BOTAŞ. Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU. Bilkent - ANKARA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BOTAŞ. Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU. Bilkent - ANKARA"

Transkript

1 BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. SEKTÖR RAPORU 2013 Bilkent - ANKARA

2 İçindekiler 1. Giriş Dünyada Sektörün Görünümü Enerji Talebi Enerji Rezervleri Enerji Üretimi Enerji Tüketimi Enerji Fiyatları ve Ticareti Türkiye de Sektörün Görünümü Enerji Talebi Enerji Rezervleri Enerji Üretimi Enerji Tüketimi, Ticareti ve Maliyeti Piyasada Beklenen Gelişmeler BOTAŞ ın Sektör İçindeki Yeri Ham Petrol Faaliyetleri Doğal Gaz Faaliyetleri İthalat Satış İletim Depolama Uluslararası Projeler Şirketlerimiz ve İştiraklerimiz BOTAŞ ın Yerli ve Uluslararası Rakipleriyle veya Benzer Faaliyet Gösteren Kuruluşlarla Karşılaştırılması BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 1

3 Tablolar Listesi Tablo 1. Dünya Birincil Enerji Talebi (milyon ton petrol eşdeğeri - mtpe)... 5 Tablo 2. Bölgelere Göre Dünya Birincil Enerji Talebi (milyon ton petrol eşdeğeri)... 5 Tablo Yılı İtibarıyla Dünya Üzerindeki Petrol ve Doğal Gaz Rezervlerinin Bölgesel Dağılımı... 6 Tablo 4. Dünya Petrol Üretiminin Bölgesel Dağılımı (milyon varil/gün)... 7 Tablo 5. Dünya Doğal Gaz Üretiminin Bölgesel Dağılımı (milyar m 3 )... 8 Tablo 6. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Rezerv Miktarları Tablo 7. Ham Petrol Boru Hatlarımız Grafikler Listesi Grafik Yıllarındaki Dünya Doğal Gaz, Petrol ve Kömür Tüketim Miktarı... 9 Grafik 2. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Talebi Grafik Yılı Birincil Enerji Tüketiminin Sektörlere Göre Dağılımı Grafik 4. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Üretimi Grafik 5. Doğal Gaz İthalatının Yıllık Gelişimi (milyar m 3 ) Grafik 6. Türkiye nin 2012 Yılı Doğal Gaz Tüketiminin Sektörel Dağılımı Grafik 7. Yıllar İtibarıyla Toplam Enerji İthalat Maliyeti Grafik 8. Yıllar İtibarıyla Ham Petrol Taşıma Miktarları (Bin Varil) Grafik 9. Yıllar İtibarıyla Doğal Gaz İthalat Miktarları (Milyon Sm 3 ) Grafik 10. Yıllar İtibarıyla Sektörel Bazda Yurt İçi Doğal Gaz Satış Miktarları (Milyon Sm 3 ) Grafik Yılları Müşteri Durumu Grafik 12. Yıllar İtibarıyla Doğal Gaz İletim Hattı Uzunlukları BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 2

4 1. Giriş Enerji, günümüz dünyasında ülkelerin ekonomik, siyasi ve sosyal gelişimini etkileyen ana unsurlardan birisi haline gelmiştir. Her ülkenin enerjiye ucuz ve kesintisiz bir biçimde ulaşmak için yarıştığı çağımızda, dünyanın önde gelen enerji hammadde tedarikçileri ile büyük tüketicileri arasında doğal bir coğrafi köprü ve enerji koridoru oluşturan Ülkemizin, küresel enerji jeopolitiğinde ve Avrupa nın doğal gaz arz güvenliğinde önemi büyüktür. Bu çerçevede Kuruluşumuz, Türkiye nin enerji arz güvenliğinin sağlanması ve uluslararası enerji arenasında etkin ve rekabetçi bir rol üstlenmesi açısından stratejik bir oyuncu olarak görev yapmaktadır. Kuruluşumuz, boru hatları ile petrol ve doğal gaz taşımacılığı, doğal gaz ithalatı-ihracatı, pazarlama-satışı ve depolanması, boru hatları etüdü, mühendislik ve yapım işleri gibi faaliyetleri sürdürmektedir. Kuruluşumuzun faaliyetleri kapsamında, gerek kendi faaliyetleri bağlamında gerekse ulusal ve uluslararası kaynaklardan derlenen veriler ışığında oluşturulan bu raporun ilk bölümünde dünyada enerji sektöründe 2013 yılına ait veriler incelenmiştir. Sonraki bölümde Türkiye de sektörün görünümü ele alınmış, hemen akabinde ise Kuruluşumuzun faaliyetleri ve sektör içindeki yeri incelenmiştir. Son bölüm olarak, Kuruluşumuzun benzer faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla kıyaslamasına yer verilmiştir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 3

5 2. Dünyada Sektörün Görünümü 2.1. Enerji Talebi Enerji talebindeki ve yakıt çeşidi seçimindeki kısa dönemli değişimler genellikle ekonomik durum, enerji fiyatları ve hava koşullarından kaynaklanmaktadır. Uzun dönemli değişimler ise ülkelerin enerji ile ilgili sorunların çözüm sürecine dahil olurken gösterdikleri tavrın yanısıra, artan gelir ve nüfusun enerji ihtiyacını yukarı çekmesi, enerji piyasasının dinamiklerinin gelişmekte olan ülkelere bağlı olarak değişmeye başlaması, dünyanın enerji ihtiyacının çoğunun fosil yakıtlardan karşılanması ve fosil yakıt kaynak rezervlerinin yeterli olması, dünyanın fakir bölgelerinin enerjiye ulaşımının sağlanmasının hala gerçekleşmesi güç bir hedef olması gibi enerji talebine ilişkin yapılan tüm senaryolarda ortak olan temel enerji eğilimlerine de bağlıdır yılında 7 milyar olan dünya nüfusunun, 2035 yılında 8,7 milyara ulaşacağı, söz konusu artışın büyük bir bölümünün Güneydoğu Asya, Hindistan ve Afrika bölgesinde gerçekleşeceği ve 2025 yılından sonra Hindistan nüfusunun Çin nüfusunu geçeceği öngörülmektedir yılına kadar global ekonomide yıllık ortalama %3,6 lık reel büyüme varsayımı ve nüfusta beklenen yaklaşık 1,7 milyarlık artış, enerji tasarrufu için yeni politikalar ve projeler gerçekleştirilse bile artan enerji talebini karşılamak için gelecekte daha çok enerji kaynağını gerekli kılmaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı nca (UEA), dünya birincil enerji talebinin belirlenmesine ilişkin olarak üzerinde çalışılan üç farklı senaryodan Yeni Politikalar Senaryosunda mevcut politika taahhütlerinin ve yakın geçmişte açıklanmış taahhütlerin ve planların gerçekleştirileceği, Mevcut Politikalar Senaryosunda 2013 ortasına kadar hayata geçirilenler dışında hiçbir yeni politikanın geliştirilmeyeceği, 450 Senaryosunda ise uzun dönemli global sıcaklık artışını %50 ihtimalle 2 C ile kısıtlamak için gerekli olan sert politikaların geliştirileceği ve gerçekleştirileceği varsayılmaktadır. Bu çerçevede, 2010 ilâ 2035 yılları arasında dünya enerji talebinin Yeni Politikalar Senaryosu na yılda yaklaşık %1,2 Mevcut Senaryolar Senaryosu na göre %1,5 ve 450 Senaryosu na göre %0,6 artış göstereceği tahmin edilmektedir. Yakıt türleri itibarıyla ise Tablo-1 de de görüldüğü üzere 2011 yılında dünya birincil enerji talebinin %82 si petrol, doğal gaz ve kömürden karşılanmış olup, tüm senaryolara göre 2035 yılında baskın enerji kaynağı yine fosil yakıtlar olacaktır. Ana senaryo olan Yeni Politikalar Senaryosu na göre 2035 yılına kadar olan dönemde petrol talebi %13, kömür talebi %17 artarken, doğal gaz talebi önemli bir artış göstererek %48 oranında artmaktadır. Fosil yakıtlardaki talep artışına rağmen, yenilenebilir enerji kaynakları için talep artış hızı fosil yakıtların talep artış hızına göre daha yüksek olup, özellikle küresel elektrik üretimindeki net artışın yaklaşık yarısı yenilenebilir kaynaklardan gelmektedir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 4

