öğretmeninize danışınız. 17

22 ÖĞRENME FAALİYETİ - 2 ÖĞRENME FAALİYETİ - 2 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında kurallara uygun sabit durum destilasyonu(sürekli) yapabilecek bilgi, beceri ve deneyime sahip olabileceksiniz. ARAŞTIRMA OPEC nedir? Dünyada başlıca petrol üreten ülkeler hangileridir? Araştırınız. Dünyadaki petrol ekonomisinde ülkemizin durumu ve yeri sizce nasıldır? Tartışınız. Dünyada petrol yatakları tükenmekte midir? 2. ADIM ADIM DESTİLASYON 2.1. Sabit Olmayan Durum Destilasyonu (Kesikli Destilasyon) Petrol endüstrisinde destilasyon, sıvı karışımların bileşenlerine ayrılması için kullanılır. Böyle bir destilasyon sisteminin şu özelliklere sahip olması gerekir Kökeni farklı ham petroller ile çalışabilmesi Kapasitesinin fazla olması Kesin fraksiyonlara ayırabilmesi Yüksek ısı tasarrufu ile çalışabilmesi Şekil 2.1 de ayrıştırılacak karışım % 50 hekzan ve %50 pentandır. Bütün karışım buharlaştırılırsa yoğunlaşmış sıvının E noktası %50 pentan, % 50 hekzan içerir. Buna göre bir ayrışım elde etmek için karışım kısmi buharlaştırılmalıdır. 18

23 E Şekil 2.1.Kesikli destilasyon Pentan, hekzandan daha uçucu olduğu için hekzandan daha hızlı buharlaşır. Kısmi buharlaştırma için karışıma ısı uygulandığında B noktasında buharlar sıvıdan geçip C kısmından tüplere gider. Isıyı aldıktan sonra bu noktada sıvı buharlaşır. Buharlar tüplerden D noktasında, yoğunlaştırıcıya geçerler. Yoğunlaştırıcı (kondenser), buharlardan ısıyı alarak sıvı ürün üretir. Yoğunlaştırıcı buharı sıvıya çevirir. Kaptaki sıvının yarı buharlaştığı noktada pentan (daha hafif bileşen) yoğunlaşmış buharda toplanır. Sıvının yarı buharlaştığı zaman hekzan ise sıvının olduğu kapta (B) daha konsantredir (yoğundur). Eğer bütün karışım buharlaşırsa E noktasında toplanan yoğunlaşmış sıvı % 50 pentan ve % 50 hekzan içerir. Buna göre bileşenleri ayırmak için, yalnızca bir miktar karışım buharlaştırılır. Sonra kalan sıvı alınır ve yeni karışım kabın içine konur. Alınan sıvı (kapta kalan) daha ağır bileşen (hekzan) bakımından daha zengindir. 19

24 Kap içerisine bir miktar karışım konulması, karışımın bir kısmının buharlaştırılması ve kapta kalan kısmın alınarak yeni bir karışım konulması işlemine kesikli destilasyon veya sabit olmayan durum destilasyonu denir. Kesikli (sabit olmayan durum) destilasyon esnasında düşük kaynama noktalı bileşik olan pentan çok buharlaştıkça kaynamayı sabit tutmak için sıvının kaynama noktası yükseltilmelidir (sıvı ısıtılmalıdır). Sıvı karışım buharlaştıkça hekzandan (veya ağır bileşenden) daha fazla miktarda pentan (veya hafif bileşen) buhara geçer. Ne kadar fazla pentan buharlaşırsa geri kalan sıvı da hekzan açısından o kadar zenginleşir. Hekzanın kaynama noktası pentandan daha yüksektir. Buna göre buharlaşma için sıvının kaynama noktası yükseltilmelidir. Kesikli destilasyonda karışım, kap içerisine sokulduğunda destilasyon için sıvının sıcaklığı ve sıvının bileşimi sürekli olarak değişir. Destilasyon için kaptaki durumlar değiştiğinden dolayı bu işleme sabit olmayan durum destilasyonu da denir. Bir kesikli destilasyonun uygulanabilmesi şu koşullara bağlıdır; Maddenin bileşimi çok geniş bir aralıkta değişiyorsa Ayırma sıklıkla yapılması gerekiyorsa Malzemeler az miktarda üretiliyorsa Ana ürün çok fazla safsızlık içeriyorsa Bir kesikli destilasyon, saflaştırma kolonu ile dolum kazanı gerektirir ayrılacak madde ile istenilen miktar destilleninceye kadar ayırma işlemine devam edilir. Tepe ürünü bileşimi ayırma işlemi esnasında değişecektir. Kesikli destilasyon kolonlarının çalışmaları sürekli destilasyon kolonlarıyla benzerlik göstermesine rağmen hesaplamalarda bu böyle olmamaktadır. Sürekli destilasyon kolonlarının tüm kısımlarında akış hızları ve bileşimler zamandan bağımsızdır. Bu şartlar kesikli destilasyona uygulanamamakta, sürekli değişimlerden dolayı diferansiyel olarak incelenmektedir Sabit Durum Destilasyonu (Sürekli Destilasyonü) Sabit durum destilasyonunda ayrıştırılacak sıvı, kap içine sürekli bir bütün olarak sokulur. A noktasında sıvı kap içine devamlı olarak girer. B noktasında sıvının bir kısmı, kap içinden devamlı olarak çekilir. B noktasında kaptan çekilen sıvı hegzan bakımından zenginleştirilmiştir. Sabit olmayan durum destilasyonunda olduğu gibi, buharlar kondenserde yoğunlaşır. Kondenserde toplanan sıvı pentan bakımından zenginleştirilmiştir. Sıvı, kaba devamlı olarak girdiğinden ve kaptan devamlı olarak çekildiğinden dolayı kaptaki sıvının bileşimi aynı kalır. Sıvının bileşimi aynı kaldığından dolayı kaptaki buharlaşma, sıcaklıkta yükselme veya değişim olmaksızın elde edilir (Şekil 2.2). 20

