KYOTO SONRASI, KOPENHAG VE TÜRKĐYE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KYOTO SONRASI, KOPENHAG VE TÜRKĐYE"
  • Umut Oz
  • 1 yıl önce
  • İzleme sayısı:

Transkript

1 EBSO KYOTO SONRASI, KOPENHAG VE TÜRKĐYE TÜRKĐYE NĐN KOPENHAG/POST-KYOTO STRATEJĐSĐ NEDĐR? Birleşmiş Milletler Đklim Değişikliği Konferansı 7 18 Aralık 2009 günleri boyunca Kopenhag da yapılacak. Bu toplantı, Küresel Isınma ve buna bağlı Đklim Değişikliği konusunda 1997 Aralık ayında düzenlenen Kyoto konferansından bu yana düzenlenmiş en önemli toplantı olma niteliğini taşıyor. Kopenhag toplantısı ve bunu izleyecek süreç zarfında, Kyoto sonrası (Post Kyoto) dönemde, küresel ısınmaya karşı alınacak küresel ve ulusal ölçekteki önlemler dizisi belirlenecektir. Alınacak önlemlerin Kyoto Sözleşmesi nin ilk dönemine kıyasla çok daha kapsamlı ve bağlayıcı olacağı konusunda görüş birliği bulunuyor. Söz konusu önlemler dizisinin Türkiye açısından da önemli olacağı aşikârdır yılı Şubat ayında TBMM tarafından onaylanan Kyoto Sözleşmesi hükümleri 2012 yılı itibarıyla uygulamaya konulacaktır. Türkiye tarafından atılmış bulunan bu adım ve Kopenhag Toplantısı nı izleyecek kısa dönemde alınacak kararların, ülkemiz ekonomisi ve TC vatandaşlarının gelecekteki yaşam kalitesi üzerine doğrudan ve çok önemli etkileri olacaktır. Örneğin, 2012 yılından itibaren Türkiye nin başta enerji ve demir-çelik üretim tesisleri olmak üzere endüstriyel üretimi sera gazı salımı ve bunun üzerine belirlenecek üst sınırlar itibarıyla uluslar arası denetime tabi olacaktır. Bu bağlamda, ülkemiz yakın gelecekte belki de en büyük uluslar arası ticaret kalemi haline gelecek olan Karbondioksit Ticaretinin alanı konumuna gelecektir. Halen mevcut ve süratle gelişmekte olan CO 2 borsalarındaki işlemlere tabi duruma gelecek olan enerji sektörümüzün, Kopenhag Toplantısı nın doğuracağı olası gelişmeler bağlamında mercek altına yatırılması zorunluluğu bulunuyor. BM KOPENHAG TOPLANTISI VE TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ SEKTÖRÜ Bu noktada bir saptama yapma gereği bulunuyor: Türkiye kamuoyu ve merkezi yönetiminin Kopenhag Toplantısı nın önemi ile orantısız bir kayıtsızlık ve bilisizlik içinde bulunduğu gözleniyor. Konu ile ilgili Bakanlıkların ( Çevre ve Enerji ) Kopenhag Toplantısı ile ilgili yayımlarına bakıldığında, konunun hemen hiç ele alınmadığı dikkatleri çekiyor. Çevre Enerji Đklim Değişikliği konusunda, TC. Enerji Bakanlığı web sitesindeki son güncelleme tarihlidir. Burada Kopenhag toplantısı konusunda tek bir cümle dahi yer almıyor. Bu konuda güncel durum şu şekilde özetlenebilir: Türkiye nin Post-Kyoto ve Kopenhag sürecine ilişkin bir planı, bir yol haritası mevcut değildir. Esasen, böyle bir plana zemin olabilecek temel bir enerji stratejisinin varlığından da söz etmek mümkün görünmüyor. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 1 EBSO İZMİR

2 TC Başbakanı ve kendisine eşlik edecek olan heyet Kopenhag da hangi görüşleri dile getireceklerdir? Ulusal düzeydeki taleplerimizin oluşması ve bir fikir planı çerçevesine yerleştirilmesi için öncelikle konunun kamuoyuna mal edilmesi, düzenlenecek panellerde akademisyen, bürokrat ve sanayicilerimiz tarafından konunun etraflıca tartışılması gerekirken, ne yazık ki ne bu tür etkinlikler ne de kamuoyu ve siyasetçilerimizin sergilediği duyarlı bir yaklaşımın işaretleri ortada görünmüyor. Kopenhag Toplantısını izleyecek dönemde konu ile ilgili kayıtsızlığın sürgit olması durumunda en olası sonuç şu olacaktır: Türkiye, kendisine dayatılacak rol ve işlevleri üstlenmekle yetinecektir. Bunun ilk çarpıcı sonucu ise enerji ve özellikle de elektrik enerjisi maliyetindeki büyük artış şeklinde ortaya çıkacaktır. Enerji maliyetleri, sürdürülebilir ve istikrarlı bir kalkınma ile toplumdaki yaşam kalitesi düzeyini belirleyici en temel parametredir. Kopenhag sürecinin sonuçları ise gelecekteki enerji fiyatları ile doğrudan ilişkilidir. Bu denli önemli olan bir konuda diğer ülkelerin yaklaşımları acaba nedir? Đşte bazı örnekler: Đngiltere Hükümeti, araç egzozlarından çıkacak sera gazlarının dahi denetim altına alınması konusunda bir dizi öneri sunacağını bugünden açıklıyor. O Đngiltere ki, kömüre dayalı enerji santralleri üzerine katı denetim getiren 2001/80/EC direktifinin uygulamaya geçirilmesiyle birlikte mevcut 24,9 GW toplam kapasiteli kömür yakıtlı santrallerinin 7,1 GW lık bölümünü 2016 yılına kadar kapatmak zorunluluğu ile karşılaşmış bulunuyor. Yasa hükmündeki direktif yaptırımı karşısında, gelecekte ciddi bir enerji açığı tehlikesi ile yüz yüze geldiği halde, Đngiltere nin araç egzoz emisyonlarının dahi denetlenmesi yolundaki önerisi, bu ülke kamuoyunun Đklim Değişikliği tehdidini büyük bir duyarlılıkla algıladığının bir göstergesidir. Çin Hükümeti nin atadığı Kopenhag Komisyonu 2020 yılındaki sera gazı emisyonunun günümüzdeki miktara göre % dolayında azaltılması yönünde alınacak önlemleri toplantıda gündeme getireceğini ifade ediyor. Avustralya dile getireceği önlemleri dünya kamuoyuna toplantı öncesinde açıklayarak etki alanını genişletme çabasında olduğunu ortaya koyuyor. Bu ülkenin başbakanı Kevin Rudd, toplantının başlamasından haftalar önce Kopenhag a gerçekleştirdiği ziyareti esnasında Avustralya nın tezlerini benimsetmek amacıyla kulis faaliyetlerini başlatmış bulunuyor. Gözlemcilere bakılırsa Kevin Rudd 2020 yılında Avustralya nın emisyon seviyesinin Kyoto da baz yılı olarak kabul edilmiş 1990 yılı seviyesi ile aynı kalmasına karşılık, karbon emisyonlarının bir diğer nedeni olan orman alanlarının ortadan kaldırılmasına karşı etkili önlemler alınmasıyla dünya kamuoyunu tatmin etmeye çalışacak. ABD yeni yönetimi Kyoto Sözleşmesi konusunda bu ülkenin gösterdiği olumsuz yaklaşıma taban tabana zıt bir biçimde, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını öne çıkaran, karbon ticaretine ek olarak bir karbon vergisini uygulamaya geçirmek yönünde yoğun tartışmalar yaşıyor. Bütün bunlar ortak bir stratejinin belirlenmesi konusunda küresel ölçekte bir duyarlılığın olumlu işaretleridir. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 2 EBSO İZMİR