6 Tablo 1. Dünya Birincil Enerji Talebi (milyon ton petrol eşdeğeri - mtpe) Yeni Politikalar Mevcut Politikalar Senaryosu Senaryosu 450 Senaryo Toplam Kömür Petrol Doğal Gaz Nükleer Hidro Biyoenerji * Diğer Yenilebilir TBET içindeki fosil yakıt payı %81 %82 %80 %76 %81 %80 %78 %64 TBET içindeki OECD-dışı payı ** %46 %57 %61 %66 %61 %66 %60 %64 * Geleneksel ve modern biyokütle kullanımlarını içerir. ** Uluslararası bunkerları içermez. TBET: Toplam birincil enerji talebi Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı, WEO 2013 Enerji talebindeki ve yakıt çeşidi seçimindeki uzun dönemli değişimlerde etkili olan diğer bir husus ise enerji piyasası dinamiklerinin gelişmekte olan ülkelere bağlı olarak değişim göstermesidir. Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) verilerine göre birincil enerji talebindeki OECD-dışı ülkelerin payı 1990 yılında %46 iken, 2011 yılında %57 ye ulaşmıştır ve bu artışın devam ederek 2035 yılında %66 olması beklenmektedir. Tablo 2. Bölgelere Göre Dünya Birincil Enerji Talebi (milyon ton petrol eşdeğeri) * OECD %0,1 Amerika %0,3 ABD %0,1 Avrupa %0,2 Asya Okyanusya %0,2 Japonya %0,2 OECD-dışı %1,8 Doğu Avrupa / Avrasya %0,7 Rusya %0,7 Asya %2,1 Çin %1,6 Hindistan %3,0 Güneydoğu Asya %2,5 Orta Doğu %2,1 Afrika %1,6 Latin Amerika %2,0 Brezilya %2,5 Dünya ** %1,2 Avrupa Birliği %0,3 * Yıllık bileşik ortalama büyüme oranı ** Dünya değeri uluslararası deniz ve hava bunker larını içermektedir. Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı, WEO 2013 BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 5

7 2.2. Enerji Rezervleri Birçok açıdan oldukça önemli birincil enerji kaynağı olan doğal gaz ve petrol rezervlerinin dünya üzerindeki bölgesel dağılımı aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tablo Yılı İtibarıyla Dünya Üzerindeki Petrol ve Doğal Gaz Rezervlerinin Bölgesel Dağılımı Petrol Rezervleri Doğal Gaz Rezervleri Milyar Varil Toplamdaki Toplamdaki Trilyon m³ Payı Payı Kuzey Amerika 220,2 %13,2 10,8 %5,8 ABD 35,0 %2,1 8,5 %4,5 Kanada 173,9 %10,4 2,0 %1,1 Meksika 11,4 %0,7 0,4 %0,2 Orta ve Güney Amerika 328,4 %19,7 7,6 %4,1 Venezuela 297,6 %17,8 5,6 %3,0 Diğer ülkeler 30,8 %1,8 2,0 %1,1 Avrupa ve Avrasya 140,8 %8,4 58,4 %31,2 Rusya 87,2 %5,2 32,9 %17,6 Türkmenistan 0,6 %0,0 17,5 %9,3 Diğer ülkeler 53,0 %3,2 8,0 %4,3 Orta Doğu 807,7 %48,4 80,5 %43,0 İran 157,0 %9,4 33,6 %18,0 Irak 150,0 %9,0 3,6 %1,9 Katar 23,9 %1,4 25,1 %13,4 Suudi Arabistan 265,9 %15,9 8,2 %4,4 Diğer ülkeler 210,9 %12,6 10,0 %5,3 Afrika 130,3 %7,8 14,5 %7,7 Asya Pasifik 41,5 %2,5 15,5 %8,2 Avustralya 3,9 %0,2 3,8 %2,0 Çin 17,3 %1,0 3,1 %1,7 Diğer ülkeler 20,3 %1,2 9 %4,6 Dünya 1.668,9 %100,0 187,3 %100,0 Kaynak: BP Statistical Review of World Energy 2013 Doğal gaz rezervlerinin dünya üzerindeki bölgesel dağılımına bakıldığında, toplam 187,3 trilyon m 3 olan dünya doğal gaz rezervlerinin %43 ünün Orta Doğu bölgesinde %31,2 sinin ise Avrupa ve Avrasya bölgesinde bulunduğu ve ülkeler bazında ele alındığında %18 ile İran ın dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerine sahip olduğu, bu ülkeyi %17,6 ile Rusya Federasyonu, %13,4 ile Katar ve %9,3 ile Türkmenistan ın takip ettiği görülmektedir. Ham petrol rezervlerinin dünya üzerindeki bölgesel dağılımına bakıldığında ise; dünya ham petrol rezerv toplamının 2012 yılı itibarıyla yaklaşık milyon varil olduğu, bu rezervlerin %48,4 ünün Orta Doğu, %19,7 sinin Güney ve Orta Amerika, %13,2 sinin Kuzey BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 6