25 Şekil 2.2: Sabit durum destilasyonu Sabit durum destilasyonunun sabit olmayan durum destilasyonundan farkı kaptaki durumların (sıcaklık, kompozisyon) sabit kalmasıdır. Sabit durum operasyonu, sabit olmayan durum operasyonundan daha verimli olmasına rağmen, bunun da petrol endüstrisinde kullanımları pratik değildir. Hem sabit hem de sabit olmayan durum destilasyonu karışımı kısmi olarak buharlaştırmak için ısı uygulanımı ve buhardan sıcaklığı almak için de kondenser kullanımı içerir. Sabit durum destilasyonunda kaptaki sıcaklık sabit kalır. 2.3.Çoklu Kap Sistemi Ürünlerden birinin saflığını artırmak için birçok kap kullanılabilir. Çok kap işlemi ürünlerden birinin saflığını arttırır (Şekil 2.3). Karışım devamlı olarak 1 numaralı kaba konur. Birinci kaptan devamlı çekilen sıvı 2 numaralı kabın girdisi olur. 2. kabın sıvısı 1. kabın sıvı girdisinden hekzan bakımından daha zengindir. 2. kapta sıvı hekzanca daha zengin olduğu için 2. kabın kaynama noktası 1 nu lı kabın kaynama noktasından daha yüksektir. 3. kabın kaynama noktası 2. kabınkinden daha yüksektir. 3. kaptan çekilen sıvı hekzan bakımından daha da zengindir. Buharlar her bir kaptaki kondenserlerde yoğunlaştırılır. Her bir kaptan gelen buhar, daha fazla pentan yüzdesi içerir ve kaptaki sıvıdan daha az hekzan yüzdesi içerir. Buna rağmen, kap 2 ve kap 3 e giren sıvıda hekzan yüzdesi arttığından bu kapların buharı kap 1 in buharından daha çok hekzan yüzdesi ve daha az pentan yüzdesi içerir. Kap 2 ve kap 3 te yoğunlaşan buharlar kap 1 i besleyen orijinal sıvıdan daha az pentan toplamıştır. Bütün kaplardan sıvı akımı hekzanca daha saftır. 21

26 Şekil 2.3.Çoklu kap sistemi Çoklu kap destilasyonunu şekil 2.4 te gösterildiği gibi tekrar dizayn edersek operasyon iyileştirilmiş olur. Bu operasyonda, buharlar sadece kap 1 de yoğunlaştırılır. Ayrıca Şekil 2.4 ün Şekil 2.3 ten diğer bir farkı ise ısısıdır ve sadece kap 3 e uygulanır. Şekil 2.4 teki çoklu kap operasyon verimliliği, Şekil 2.3 teki kap operasyon verimliliğinin üzerindedir. Çünkü sadece bir kondenser ve bir ısı kaynağına gereksinim vardır. Kap 3 teki buharlar, kap 2 ye doğru geri döner. Kap 2 deki buharlar geriye, kap 1 e doğru döner. Sonunda buharlar kap 1 de toplanır. Buharların bir önceki kaba doğru devir etmelerine izin verildiği için buhar akışındaki pentan yüzdesi şekil 2.3 teki kap 3 te kondense eden buharlardan daha fazladır. Isı sadece kap 3 te eklenir. Kap 1 ve kap 2 deki sıvıyı buharlaştırmak için gereken ısı, sıcak buharların tekrar geriye dönüşü ile sağlanır. Şekil 2.4 te görüldüğü gibi çoklu kap sistemi ile % lik bir pentan-hekzan karışımı % 63 pentan, %37 hekzan buhar akışına ve nispeten saf %15 pentan, % 85 hekzan sıvı akışına ayrıştırılır. 22

27 2.4.Destilasyon Kolonu Şekil 2.4. Yeniden dizayn edilen çoklu kap sistemi Strip etme (sıyırma) destilasyon kolonunda daha verimli olarak yapılabilir. Şekil 2.5 te hekzandan pentanı sıyırmak için kullanılan destilasyon kolonunun bir bölümü gösteriliyor. Şekil 2.5 te gösterilen destilasyon kolonunun bu bölümü. Şekil 2.4 te gösterilen işlemde gereken 3 veya daha çok kabın yaptığı sıyırma işleminin aynısını tek bir kısım ekipman ile yerine getirir. Şekil 2.5 teki destilasyon kolonunun sıyırma kısmındaki her bir tepsi l Şekil 2.4 teki bir kaba denk gelir. Şekil 2.6 da destilasyon kolonunda basitleştirilmiş kolon iç elemanları gösterilmektedir. Her bir ayrıştırma basamağı, tepsi denilen metal bir raftan oluşur. Buharların tepsinin içinden geçmesini sağlayan dikey bacalara riser (yükseltici) denir. Her bir yükseltici bubble-cap ile kaplanmıştır. Bubble-cap ler sıcak buharların bir tepsiden diğer tepsinin içindeki kaynayan sıvıdan kabarcıklar hâlinde yukarıya geçmesini sağlar. Sıvının aşağı doğru bir tepsiden diğerine geçtiği yola down comer denir. Down comer sıvının kolonun bir tepesinden aşağı doğru diğer tepsiye akmasını sağlar. Komple bir tepsi, testi üzerinde bubble cap lerle kaplanmış riser ve down comer dan oluşmuştur. Her bir tepsi kümesi Şekil 2.5 teki her bir kap ile mukayese edilebilir. 23

28 Şekil 2.5: Destilasyon kolonu Karışım destilasyon kolonuna şarj sıyırma bölümünün tepesine yakın bir yerden girer. Reboylere gelen karışıma transfer edilen ısı sıvıyı buharlaştırır ve buharlar destilasyon kolonunun tepsilerinden geçerek kolonun üst kısımlarına geri döner. En alt tepsiye giren sıcak buharlar bubble cap lerin içinden geçer ve bu tepsideki sıvının bir kısmının buharlaşmasını sağlar. En aşağıdaki tepsiyi terk eden buhar, aynı şekilde yukarı doğru bir üstteki tepsiye geçer ve bu tepsiyi terk eden buharda bir üzerindeki tepsiye geçer ve bu tepsideki sıvının buharlaşmasını sağlar. Buharlardan tepsideki sıvıya ısı transfer edilirken ağır buharların bir kısmı yoğunlaşır (sıvı hâle geçer). Şekil 2.5 e göre kondanse olacak öncelikle hekzandır. Sıcak buharlardan tedarik edilen ısı, daha hafif bazı sıvıların buharlaşmasına ve yukarı geçmesine (üst tepsi) neden olur. Bu şekilde oluşan buharlar, geri kalan sıvıdan daha yüksek pentan yüzdesine sahiptir. Dipten çıkarılan sıvı hekzanca daha saftır. Şekil 2.4 teki muhtelif kaplarda olduğu gibi, destilasyon kolonu karışımı 2 ürüne ayrılmıştır. Nispeten daha saf iki ürün destilasyon kolonunda değişiklik yapılarak elde edilebilir. Bunun için destilasyon kolonuna sıyırma bölümünün üzerinde başka bir bölüm eklenir. Şarjın kolona girdiği noktanın üzerindeki ve altındaki bölümlerin değişik fonksiyonları vardır. Sıyırma bölümü hekzanca saf bir dip ürün üretir. Şarj girişinin üzerindeki bölüme sıyırma bölümü denir ve pentanca saf tepe ürünü üretir. Şarj girişi üzerindeki bölüm rektifiye bölümüdür. Şarj kolona girdikten sonra, sıvı bölümü dibe doğru 24