3 Yukarda zaten değinildi ancak tekrarla vurgulamak gerekiyor; bu örnekler arasında Türkiye nin söylemi ve benimsediği strateji nedir? Bir yol haritamız mutlaka olmalıdır; ancak ortada buna dair bir emare görünmüyor. Hükümetimiz ile muhalefet arasında Kopenhag süreci konusunda hiçbir görüşme yapılmıyor olması da düşündürücüdür. Görebildiğimiz kadarıyla Hükümet ile sanayicilerimiz arasında da bir görüşme ortamı mevcut bulunmamaktadır. Önümüzdeki Kopenhag Toplantısı nın sonuçları Türkiye nin gelecekte izleyeceği enerji politikaları ve dolayısıyla ülke ekonomisi bakımından son derece önemlidir. Bunu bir örnekle açıklığa kavuşturmak yerinde olacaktır. Aşağıdaki örnekte doğalgaza dayalı elektrik enerjisi üretimi ele alınmaktadır. Türkiye, 2007 yılında gerçekleşen 198 milyar kwh tutarındaki elektrik enerjisi üretiminin yarısını doğalgaz ( DG ) santrallerinde üretmiş bulunuyor. Bu oran bundan daha on yıl kadar öncesinde % 20 oranının altındaydı. Son dönemde izlenen yol ve benimsenen kısa erimli kazanç eğiliminin öne çıkması sonucunda doğalgaza dayalı elektrik üretimi ivmeli bir artışla günümüzdeki seviyesine ulaşmış bulunuyor. Öncelikle bazı saptamalara yer vermek gerekiyor: En başta, enerji sektörümüze egemen olan güncel eğilim, DG ve ithal kömüre dayalı yeni enerji üretim kapasitelerinin oluşturulması yönünde olup, bu eğilim uzun erimli olarak oluşturulmuş her hangi bir enerji stratejisine bağlı bulunmamaktadır. DG ithal fiyatları, uzunca bir süredir her üç ayda bir, güncel fiyat değişikliklerini yansıtacak şekilde belirleniyor. Dünya piyasalarındaki doğalgaz fiyatı ise, kısa dönemli istisnalar dışında, petrol fiyatına paralel bir seyir izlemektedir ( Not 2 ). BOTAŞ tarafından DG çevrim santrallerine temin edilen DG fiyatlarına göz atıldığında, mevcut ekonomik krizin hemen öncesindeki Ağustos 2008 birim fiyatının 0,625 TL/m3 düzeyinde bulunduğunu ve ondan bir yıl önceki Ağustos 2007 fiyatına göre (0,429 TL/m3 ), % 45,6 oranında artış gösterdiği görülmektedir. 03 Kasım 2009 tarihindeki fiyat ise bir önceki yıla göre % 24,5 oranında azalma göstererek, 0,494 TL/m3 seviyesine gerilemiş bulunuyor. Bu seviyenin güncel petrol varil fiyatı olan $70 ile tam bağlantılı olduğunu varsayıyoruz (Not 2). Söz konusu dönemler itibarıyla sanayi elektriği fiyatları ( ÖTV ve KDV hariç ), Ağustos 2007 de 0,120 TL/kWh, Ağustos 2008 de 0,168 TL/kWh, kriz etkilerini henüz belirmekte olduğu Kasım 2008 de 0,188 TL/kWh ve 03 Kasım 2009 da ise 0,206 TL/kWh olarak TEDAŞ tarafından uygulanmıştır. Anılan dönemde, elektrik enerjisi üretiminin % 52 si DG santrallerinde gerçekleştirilmiş bulunuyor. Burada göze çarpan bir ayrıntı, elektrik fiyatlarının DG fiyatlarındaki azalmadan etkilenmemiş olduğu gerçeğidir. Bu olgu ise bir başka incelemenin konusu olmaya değer bir önem taşıyor. POST-KYOTO DÖNEMĐNDE ELEKTRĐK FĐYATI NE OLACAK? Bir tahmine göre mevcut kriz koşulları 2010 yılının ikinci yarısında iyileşmeye yüz tutacaktır. Bunu izleyecek dönemde, diyelim ki Türkiye nin Kyoto protokolünün gereklerini yerine getirmekle yükümlü olacağı 2012 yılında, petrol varil fiyatlarının $/varil ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 3 EBSO İZMİR