8 Amerika, %8,4 ünün Avrupa ve Avrasya, %7,8 inin Afrika, ve %2,5 inin Asya Pasifik bölgesinde bulunduğu; Orta ve Güney Amerika bölgesinde %17,8 pay ile Venezuela; Orta Doğu bölgesinde %15,9, %9,4 ve %9 pay ile sırasıyla Suudi Arabistan, İran ve Irak; Kuzey Amerika bölgesinde %10,4 pay ile Kanada nın dünyanın en büyük ispatlanmış ham petrol rezervlerine sahip ülkeler olduğu görülmektedir yılındaki üretim hızları ile devam edildiği varsayımı ile 53 yıllık petrol ve 56 yıllık doğal gaz rezervi bulunmaktadır Enerji Üretimi Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre toplam petrol üretiminin 2012 yılında 87 milyon varil/gün iken, 2035 yılında 98 milyon varil/gün e çıkması tahmin edilmekte olup; bu süre zarfında ham petrol üretiminin 4 milyon varil/gün azalarak, toplam petrol üretimindeki payının %80 lerden %67 ye düşmesi beklenmektedir. Konvansiyonel olmayan petrol üretiminin ise 3 katına çıkarak 2035 yılında 15 milyon varil/gün e ulaşması beklenmektedir. Tablo 4. Dünya Petrol Üretiminin Bölgesel Dağılımı (milyon varil/gün) Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı, WEO OECD 19,0 19,0 23,2 23,1 22,8 22,4 Amerika 13,9 14,6 19,3 19,8 19,9 19,6 Avrupa 4,3 3,8 3,1 2,6 2,2 2,0 Asya Okyanusya 0,7 0,6 0,7 0,7 0,7 0,7 OECD-dışı 46,7 65,7 69,6 71,8 73,7 75,7 Doğu Avrupa /Avrasya 11,7 13,7 13,7 13,7 13,9 14,2 Asya 6,0 7,7 7,7 7,4 6,8 6,0 Orta Doğu 17,7 27,6 28,6 30,3 32,0 34,4 Afrika 6,7 9,2 10,2 10,0 9,8 10,1 Latin America 4,5 7,5 9,4 10,5 11,0 11,0 Dünya Toplam 65,8 84,7 92,8 95,0 96,5 98,1 Konvansiyonel olmayan gaz, LNG ve değişen sözleşme yapıları ile yeni aktörlerin ortaya çıkması ve artan arz ve talep çeşitliliğinin etkisi ile dünya doğal gaz üretiminin, 2035 yılına kadar %47 artarak 5 trilyon m 3 e çıkması beklenmektedir. Rusya nın gaz üretiminin 2035 yılına kadar 135 milyar m 3 artması ve üretilen doğal gaz miktarındaki artışın çoğunun Asya daki talebi karşılamak için yapılması beklenmektedir. Türkmenistan üretiminin iki katına çıkması ve bu ülkenin Çin e doğal gaz ihracatının Orta Asya-Çin Boru Hattı nın kapasitesinin artması ile artması tahmin edilmektedir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 7

9 Tablo 5. Dünya Doğal Gaz Üretiminin Bölgesel Dağılımı (milyar m 3 ) Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı, WEO OECD Amerika Avrupa Asya Okyanusya OECD-dışı Doğu Avrupa /Avrasya Asya Orta Doğu Afrika Latin America Dünya Toplam Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, kömür üretiminin 2011 yılında milyon ton kömür eşdeğeri iken, 2035 yılında milyon ton kömür eşdeğerine ulaşacağı tahmin edilmektedir. Üretimin çoğu mevcut durumda olduğu gibi OECD-dışı ülkelerce yapılmakta, hatta bu ülkelerin üretimdeki payı %75 ten %79 a çıkmaktadır Enerji Tüketimi Uluslararası Enerji Ajansı ve BP verilerine göre dünya genelinde petrol tüketiminde görülen artış diğer enerji kaynaklarına nazaran son 3 senede olduğu gibi zayıf kalmıştır. BP verilerine göre OECD ülkelerinde petrol tüketimi % 1,3 düşmüştür. OECD üyesi olmayan ülkelerdeki petrol tüketimi % 3,3 oranında artış göstermiştir. Petrol tüketiminde en çok artış gösteren ülkeler % 5 ile Çin ve % 6,3 ile Japonya olmuştur. Petrol tüketimindeki artış, Orta Doğu ve Afrika gibi üretici bölgelerdeki bölgesel sorunlar nedeni ile ortalamanın altında gerçekleşmiştir. Aynı verilerde dünya doğal gaz tüketimi ise 2013 yılında geçmiş yıllardaki ortalama büyümenin (%2,7) biraz altında kalarak %2,2 artış göstermiştir. Büyümenin büyük bir bölümü, %4,1 ile en büyük büyümeyi gösteren A.B.D. tarafından desteklenmiş, Güney ve Orta Amerika ile Afrika kıtalarında da büyüme ortalamanın üstünde gerçekleşmiştir. Çin ve Japonya da sırasıyla %9,9 ve % 10,3 lük tüketim artışlarıyla dikkat çekmektedir. AB ve eski Doğu Bloğu Ülkelerinde doğal gaz tüketimi sırasıyla % 2,3 ve % 2,6 oranlarında düşüş göstermiştir yılından bu yana ilk kez OECD ülkelerindeki doğal gaz tüketimi (%2,5) OECD üyesi olmayan ülkelere (%2,0) kıyasla daha yüksek oranda artış göstermiştir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 8

10 Kömür tüketimi dünya genelinde % 2,5 luk büyüme ile 10 yıllık ortalamanın (%4,4) altında artış göstermiş olsa da yine de enerji tüketiminde en hızlı büyüme gösteren fosil yakıt enerji kaynağı kömür olmuştur. Kömürün dünya enerji tüketimindeki payı %30,3 lere çıkarak, 1969 dan bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış ve %5,4 artış göstermiştir. Çin deki %6,1 lik tüketim artışı geçmiş yıllara göre düşük kalsa da Çin hala global kömür tüketiminin yarısından fazlasını tek başına gerçekleştirmekte ve global kömür tüketimindeki net artışa en büyük katkıyı vermektedir. OECD üyesi ülkelerde kömür tüketimi % 4,2 lik bir düşüş gösterirken A.B.D. de kömür tüketiminde %11,9 düşüş yaşanmış Avrupa Birliği nde kömür tüketimi ise üstüste 3. yılında da artış göstermiştir. Japonya da kömür tüketiminde artış gösteren ülkeler arasındadır yıllarındaki dünya doğal gaz, petrol ve kömür tüketim miktarlarına ilişkin grafik aşağıda yer almaktadır. Grafik Yıllarındaki Dünya Doğal Gaz, Petrol ve Kömür Tüketim Miktarı Kaynak: BP Statistical Review of World Energy 2013 BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 9