29 aşağı akar ve kısmi olarak buharlaştırıldığı reboylere gider. Reboylerden gelen buharlar yeniden destilasyon kolonunda yukarı doğru yükselir. Kolonun tepesinde buharın bir kısmı yoğunlaşır ve yoğunlaşan buharın bir kısmı da tepe ürün olarak çekilir (alınır). Herhangi bir basamakta ayrıştırma elde etmek için, sıcak buharlar tepsideki sıvı içinden geçirilmeli ve sıvının kaynamasına yol açılmalıdır. En üst kademede sıvı seviyesi elde etmek için, yoğunlaştırılmış buharın bir kısmı kolona reflüks olarak geri döndürülür. Şekil 2.6: Destilasyon kolonu Resim 1.1: Petrol rafinelerinde petrol bileşenlerine ayrılır. 25

30 Hafif Benzin ve gaz Gaz Orta Benzin Ağır Benzin Lamba Petrolü Ağır Yağ Parafin Yağı Hafif Gaz Petrolü Giriş Ağır Parafin Yağı Silindir Yağı Bakiye Buhar Borulu Isıtıcı Şekil 2.7: Tooping destilasyonu 26

31 2.5. Fraksiyonlandırma Petrol endüstrisinde ayrıştırılan karışımlar genellikle çok bileşenli karışımlardır ve ikiden fazla ürün akımına bölünmeleri gerekir. Bu karışımların bileşenlerine fraksiyon, bu ayrıştırma işlemine de fraksiyonlandırma denir. Eğer çok bileşenli bir karışım kısmi olarak buharlaştırılırsa daha hafif fraksiyonlar buharda, daha ağırları ise sıvıda toplanır. Tipik bir ham petrol birçok fraksiyon içerir: Ham petrol gaz ve nafta (tepe ürün) kerosin ağır dizel hafif dizel (dip ürün) Tipik bir ham petrolün ayrışımı (destilasyonu, fraksiyonlandırılması) için kolondan 5 veya birkaç fraksiyonun çekişini sağlamak üzere kolonda değişiklik gerekir. En ağır ve en hafif fraksiyonlar arasındaki bütün fraksiyonlar kolondan çekilerek ayrı stripping kolonlarına gönderilir. Her bir stripping kolonu, sıvıdan en hafif hidrokarbonları uzaklaştırır. Sıvı hidrokarbon (en ağır fraksiyondan oluşan) her bir stripping kolonundan ürün olarak çekilir. Stripping kolonlarından çıkan bütün buharlar destilasyon kolonuna geri döner. Destilasyon kolonu, şarj giriş noktasının altındaki stripping bölümü ve şarj giriş noktasının üstündeki rektifiye bölümünden oluşur. Şarj ön ısıtma fırınlarıyla ısıtılır. Ön ısıtma fırın,ı muazzam miktarlarda gereken ısıya tedarik eder ve diğer bazı destilasyon kolonlarında kullanılan reboylerden daha verimlidir. Ham petrol destilasyon kolonu için ısı ön ısıtma fırını tarafından sağlanır. Kolonun şarj giriş noktasının altındaki bölümde (stripping) buharlaşma, kolona yapılan stim enjeksiyonu ile sağlanır. Fraksiyonlandırma kolonunda bulunan her bir tepsi, belli bir sıcaklıkta kaynayan sıvı içerir. Kaynayan sıvı her bir tepside sıcaklık oluşturur. İlk tepside yükselen buharlar ile kaynayan sıvı karışır ve daha ağır hidrokarbonlar yoğunlaşır. İlk tepsinin ilk kısmında oluşan buharlar yükselerek ilk tepsinin babıl keplerinden geçerek 2. tepsideki sıvıdan yükselir. Bu ikinci tepsideki sıvı da birinci tepsideki sıcaklıktan daha düşük bir sıcaklıkta kaynamaktadır. İkinci tepsideki sıvıdan buharlar geçerken daha ağır hidrokarbonlar yoğunlaşma eğilimindedir. Yoğunlaşan buharlar alttaki tepsiye doğru akar. Yoğunlaşmayanlar ise ilk tepsiden bir üst tepsiye yükselir. İlk tepsinin üstündeki sıvı ve buharlar en ağır ürün olan rezidyum içermez. İlk tepsiden çekilen sıvı stripping kolonuna gelir. Bu kolonda hafif hidrokarbonlar sıyrılır ve hafif dizel üretilir. Stripping kolonundan çıkan buharlar sıvının çekildiği noktadan daha üstten kolona geri döner. İlk kısımdan gelen buharlar doğrudan 2.kısma yükselir. 2.kısmın üstünden bir kısım sıvı, diğer bir stripper kolonuna çekilir. Bu kolonda ağır dizelden hafif hidrokarbonlar sıyrılır. Buharlar, yukarıya doğru yükselmeye ve yoğunlaşan buharlar ise aşağıya doğru akmaya devam eder. 3.kısımda diğer bir stripper kolonu vardır ve bu da aynı şekilde hafif hidrokarbonları sıyırarak kerosin üretilir. Kolondan geri dönen buharlar 4.kısımdaki buharlar ile birleşerek kolon tepesine doğru yükselir. Kolon tepesinden çekilen ürün gaz ve naftadır. Tepe buharları kondenserden geçerken nafta yoğunlaşır. Bu tepe buharlarından yoğunlaşan sıvının bir kısmı kontrollü olarak kolona geri 27

32 döndürülür. Bu, kolona geri döndürülen akışa reflüks denir. Reflüks kolonun üst tepesine pompalanır. Bu soğutulmuş sıvı, kolonda yükselen buharlardan ısıyı alır. Reflüks üst tepelerde ağır fraksiyonları kondense eder ve böylece bunlar down comer lardan aşağı doğru akarak alt tepsiye iner. Rektifikasyon Kısmı 125 C 165 C su Yoğunlaştırıcı Soğutucu 40 C HamBenzin K.N. aralığı C Kerosin Stripleme kolonu Buhar 50 C Lamba Petrolü K.N. aralığı C Borulu fırın 100 C Stripleme kısmı 250 C 280 C Gaz Petrolü Stripleme kolonu Buhar Buhar 55 C Gaz Petrolü K.N. aralığı C Hampetrol tankından Isı Değiştiricisi 30 C 60 C Bakiye Tankı Şekil 2.8: Fraksiyon kolonu 28

33 Sugiderme Arazi tankı Pompa istasyonu Destilebenzin Reformlanmış GazPetrolü Suvesedimentar çöküntüler Hampetrol destilasyon kolonu Lamba Petrolü Hafif destile gaz petrolü Fırın Reformlama Katalitikkrak. Hafif benzin Katalitikkrak. Ağır benzin Uçak Benzini Otomobil Benzini Hafif LambaPetrolü Rafineri tankı Tuzgiderme Proses suyu Fırın Fırın Katalitik krak. Benzinkarıştırmakısmı Katalitik krak. bakiyesi Fırın Vakumdestilasyonu Termal krakbenzini TürbinYağı Lamba Petrolü Diesel Yağı Isıtma Yağı(Fuel Oil) Hafif GazPetrolü Ağır GazPetrolü Gaz Petrol Su Tuzlusu Fırın Fuel Oil Termal Kraklama Kok(Yüksekkül içerikli) Asfalt Şekil 2.9: Bir ham petrol rafinerisinin çalışma prensibi Bu sırada içindeki serbest asitleri gidermek için bir miktar amonyak eklenir. Su ve tuzundan ayrılan ham petrolün borulu ısıtıcıda 350 o C ye kadar ısıtılması gerekir. Bu ısıtma işlemi borulu ısıtıcılarda yapılır. Şekil 2.10 da bir borulu ısıtıcı görülmektedir. Putrel takviye Radyasyon böl. Çıkış Teshin yağı Ateş Kamarası Boru hüzmeleri Konveksiyon bölgesi Ham petrol girişi Baca gazları Şekil 2.10: Borulu ısıtıcı 29