4 aralığında bir seyir izleyeceği ve bu seviyeden itibaren düzenli artış eğiliminde olacağı şeklinde tahminler de mevcuttur ( IEA Uluslararası Enerji Ajansı 2008 yılı raporları ). Bu tahminlerden hareketle, önümüzdeki beş yıl içerisinde DG fiyatlarının %50 nin üzerinde artacağı yolundaki bir tahmin hiç de abartılı olmayacaktır ( Not 2 ). Günümüzdeki enerji politikalarının sürdürülmesi durumunda, DG fiyatındaki artışların elektrik fiyatı ve bir bütün olarak ülkemizin fosil yakıtları ithalatına yansıyacağı aşikârdır. DG santrallerinde üretilen elektriğin maliyetinde DG ın payı ( 2009 Kasım fiyatı olan 0,494 TL/m 3 esas alınarak ) 0,15 TL/kWh dolayındadır (1,0 m 3 DG ın kalorifik değeri BOTAŞ IN kabul ettiği üzere 9155 kcal ( Not1 ) olarak alınmıştır ). Gaz türbini kullanılan DG santralindeki termik verimlilik ise % olarak kabul edilmiştir. Demek oluyor ki, DG kaynaklı elektrik fiyatında, DG fiyatındaki artış oranına koşut bir artış beklemek gerekiyor. Bu tespit Post-Kyoto ve Kopenhag bağlantılı gelişmelerden bağımsız olup kriz sonrası için yaygın bir beklentiyi yansıtmaktadır. Bu tahminin bir sonucu olarak, günümüzün döviz kurları ve satın alma gücü esas alınırsa, DG kaynaklı elektrik üretiminde sadece yakıttan kaynaklanan maliyetin 0,25 TL/kWh (! ) ve bunun üzerinde bir düzeye ulaşacağı ortaya çıkıyor. Dikkat! Pasif rolleri üstlenmeye boyun eğdikçe, enerji alanında politikasızlık sürgit oldukça, Türkiye nin dış pazarlarda rekabetçi konumu gerileyebilir Ülke insanımızın yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilir Sürdürülebilir bir kalkınmanın olanakları çok zayıflayabilir ve hatta büsbütün ortadan kalkabilir! Krizin hemen öncesindeki dönem elektrik üretiminde Kömüre Dönüş ( Not 3 ) olarak adlandırılabilir. Neredeyse tüm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, petrol ve buna bağlı olarak DG fiyatlarında görülen sert tırmanışa bağlı olarak, daha ucuz bir kaynak olan kömüre dönüş eğilimi belirgin hale gelmiştir. Ancak, kriz etkilerinin ortadan kalkacağı tahmin edilen 2010 yılı ve bunun sonrasındaki dönemde fosil kaynaklarına dayalı mevcut enerji politikalarının köklü bir biçimde değişeceği ve gelecekteki enerji politikalarına Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının ( YEK ) damga vuracağı anlaşılmaktadır. Elbette fosil yakıtlarından YEK na geçiş belirli bir süre zarfında gerçekleşecektir. Fosil yakıtlarına dayalı enerji üretiminin, payı aşamalı olarak azalsa da önümüzdeki onlarca yıl boyunca süreceği anlaşılıyor. Diğer taraftan, düşük karbon teknolojilerinin ve YEK na dayalı enerji üretiminin büyük ölçüde teşvik edileceği bir döneme girdiğimiz de kesindir. Bu dönemin ödül ve cezaları Kopenhag Toplantısı ile bunu izleyecek bir dizi uluslar arası yaptırım ve önlemlerle şekillenecektir sonrası dönemde, fosil yakıtları bağlamında kömürden tekrar DG a dönüleceği yönünde tahminler bulunuyor. Bunun esas gerekçesi kömürün DG a nazaran takriben iki kat fazla CO 2 emisyonuna yol açması ve buna bağlı olarak, CO 2 ticareti bakımından ciddi dezavantajlar taşımasıdır. Üstelik kömür santrallerinde açığa çıkan CO 2 in tutulması ve depolanması konusunda çok ciddi yaptırımlar da ( örneğin: AB Komisyonunca yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan 2001/80/EC direktifi ) gündemdedir. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 4 EBSO İZMİR

5 Dolayısıyla, önümüzdeki dönemde, fosil yakıtları içinde DG ın payının artacağı yönündeki beklenti oldukça gerçekçidir. Diğer taraftan, bugün için Londra Borsasındaki CO 2 alım satım fiyatı /ton seviyesinde bulunuyor. Kriz sonrasındaki fiyat seviyesinin ise 40,0 ve hatta bunun üzerinde seyredeceği yönünde yaygın tahminler bulunuyor yılından itibaren ( Kyoto 3. Safha ) Türkiye nin CO 2 ticaretine tabi olmasıyla ( Türkiye ye CO 2 kotası verilecektir ) fosil yakıtlarından enerji üretiminde kayda değer bir fırsat maliyeti ile yüz yüze gelinecektir. Şöyle ki: 450 m 3 DG yakıldığında ( Not 1 ) 1,0 ton CO 2 atmosfere salınmaktadır. CO 2 ticareti açısından 1,0 m 3 DG yakıtının ek fırsat maliyeti 0,089 ; buna bağlı olarak da DG dan elde edilecek elektrik enerjisine yansıyacak ek maliyet ise 0,027 /kwh ( = 0,06 TL) olacaktır. CO 2 ticaretine konu olan bu miktar ise, elektrik üretimindeki güncel DG maliyetinin %40 ı oranındadır. Yukarıda anılan CO 2 fiyatlarının Kyoto nun üçüncü safhası olan 2012 yılı sonrasında büyük bir artış eğilimi göstereceği anlaşılıyor. Yılda 38 milyar ton CO 2 in atmosfere salındığı günümüzde Karbon Borsasının büyüklüğü 100 milyar US Dolar dolayındadır. Ancak beklenti ve tahminler bu hacmin on yıl içersinde on kat artarak 1,0 trilyon Doları aşarak dünyanın en büyük uluslar arası ticaret kalemi konumuna geleceği yönündedir. Kopenhag Stratejisi ve bunu hesaba katacak uzun erimli bir enerji stratejisinin bu hesap ve varsayımlar çerçevesinde ele alınması gerekiyor! ZORUNLU ARA NOT KARBON TĐCARETĐ Geçmiş ABD yönetimlerinin Kyoto Protokolünü onaylamakta gösterdiği isteksizliğe karşın başını General Electric, DuPont ve Johnson & Johnson gibi sanayi devlerinin çektiği şirketlerin daha 2003 yılında United States Climate Action Partnership ( ABD Đklim için Eylem Ortaklığı ) gibi çatı organizasyonlar oluşturduğu gözleniyor. Đklim değişikliğine karşı ortak bir eylem platformu oluşturma çabalarına kısa bir süre sonra Shell, BP ve ConocoPhilips gibi enerji devlerinin de katıldığı dikkat çekiyor. Bu birliktelik öteden beri federal hükümete, sera gazı emisyonlarının azaltılması yolunda köklü önlemler getirecek bir iklim yasasının çıkartılması için telkinde bulunuyor. Yine 2003 yılında kurulan Chicago Climate Exchange ( Şikago Đklim Borsası ), hiçbir yasal dayatma olmadığı halde ( 1992 yılında ABD Konfresi tarafından onaylanan Temiz Hava Yasası kapsamında kükürt dioksit ticareti uzun bir süredir gündemdedir ), sera gazları ticaretinin gönüllü olarak yapıldığı ilk borsadır. Bu borsada halen, aralarında Motorola ve Ford gibi şirketlerle, Şikago ve Oakland belediyelerinin ve Ulusal Çiftçiler Birliği gibi organizasyonların da yer aldığı 200 den fazla kuruluş işlem yapmaktadır. AB mevzuat ve yasal önlemler itibarıyla ABD nin de ilerisinde adımlar atmış bulunuyor. Karbon Ticareti 2005 yılından beri geçerli ve AB üyesi ülkelere AB Komisyonu tarafından CO 2 kotaları veriliyor. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 5 EBSO İZMİR