11 2.5. Enerji Fiyatları ve Ticareti Uluslararası Enerji Ajansı nın her yıl yayınladığı World Energy Outlook 2013 yılı verilerine göre 2012 yılında enerji piyasalarında fiyat mekanizmasında dalgalanmalar görülmüş ve petrol fiyatlarında en önemli gösterge olan Brent petrolün fiyatı, yıl içinde rekor seviyelere yükselse de, enflasyondan arındırıldığı takdirde sene sonunda bir önceki seneye göre az da olsa düşüş yaşanmıştır. Ham petrol fiyatları İran ın petrol ihracatında yaşanan sıkıntılardan dolayı Mart ayında yıl içindeki zirvesini görmesine rağmen, özellikle A.B.D., Libya ve diğer OPEC ülkelerinin üretimi arttırmasıyla yeniden sene başındaki seviyesine tutunmuştur. Petrol üretimini kendi tarihinin en yüksek seviyesine çıkararak 2012 yılında petrol üretimini en çok arttıran ülke ABD olmuştur. Doğal gaz fiyatları Avrupa ve Asya da yükseliş gösterirken Kuzey Amerika da üretimin artmasıyla ham petrol ve uluslararası doğal gaz fiyatların karşısında rekor düşüşler göstermiş ve kömür fiyatlarında 2012 yılında bütün dünyada düşüş yaşanmıştır. Uluslararası Enerji Ajansı nın 2013 yılı raporuna göre enerji talebinin 2035 yılına kadar 3 te 1 oranında artış göstermesi beklenmektedir. Ajansa göre bu artışın ivmesini belirleyecek en önemli etkenlerden biri hükümetlerin enerji politikaları olacaktır. İlgili projeksiyonlar baz alındığında 2035 yılına kadar petrol talebinde %13, kömürde %17, doğalgazda %48, nükleer enerjide %66 ve yenilenebilir enerjide %77 artış beklenmektedir. Enerji talebinde beklenen net artışın %90 ı gelişmekte olan ülkelerden kaynaklanmaktadır. Asya daki enerji talebinde önümüzdeki 10 yılda Çin başı çekse de 2025 yılından sonra Hindistan ve Güneydoğu Asya ülkelerinin enerji taleplerinde ivmeli bir artış gerçekleşmesi beklenmektedir. Orta Doğu ülkelerinin önümüzdeki yıllarda enerji tüketiminde öne çıkması beklenmektedir yılından itibaren Orta Doğu nun dünyanın ikinci büyük gaz tüketici bölgesi olması beklenirken 2030 yılına doğru dünya petrol tüketiminde üçüncü sırayı alacağı tahmin edilmektedir. Elektrik enerjisine olan talebin diğer enerji türlerine göre en çok artışı göstermesi beklenmektedir. Elektrik üretiminin kaynağında kömürün payının azalması beklense de yine de liderliğini sürdüreceği ve kömür-doğal gaz fiyat dinamiklerinin bölgesel enerji trendlerine olan etkisinin devam etmesi beklenmektedir. Elektrik üretimindeki net artışın yarısı yenilebilir kaynaklardan sağlanacak ve bu kaynakların toplam elektrik üretimindeki payı %30 a kadar ulaşacaktır. Doğal gaz ve elektrik fiyatlarında bölgeler arasındaki farklılıklar karşılıklı sınai rekabete olan etkisini sürdürmeye devam edecektir. Petrol arzında OPEC dışı tedarikçilerin rolü 2020 ye kadar konumunu korusa da sonrasında OPEC ülkelerinin ağırlığının artması beklenmektedir yılları arasında ABD en büyük petrol üreticisi olacak ve bu ülkenin petrol ithalatı keskin bir şekilde düşecektir yılına kadar Brezilya nın petrol arzındaki büyümenin 3 te 1 ini tek başına karşılayarak en büyük petrol ihracatçıları arasına girmesi öngörülmektedir lu yıllarda Çin in en büyük petrol ithalatçısı ve tüketicisi olması beklenmektedir. Avrupa Birliği 2035 yılına kadar en büyük doğal gaz ithalatçısı olmayı devam edecektir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 10

12 3. Türkiye de Sektörün Görünümü 2.1. Enerji Talebi Hem bölgesel bir enerji ticaret merkezi hem de büyüyen bir tüketici olarak Türkiye nin dünya enerji piyasasındaki önemi giderek artmaktadır. Ülkemizin enerji talebi geçtiğimiz son yıllarda artmış olup,gelecekte de bu artışın devam etmesi beklenmektedir. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, Ülkemizde enerji kullanımı 2015 ile 2030 yılları arasında yıllık %4,5 civarında büyüme oranıyla artmaya devam ederek, gelecek on yılda yaklaşık iki katına çıkacaktır. Bu seviyede bir enerji talebinin bilinen kısıtlı yerli kaynaklarla karşılanmasının mümkün olmadığı görülmektedir. Toplam enerji tüketiminin yaklaşık %90 ının petrol, doğal gaz ve kömürden karşılandığı Ülkemizde, söz konusu tüketim büyük ölçüde ithalata dayanmaktadır. Ülkemizin yılları arasındaki birincil enerji kaynaklarına olan toplam talebi içerisinde petrol, doğal gaz ve kömürün payını gösteren grafik aşağıda yer almaktadır. Grafik 2. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Talebi Kaynak: ETKB Mavi Kitap 2012 Ülkemiz birincil enerji talebi 2012 yılında 119,5 milyon TPE olarak gerçekleşmiştir. Birincil enerji talebi içerisinde doğal gazın payı %32, kömürün payı %31, petrolün payı %26, hidrolik enerjinin payı %4 ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının payı %7 dir. Birincil enerji talebimizin sektörlere göre dağılımı incelendiğinde; %27 sinin sanayi, %26 sının konut ve hizmet sektörü, %14 ü ulaştırma ve %24 çevrim sektöründe kullanılmıştır. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 11

13 Grafik Yılı Birincil Enerji Tüketiminin Sektörlere Göre Dağılımı Tarım; %5 Diğer; %4 Ulaştırma; %14 Sanayi; %27 Çevrim sektörü; %24 Konut ve hizmetler; %26 Kaynak: ETKB 2.2. Enerji Rezervleri Her geçen gün artan petrol ve doğal gaz ihtiyacının yurt içi kaynaklardan karşılanması yönündeki faaliyetler kapsamında, Ülkemizin yeterince aranmamış basenlerinde ve özellikle Karadeniz ve Akdeniz deki deniz alanlarında yapılan çalışmalar büyük bir ivme kazanmıştır. Son yıllarda deniz sondaj teknolojisindeki gelişmelerin, su derinliklerinin fazla ( m) olduğu alanlarda arama ve üretim imkanlarını ortaya çıkarması ile denizlerimizde hidrokarbon aramacılığının yapısı hızla oluşturulmuştur. Özellikle Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından 2004 den 2011 e kadar Karadeniz de yaklaşık km 2B ve km² 3B sismik saha çalışmaları yapılmış, bölgenin hidrokarbon potansiyeli hakkında önemli bulgular elde edilmiş, Akdeniz de (İskenderun, Kıbrıs, Mersin, Antalya açıkları) 2005 ila 2011 yılları arasında yapılan yaklaşık km 2B ve km² 3B sismik ve jeolojik çalışmalarla ise bölgenin hidrokarbon potansiyelini ortaya çıkartmak adına önemli adımlar atılmıştır. Diğer taraftan, tüm dünyada doğal gaz piyasası dinamiklerini yeniden şekillendiren kaya gazı nın (shale gas) Turkiye de aranmasına ve üretimine yönelik çalışmaların Güneydoğu Anadolu bölgesinde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Güneydoğu Anadolu bölgesi haricinde, işletme anlaşması kapsamına alınmamış ancak önümüzdeki dönemde çıkarılması gündeme gelebilecek, Trakya havzasının Hamitabat ve Mezdere bölgelerinde de önemli miktarlarda çıkarılabilir kaya gazının bulunduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizin 2012 yılındaki birincil enerji kaynakları resevleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 12