34 Borulu ısıtıcıda girişte 5cm olan boru çapı çıkışta 12,5 cm ye yükselir. Bunun amacı çıkışa gelmeden hemen buhar hâline gelen ham petrolün akışını kolaylaştırmaktır. Belirli sıcaklığa kadar ısıtılmış olan ham petrol, fraksiyonlarına ancak destilasyon kolonlarında ayrılır. Fraksiyon kulesinde destilasyon işlemi sürekli olup, kesintisiz olarak devam eder Fraksiyon Ürünleri Petrolün rafinasyon ürünleri üç grupta toplanır. Bunlar aşağıda açıklanmıştır Hafif Fraksiyonlar Bu fraksiyonlar naftaları, rafine yağlarını, uçak benzinini, motor benzinini ve petrol çözücülerini içerir. Bunların içinde en önemlisi benzindir. Benzin hava karışımı gibi patlayıcı gaza bir kıvılcım ile ateş verildiği zaman ilk önce kıvılcıma yakın kısım ateş alır. Bu yanma sonunda diğer kısımların basıncı ve sıcaklığı artar. Basınç ve sıcaklık yükselmesi nedeni ile yanma yerinden çok uzakta bulunan karışımlar kendiliğinden tutuşur. Yanma anormal bir hâl alır. Böylece oluşan darbe dalgaları gidip silindir yüzüne, piston ve silindir kafasına çarparak vuruntu denilen istenmeyen olay oluşur. Vuruntunun nedeni basınç ve sıcaklığın kritik sınırı aşmasından ileri gelir. Vuruntu yakıtın cinsine bağlıdır. Bazı hidrokarbonlar (n- heptan ) vuruntuya çok yatkındır. Vuruntuya direnç gösterenler izo oktan türündedir. Yakacakların vuruntuya direncini gösteren ölçeğe oktan sayısı denir. Vuruntuyu önlemek yani oktan sayısını artırmak için genellikle kurşun tetra etil kullanılır. Benzin ve lamba petrolü arasında bulunan herhangi bir hafif yağ fraksiyonuna nafta denir. Naftalar, boya ve lak sanayinde kullanılır Orta Fraksiyonlar Bu fraksiyonlara gaz petrolü, dizel yağı, absorblama yağı ve istenilen kalitede benzin üretimi için kraklama ve reformlama işlemlerine tabi tutulan fraksiyonlar dâhildir Ağır Fraksiyonlar Bu fraksiyonlardan makine yağları çok çeşitli amaçlar için ağır yağlar, vakslar elde edilir. Rafinasyon ürünleri ayrıldıktan sonra kalan bakiye, asfalt, gres, vazelin ve petrol koku gibi maddeleri içerir. 30

35 Doğal ayrılma ürünleri Gaz DESTİLASYON ÜRÜNLERİ Hafif Orta Ağır fraksiyonlar fraksiyonlar fraksiyonlar Motor benzini Ağır teshin petrolü Benzin Solvent Dizel yağı Ağır mineral yağlar Ağır flatasyon yağları Bakiye Makine yağları Teshin yağları Lamba petrolü Gaz petrolü Petrol vaksları Vazelin Hafif teshin petrolü Makine yağları Yol bitümleri Asfaltlar Petrol koku Tablo 2.1:Fraksiyon sırasına göre petrolden alınan ve ticari önemi olan başlıca ürünler 31

36 UYGULAMA UYGULAMA FAALİYETİ FAALİYETİ Kullanılacak malzemeler: 1.Isıtıcı 2.Damıtma balonu 3.Toplama kabı(erlen) 4.Termometre İşlem Basamakları Isıtma düzeneğini kurunuz. 5.Hortum 6.Soğutucu 7.Aseton, metil alkol, su karışımı 8.Tutturucu(bunzen kıskacı) Öneriler Isıtma düzeneği olarak bek alevi olabileceği gibi resimdeki bir ısıtıcı da kullanılır. Isıtıcıyı deney masasının uygun bir yerine yerleştiriniz. Saflaştırılacak karışımı balon içerisine alınız. Damıtılacak karışımın hacmini mezür ile ölçtükten sonra düz boyunlu ve şilifli balonun içerisine aktarınız. Balonu ısıtıcıya yerleştiriniz. Kullanacağınız balonun hacmine dikkat ediniz. Kullandığınız balonun, sepet hacmine uygun olmasına özen gösteriniz. Damıtma balonunun içerisine kaynama taşı koyunuz. Damıtma balonunun içerisine kaynama taşlarını yavaşça koymalısınız. 32

37 Damıtma balonu ağız kısmına soğutucu takınız. Soğutucu başlığına önce uygun çapta delikli mantar geçirmelisiniz. Soğutucuyu damıtma balonuna bağlayınız. Kullanacağınız soğutucunun fraksiyonlu soğutucu olmasına dikkat ediniz. Kullanacağınız fraksiyonlu soğutucu ve damıtma balonunun şilifli olmasına dikkat ediniz. Soğutucuyu kıskaç ile destek çubuğuna bağlayınız. Destilasyon başlığını soğutucuya bağlayınız. Şilifli destilasyon başlığını soğutucunun üst kısmına dikkatli bir şekilde bağlayınız. Destilasyon başlığına düz soğutucuyu bağlayınız. Destilasyon başlığına düz soğutucuyu dikkatli bir şekilde bağlayarak destekle sabitleyiniz. 33

38 Destilasyon başlığına termometreyi bağlayınız. Destilasyon başlığına termometreyi bir adaptör ya da mantar aracılığı ile bağlayınız. Termometrenin cıva haznesinin, buhar geçiş kısmına denk gelmesine dikkat ediniz. Soğutucuya toplama başlığı takınız. Soğutucuya toplama başlığını dikkatlice takınız. Toplama başlığına, toplama kabını bağlayınız. Toplama başlığının ağzı şilifli olanını kullanınız. Toplama kabını, toplama başlığına bağladıktan sonra kıskaç yardımıyla destek çubuğuna sabitleyiniz. Soğutucu su giriş ve çıkışlarına hortumları bağlayınız. Soğutucunun su giriş ve çıkışlarına hortumları su sızdırmayacak şekilde bağlamaya dikkat ediniz. 34