6 Çoğaltılabilecek bu tür örneklerden anlaşılan ise, Karbon Ticareti nin önümüzdeki döneme damgasını vurmaya aday olduğudur. Bu konuda son söz olarak şunu belirtmekle yetinelim: Karbon Ticareti / Karbon Borsası büyük oyuncuların manevra alanı olacaktır. Climate Exchange Plc bu alandaki büyük oyunculardan birisi olarak şimdiden bir köşe başı tutmuş gibi görünüyor. Bu şirket Şikago Đklim Borsasının fiilen sahibi konumundadır. Ancak bu ve benzeri dev sermaye yapıları aracılığı ile borsada oyuncu olmak mümkün olabiliyor. Bunlardan biri olan Climate Change Capital kendi aracılığıyla işlem yapabilecek yatırımcılar için asgari bir miktar belirlemiş: 33,3 milyon US Dolar! Sözün özü: bu borsada küçük oyunculara yer bulunmuyor. Egzozundan CO 2 yayılan aracımız yerine, işimize giderken bisikleti tercih etmemiz bu arenada bir kazanca yol açmayacak gibi görünüyor(!) POST-KYOTO / KOPENHAG STRATEJĐSĐ NE DAĐR ÖNERĐLER Ekonomik kriz dönemi öncesinin verilerine göre, ülkemizde enerji talebi yılda % 7 dolayında artma eğilimi içerisinde bulunuyor. Krizin sonrasında da bu eğilimin süreceği varsayımından hareketle, önümüzdeki yıllık süre zarfında ülkemizde mevcuda eş kurulu güç ( yaklaşık MW ) oluşturmak gerektiği görülüyor. Bundan böyle Türkiye de hangi yakıtların kullanıldığı ne tür enerji santralleri kurulacaktır? Türkiye halen izlenmekte olan enerji politikalarını önümüzdeki dönemde sürdürebilir mi? Diğer bir deyişle DG ve kömüre dayalı enerji santralleri kurarak sürdürülebilir bir ekonomik gelişme sağlayabilir mi? Gerek gelecekteki enerji maliyetleri gerekse fosil yakıtlarının yol açtığı Küresel Isınma ve buna bağlı Đklim Değişikliği olguları nedeniyle mevcut durumun sürdürülebilme imkânı bulunmuyor. Esasen bu olgulardır ki, bilgi notumuza konu olan Kyoto Protokolü ve Kopenhag Toplantısı ardından alınacak bir dizi bağlayıcı önlemi küresel düzeyde zorunlu hale getirmiştir. Buraya kadar değinilen konulardan bir sonuca varmak gerekirse: Türkiye, ivedilikle oluşturulması gereken gelecekteki enerji stratejisini, fosil yakıtlarının yerini olası en yüksek düzeyde YEK ın almasını hedefleyecek bir anlayış temeline oturtmalıdır. Bu bağlamda atılacak adımların ilki, tarihinde, TBMM Enerji komisyonu tarafından hazırlanarak, Genel Kurul onayına sunulan ancak oylanması son anda ertelenen Yenilenebilir Enerji Yasası nın daha fazla gecikilmeksizin onaylanarak yürürlüğe girmesidir. Bu sayede, YEK esaslı yeni enerji kapasitelerinin oluşturulması yönünde ciddi bir destek sağlanmış olacaktır. Bir diğer konu: kayıp ve kaçaklar Türkiye öncelikle elektrik kayıp ve kaçaklarının ( %20 dolayında olduğu yönünde tahminler bulunuyor 2007 yılında brüt üretim 191 milyar kwh iken net tüketimi 155 milyar kwh olarak gerçekleşmiştir ) önünü almak zorundadır. Enerji tasarrufu başlığı altında yer alan bu konu başlı başına bir öneme sahip bulunuyor. Diğer taraftan, ülkemizin de yer aldığı Akdeniz Havzası nın iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölge olacağı tahmin ediliyor ( ekteki Đklim Değişikliği ve Türkiye raporuna bakınız ). Đngiltere Meteoroloji Servisi tarafından geliştirilen Precis Đklim Modeli ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 6 EBSO İZMİR