14 Tablo 6. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Rezerv Miktarları Görünür Muhtemel Mümkün TOPLAM Taş Kömürü (Milyon Ton) 526,0 425,0 368, ,4 Linyit (Milyon Ton) Elbistan 4.381, ,3 Diğer 6.401,0 826,8 143, ,9 Toplam ,3 826,8 143, ,2 Asfaltit (Milyon Ton) 40,7 29,5 7,3 77,5 Bitümler (Milyon Ton) 1.641, ,4 Hidrolik GWh/Yıl , ,0 MW/Yıl , ,0 Ham Petrol (Milyon Ton) 43,1 43,1 Doğal Gaz (Milyar m³) 6,2 6,2 Nükleer Kaynaklar (Ton) Tabii Uranyum 9.129, ,0 Toryum , ,0 Jeotermal (MW/Yıl) Elektrik 98,0 512,0 600,0 Termal 3.348, , ,0 Güneş (Milyon TPE) Elektrik Isı 32,6 Rüzgar Elektrik (MW) ,0 Isı Biyokütle (Milyon TPE) Elektrik 2,6 Isı 6,0 Kaynak: ETKB, Mavi Kitap 2013 BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 13

15 2.3. Enerji Üretimi Enerji güvenliği açısından dışa bağımlılığı kabul edilebilir düzeylerde tutmak amacıyla, yerli kaynaklarımız olan kömür ve hidrolik enerjiye gereken önem verilmekte ve elektrik üretiminin bu kaynaklardan sağlanmasına özen gösterilmektedir. Ülkemizin, her geçen gün daha büyük ölçüde ihtiyaç duyduğu ve modern toplumun vazgeçilmez ve en önemli enerji kaynaklarından birisi olan doğal gazın, öncelikle yurt içi kaynaklardan sağlanması amacıyla kara alanlarımızın yanı sıra son yıllarda özellikle denizlerimizde başta TPAO olmak üzere yerli ve yabancı şirketler tarafından yoğun bir şekilde arama ve sondaj faaliyetlerinde bulunulmaktadır. Yerli kaynaklara ağırlık vererek, ithalat bağımlılığının düşürüldüğü, kaynak ve ülke çeşitliliğinin arttırıldığı, enerjinin verimli kullanıldığı, sanayimizin rekabet gücünü artıracak seviyede enerji fiyatını sağlayacak şeffaf ve rekabete dayalı pazarın oluşturulduğu, çevre ile uyumlu, dünya enerji sistemi ile bütünleşmiş bir enerji sistemi ve sektör yapısının kurulması hedeflenmektedir. Bu çerçevede yerli kömür, petrol ve doğal gaz arama-üretim faaliyetlerine öncelik verilmektedir. Ülkemizin yılları arasındaki dönemde birincil enerji kaynakları üretiminde petrol, doğal gaz, kömür ve diğer (hidrolik, jeotermel, rüzgar, güneş, odun, biyoyakıt) yakıtların payını gösteren grafik aşağıda yer almaktadır. Grafik 4. Türkiye Birincil Enerji Kaynak Üretimi bin tpe Diğer Doğal Gaz Petrol Kömür Kaynak: ETKB, Mavi Kitap 2013 BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 14

16 2.4. Enerji Tüketimi, Ticareti ve Maliyeti Ülkemizin toplam birincil enerji kaynağı tüketimi 2012 yılında 119,2 Mtpe olarak gerçekleşmiştir. Birincil enerji kaynakları tüketimi içerisinde ilk kez 2008 yılında en büyük payı alarak birinci sıraya yerleşen doğal gazın, 2009 yılında yaşanan küresel krizin etkisiyle tüketiminde bir miktar gerileme olmasına rağmen bu konumu hâlâ devam etmektedir. Ülkemizin doğal gaz tüketim profilinde göze çarpan temel husus, birincil enerji kaynağı olarak doğal gaz kullanımının elektrik üretimindeki yüksek payıdır. Elektrik üretimi amaçlı doğal gaz tüketiminin yanı sıra, sanayi ve mesken amaçlı doğal gaz tüketiminin de gelecek yıllarda artış eğiliminde olması beklenmektedir. Grafik 5. Doğal Gaz İthalatının Yıllık Gelişimi (milyar m 3 ) ,9 45,9 45,3 37,4 35,9 38, Kaynak: EPDK Grafik 6. Türkiye nin 2012 Yılı Doğal Gaz Tüketiminin Sektörel Dağılımı Diğer; %10,4 Sanayi; %19,6 Elektrik; %47,8 Konut; %22,2 Kaynak: EPDK BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 15

17 Yıllar itibarıyla talebin artış göstermesindeki en önemli faktörler şehirleşme ve şehirlerde yaygınlaşan doğal gaz kullanımıdır. Ayrıca, sanayi de 2002 yılından itibaren kullanılan sistemlerin doğal gaz dönüşümü ile ciddi bir artış göstermiştir. Petrol tüketimi ise 2001 yılından 2008 yılına kadar olan dönemde birincil enerji kaynakları tüketiminde birinci sırada yer alırken bu yıldan itibaren yerini doğal gaza bırakarak en çok tüketilen ikinci enerji kaynağı konumuna gelmiştir. Ülkemiz birincil enerji kaynakları tüketiminde kömür üçüncü sırada yer almakta olup, kömürü sırasıyla hidroelektrik ve yenilenebilir enerji kaynakları takip etmektedir. Türkiye toplam enerji tüketiminin yaklaşık %90 ı petrol, doğal gaz ve kömürden sağlanmakta olup büyük ölçüde ithalata dayanmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden yapılan derlemeye göre Türkiye nin ithal enerji faturası küresel krizin etkisiyle ekonomide ciddi bir daralma yaşanan 2009 yılında 29,9 milyar ABD Doları na gerilemiş, krizden çıkış yılı olan 2010 da hızla büyüyen bu rakam 38,5 milyar ABD Doları na ulaşmış, 2011 yılında ise hızlı bir artış göstererek 54,10 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir yılında ise 55,92 milyar ABD Doları olarak gerçekleşen toplam enerji ithalatında 60,10 milyar ABD Doları olan 2012 yılı gerçekleşme rakamıyla kıyaslandığında %7 oranında azalma meydana gelmiştir. Grafik 7. Yıllar İtibarıyla Toplam Enerji İthalat Maliyeti Milyar $ 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0, Enerji İthalatı 9,20 11,58 14,41 21,26 28,86 33,88 48,28 29,91 38,49 54,10 60,10 55,92 Kaynak: ETKB ve TÜİK verileri Ülkemizin birincil enerji kaynakları tüketimi içerisinde %35 ile en büyük paya sahip olan doğal gaz başta Rusya Federasyonu olmak üzere Azerbaycan, İran, Cezayir ve Nijerya gibi önemli doğal gaz kaynaklarını barındıran ülkelerden sağlanmaktadır. Petrol ithalatımız ise büyük oranlarda İran, Rusya Federasyonu, Suudi Arabistan ve Irak tan gerçekleştirilmektedir. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 16