39 Soğutucunun su giriş hortumunu çeşmeye bağlayınız. Su giriş hortumunun bağlantısı alttan yapılmalıdır su çıkışı hortumunun bağlantısı ise üstten yapılmalıdır. Bol veya dar hortumlar seçilmemelidir. Giriş ve çıkış uçlarına su sızdırmayan hortumlar seçmeye özen gösteriniz. Musluğu açarak soğutucuya su veriniz. Isıtıcıyı açarak damıtma balonundaki karışımı ısıtınız. Termometreden sıcaklık takibi yapınız. Soğutucuda yoğunlaşan sıvıyı toplama kabına alınız. Soğutucuya su verme sırasında musluk dikkatli bir şekilde yavaşça açılmalıdır. Isıtıcının sıcaklık ayarını birden yüksek sıcaklık değerinde açmayınız. Isıtılan karışımın sıcaklığını sürekli olarak kontrol ediniz. Sıcaklık artışı çok hızlı olmamalıdır. Bek alevinin sıcaklığını ayarlayarak da sıvının sıcaklık artışının kontrolünü yapabilirsiniz. Her iki dakikada bir termometredeki sıcaklık değişimini kaydetmeyi unutmayınız. Sıcaklığın sabit kaldığı değeri not etmeyi unutmayınız. Kaynama gerçekleşmeden soğutucudan gelen sıvı öncül olduğundan saf değildir. İstenilen sıvıya karışmaması için kaynama olayı başladığında toplama kabını değiştirmeyi unutmayınız. Damıtma balonunda kalan madde ile destilatı değerlendiriniz. Malzemeleri temizleyiniz. Sonuçları rapor ediniz. Damıtma işleminin tamamlanmasından sonra toplama kabındaki destilatı koyu renkli şişeye koymalısınız. Üzerine etiket yapıştırmalısınız. Tamamlanan damıtma işleminden sonra kullandığınız bütün malzemeleri iyice temizlemeyi unutmayınız. 35

40 ÖLÇME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME Aşağıdaki boşlukları doldurmalı soruları cevaplandırınız. Diğer sorularda ise uygun seçeneği işaretleyiniz. 1. Destillenecek madde, bol miktarda olduğunda ve makul bir sabit hız gerektiğinde. kullanılır. 2. Yakacakların vuruntuya direncini gösteren ölçeğe.. denir. 3. Sürekli destilasyon, oldukça yüksek kapasitedeki.. ve üretim tesislerinde yaygın kullanım alanına sahiptir. 4. Aşağıdakilerden hangisi hafif fraksiyon ürünü değildir? A) Motor benzini B) Dizel yağı C) Solvent D) Lamba petrolü 5. Bir kesikli destilasyonun uygulanabilmesi için; I. Maddenin bileşimi çok geniş aralıkta değişmeli II. Ayırma sıklıkla değişmeli III. Malzemeler az miktarda üretilmeli IV. Ana ürün çok fazla safsızlık içermeli Yargılarından hangisi veya hangileri doğrudur? A) I, II, III B) I, II C) II, IV D) Hepsi 6... düşük miktardaki, değeri yüksek kimyasalları birbirinden ayırmak için kullanılır. 7. Sürekli destilasyon kolonlarının tüm kısımlarında akış hızları ve bileşimler.. bağımsızdır. 8. Sürekli destilasyonu, kesikli destilasyondan ayırmak için; I. Maliyeti ucuzdur. II. Düşük miktardaki maddelerin destillenmesi için uygundur. II. Değeri yüksek kimyasallar ayrılabilir. IV. Bol miktarda madde destillenebilir. 36

41 Yargılarından hangisi veya hangileri doğrudur? A) I, III B) I, II, III C) I, IV D) I, III, IV DEĞERLENDİRME Yukarıdaki teste verdiğiniz cevapları, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Eksik konularınız varsa bu eksikliğin neden kaynaklandığını düşünerek arkadaşlarınızla tartışınız. Öğretmeninize danışarak tekrar bilgi konularına dönüp eksiklerinizi gideriniz. 37

42 PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aseton, metil alkol ve sudan oluşan bir karışımı ayrımsal destilasyon ile bileşenlerine ayırınız. İşlemlerden sonra aşağıdaki tablodaki davranışları doldurunuz. Cevabı Hayır olan soruları öğretmeninize danışınız. Aseton, metil alkol ve suyun kaynama noktaları (1atm basınçta) sırasıyla 56 ºC, 65 º C ve 100 º C dir. Kullanılacak malzemeler: 1.Isıtıcı 2.Damıtma balonu 3.Toplama kabı(erlen) 4.Termometre 5.Hortum 6.Soğutucu 7.Aseton, metil alkol, su karışımı 8.Tutturucu(bunzen kıskacı) Sıra Değerlendirme Ölçütleri Evet Hayır 1. Laboratuvar önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? 2. Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? 3. Düzeneği kurdunuz mu? 4. Damıtılacak sıvı karışımını balona koydunuz mu? 5. Hortumla musluk bağlantılarını kontrol ettiniz mi? 6. Isıtıcıyı çalıştırdınız mı? 7. Sıcaklık 56 0 C ye geldiğinde sıcaklık sabit kaldı mı? 8. Yoğunlaşan sıvıyı bir toplama kabında topladınız mı? 9. Diğer sıvılar için de benzer işlemleri uyguladınız mı? 10. Her sıvı için ayrı toplama kabı kullandınız mı? C ye ulaşınca damıtma işlemine son verdiniz mi? 12. Olaya ilişkin sıcaklık-zaman grafiğini çizdiniz mi? DEĞERLENDİRME Bu yeterlilik sırasında bilgi konularında veya uygulamada anlamadığınız veya beceri kazanamadığınız konuları tekrar ediniz. Konuları arkadaşlarınızla tartışınız. Kendinizi yeterli görüyorsanız modül değerlendirmeye geçiniz. Yetersiz olduğunuzu düşünüyorsanız öğretmeninize danışınız. 38

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 - S A M S U N DAMITMA (DİSTİLASYON) Distilasyon, bir sıvının ısıtılması ve buharlaştırılmasından oluşmaktadır ve buhar bir distilat ürünü oluşturmak için

Detaylı

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ 1 1 ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ TEORİK BİLGİ: Organik kimyada, bileşikleri tanımak için bazı fiziksel özelliklerin bilinmesi gerekir. Bu bilgiler o maddenin saflığı hakkında da bilgi verir.

Detaylı

Şekil 1. Normal damıtma düzeneği. 2-Muntazam bir kaynama sağlamak için cam balonun içine kaynama taşı atılmalıdır.