7 verilerine göre, yakın gelecekte ülkemizde ortalama sıcaklılar artış gösterirken, yağışlar ve kar örtüsünde azalma meydana gelecektir. Bu olumsuz değişikliklerin ise zaten su fakiri olan ülkemizin ( Avrupa Đstatistik kurumu verilerine göre, kişi başına su tüketiminde dünya ortalaması 7600 m 3 /kişi/yıl iken, ülkemizde bu miktarın sadece 1735 m 3 olduğu görülüyor ) su kaynaklarında ciddi biçimde azalmaya yol açacağı bekleniyor. Bu durum en olumsuz doğrudan etkisini kentlerimizde olası su kesintileri ile birlikte esas olarak tarım sektörü üzerinde hissettirecektir. Türkiye de yıllık kullanılabilecek su miktarı 100,0 milyar m 3 dolayındadır. Bu miktarın yaklaşık olarak %40 ı kullanılabiliyor. Tarımda kullanılmakta olan miktar yılda 30 milyar m 3 civarındadır ( evsel kullanımda 6,0, sanayide ise 4,0 milyar m 3 su kullanılıyor ). Đklim değişikliğinin yol açacağı su rezervlerimizdeki azalmanın, yaşamı doğrudan etkileyecek ve son derece olumsuz sonuçlar doğuracağı aşikârdır. Su ve enerji birbiriyle yakından ilgili iki ana konuyu oluşturuyorlar. Giderek kıt ve değerli hale gelecek olan bu iki yaşam kaynağının yönetimi bir arada ele alınmalıdır. Buradan, gelecekteki su ve enerji yönetimine ilişkin bir saptama kendiliğinden ortaya çıkıyor: Su ve enerji yönetimine ilişkin stratejilerin bütünleştirilmesi zorunludur. YEK konusuna dönelim. Muhtelif YEK arasında Jeotermal ve Biokütlenin temel yük santralleri için uygun özelliğe sahip olmakla, rüzgâr ve güneş gibi kesikli karaktere sahip başka bazı YEK ndan farklı ve avantajlı olduğu görülüyor. Biokütle yakıtlı ve jeotermal esaslı enerji santralleri, yılda 8000 saat ve üzeri süreyle devrede kalabiliyor. Ege Bölgemiz jeotermal kaynakları bakımından kayda değer bir potansiyele sahiptir. Yapay Jeotermal ( Hot Dry Rock Sıcak Kuru Kaya ) kapasitesi yönünden Büyük Menderes vadisi başta olmak üzere, özellikle tektonik riskler taşıyan bölgelerimizde gerekli jeofizik incelemelerin yapılarak/tamamlanarak söz konusu potansiyelin ortaya çıkarılması gerekiyor. Biokütle terimi ile kimyasal yapısında hidrokarbon bulunan her türlü organik madde kastedilmektedir evsel atıklar, anız gibi tarım artıkları, orman ürünü/sanayi atıkları, eski araç lastikleri ile yetiştirilebilecek enerji bitkilerinden elde edilebilecek katı ve sıvı yakıtların bütünü Biokütle kapsamında yer almaktadır. Son yıllarda bazı yosun ve alg türlerinin de Biokütle kapsamına girdiği görülüyor. Literatürde, muhtelif yöntemlerle dizel ve gazolin üretiminde kullanılan alglerin üçüncü kuşak biokütle olarak tanımlandığı dikkat çekiyor. Biokütle, taşınabilir ve depolanabilir olma özelliklerine bağlı olarak, geleneksel fosil yakıtlarının yerini en kısa sürede ve kolayca alabilmek potansiyeline sahiptir. Üstelik biokütle, mevcut enerji altyapısında esaslı bir değişikliği gerektirmeden kullanıma sokulabilme avantajına da sahiptir. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 7 EBSO İZMİR

8 TÜRKĐYE NĐN BĐOKÜTLE POTANSĐYELĐ NEDĐR? A) Enerji Bitkileri 90 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında Tatlı Sorghum ( Şeker Darı - Prof. Dr. Engin Türe, Tübitak ) ve Miscanthus ( Doç. Dr. Mustafa Acaroğlu, Konya Selçuk Üniv. ) türü enerji bitkileri ile çok başarılı adaptasyon çalışmaları gerçekleştirilmiş bulunuyor. Bu bitkilerden elde edilecek biokütlenin kömürü ikame etmesi hedeflenmiştir. Yağlı tohumlu bir bitki olan Kanola üzerinde yapılmış başarılı deneme çalışmaları mevcuttur ( Öztüre Holding & Yavaşça Örnek Çiftliği & Monsanto işbirliği Bergama Đzmir, ). Tarıma elverişli olduğu halde, tarımda yetersiz mekanizasyon ve düşük teknoloji kullanımına bağlı olarak, ekonomi dışı kalmış araziler ile her yıl nadasa bırakılan tarım alanlarının 30 milyon dekarlık bölümünde ( ülkemiz iz düşüm alanının sadece %4 ü ) Enerji Bitkileri yetiştirilmesi durumunda: Đhtiyatlı hatta kötümser bir varsayımla, ülkemizin güncel toplam enerji tüketimi olan 105 milyon ton petrol eşdeğerinin asgari %25 i Enerji Bitkileri kökenli biokütleden sağlanabilecektir (Not 4). Halen ekonomi dışı bulunan arazilerimiz üretken duruma getirilerek ekonomiye kazandırılacaktır. Oluşturulacak bitki örtüsü sayesinde erozyon ve çölleşme olgularına karşı etkili dalgakıranlar tesis edilmiş olacaktır. Enerji Bitkileri ziraatı yapılacak alanlar ( Enerji Tarlaları ) kırsal yörelerimizde yeni istihdam olanakları yaratırken, kırsala sermaye transferi sağlayan sosyal dengeleyici bir mekanizma da oluşturacaktır. Post-Kyoto ve Kopenhag sürecine ilişkin olumlu ve doğrudan bir sonuç: CO 2 yutakları meydana getirilmiş olacaktır. Enerji Bitkileri yetiştirilecek alanlarda, atmosferden her yıl dekar başına bir tondan fazla CO 2 in tutulacağı da hesaba katılmalıdır. Enerji Bitkileri ve bunlarla oluşturulacak Enerji Tarlaları bir yana, ülkemiz tarımsal artıklar ( anız, saman, hububat sapları vs. ), orman ürünü atıkları ( tomruk üretimi esnasında açığa çıkan kozalak, çapı 5,0 cm den ince dallar, gövdeden sıyrılmış kabuklar vs. ) ve evsel organik atıklar yönünden büyük bir envanter ve dolayısıyla enerji ( elektrik + ısı ) üretim potansiyeline de sahip bulunmaktadır. ORGANĐK ATIKLAR ATIKTAN ENERJĐ Atıktan Enerji ülkemiz için başlı başına bir avantaj olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde yaklaşık olarak 9,5 milyon hektar (ha) alanda buğday üretimi yapılıyor. Bu arazilerden elde edilen buğday üretimi 20 milyon ton dolayındadır. Arpa için bu değer 8,0 milyon ton olup, bunu toplamı 1,0 milyon tona yaklaşan yulaf, çavdar ve pirinç izlemektedir. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 8 EBSO İZMİR