18 Dünya petrol arzını ve dolayısıyla fiyat oluşumunu etkileyen başlıca faktörler arasında; ülkelerin stratejik petrol rezervleri, üretici ülkelerin ellerindeki stok miktarı, üretim ve taşıma maliyetleri, mevsim koşulları, OPEC ve diğer büyük petrol üreticisi ülkeler, UEA, büyük petrol tüketicisi bölgeler ve ülkelerin yanı sıra büyük petrol şirketlerinin strateji ve yatırım politikaları yer almaktadır. Fiyatın oluşmasında talep yönünden etki eden faktörler arasında ise; ekonomik gelişme, bölgesel ekonomik-siyasal-askeri faaliyetlerdeki karışıklıklar, enerji sağlama güvenliğindeki beklentiler ve ulaştırma sektöründe daha kaliteli petrol ürünlerine olan gereksinimin artması yer almaktadır Piyasada Beklenen Gelişmeler Kuruluşumuz ile Azerbaycan Gaz Şirketi (AGSC) arasında 25 Ekim 2011 tarihinde imzalanan 6 milyar m 3 /yıl lık Şah Deniz II Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması na ilişkin teslimatların 2018 yılında başlanması öngörülmektedir. Ayrıca, Irak ın kuzeyinde yer alan doğal gaz sahaları için saha geliştirme, üretim, gaz işleme ve boru hattı yapımını içeren kapsamlı bir proje geliştirilmiştir. Proje ile Irak doğal gazının Türkiye ye ve Türkiye üzerinden Avrupa ya transit taşınması ile iki ülke arasında bir doğal gaz koridoru geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Öte yandan, Doğu Akdeniz deki gelişmeler neticesinde, İsrail açıklarındaki Leviathan Havzası nda keşfedilen doğal gaz kaynakları da, kaynak çeşitliliği açısından çok önemlidir. Yılda yaklaşık 8-10 milyar m 3 gaz tedarik edilebilecek bu proje dâhilinde, Türkiye ye doğal gazı boru hattı ile taşımak, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) nde kurulacak LNG terminalinden Avrupa ya ulaştırmak veya yüzen LNG terminali (FLNG) kullanılarak sıvılaştırılması alternatifleri ortaya konmuştur. Ancak bunların arasından en uygulanabilir görünen alternatif düşük maliyeti sebebiyle Türkiye ye boru hattı ile taşınmasıdır. Diğer taraftan, depolama faaliyetleri kapsamında BOTAŞ, 2007 yılından bu yana TPAO ya ait Kuzey Marmara ve Değirmenköy Yeraltı Depolama Tesislerinde depolama hizmetinden yararlanmaktadır. Toplam depolama kapasitesi 2,6 milyar m 3 olan bu tesislerde, BOTAŞ a tahsis edilen depolama kapasitesi 2,1 milyar m 3 tür. Halihazırda, TPAO depolama tesisinin geri üretim kapasitesinin arttırılması amacıyla yatırımlar yapmaktadır. Kuruluşumuz Tuz Gölü nün yaklaşık 40 km. güneyinde, Aksaray ili, Sultanhanı Beldesi yakınlarında yer alacak Tuz Gölü Yer Altı Doğal Gaz Depolama Projesi ile toplam 1 milyar m 3 kapasiteye sahip yeni bir depolama tesisi kurulmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir. Tuz Gölü Yer Altı Doğal Gaz Depolama projesinin birinci aşamasının 2016 yılında, ikinci aşamasının ise 2019 yıllarında tamamlanarak devreye alınması planlanmaktadır. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 17

19 4. BOTAŞ ın Sektör İçindeki Yeri 1974 yılında Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı nın yapımı ve işletilmesi faaliyetlerini yürütmek üzere kurulan BOTAŞ, söz konusu faaliyetlerine 1986 yılından itibaren doğal gaz ithalat, ihracat, iletim, depolama ve satış faaliyetlerini de ekleyerek, doğal gaz kullanımının yurt çapında yaygınlaştırılması, iletim altyapısının geliştirilmesi, arz güvenliğinin artırılması, depolama tesisleri kurulması ve geliştirilen transit boru hattı projelerinin tamamlanması hedefleri çerçevesinde Ülkemizin Orta Asya, Hazar ve Orta Doğu bölgelerindeki zengin hidrokarbon rezervlerine sahip ülkeler ile Avrupa nın ana tüketim merkezleri arasında bir enerji köprüsü olmasının sağlanması yönündeki çalışmalarını 39 yıldır devam ettirmektedir Ham Petrol Faaliyetleri Kuruluşumuz, petrol taşımacılığı alanında; Ceyhan ve Dörtyol daki işletme birimleri vasıtasıyla Irak-Türkiye, Ceyhan-Kırıkkale ve Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hatlarının yanı sıra Bağlı Ortaklığımız olan BOTAŞ International Limited (BIL) tarafından işletmesi üstlenilen Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı nı da işleterek hizmet vermektedir. Yıllık taşıma kapasitesi 70,9 milyon ton/yıl olan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı, Irak petrolünün İskenderun körfezine ulaştırılması amacıyla inşa edilmiş olup, 40 ve 46 olan hatların toplam uzunluğu km dir. Ceyhan deniz terminalinde her biri m 3 kapasiteli 12 adet depolama tankı ve m uzunluğunda iskele, ayrıca boru hattı üzerinde bağlı 6 adet pompa istasyonu ve 1 adet pig istasyonu mevcuttur. Kırıkkale Rafinerisinin ham petrol ihtiyacını karşılamak üzere inşa edilen ve uzunluğu 448 km, yıllık taşıma kapasitesi 7,2 milyon ton/yıl olan Ceyhan-Kırıkkale Ham Petrol Boru Hattı nda ise 2 adet pompa istasyonu, 1 adet pig istasyonu mevcuttur. Ayrıca, Ceyhan terminalinde Ceyhan Kırkkale Ham Petrol Boru Hattı için kullanılan her biri m 3 kapasiteli 3 adet depolama tankı bulunmaktadır. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 18