Şekil 1. Normal damıtma düzeneği. 2-Muntazam bir kaynama sağlamak için cam balonun içine kaynama taşı atılmalıdır. 1.Normal Damıtma Karışımı meydana getiren sıvıların kaynama noktaları arasındaki fark büyükse normal damıtma yapılır. Bu işlem yapılırken, normal bir balon ve onun damıtma başlığı kullanılır. Aşağıdaki

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler MADDEDEKİ DEĞİŞMELER: 1. Fiziksel Değişme (Olay): Maddenin dış yapısını (renk, tat, koku, saydamlık, iletkenlik, çözünürlük ) ilgilendiren özelliklerine fiziksel özellikler

Detaylı

4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ

4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ 4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ Bender tatlılaştırma ünitesinin amacı, Atmosferik Distilasyon ünitesinde elde edilen LSR Nafta da bulunan merkaptanları disülfürlere dönüştürmektir.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME SOĞUK SU HAZIRLAMA (CHİLLER) GRUBU MONTAJI ANKARA 2008 Milli Eğitim

Detaylı

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PVC ORTA KAYIT ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri.

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri. KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ I. Tanecik Büyüklüğünden Yararlanarak Yapılan Ayırma İşlemler: Büyüklükleri farklı maddelerin ayrılmasında kullanılan basit yöntemlerdir. 1. AYIKLAMA: Fındık patozdan

Detaylı

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir ISI VE SICAKLIK 1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir Sıcak bir bardak çay içine çay kaşığı bıraktığımızda bir süre sonra çay kaşığının sıcaklığı artar. Buna göre sıcak maddeler

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐMDE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ KONU: MADDE KONU ANLATIMLI ÇALIŞMA YAPRAĞI DEĞERLENDĐRME ÇALIŞMA YAPRAĞI ÇÖZÜMLÜ ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

SEZEN DEMİR MADDE DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR

SEZEN DEMİR MADDE DOĞADA KARIŞIK HALDE BULUNUR Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan her şey maddedir. Buna göre kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir. Çevremizde gördüğümüz, hava, su, toprak v.s gibi her şey maddedir. Maddeler

Detaylı

De Smet Tipi Ekstraktörler

De Smet Tipi Ekstraktörler De Smet Tipi Ekstraktörler Bant üzerinde 60-70 cm kalınlıktaki ezme ilerlerken, bantın alt kısmında daha önceki yıkamalardan biriken yarı miselanın püskürtülmesi suretiyle kademeli bir şekilde gerçekleştirilmektedir.

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 36.Sok. No:6A-B BALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG

MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG 3.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2017 YAKITLAR -YANMA Enerji birçok ülke için günümüzün en önemli sorunlarının başında gelmektedir. Özellikle ülkemiz

Detaylı

KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri

KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri Ayıklama Eleme Süzme Santrifüjleme 1) Ayıklama Tanecik şekilleri, renkleri veya boyutları farklı olan katı katı karışımları

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ FİZİKSEL DEĞİŞİMLER 3 ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir.

KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir. KARIŞIM: İki yada daha fazla maddenin istenilen oranda, fiziksel olarak bir araya getirilmesi sonucu oluşturduğu maddeler topluluğuna denir. KARIŞIMLARIN ÖZELLİKLERİ: 1.Yapılarında iki yada daha fazla

Detaylı

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140 FUEL OİL Yoğunluk 100 TS EN ISO 12185 TS 1013 EN ISO 3675 Viskozite (Akmazlık) 100ºC 110 TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Toplam Tortu 140 TS ISO 10307-1 TS ISO 10307-2 Akma Noktası 220 TS 1233 ISO 3016 ASTM

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİPROJESİ)

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİPROJESİ) T.C MİLLİEĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİPROJESİ) SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ KOMPRESÖRLE BOYAMA ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığıtarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler.

ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler. LALE GÜNDOĞDU ELEKTRİKLENME YOLUYLA AYIRMA Saç, pul biber gibi bazı maddeler elektrik yüküyle yüklenmiş maddeler tarafından çekilirler. DENEYİN YAPILIŞI Şekildeki gibi bir kaba, kuru yemek tuzu ve kuru

Detaylı

Isı Cisimleri Hareket Ettirir

Isı Cisimleri Hareket Ettirir Isı Cisimleri Hareket Ettirir Yakıtların oksijenle birleşerek yanması sonucunda oluşan ısı enerjisi harekete dönüşebilir. Yediğimiz besinler enerji verir. Besinlerden sağladığımız bu enerji ısı enerjisidir.

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ TEMEL MESLEKİ HESAPLAMA ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) nın Adres : Barbaros Mahallesi, Petrol Caddesi - Körfez 41780 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel Faks E-Posta Website : 0 262 316 30 30 : 0 262 316 37 24 : izmit.info@tupras.com.tr

Detaylı

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için

REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION. REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için 1 REDA LOW TEMP. EVAPORATOR FOR WHEY CONCENTRATION REDA EVAPORATOR Düşük ısıda Peynir Altı Suyu Konsantrasyonu için Mod.CS5000-3E Peyniraltısuyu Konsantrasyonu için REDA Evaporatör ( 5.000l/h su uçurma

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU B. HACIBEKİROĞLU, Y. GÖKÇE, S. ERTUNÇ, B. AKAY Ankara Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

ENERJİ YÖNETİMİ VE POLİTİKALARI

ENERJİ YÖNETİMİ VE POLİTİKALARI ENERJİ YÖNETİMİ VE POLİTİKALARI KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÖĞRENCİNİN ADI:KUBİLAY SOY ADI:KOÇ NUMARASI:15360038 KAZANLAR Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı

Detaylı

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ Arş. Gör. Emre MANDEV 1. Giriş Pek çok uygulama alanında sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama ısı transferi gerçekleştiğinde kaynama ve yoğuşma olayları gözlemlenir. Örneğin,

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ MANTO - KABAN KALIBI II ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

HAM PETROL ANALİZLERİ

HAM PETROL ANALİZLERİ HAM PETROL ANALİZLERİ Servis Numarası FİZİKSEL ve KİMYASAL ANALİZLER Ücret (TL) Petrol Analizleri (PT) PT 01 01 00 Yoğunluk,(ASTM D 4052,TS EN ISO12185) 30 PT 01 02 00 API gravitesi, 60 of da (ASTM D 4052)

Detaylı

KARIŞIMLAR. Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir.

KARIŞIMLAR. Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir. KARIŞIMLAR Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen mad-delere karışım denir. 1-HETEROJEN KARIŞIMLAR (ADİ KARIŞIMLAR) Karışımı oluşturan maddeler karışımın her

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ Başak BARUTÇU, Nüket YAPII, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: zozcelik@bornova.ege.edu.tr

Detaylı

NUMUNE ALMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR

NUMUNE ALMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR Kimyasal Su Numunesi Alınması NUMUNE ALMA İŞLEMİ NASIL YAPILIR Kimyasal analizler, nitelik ve miktar olarak insan sağlığını bozabilen, suyu içilmez bir hale getiren veya kirlenmenin ikinci derecede etkilerini

Detaylı

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel

Detaylı

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması

İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Sakarya 2010 İçten yanmalı motorlarda temel kavramlarının açıklanması Benzinli ve dizel motorların çalışma prensiplerinin anlatılması Temel Kavramlar Basınç; Birim yüzeye etki eden kuvvettir. Birimi :bar,atm,kg/cm2

Detaylı

4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR?