9 Yukarıda anılan hububat bitkilerinin katı artık miktarı ise, sap-tane oranı dikkate alınarak, kabaca milyon dolayında hesap edilmektedir. Mısır ziraatı yapılan tarım alanlarındaki ( 600 bin ha üzerinde ) artık miktarı 5,0 milyon ton civarında tahmin edilmektedir. Toplam adedi 100 milyonu bulan zeytin ağaçlarından kuru budama sonunda, 0,5 milyon ton odun/dal elde edilmektedir. Zeytinyağı üretimi sürecinde açığa çıkan çekirdek posası / pirina miktarı ise yılda 200 bin tonun üzerindedir. 550 bin ha alanda sürdürülen bağcılık faaliyetlerinde, bağbozumu sonrasında 1,0 milyon tona yakın kuru budama artığı ortaya çıktığı hesaplanıyor. Pancar üretiminden açığa çıkan posa şeklindeki artık miktarı ise, 1,3 1,4 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Ve nihayet patates ekim alanlarından da 0,5 milyon ton dolayında bir atık ortaya çıktığı hesaplanmaktadır. Hububat anızı için verilen değerlerin %80 i biokütle olarak kullanılabilecektir ( anızın % 20 oranındaki kalan bölümü toprak kalitesinin sürdürülebilmesi amacıyla sürülerek toprağa karıştırılmaktadır ). Yukarıda belirtilen hububat anızı miktarının ortalama % 15 oranında nem içerdiği de göz önüne alınmalıdır. Salt hububat anızı dikkate alındığında bile, her yıl milyon ton kuru biokütlenin ortaya çıktığı görülebilir. Bu miktarın az bir bölümü besicilikte kullanılırken, büyük bir bölümü ise tarlada yakılmaktadır(!). Buradan elde edilecek biokütlenin ısıl ( kalorifik ) değeri ortalama 15 Mega Joule / kg seviyesindedir. Ülkemizde mevcut linyit rezervleri göz önüne alındığında, bu değer yerli linyite kıyasla iki kat fazladır. Organik kökenli evsel atıklar ( çöp ) bir diğer biokütle türüdür. Büyük kentlerimizdeki evsel atıkların miktarı göz önüne alındığında, güncel olarak kişi başına 1,0 kg/gün dolayında atık üretildiği görülüyor. Bu miktar zamanla artma eğilimindedir. Sadece Đstanbul, Ankara ve Đzmir gibi üç büyük kentimizde her gün açığa çıkan kentsel / evsel atık miktarı 22 bin tonun üzerindedir(!) Bu atıklardan enerji üretimi sağlandığında, kentlerimiz için son derece önemli bir çevre sorunu etkili bir biçimde ortadan kalkarken, diğer bir deyişle, hiç kimsenin varlığını istemediği evsel atıklar ( buna arıtma çamurunu da dâhil ediyoruz ) bertaraf edilirken, herkesin gereksinim duyduğu enerji elde edilmiş olacaktır. Endüstriyel tomruk ve çam fıstığı üretimi gibi ormancılık alanında sürdürülen etkinliklerin sonucunda her yıl iki milyon tonun üzerinde orman atığı açığa çıkmaktadır. Bunlar, kozalak, yakacak odun olmaya elverişli bulunmayan uç dallar (çapı 5,0 cm.den az) ile ağaç gövdelerinden sıyrılmış kabuklar şeklindedir. Tomruk üretimi belirli yerlerde yapıldığından, özellikle gövde kabuklarının toplanarak biokütle santrallerine taşınması kolay ve düşük maliyetli bir işlem olacaktır. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 9 EBSO İZMİR

10 Atıktan Enerji, oluşturulması yaşamsal önem taşıyan enerji stratejimiz içinde çok önemli bir parametre olarak ortaya çıkmaktadır. Yukarıdaki özlü başlıkların anlamı kısaca şu oluyor: Enerji Bitkileri kökenli ve/ya tarımsal atıklardan sağlanacak biokütle enerjisi ile ülkemizin gelecekteki enerji gereksiniminin büyük oranda sağlanması olanağı bulunuyor. Biokütleden Enerji, Arz Güvenliği ve gelecekteki enerji maliyetlerinin denetim altında bulundurulması bağlamında da önemlidir. Küresel Isınma ve buna bağlı Đklim Değişikliği, gezegenimiz üzerindeki yaşama yönelen daha önce görülmemiş ölçekteki tehdit Bütün bu yaşamsal önemdeki konular bir yana, fosil yakıtlarının, örneğin beş yıl sonraki maliyetlerini biliyor muyuz? Hayır! Bu tek kelimelik kesin yanıt dahi bugün izlediğimiz yolun kökten yanlış olduğuna işaret ediyor. Sonuç: Mevcut enerji politikaları sürdürülemez! Geleneksel fosil yakıtlarının yerini aşamalı bir şekilde, ancak olası en kısa zaman zarfında ve olası en yüksek oranda YEK almak zorundadır. Bu geçişi en kolay ve olanaklı sağlayabilecek iki tür YEK ( jeotermal - yapay jeotermal ve biokütle ) arasında biokütle üzerine yapılan vurgu bu raporun ağırlıklı konusunu oluşturmuş bulunuyor. Bu vurgu jeotermalin önemini azımsamak anlamına gelmiyor. Bu raporun kaleme alınmasındaki esas dürtü ve amaç yeni ve canlı bir tartışma ortamının oluşmasına ön ayak olmaktır. Türkiye biricik olan avantajlarını öne çıkarmak ve uluslar arası platformlarda masaya koymak zorundadır. Bu noktada biokütle ile yakından ilintili bir diğer YEK üzerinde durmak gerekiyor: Hidrojen Enerjisi. Hidrojen Enerjisi, Türkiye nin biricik sayılabilecek bir avantajı ile çok yakından ilgilidir. O da şudur: Türkiye dünyada biline Bor rezervlerinin %72 sine sahip bulunuyor. Bulunuyor ama uyurgezer gibi bu avantajından adeta habersizmişçesine bir kayıtsızlık ve vurdumduymazlık içinde de bulunuyor. Bor, ideal hidrojen taşıyıcısı bir element olarak son derece önemli ve stratejik bir varlığımızdır. Bor ve buna bağlı olarak hidrojen enerjisinin önde gelen savunucusu olmak zorundayız(!) Türkiye Post-Kyoto döneminde diğer YEK arasında, hidrojen enerjisinin yeri ve önemini öne çıkaran bir söylemi de benimsemek zorundadır. Türkiye karbon yutakları konusunda da avantajları ve anlatacakları olan bir ülke konumundadır. Bu konu başlığını açmak üzere rapor metninin daha önceki bölümlerine de gönderme yapmak gerekiyor. Post-Kyoto ve Kopenhag Toplantısı ile başlayacak yeni dönemde fosil kökenli yakıtlara dayalı elektrik enerjisi maliyetleri üzerinde durmuştuk. En iyimser sayılabilecek senaryo doğrultusunda dahi, DG a dayalı elektrik üretiminde fırsat maliyetinin kwh başına 0,027 olabileceği saptamasında bulunduk. DG dan üretilecek her kwh elektrik enerjisi, atmosfere salınacak 0,65 kg CO 2 anlamına geliyor ( Not 1 ). Yerli linyit kaynaklarımızın ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 10 EBSO İZMİR

11 ortalama ısıl değeri 1500 kcal/kg ın altında olup yüksek işletme maliyetlerine ( yüksek kül ve kükürt dioksit oranları da söz konusudur ) yol açıyor. Mevcut enerji anlayışımız ve yasal mevzuat koşullarında, enerji sektöründeki yatırımcılarımız yüksek ısıl değeri olan ithal kömüre dayalı enerji santralleri kurmaya koyuldular. Ne var ki bu anlayış temelden aksak ve yanlıştır. Öncelikle, yukarıda da işaret ettiğimiz gibi, ithal kömürün bundan birkaç yıl sonraki maliyetini bilmiyoruz(!) Bu tür yatırım kararları yatırımcıların olsa-olsa kısa dönemli karlar peşinde olduğunu gösteriyor. Onları bu yanlışa sürükleyen yerleşik anlayış ve yasal mevzuatı esaslı biçimde sorgulamak zorundayız. Gelecekteki kestirilemez maliyetler bir tarafa, en kaliteli ithal kömür dahi DG a kıyasla iki kat dolayında fazla CO 2 emisyonuna yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, CO 2 ticareti bağlamında iki kat (!) yüksek fırsat maliyeti Sonuç şudur: Fosil yakıtlarına dayanan mevcut enerji anlayışı ve buna göre belirlenecek gelecekteki enerji yatırımları Türkiye üzerinde Demokles in Kılıcı gibi duracaktır. Türkiye CO 2 piyasasında iş tutan simsarlar için cazip bir Pazar yağlı bir müşteri olacaktır. Çok açıktır ki, bu durumun yol açacağı maliyet ve bedellerle ne yaşam kalitesini yükseltmek ne de sürdürülebilir bir kalkınmayı gerçekleştirmek mümkün olamaz. Buna karşılık, örneğin 10,0 MW takatinde YEK esaslı bir enerji kapasitesi kurulduğunda, bu tesisin karbon borsasında onaylanması durumunda, her yıl yaklaşık 50,000 ton CO 2 i ( /yıl belki de üretilecek elektriğin sağlayacağı kazançtan fazlası ) karbon borsasında satabiliyor konuma geleceğiz. Bu avantaj ise önümüzdeki kısa erimde jeotermal ve biokütle santralleri sayesinde elde edilebilir. Şimdi Karbon Yutakları konusuna gelip bu raporu noktalamaya doğru gidelim. Karbon Yutağı, kısa ve öz olarak, atmosferdeki CO 2 i bünyesinde zapt eden bitkilerin ( örneğin ot, çalı, ağaç formundaki enerji bitkileri ) yetiştirildiği alanlar olarak tanımlanabilir. Bu tanıma göre, yukarıda kısaca tanıtılan Enerji Tarlaları karbon yutağı olma işlevine sahiptirler. Belli tür bitkilerin yine belirli iklim ve toprak koşullarında ne miktarda biokütle ürettiği bellidir. Buna bağlı olarak, karbon yutağı olarak tesis edilmiş arazilerde her yıl atmosferden tutulan CO 2 miktarı da bilinmektedir. Đşte bu tutulan CO 2, borsada satılabilecektir. Karbon Yutakları nın oluşturulması Türkiye tarafından benimsenecek stratejinin ana bileşenlerinden biri olmalıdır. Karbon Yutakları oluşturmaya en elverişli alanlar arasında, Kütahya kentimizin güneyine uzanan ve göller bölgesine kadar ulaşan bir alan ile Teke ve Taşeli platoları, Güneydoğu Anadolu bölgemizdeki geniş tarım dışı alanlar ilk akla gelenler oluyor. ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU 11 EBSO İZMİR

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ Nuri Azbar ÇMO İzmir Şubesi & Ege Üniversitesi, Çevre Sor. Uyg ve Ar. Merkezi, Izmir nuri.azbar@ege.edu.tr Atıktan Enerjiye «Atıktan Enerjiye» atıkların termal (yakma,

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

Yukarıda sıralanan saptamaların oluşturduğu tablodan, Türkiye nin bir enerji stratejisine sahip bulunduğu sonucu çıkmasa gerek

Yukarıda sıralanan saptamaların oluşturduğu tablodan, Türkiye nin bir enerji stratejisine sahip bulunduğu sonucu çıkmasa gerek EBSO YENĐLENEBĐLĐR ENERJĐ KAYNAKLARI YASASI ÜZERĐNE ÖNERĐLER TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ STRATEJĐSĐ VE YENĐLENEBĐLĐR ENERJĐ KAYNAKLARI (YEK) A - GĐRĐŞ VE GENEL AÇIKLAMALAR Nüfus artışı, sanayileşme ve kentleşme

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

AB, 2030 İKLİM VE ENERJİ PAKETİ ÜZERİNDE ANLAŞMAYA VARDI

AB, 2030 İKLİM VE ENERJİ PAKETİ ÜZERİNDE ANLAŞMAYA VARDI Brüksel de yapılan AB Liderler Zirvesi nde, AB üyesi 28 ülkenin devlet ve hükümet başkanları 2030 İklim ve Enerji Paketi üzerinde anlaştı. Zirve de varılan mutabakat, sera gazlarının %40 azaltılması, yenilenebilir

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

mmo bülteni þubat 2005/sayý 81 doðalgaz temin ve tüketim politikalarý raporu da basýn mensuplarýna daðýtýlmýþtýr.

mmo bülteni þubat 2005/sayý 81 doðalgaz temin ve tüketim politikalarý raporu da basýn mensuplarýna daðýtýlmýþtýr. TÜRKÝYE DE DOÐAL GAZ TEMÝN VE TÜKETÝM POLÝTÝKALARI Basýna ve Kamuoyuna 10 Ocak 2005 Oda Baþkanýmýz Emin KORAMAZ Odamýzýn Doðalgaz alanýnda yaptýðý çalýþmalarý ve Türkiye deki Doðalgazýn durumu hakkýnda

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI

ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI ULUSLAR ARASI KARBON PİYASASI Doç. Dr. Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi 06 Nisan 2007 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Karbon piyasası nedir? Ülkelerin ve şirketlerin sera gazları hedeflerine ulaşabilmeleri

Detaylı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı 1 2 1. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ENERJİ DURUMU 1.1. DÜNYADA ENERJİ DURUMU 1970 lerin başında yaşanan petrol krizi ve sonrasında gelen petrol ambargoları

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Kasım 2015 Hazırlayan Önder Algedik 2 İçindekiler Özet... 3 Afşin Elbistan Linyit Rezervi... 4 Elektrik Üretimi... 5 Afşin

Detaylı

Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL

Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL Elektrikte bir yıllık 'denge' zararı; 800 milyon YTL Büyük özelleştirme ihalelerine hazırlanan enerji sektöründe devlet kurumlarının DUY (Dengeleme Uzlaştırma Yönetmeliği) nedeniyle zararı 800 milyon YTL

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik. İstanbul Teknik Üniversitesi

Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik. İstanbul Teknik Üniversitesi Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik İstanbul Teknik Üniversitesi ENERJİ ÜRETİMİ IEA: ENERJİ ÜRETİMİ VE KULLANIMI «SÜRDÜRÜLEMEYEN ÇEVRE İHTİYAÇLARI» İLE REKABET EDEMEZ. ÜLKELERİN ENERJİ

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI ÇĐN ve HĐNDĐSTAN DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu(

Detaylı

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN KONYA BİR YATIRIM CENNETİ HALİNE GELMEKTEDİR KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN10 NEDEN 1. Genç ve Nitelikli İnsan Kaynağı 2. Stratejik Konum 3.

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Araştırma Notu 12/124

Araştırma Notu 12/124 Araştırma Notu 12/124 05.01.2012 YENİLENEBİLİR ENERJİ HABERLERİNDE REGÜLASYON ve FİNANSMAN ÖNE ÇIKIYOR Barış Gençer Baykan Yönetici Özeti Yenilenebilir enerjiler, gerek fosil yakıtların tükeneceği öngörüsü

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

Mars Enerji Hakkında

Mars Enerji Hakkında Mars Enerji Hakkında Mars Enerji International Hollanda Üretim Planı ; RES Servis ve kurulumda, Hollanda lı partner Avrupalı yatırımcıları TR ye gelmesinde köprü Üreticiler ile hızlı işbirlikleri Mars

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı ENERJİ GÜNDEMİ SAYI 12 OCAK 2015 02 Yeşil Sanayi Zirvesi ne Enervis in Enerji Verimliliği Projesi Damga Vurdu 03 Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı 04 Almanya da Güneş Elektriği

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti Araştırma Notu 08/13 20.08.2008 DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE Barış Gençer Baykan Yönetici özeti Yeni araştırmalar ve bilimsel bulgular ışığında Türkiye nin küresel iklim değişikliğine katkısını

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70 Türkiye nin ve DünyaD nya nın Enerji Profili 1/70 Sunumdaki grafik ve tabloların n büyük b k kısmk smı TMMOB Makine Mühendisleri M Odası Enerji Çalışma Grubu Başkan kanı Sn. Oğuz O TÜRKYILMAZ T tarafından

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

Đklim Değişikliği ve Atık Yönetimi

Đklim Değişikliği ve Atık Yönetimi Dr. Oğuz CAN ĐSTAÇ AŞ. Sistem Geliştirme Müdürü Đklim Değişikliği ve Atık Yönetimi Birleşmiş Milletler Đklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinde, iklim değişikliği: karşılaştırılabilir zaman periyodunda

Detaylı

Kuraklıkta Son Durum. Esin ERTEK TSKB Ekonomik Araştırmalar erteke@tskb.com.tr

Kuraklıkta Son Durum. Esin ERTEK TSKB Ekonomik Araştırmalar erteke@tskb.com.tr Esin ERTEK TSKB Ekonomik Araştırmalar erteke@tskb.com.tr Ağustos 2014 2013-2014 kış döneminde ülke genelinde etkisi hissedilen meteorolojik kuraklık, 2014 ün ilk yarısında bölgesel olarak devam etti. Türkiye

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI Dr. Mehmet DUYAR Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Ankara- Haziran 2009 ENERJİ

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI Cumhuriyet Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Sunan Yrd.Doç. Dr. Mustafa HOŞTUT Nisan-2007 1/53 RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER

ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER 1 ÖZET AĞAOĞLU ENERJİ GRUBU TÜRKİYE ENERJİ SEKTÖRÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ RÜZGAR ENERJİSİ STATÜ FIRSATLAR ZORLUKLAR/PROBLEMLER TAVSİYELER 2 PORTFÖY ÖZETİ Kapasite Dağılımı Üretim Dağılımı Rüzgar 65,3% Rüzgar

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU TANSEL TEMUR Meteoroloji Mühendisi Ulusal Su ve Sağlık Kongresi,

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 2013 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER 2012 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına Dair Varsayımlar 3. Elektrik

Detaylı

TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ

TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYEL & STRATEJİLERİ ENERJİ de YATIRIMLAR 2010 30. Aralık. 2009, ANKARA - GAZİ ÜNNİVERSİTESİ Dr. Atillâ AKALIN Tablo.20 - Dünyada Planlanan RÜZGAR ENERJİSİ Gelişmesi Wind

Detaylı

Elektrik Sektörü 2015 Üçüncü Çeyrek Değerlendirmesi. Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr

Elektrik Sektörü 2015 Üçüncü Çeyrek Değerlendirmesi. Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr Elektrik Sektörü 2015 Üçüncü Çeyrek Değerlendirmesi Yael Taranto TSKB Ekonomik Araştırmalar tarantoy@tskb.com.tr Ekim 2015 Tüketim Artışı Sanayi Üretiminin Gerisinde Kaldı 2015 in ilk dokuz ayında elektrik

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

TC ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ece TOK Hava Yönetimi Daire Başkanlığı Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrol Şube Müdürü Büyük Yakma Tesisleri Taslak Yönetmeliği 24 Şubat

Detaylı

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK SEKTÖRÜMÜZÜ OLUMSUZ ETKİLEYECEK

GÜMRÜK YÖNETMELİĞİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK SEKTÖRÜMÜZÜ OLUMSUZ ETKİLEYECEK Mart 015 PETDER Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile imzaladığı protokol çerçevesinde başlattığı Bir Varil Bir Ağaç projesi kapsamında, toplanan her bir varil atık motor yağı

Detaylı

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON 27 MAYIS 2015 - İZMİR Yavuz Aydın Başkan TÜRKOTED KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA GELİŞMELER VE BEKLENTİLER 2 02.06.2015 The future

Detaylı

2014 ÜÇÜNCÜ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim Yavaş, Kapasite Hızlı Artıyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 ÜÇÜNCÜ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim Yavaş, Kapasite Hızlı Artıyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim Yavaş, Kapasite Hızlı Artıyor Yılın ilk dokuz ayında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %4,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3, ikinci çeyrekte %4,2 olarak

Detaylı