20 Tablo 7. Ham Petrol Boru Hatlarımız Irak Türkiye HPBH Ceyhan Kırıkkale HPBH Batman Dörtyol HPBH BTC HPBH* Kapasite Uzunluk(km) / Çap(inç) Pompa milyon milyon İst. ton/yıl varil/yıl 70,9 553 Türkiye Uzunluk Toplam Çap I. Hat II. Hat Top Tank Sayısı , Türkiye Toplam *BTC HPBH işletmeciliği Kuruluşumuza bağlı bir şirket olan BOTAŞ International Limited Şirketi (BIL) tarafından yapılmaktadır. Ülkemizin ilk boru hattı olan 511 km. uzunluğundaki 4,5 milyon ton/yıl taşıma kapasiteli Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı ise Batman ve çevresinde üretilen ham petrolün taşınması amacıyla inşa edilmiştir. TPAO nun, Batman ve çevresinde ürettiği ham petrol ile TPAO ve Perenco şirketlerinin devlet hisseleri paçal yapılarak, Batman Rafinerisi ne teslim edilmekte, Perenco ve TPAO ya ait Batman, Diyarbakır, Adıyaman ve civarında üretilen ham petrol, Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı ile Dörtyol Terminali ne taşınmakta, buradan da deniz yoluyla İzmit ve İzmir Rafinerileri ne, boru hattı ile Kırıkkale Rafinerisi ne ulaştırılmak üzere de Ceyhan a sevk edilmektedir. Bu hattımıza ait 3 adet pompa istasyonu, Dörtyol tank sahasında her birinin kapasitesi m 3 olan 6 adet ham petrol depolama tankı ve metre uzunluğunda iskelesi bulunmaktadır. Şirketimiz olan BOTAŞ International Limited Şirketi (BIL) tarafından işletmesi üstlenilen, Doğu-Batı Enerji Koridoru olma hedefimizin önemli adımlarından birini teşkil eden ve Türk Boğazları'ndaki aşırı trafik yükünden kaynaklanan geçiş risklerinin en aza indirilmesi açısından da önemli bir avantaj sağlayan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Ana İhraç Boru Hattı'ndan ilk petrol tankerinin yüklenmesi 4 Haziran 2006 tarihinde yapılmıştır. Söz konusu hat, 51 adet blok vana istasyonu, 4 adet pompa istasyonu, 2 adet pig istasyonu, 7 adet her biri m 3 kapasiteli tank ve 2,6 km. uzunluğundaki iskeleden oluşmaktadır. Türkiye sınırları içerisinde kalan bölümünün uzunluğu km olan BTC Ham Petrol Ana İhraç Boru Hattı'nın da devreye alınmasıyla, Şirketimizin işletmeciliğini yaptığı ham petrol boru hattı uzunluğu km ye, yıllık taşıma kapasitesi ise 129,4 milyon ton'a ulaşmıştır. BOTAŞ 2013 Sektör Raporu 19

2014 Yılı Sektör Raporu

2014 Yılı Sektör Raporu 2014 Sektör Raporu 2014 Yılı Sektör Raporu Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. İçindekiler 1. Giriş... 4 2. Dünyada Sektörün Görünümü... 5 a) Enerji Talebi... 5 b) Enerji Rezervleri... 7 c) Enerji Üretimi...

Detaylı

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2012 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA İ Ç İ N D E K İ L E R Sayfa No I. BOTAŞ IN SEKTÖR İÇİNDEKİ YERİ 2-9 II. DÜNYADA SEKTÖRÜN GÖRÜNÜMÜ 10 1. Enerji Talebi 10-11

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi Nusret Cömert Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi AKSA ALADDIN MIDDLE EAST ARGM ATTİLA DOĞAN İNŞAAT AVRASYA GAZ BOSPHORUSGAZ BP ÇALIK ENERJİ EDISON EGEGAZ ENERCO ENERJİ ENERGY OPERATIONS

Detaylı

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2010 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA

BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2010 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA BOTAŞ BORU HATLARI İLE PETROL TAŞIMA A.Ş. 2010 YILI SEKTÖR RAPORU BİLKENT ANKARA İ ç i n d e k i l e r Sayfa No I. B0TAŞ IN SEKTÖR İÇİNDEKİ YERİ 3-11 II. DÜNYADA SEKTÖRÜN GÖRÜNÜMÜ 11 1. Doğal Gaz 12 1.1.

Detaylı

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası

PETFORM üyelerinin 2 ana faaliyet alanı: Arama Üretim Sektörü Doğalgaz Piyasası Küresel Dinamikler Işığında Türkiye Doğalgaz Piyasası Altan Kolbay Genel Sekreter ODTÜ Mezunları Derneği Ankara 17 Nisan 2010 PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan PETFORM, geçtiğimiz 10 yılda tüm enerji

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ENERJİ SEKTÖRÜMÜZÜN POZİTİF GÖRÜNÜMÜ

ENERJİ SEKTÖRÜMÜZÜN POZİTİF GÖRÜNÜMÜ ENERJİ SEKTÖRÜMÜZÜN POZİTİF GÖRÜNÜMÜ Önce, bir haber aktaralım. Anadolu Ajansı nın Ocak 2015 tarihli haberi, Türkiye nin enerji ithalatı 2014 yılında bir önceki yıla göre yüzde 1,8 azalarak 54 milyar 906

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı Ocak 2009 TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Türkiye, başta Orta Doğu ve Hazar Havzası

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

TÜRKİYE NİN ENERJİ POLİTİKALARI

TÜRKİYE NİN ENERJİ POLİTİKALARI TEMEL POLİTİKALAR Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi ne göre, Türkiye nin enerji sektöründeki stratejisi; ülkenin ekonomik ve sosyal hayatında önemli role sahip enerji kaynakları

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ ÇELİK BORU İMALATÇILARI DERNEĞİ 2012 AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ 1. Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ. Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı TÜRKİYE CUMHURİYETİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı Ocak 2008 TÜRKİYE NİN ENERJİ STRATEJİSİ Türkiye, başta Orta Doğu ve Hazar Havzası

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU

DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI 2014 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Strateji Geliştirme

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Bu dönemde birincil enerji tüketiminin yıllık ortalama yüzde 5,7, elektrik tüketiminin ise yüzde 6,7 oranında büyüdüğü tespit edilmiştir.

Bu dönemde birincil enerji tüketiminin yıllık ortalama yüzde 5,7, elektrik tüketiminin ise yüzde 6,7 oranında büyüdüğü tespit edilmiştir. Avrupa Birliği Sürecinde Enerji Sektörünün Konumu ve Enerji Yol Haritaları AB ye tam üyelik sürecinde Türkiye, ekonomik ve sosyal hayatın bütün alanlarında olduğu gibi, enerji konusunda da Avrupa Birliği

Detaylı

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU Gökhan GÖMCÜ Kırşehir Yatırım Destek Ofisi 15.04.2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 1. Karayolu Taşımacılığı Karayolu taşımacılığı, başlangıç ve varış noktaları arasında aktarmasız

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE

PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE WEC- TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ PETROL VE DOĞALGAZ ZENGİNİ ÜLKELER ORTASINDA TÜRKİYE Tebliğ Sahipleri: Y.Müh.Tuğrul ERKİN Semih DURAN Bosphorus Gas Corparation A.Ş 1 Doğalgaz 2.Dünya Savaşından sonra

Detaylı

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman)

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) 2023 VİZYON RAPORU (Enerji Sektörü) -TASLAK- İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 TABLOLAR LİSTESİ... 2 GRAFİKLER LİSTESİ... 3 ŞEKİLLER LİSTESİ... 3 ENERJİ... 4 ARKA PLAN...