4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR? 4. SINIF KİMYA KONU ANLATIMI MADDE NEDİR? Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Buna göre kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir. Çevremizde gördüğümüz, hava, su, toprak

Detaylı

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir.

Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. Madde Tanımı Kütlesi,hacmi,eylemsizliği olan,tanecikli yapıdaki her şeye madde denir. Yer yüzünde gözümüzle görebildiğimiz her şey maddedir. MADDENİN MADDENİN HALLERİ HALLERİ maddenin haller i MADDENİN

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ ELBİSE KALIBI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme materyalidir. Makine Halıcılığı ile ilgili eğitim alan

Detaylı

FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI

FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI FLAMCOVENT MİKRO KABARCIK YÖNTEMLİ HAVA AYIRICILARI Isıtma ve soğutma sistemlerinden havanın tamamen atılması içindir. En küçük hava kabarcıklarını gidermekle kalmaz aynı zamanda suda erimiş durumdaki

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

T.C MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) DENİZ ARAÇLARI YAPIMI FAUNDEYŞIN ÖN İMALATI ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ FİNİSAJ ÖNCESİ MEKANİKSEL İŞLEMLER 4 ANKARA, 2009 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.)

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (24.10.2013) Derslik B301 1 BİLİMSEL YÖNTEM ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Problem Tespiti

Detaylı

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler.

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler. SAF MADDE: Aynı cins atom ya da moleküllerden oluşmuş maddelere, saf medde ÖR. Elementler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı cins atomlardan oluşmuşlardır. Bileşikler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı

Detaylı

4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ. (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) TARİHÇE

4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ. (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) TARİHÇE 4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) Petrol endüstrisi, ticari ilk sondaj kuyusunun 1859 da açılması ve iki yıl sonra da petrolden gazyağı elde edilmesiyle başlar. Petrol

Detaylı

TOPRAK KAYNAKLI ISI POMPALARI. Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR)

TOPRAK KAYNAKLI ISI POMPALARI. Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR) TOPRAK KAYNAKLI ISI POMPALARI Prof. Dr. İlhami Horuz Gazi Üniversitesi TEMİZ ENERJİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (TEMENAR) 1. Hava 2. Su (deniz, göl, nehir, dere, yeraltı suyu-jeotermal enerji) 3. Toprak

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KOMPOZİT ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ Farklı malzemelerden yapılmış, elle birbirinden ayrılması mümkün olmayan ambalajlara, kompozit ambalaj adı

Detaylı

BİLGİSAYAR KONTROLLÜ DİSTİLASYON KOLONU EĞİTİM SETİ

BİLGİSAYAR KONTROLLÜ DİSTİLASYON KOLONU EĞİTİM SETİ BİLGİSAYAR KONTROLLÜ DİSTİLASYON KOLONU EĞİTİM SETİ 1 Giriş Bu eğitim seti kimya mühendisliği uygulamalarından olan Sürekli ve kesikli distilasyon işlemlerinin öğrencilere uygulamalı olarak öğretilmesi

Detaylı

4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi

4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi 4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi KİMYA Maddeyi tanıyalım; Maddenin özellikleri Maddenin halleri Maddenin ölçülebilir özellikleri Maddenin değişimi Isı ve sıcaklık Saf madde ve karışımlar Su ve şeker saf

Detaylı

Maddelerin Sınıflandırılması. Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU

Maddelerin Sınıflandırılması. Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU Maddelerin Sınıflandırılması Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU Maddelerin Sınıflandırılması Madde Evet Saf Madde Sabit bir bileşimi varmı. Kimyasal formülle belirtilemiliyor mu? Hayır Karışım Element Bileşik

Detaylı

60 C. Şekil 5.2: Kütlesi aym, sıcaklıkları farklı aym maddeler arasındaki ısı alışverişi

60 C. Şekil 5.2: Kütlesi aym, sıcaklıkları farklı aym maddeler arasındaki ısı alışverişi 5.2 ISI ALIŞ VERİŞİ VE SICAKLIK DEĞİŞİMİ Isı, sıcaklıkları farklı iki maddenin birbirine teması sonucunda, sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olatı maddeye aktarılan enerjidir. Isı aktanm olayında,

Detaylı

Ek kılavuz. Su Soğutma - MINITRAC 31. MINITRAC 31 radyometrik sensörleri için aktif su soğutma sistemi. Document ID: 48522

Ek kılavuz. Su Soğutma - MINITRAC 31. MINITRAC 31 radyometrik sensörleri için aktif su soğutma sistemi. Document ID: 48522 Ek kılavuz Su Soğutma - MINITRAC 31 MINITRAC 31 radyometrik sensörleri için aktif su soğutma sistemi Document ID: 48522 İçindekiler İçindekiler 1 Ürün tanımı 1.1 Yapısı... 3 2 Montaj 3 3.1 Yedek parçalar...

Detaylı

KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI

KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI Birden fazla maddenin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde istenilen oranda bir araya getirilmesiyle oluşan madde topluluğuna karışım denir. KARIŞIMLARIN AYRIŞTIRILMASI

Detaylı

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI YAĞMURUN OLUŞUMU VE SUYUN UĞRADIĞI DEĞİŞİKLİKLER GÜNEŞ ENERJİSİ VE YERYÜZÜNE ETKİSİ ISI VE SICAKLIK KAVRAMLARI ISINMAK İÇİN KULLANILAN YAKITLAR ISININ MADDE ÜERİNDEKİ ETKİSİ

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ LENTO, RÖGAR VE DRENAJ ÇİZİMİ ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 4. Ders

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 4. Ders EVDE BİYOTEKNOLOJİ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 4. Ders Laboratuar Malzemeleri ve Evde Kullanılabilecek Alternatifleri Beher Katı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ FİZİKSEL DEĞİŞİMLER-3

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ FİZİKSEL DEĞİŞİMLER-3 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ FİZİKSEL DEĞİŞİMLER-3 Ankara, 2014 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul / kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j ISI VE SICAKLIK ISI Isı ve sıcaklık farklı şeylerdir. Bir maddeyi oluşturan bütün taneciklerin sahip olduğu kinetik enerjilerin toplamına ISI denir. Isı bir enerji türüdür. Isı birimleri joule ( j ) ve

Detaylı

KİMYASAL MADDE DEPOLAMA TALİMATI

KİMYASAL MADDE DEPOLAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Tesis Yönetimi ve Güvenliği Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/6 1. AMAÇ

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ SAÇLARIN KENARLARINI BÜKME ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.TEORİK OTTO ÇEVRİMİ Gerçek motor çalışmasında yanma işlemi motor silindirinde gerçekleşir. Yanma sonu açığa çıkan

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

GEMİ SİSTEMİ VE DEVRELERİ. Prof.Dr.Adnan Parlak

GEMİ SİSTEMİ VE DEVRELERİ. Prof.Dr.Adnan Parlak GEMİ SİSTEMİ VE DEVRELERİ Prof.Dr.Adnan Parlak GEMİ SİSTEMİ VE DEVRELERİ Tatlı Su Devresi (F/W) Deniz Suyu Devresi(S/W) Yağlama Yağı Devresi (L/O) Yakıt Devresi (F/O ve D/O) Balast-Yangın Devresi Hidrofor

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Ertem Petrol Ayırıcılar Dahili Depolama Tanklı Petrol Ayırıcılar

Ertem Petrol Ayırıcılar Dahili Depolama Tanklı Petrol Ayırıcılar MONTAJ, ÇALIŞTIRMA VE BAKIM TALİMATLARI Ertem Ayırıcılar Dahili Depolama Tanklı Ayırıcılar Don tehlikesi bulunmayan alanlara montaj için Ürün Kodları E8005 Serisi 1 ERTEM PETROL AYIRICILARI NASIL ÇALIŞIR?

Detaylı

MADDE ve ÖZELLİKLERİ

MADDE ve ÖZELLİKLERİ MADDE ve ÖZELLİKLERİ 1 1. Aşağıdaki birimleri arasındaki birim çevirmelerini yapınız. 200 mg =.. cg ; 200 mg =... dg ; 200 mg =...... g 0,4 g =.. kg ; 5 kg =... g ; 5 kg =...... mg t =...... kg ; 8 t =......

Detaylı

1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür

1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür 1) Isı Alır Genleşir, Isı Verir Büzülür Bir bardak suyun içine buz parçaları koyduğumuzda suyun sıcaklığının azaldığını gözlemleriz. Sonuç olarak ısının maddeler üzerindeki en belirgin etkisi sıcaklık

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI RAYLI SİSTEMLER SİNYALİZASYON SİSTEMLERİNDEKİ ENERJİ KAYNAKLARI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI RAYLI SİSTEMLER SİNYALİZASYON SİSTEMLERİNDEKİ ENERJİ KAYNAKLARI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI RAYLI SİSTEMLER SİNYALİZASYON SİSTEMLERİNDEKİ ENERJİ KAYNAKLARI Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ

BASINÇLI KAPLARDA ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ 1 Basınçlı kaplarda temel prensip olarak hidrostatik test yapılması esastır. Bu testler, standartlarda aksi belirtilmediği sürece işletme basıncının 1,5 katı ile ve bir yılı aşmayan sürelerle yapılır.

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ DAVUL DERİSİ NAZARLIK 215ESB527 ANKARA, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI

BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI 3.1 ALÇAK TARAFTAN ŞAMANDIRALI SİSTEMLER Alçak taraftan şamandıralı soğutucu akışkan kontrol sistemleri eski soğutma tesislerinde oldukça yaygındı. Bu sistemlere Sıvı

Detaylı

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE )

METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) METAL ANALİZ YÖNTEMİ (ALEVLİ ATOMİK ABSORPSİYON SPEKTROMETRE CİHAZI İLE ) YÖNTEM YÖNTEMĐN ESASI VE PRENSĐBĐ Atomik absorpsiyon spektrometresi cihazında numune alevin içerisine püskürtülür ve atomize edilir.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ ANALİZ SONUÇLARINI DEĞERLENDİRME 524KI0174

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ ANALİZ SONUÇLARINI DEĞERLENDİRME 524KI0174 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ ANALİZ SONUÇLARINI DEĞERLENDİRME 524KI0174 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

MUTFAKLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. İbrahim KOLANCI Enerji Yöneticisi

MUTFAKLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. İbrahim KOLANCI Enerji Yöneticisi BİNALARDA ELEKTRİK TÜKETİMİ 35 30 25 20 15 10 5 0 YÜZDE % STANDBY KURUTUCULAR ISITICILAR TELEVİZYON AYDINLATMA BULAŞIK MAKİNASI ÇAMAŞIR MAKİNASI KLİMA BUZDOLABI DİĞER Soğutucu ve Dondurucular Bir soğutucu

Detaylı

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Psikometrik diyagram Psikometrik diyagram İklimlendirme: Duyulur ısıtma (ω=sabit) Bu sistemlerde hava sıcak bir akışkanın bulunduğu boruların veya direnç tellerinin üzerinden

Detaylı

KONTROL PANELİ. Kontrol panelinden kontrol menüsüne giriniz

KONTROL PANELİ. Kontrol panelinden kontrol menüsüne giriniz DENEY FÖYLERİ Yeni Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18A BALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com BALIKESİR-2014 KONTROL PANELİ Kontrol panelinden

Detaylı

2017 ANALİZ ÜCRETLERİ

2017 ANALİZ ÜCRETLERİ BENZİN (TS EN 228) Yoğunluk TS EN ISO 12185 50 Görünüş İç Metot (TY-AY-046) Mevcut Gom TS EN ISO 6246 Oksidasyon Kararlılığı TS 2646 EN ISO 7536 Damıtma TS EN ISO 3405 Buhar Basıncı TS EN 13016-1 Buhar

Detaylı

EDUCATIONAL MATERIALS

EDUCATIONAL MATERIALS PROBLEM SET 1. (2.1) Mükemmel karıştırılmış, sabit hacimli tank, aynı sıvıyı içeren iki giriş akımına sahiptir. Her akımın sıcaklığı ve akış hızı zamanla değişebilir. a) Geçiş işlemini ifade eden dinamik

Detaylı

GÜNLÜK HAYYATTA KULLADIĞIM MADDELERĐN YOĞUNLUKLARINI NASIL BELĐRLERĐZ VE SAFLIKLARI HAKKINDA NASIL YORUM YAPABĐLĐRĐZ

GÜNLÜK HAYYATTA KULLADIĞIM MADDELERĐN YOĞUNLUKLARINI NASIL BELĐRLERĐZ VE SAFLIKLARI HAKKINDA NASIL YORUM YAPABĐLĐRĐZ GÜNLÜK HAYYATTA KULLADIĞIM MADDELERĐN YOĞUNLUKLARINI NASIL BELĐRLERĐZ VE SAFLIKLARI HAKKINDA NASIL YORUM YAPABĐLĐRĐZ ANNEMĐN YÜZÜĞÜ SAF ALTIN MI? BENZĐNĐMDE SU VAR MI? ZEYTĐNYAĞIM SAF MI? BALONUM NEDEN

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

c harfi ile gösterilir. Birimi J/g C dir. 1 g suyun sıcaklığını 1 C arttırmak için 4,18J ısı vermek gerekir

c harfi ile gösterilir. Birimi J/g C dir. 1 g suyun sıcaklığını 1 C arttırmak için 4,18J ısı vermek gerekir Saf bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 C değiştirmek için alınması gereken ya da verilmesi gereken ısı miktarına ÖZ ISI denir. Öz ısı saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Birimi J/g C dir.

Detaylı