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015

Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu / 2015 A PİYASASI 2015 YILI SEKTÖR RAPORU Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi Basın Bülteni 13 Haziran 2016 2016 BP Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayınlandı 2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi 2015 yılının enerji verilerini ortaya

Detaylı

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI

DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI DOĞALGAZ PİYASASI SEKTÖR RAPORU DOĞAL GAZ PİYASASI DAİRESİ BAŞKANLIĞI Bu raporda yer alan tüm bilgi, tablo ve şekillerin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

TÜRKĠYE NĠN ENERJĠ ARZ POLĠTĠKALARI

TÜRKĠYE NĠN ENERJĠ ARZ POLĠTĠKALARI REX/270 Türkiye-AB Karma Ġstişare Komitesi Istanbul, 27 Nisan 2009 Türkiye-AB Karma Ġstişare Komitesi 26. Toplantısı Ġstanbul, Türkiye 27-28 Nisan, 2009 RAPOR TÜRKĠYE NĠN ENERJĠ ARZ POLĠTĠKALARI RAPORTÖR

Detaylı

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri Arz Güvenliği Mevsimsel Gaz Çekişlerin dengelenmesi Ani gaz Çekişlerinin Karşılanması Kesintisiz Gaz Arzının Sağlanması Alım Satım Taahhütlerinin Yerine Getirilmesi Gaz Alım Satışlarına Esneklik Kazandırılması

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı

DOĞAL PİYASASI YILI SEKTÖR RAPORU. Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı YILI 2011 PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı PİYASASI Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı T.C. ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU Doğal Gaz Piyasası Dairesi Başkanlığı ANKARA, 2012 Bu raporda

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Yük. Müh. Fatih ÜNLÜUYSAL İGDAŞ Etüd Proje Md. Proje Şefi 29 Mayıs 2013

Yük. Müh. Fatih ÜNLÜUYSAL İGDAŞ Etüd Proje Md. Proje Şefi 29 Mayıs 2013 Slide 1 title Başlıklar özet Bullet 2 point Bullet 3 point İstanbul Avrupa Yakası Doğalgaz Dağıtım Şebekesinin En Yüksek Debide Çekişlerde TPAO Silivri Doğalgaz Depolarından Beslenmesinin İncelenmesi Yük.

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne?

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Barış Sanlı 24 Eylül 2014 All Energy Turkey 24.9.2014 Barış Sanlı 1 Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 24.9.2014 Barış Sanlı 2 www.enerji.gov.tr (Yayınlar/Raporlar) 24.9.2014

Detaylı

www.botas.gov.tr 2010 Faaliyet Raporu

www.botas.gov.tr 2010 Faaliyet Raporu 2010 Faaliyet Raporu Büyük hedefimiz, milletimizi en yüksek medeniyet seviyesine ve refaha ulaştırmaktır. BOTAŞ sayfa 4 sayfa 6 sayfa 8 sayfa 10 sayfa 18 Genel Müdürün Sunuşu Yünetim Kurulu ve Üst Yönetim

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

Çimento Sektör Raporu

Çimento Sektör Raporu 19 Ocak 2015 Çimento Sektör Raporu Çimento sektörü ülkemizde elbette inşaat sektörüne dayalı bir büyüme göstermektedir. Ülkemizde büyüme, kentsel dönüşüm ve altyapı projeleri çimento talebini desteklemektedir.

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70 Türkiye nin ve DünyaD nya nın Enerji Profili 1/70 Sunumdaki grafik ve tabloların n büyük b k kısmk smı TMMOB Makine Mühendisleri M Odası Enerji Çalışma Grubu Başkan kanı Sn. Oğuz O TÜRKYILMAZ T tarafından

Detaylı

Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede

Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede MAYIS2015 Bu rapor, Türkiye Petrolleri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 15 Ocak 2015 günü Başbakanlıkça (Hazine Müsteşarlığı) Resmi Gazetede yayımlanan 2015 yılına ait genel yatırım ve

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

ĠSMAĠL KÜRġAD ÇAPANOĞLU DIġ ĠLĠġKĠLER MÜDÜRÜ STRATEJĠ VE Ġġ GELĠġTĠRME DAĠRE BAġKANLIĞI BOTAġ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7-8.09.2007 ĠSTANBUL

ĠSMAĠL KÜRġAD ÇAPANOĞLU DIġ ĠLĠġKĠLER MÜDÜRÜ STRATEJĠ VE Ġġ GELĠġTĠRME DAĠRE BAġKANLIĞI BOTAġ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7-8.09.2007 ĠSTANBUL ĠSMAĠL KÜRġAD ÇAPANOĞLU DIġ ĠLĠġKĠLER MÜDÜRÜ STRATEJĠ VE Ġġ GELĠġTĠRME DAĠRE BAġKANLIĞI BOTAġ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7-8.09.2007 ĠSTANBUL Sayın BaĢkan, Değerli katılımcılar, Yansı 1 Türk Mühendis ve Mimar Odaları

Detaylı

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU 0 1 Dünya buğday üretimi, üretim devlerinden biri olan ABD nin yaklaşık 4 milyon tonluk üretim azalmasına rağmen bu sene ekili alanların ve verimin artmasıyla paralel olarak Ağustos ayı verilerine göre

Detaylı

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE ENERJİ GÖRÜNÜMÜ

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE ENERJİ GÖRÜNÜMÜ DÜNYADA ve TÜRKİYE DE ENERJİ GÖRÜNÜMÜ ENERJİ MADENCİLİK 2 3 DÜNYA ENERJİ TALEBİ NÜFUS ARTIŞI SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ARZ GÜVENLİĞİ KENTSEL GELİŞİM SANAYİLEŞME YERLİ KAYNAKLARIN ARTTIRILMASI

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına Dair Varsayımlar 3. Elektrik

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ GENEL GÖRÜNÜM PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Selami İNCEDALCI Genel

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013 Türkiye de Üretim Zeytin ağacında periyodisiteden dolayı zeytin üretimi yıllara göre inişli çıkışlı bir grafik izlemekte ve üretime bağlı olarak bir yıl düşük (yok yılı) bir yıl yüksek (var yılı) ürün

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 DEĞERLENDİRME NOTU Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları Rus Doğalgazı Türkiye İçin Ne Kadar Önemli? Türkiye ve Rusya nın

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

ÖNSÖZ. Bu kapsamda, 2011 yılında doğal gaz piyasasından derlenen bilgiler ışığında hazırlanan bu raporun ülkemize faydalı olmasını dilerim.

ÖNSÖZ. Bu kapsamda, 2011 yılında doğal gaz piyasasından derlenen bilgiler ışığında hazırlanan bu raporun ülkemize faydalı olmasını dilerim. ÖNSÖZ Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olarak piyasaya ilişkin tüm düzenleme ve denetim faaliyetlerimizde, etkinlik ve verimliliğin sağlanması, isabetli ve sağlıklı kararlar alınması temel amacımızdır.

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Hampetrol ve Doğal Gaz

Hampetrol ve Doğal Gaz Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü Hampetrol ve Doğal Gaz Sektör Raporu Eylül 2012 İÇİNDEKİLER 4 6 16 24 26 34 40 43 1. DÜNYA DA PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 1.1. Petrol Sektörü......

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR ALANINDAKİ GELİŞMELER (2002-2012)

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR ALANINDAKİ GELİŞMELER (2002-2012) 2013 Sayı 15 Enerji ve Tabii Kaynaklar ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR ALANINDAKİ GELİŞMELER (-2012) GELECEK İÇİN ÜRETİYOR, 2023 HEDEFLERİMİZ İÇİN YATIRIM YAPIYORUZ. Ülkemiz Dünyada Yılından Bu Yana Elektrik

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı