Para, Faiz Hadleri ve Döviz Kurları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Para, Faiz Hadleri ve Döviz Kurları"

Transkript

1 Para, Faiz Hadleri ve Döviz Kurları Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin March 19, 2003 Contents 1 Giriş 3 2 Paranın Tanımı Paranin Bazı Nitelikleri Para Nedir? Para Talebi 5 4 Toplam Para Talebi 5 5 Para Piyasasında Denge ve Faiz Hadlerinin Belirlenmesi Para Arzı ve Faiz Haddi Gelir ve Faiz Haddi Kısa Dönemde Para Arzı ve Döviz Kurları Para Arzı, Para Talebi, Faiz Haddi ve Döviz Kuru Türkiye Para Arzı ve Döviz Kuru ABD Para arzı ve Döviz Kuru Uzun Dönemde Para, Fiyatlar ve Döviz Kuru Para Arzı ve Fiyat Düzeyi Para Arzındaki Değişmelerin Uzun Dönem Etkileri Para Arzı ve Döviz Kuru Bu ders notları öğrencilere derste işlenen konularda yardımcı olması amacıyla hazırlanmıştır. Bu ders notlarına herhangi bir yerde atıfta bulunulmaması gerekir. 1

2 8 Enflasyon ve Döviz Kurları Kısa Dönemde Fiyatların Katılığı ve Uzun Dönemde Fiyatların Esnekliği Para Arzındaki Sürekli Değişmeler ve Döviz Kuru Döviz Kuru nda Overshooting Bölüm için sorular 23 List of Tables List of Figures 1 Toplam Reel Para Talebi ve Faiz Haddi Gelirin Toplam Reel Para Talebine Etkisi Denge Faiz Haddinin Belirlenmesi Para Arzındaki bir Artışın Denge Faiz Haddi Üzerindeki Etkisi 9 5 Gelirdeki bir artışın faiz haddi üzerindeki etkisi Para ve Döviz Piyasasında Aynı anda Denge Türkiye Para arzındaki bir artışın Döviz kuru ve faiz haddi üzerindeki etkisi ABD Para Arzındaki Artışın Döviz Kuru ve Faiz Hadlerine Etkisi Para Arzındaki Artışın Kısa ve Uzun Dönem Etkisi Para Arzındaki Artış Sonrası Ekonomik Değişkenlerin Zaman Boyutu Üzerinde Hareketleri

3 1 Giriş Bir önceki dersimizde faiz hadlerinin ve beklenen gelecek döviz kurunun, bugünkü döviz kurlarını nasıl etkilediğini inceledik. Döviz kurlarının nasıl belirlendiğini tam anlamak için beklentilerin nasıl oluşturulduğunu ve faiz hadlerinin nasıl belirlendiğini öğrenmemiz gerekiyor. Bunları anlamak için bu bölümde ülkelerin para arzı ve paralarına olan taleplerin döviz kuru ve faiz hadleri üzerindeki etkilerini inceleyeceğiz. Döviz kurunu ülke paralarının nispi fiyatları şeklinde tanımladığımıza göre ülke para arz ve taleplerini etkileyen faktörler döviz kurlarını da etkileyen en önemli faktörlerdir. Bundan dolayı doğal olarak para arzı ve talebi döviz kurunun belirlenmesi tartışmalarında önemli bir yer tutmaktadır. Parasal gelişmeler hem faiz oranlarını etkileyerek hemde insanların gelecek döviz kuru hakkındaki beklentileri üzerindeki etkisinden dolayı döviz kurlarınıda etkilemektedir. Gelecek döviz kurlarına ilişkin beklentiler ülke mallarının beklenen gelecek parasal değeri ile yakından ilgilidir. Ve beklenen fiyat değişmeleri ise para arz ve talebindeki değişmelerle ilişkilidir. Döviz kuru üzerindeki parasal etkileri incelerken, parasal faktörlerin mal fiyatlarını ve faiz oranlarını nasıl etkilediğine bakmamız gerekir. 2 Paranın Tanımı 2.1 Paranin Bazı Nitelikleri Mübadele aracıdır (Medium of Exchange) Para, evrensel olarak kabul edilebilir olduğu için bir takas sisteminin yol açtığı muazzam arama maliyetlerini ortadan kaldırır. Belirli bir standartlaştırılmış ve kullanımı elverişli ödeme vasıtası olmaksızın karmaşık bir çagdaş ekonominin işleyişi duracaktır. Para bir muhasebe (değer ölçüsü) birimidir (Unit of Account) Fiyatları para terimi ile ifade etmek, farklı malların fiyatlarının karşılaştırılabilir olmasını sağladığı için hesaplamaları kolaylaştırmaktadır. Para değer saklama aracıdır (Store of Value) Para satın alma gücünü şimdiki zamandan geleceğe taşımak için kullanılabileceğinden aynı zamanda bir varlıktır, ya da bir değer deposudur. Paranın bir mübadele 3

4 aracı olarak kullanılışlığı onu otomatik olarak bütün varlıkların en likiti yapar. 2.2 Para Nedir? Banknotlar ve karşılığında çek yazılabilen mevduatlar para sayılma koşulunu yerine getirir. 1 Taşınmaz mallar likitlik özelliğinden yoksun olduğundan para sayılma koşulunu yerine getirmez. Derste para arzından söz ettiğimizde genellikle M 1 tanımına atıfta bulunacağız. M1 = C + DD burada C dolaşımdaki parayı ve DD ise bankalardaki vadesiz tasarruf ve ticari mevduatları göstermektedir. Bir ülkedeki para arzı ulusal paranın basımında tekel olan merkez bankaları tarafından kontrol edilmektedir. Bastığı parayı hiç bir şeyle değiştirmek zorunda olmayan merkez bankalarının para miktarını arzu edilen seviyede belirlediklerini varsayacağız. 2 1 Gerçekte para arzı yurtiçinde yaşayanların bankalardan alacaklarının harcama hızına çeşitlendirilir. En dar (en çabuk harcanabilme yeteneğine sahip) para arzı tanımı M 0 dır. M 0 = Emisyon- Bankalardaki TL nakit=dolaşımdaki TL Harcanabilme hızına göre diğer para arzı tanımları aşağıdaki gibidir. M1 = M0 + vadesiz tasarruf ve ticari mevduatlar M2 = M1 + vadeli tasarruf ve ticari mevduatlar M2Y = M2 + döviz tevdiat hesapları M2R = M2 + repo M2RY = M2R + döviz tevdiat hesapları 2 Doğal olarak Merkez bankaları yarattıkları paranın para olarak tedavül etmesi için o paranın değerinin korunmasına çalışırlar. 4

5 3 Para Talebi Bireyin para talebi nasıl oluşmaktadır? Önceki dersimizde bireylerin varlık taleplerinin üç özelliğe bağlı olduğunu gördük: Varlığın beklenen getirisinin diğer varlık getirileri ile karşılaştırılması Varlığın beklenen getirisinin ne kadar riskli olduğu Varlığın likitidesi (akışkanlığı) Para ve vadesiz tasarrufta faiz ödenmez, varlıklarda ise bir kazanç elde edebilirsiniz. Tahvilin faiz getirisi vardır, örnegin 1,000,000 TL yi elde tutsanız karşılığında birşey elde etmezsiniz, oysa 1,000,000 TL ile %50 getirisi olan bir tahvil alırsanız sene sonunda size TL 1,500,000 olarak dönecektir. Para tutmanin alternatif maliyeti faiz kazancından yoksun kalmaktır. Faiz kazancındaki artış para tutmanın alternatif maliyetini artırmaktadır. Bu nedenle bütün şeyler eşitken faiz haddindeki bir artış bireyin para talebini azaltır, faiz haddindeki azalış ise para talebini artırmaktadır. Risk para talebinde diğer önemli bir faktördür. Mal ve hizmet fiyatlarında meydana gelecek beklenmeyen artışlar, paranızın değerini alabileceği mal ve hizmetler cinsinden düşürür. Bu nedenle elde para tutmak riskli olabilir. Ancak hazine bonoları gibi faiz ödeyen varlıklarda sizi aynı risk ile karşı karşıya getirebilir çünkü bu varlıklarında parasal değeri bellidir. Paranın riskindeki bir değışme benzer bir risk değişmesini bonolarda da meydana getireceği için para tutmaktan dolayı karşılaşabileceğiniz risklerdeki bir değişme para talebilinizde bir değişmeye neden olmayabilir. Para tutmanın ana yararı paranın likitidesidir. Para, hanehalklarının ve firmaların günlük alışverişlerini kolayca finans etmelerini sağlamaktadır. Bu nedenle hanehalklarının ve firmaların işlemlerindeki bir artış para talebini artıracaktır. 4 Toplam Para Talebi Toplam para talebi bireylerin taleplerinin toplamına eşittir. talebini üç ana faktör belirlemektedir. Toplam para 1. Faiz haddi: Faiz haddindeki bir artış para talebinde bir düşüşe, bir azalış ise talepte bir artışa neden olur. 5

6 2. Fiyat düzeyi: Fiyat düzeyi ile belli bir mal ve hizmetler sepetinin fiyatından bahsetmekteyiz. Dolayısıyla aynı miktarda mal ve hizmet satın alabilmek için fiyat düzeyi yükseldiğinde daha fazla para harcaması gerekir. Fiyat düzeyi arttığında, firmalar ve hanehalkları daha fazla para tutmak zorunda kalırlar. 3. Reel milli gelir: Reel milli gelir arttığı zaman da toplam para talebi artar, çünkü reel milli gelir arttığında alınıp satılan mal ve hizmetlerin miktarıda artmaktadır. Toplam para talebini şu şekilde ifade edebiliriz: M d = P L(i, Y ) burada M d nominal para talebini, i nominal faiz haddini, Y reel milli geliri ve P fiyatlar genel seviyesini göstermektedir. L(i, Y ) reel para talebini temsil eder, ve faiz haddindeki bir artış reel para talebinin azalmasına, gelirdeki bir artış ise reel para talebinin artmasına neden olacaktır. Yukarıdaki eşitliği M d P = L(i, Y ) şeklinde yazabiliriz. Burada L(i, Y ) belli bir miktarda paraya olan talep olarak değil belli bir satın alma gücünü likit olarak tutmaya yönelik bir talebi gösterir. Şekil 1, reel milli gelir veri kabul edildiğinde, faiz haddi ile toplam para talebi arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Faizdeki bir artış para tutmanın alternatif maliyetini artıracağından paraya olan talep azalacaktır. Bu nedenle, toplam para talep eğrisi negatif eğimlidir. Gelir sabitken, faiz hadlerindeki bir değışme eğri üzerinde bir hareketle sonuçlanır. Ancak gelirdeki bir artış eğrinin kaymasına neden olur. Faiz haddi sabitken, reel gelirdeki bir artış toplam para talebini artıracağından, toplam para talebi eğrisi sağa kayacaktır. 2 gelirdeki Y 1 den Y 2 ye bir artışın toplam para talep eğrisini nasıl etkilediğini göstermektedir. 5 Para Piyasasında Denge ve Faiz Hadlerinin Belirlenmesi Para piyasası merkez bankası tarafından belirlenen para arzının toplam para talebine eşitlenmesi durumunda dengeye ulaşır. 6

7 i L(i, Y ) M d P Figure 1: Toplam Reel Para Talebi ve Faiz Haddi i L(i, Y 2 ) L(i, Y 1 ) Figure 2: Gelirin Toplam Reel Para Talebine Etkisi M d P 7

8 i i 2 i i 3 3 M s P L(i, Y ) Reel Para Talebi Figure 3: Denge Faiz Haddinin Belirlenmesi Para arzı M s ise, bu durumda para piyasasında denge koşulu M s = M d şeklinde yazılır. Eşitliğin ıki tarafınıda fiyatlar genel seviyesine böldüğümüzde, para piyasasında dengeyi şu şekilde ifade edebiliriz: M s P = L(i, Y ) Fiyatlar genel seviyesi ve gelir veri kabul edildiğinde, toplam reel para talebini toplam reel para arzına eşitleyen faiz haddine denge faiz denir. Şekil 3 te toplam reel para talebi eğrisi reel para arzı eğrisi ile 1 no lu noktada kesişmektedir. Yani 1 no lu noktada para piyasası dengededir ve denge faiz haddi i 1 olmaktadır. 2 no lu noktada para arzı fazlası vardır, insanlar tahvile yönelecek ancak yeteri kadar tahvil olmadığından daha düşük faiz haddinden borç vermek isteyeceklerdir. 3 no lu noktada ise para talebi fazlası vardır, insanlar tahvillerini bozdurmak isteyecekler ve faiz hadleri yükselecektir. Sonuç olarak, piyasa sürekli olarak reel para arzının reel para talebine eşit olduğu faiz haddinde dengeye doğru hareket edecektir. Eğer piyasada para 8

9 i i 1 1 i 2 2 M 1 P M 2 P L(i, Y ) Reel Para Talebi Figure 4: Para Arzındaki bir Artışın Denge Faiz Haddi Üzerindeki Etkisi arz fazlası varsa faizler düşecek, piyasada bir para talep fazlası durumunda ise faizler yükselecektir. 5.1 Para Arzı ve Faiz Haddi Merkez Bankası para arzını artırırsa, faizlerde bir azalma meydana gelir. Şekil 4, para arzındaki bir artışın etkilerini göstermektedir. Para arzının M 1 den M 2 ye yükselmesi reel para arzını M 1 /P den M 2 /P ye çıkmasına neden olur. Eski faiz haddinde (i 1 ), para arzı fazlası oluşacak, ve insanlar tahvile yonelecektir, ancak yeteri kadar tahvil olmadığından faiz düşer ve 2 no lu noktada para piyasası dengeye gelir. Reel para arzındaki bir artış faiz hadlerini düşürmüştür, i 2 < i 1. Sonuç olarak, fiyatlar genel seviyesi ve gelir veri iken, para arzındaki bir artış faiz hadlerini düşürür, bir azalı ise faiz hadlerini yükseltir. 9

10 i i 2 i M s P L(i, Y 2 ) L(i, Y 1 ) Reel Para Talebi Figure 5: Gelirdeki bir artışın faiz haddi üzerindeki etkisi 5.2 Gelir ve Faiz Haddi Para arzı ve fiyatlar genel düzeyi sabitken, reel milli gelirdeki bir artış faiz haddinin artmasına neden olur. Şekil 5, gelirdeki Y 1 den Y 2 ye bir artışın faiz haddi üzerindeki etkisini göstermektedir. Gelir artış sonucu para talebi eğrisi sağa kaymıştır. Eski faiz haddinde, i 1, piyasada bir para talebi fazlası vardır. Reel para arzının sabit olması nedeniyle faiz hadlerinde bir artma olacak ve bu artış yeni denge faiz haddine, i 2, değin sürecektir. Gelirdeki bir azalma ise tam tersi bir etki yaparak, faiz hadlerinde bir azalmaya neden olur. Sonuç olarak, reel para arzı ve fiyatlar sabitken, reel gelirdeki bir artış faiz hadlerini artırırken, bir azalış ise faiz haddini düşürür. 6 Kısa Dönemde Para Arzı ve Döviz Kurları Faiz paritesi koşulu ile faiz hadlerinin döviz kurları üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu görmüştük. Şimdi de bir ülkenin para arzlarındaki bir değişmenin faiz haddini nasıl etkilediğini analiz ettikten sonra, parasal değişmelerin döviz kurlarını nasıl etkilediğini analiz edebiliriz. Bir ülkenin para arzlarındaki bir 10

11 artışın bu ülke parasının diğer ülke paraları karşısında değer kaybedeceğini göstereceğiz. Bu bölümde de fiyatların ve reel gelirin sabit olduğunu varsayarak kısa dönem analizi yapmaya devam edeceğiz. Uzun dönem analizleri fiyatların tam esnekliği ve de üretim faktörlerinin tam istihdamı varsayımı altında yapılır. Daha sonra inceleyeceğimiz uzun dönem analizi, para arzındaki değişmelerin gelecek döviz kuru bekleyişlerini nasıl etkilediğini gösterecektir. 6.1 Para Arzı, Para Talebi, Faiz Haddi ve Döviz Kuru Kısa dönemde para arzı ile döviz kuru arasındaki ilişkiyi analiz etmek için üzerinde çalıştığımız iki grafiği birleştireceğiz. Birinci grafik geçen derste incelediğimiz döviz piyasasındaki dengenin, faiz hadleri ve beklenen gelecek döviz kuru veri iken, nasıl oluştuğunu göstermektedir. Bu Şekil 6 nın üst kesiminde gösterilmektedir. Para piyasasında belirlenen TL mevduatları üstündeki faiz haddi dikey doğru ile tanımlanmaktadır. Hatırlayacağınız üzere negatif eğimli Dolar mevduatları üstündeki beklenen getiri eğrisi Dolar mevduatları üstündeki TL getiri haddini göstermektedir. Şimdiki döviz kurlarındaki değişmenin beklenen değer kaybı uzerindeki etkisi nedeniyle bu eğri negatif eğimlidir. Bu iki eğrinin kesiştiği noktada, 1, TL mevduatları ve Dolar mevduatları üstündeki beklenen getiri hadleri eşitlenecek ve bundan dolayı faiz paritesi koşulunun gerçekleşmesi ile birlikte bu piyasada denge döviz kuru S 1 olacaktır. Şekil 6 nın alt kesiminde faiz hadlerinin para piyasasında nasıl belirlendiğini inceledik. Para piyasasında denge reel para talebinin reel para arzına eşit olduğu 1 no lu noktada sağlanmaktadır. Şekil 6, döviz piyasası ile para piyasası arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Türkiye para piyasasında TL mevduatları üstündeki faiz haddi, ABD para piyasasında ise Dolar mevduatları üstündeki faiz haddi belirlenmektedir. Bu faiz haddleri, faiz paritesini sağlayacak döviz kurunun belirlenmesini etkileyeceklerdir. 11

12 USA FED Türkiye TCMB USA Türkiye MUS s para arzı M T s R para arzı USA para piyasası Türkiye para piyasası i i Döviz Piyasaları S T L $ 6.2 Türkiye Para Arzı ve Döviz Kuru Türkiye de para arzının artması, reel para arzının artmasına neden olacaktır. Reel gelir ve fiyatlar sabit olduğundan, para piyasasında bir arz fazlası meydana gelecektir. Para piyasasındaki dengenin sağlanması TL mevduatları üzerindeki faiz haddinin düşmesi ve bu nedenle reel para talebinin artmasıyla sağlanacaktır. TL mevduatları üzerindeki faiz haddinin düşmesi, Dolar mevduatlarını daha çekici hale getirecek ve TL değer kaybedecektir. Başlangıçtaki para arzında, M1, s para piyasası 1 no lu noktada i 1 faiz haddi ile dengededir. Dolar mevduatları faiz hadleri ile beklenen gelecek döviz kuru sabitken, TL mevduatları üstündeki i 1 faiz haddi döviz piyasasında denge 1 noktasında, yani S 1 döviz kuru ile sağlanmaktadır. TCMB para arzını M1 den s M2 ye s çıkardığında ne olur? i 1 faiz haddinde piyasada para arzı fazlası olacaktır, bu nedenle faiz i 2 ya düşecek ve para piyasasında denge 2 no lu noktada sağlanacaktır. S 1 döviz kuru ve i 2 faiz haddinde, Dolar mevduatları üstündeki beklenen getiri TL mevduatlarından yüksek olacaktır. TL mevduat sahipleri TL mevduatlarını satarak Dolar mevduatları satın almak isteyeceklerdir. TL değer kaybederek S 2 döviz kurunda dengeye ulaşacaktır, çunku bu kurda TL nin beklenen gelecek değer kaybının düşmesi, TL mevduatları üstündeki faiz hadlerinin düşüşünü telafi ederek TL mevduatları üzerindeki getiri haddini Dolar mevduatları üzerindeki TL getiri haddine eşitlenmesine neden olacaktır. (Şekil 7.) Sonuç olarak, bir ülke para arzının artması o ülke parasının değer kaybetmesine neden olur. Aynı şekilde bir ülke para arzının azalması o ülke parasının değer kazanmasına neden olur. 12

13 Döviz Kuru S t TL Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi S M s P i Dolar Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi L(i, Y ) Getiri Hadleri (TL cinsinden) 1 TR reel para arzı Türkiye Real Para Talebi Figure 6: Para ve Döviz Piyasasında Aynı anda Denge 13

14 Döviz Kuru S t S 2 S 1 TL Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi M s 1 P M s 2 P i 2 i Dolar Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi L(i, Y ) Getiri Hadleri (TL cinsinden) TR reel para arzı TR reel para arzındaki artış Türkiye Real Para Talebi Figure 7: Türkiye Para arzındaki bir artışın Döviz kuru ve faiz haddi üzerindeki etkisi 14

15 6.3 ABD Para arzı ve Döviz Kuru ABD para arzı artışı, Dolar mevduatları üzerindeki faiz hadlerini düşüreceğinden, Dolar değer kaybedecek, TL değer kazanacaktır. ABD para arzındaki bir artış ABD para piyasasında bir arz fazlası yaratacaktır, para piyasasında denge için Dolar mevduatları üstündeki faiz hadleri düşecektir. Dolar mevduatları üstündeki faiz haddinin düşmesi Dolar mevduatları üstündeki getiri haddi eğrisini sola kaydıracaktır. Eğrinin sola kaymasının nedeni ise, şimdiki döviz kuru ve beklenen gelecek döviz kuru sabitken Dolar mevduatları üstündeki beklenen getiri haddinin i daki azalma nedeniyle düşmesidir. Bu nedenle eğri sola kaymıştır. ABD para arzındaki bir artışın etkileri Şekil 8 de gösterilmektedir. Başlangıçta, Türkiye para piyasası 1 no lu noktada, döviz piyasası ise 1 no lu noktada S 1 döviz kuru ile dengededir. ABD para arzındaki bir artış, Dolar mevduatları üstündeki faiz haddini düsürecek ve bu nedenle Dolar mevduatları üstündeki getiri hadleri eğrisi sola kayacaktır. Döviz piyasasında denge 2 no lu noktada S 2 döviz kuru ile sağlanacaktır. ABD para arzındaki bir artış TL nin değer kazanması ile sonuçlanmaktadır. Aynı şekilde, ABD para arzındaki bir azalış ise TL nin değer kaybına neden olur. 7 Uzun Dönemde Para, Fiyatlar ve Döviz Kuru Kısa dönem analizimizde, ülkelerin para ve döviz piyasasını ilişkilendirirken, fiyatlar genel seviyesinin ve beklenen gelecek döviz kurunun sabit olduğunu varsaymıştık. Para arz ve taleplerinin döviz kuru üzerindeki etkisini daha yakından incelemek için parasal faktörlerin fiyatlar genel seviyesini nasıl etkilediğini incelememiz gerekir. 7.1 Para Arzı ve Fiyat Düzeyi Fiyatların ve gelirin sabit olduğu kısa dönemde, para piyasasında denge koşulu M s P = L(i, Y ) faiz haddini,i, belirleyecektir. Para piyasalarının sürekli dengeye doğru hareket ettiğini düşünürsek, fiyatları, gelirin ve faiz haddinin değişebileceği uzun 15

16 Döviz Kuru S t TL Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi S 1 S M s P i Dolar Mevduatları Üzerindeki Getiri Haddi L(i, Y ) Getiri Hadleri (TL cinsinden) 1 TR reel para arzı Türkiye Real Para Talebi Figure 8: ABD Para Arzındaki Artışın Döviz Kuru ve Faiz Hadlerine Etkisi 16

17 dönem analizlerinde de yukarıdaki denge koşulu sağlanmalıdır. Eşitliği P = M s L(i, Y ) şeklinde yazabiliriz. Bu eşitlik bize fiyatların faiz haddine, para arzına ve reel gelire bağlı olduğunu göstermektedir. Faiz haddinin ve reel gelirin uzun dönem değerlerinde yani tam istihdam seviyesinde olduğu durumda, uzun dönem denge fiyat düzeyi bu eşitliği sağlayan fiyat düzeyidir. Para piyasası dengede ise ve bütün uretim faktörlerinin tam istihdamı durumunda, fiyatlar genel düzeyi para arzının, para talebinin, reel gelirin ve faiz haddinin değişmediği (veya aynı oranda değiştiği) durumda (steady state) değişmeyecek (veya aynı oranda değişecektir). Yukarıdaki eşitlik, diğer bütun şeyler eşitken, bir ülkenin para arzındaki bir artışın fiyat düzeyini aynı oranda artıracağını gösterir. Örneğin, reel gelir ve faiz haddi sabitken para arzı 2 katına çıkarsa para piyasasındaki denge için fiyat düzeyide 2 katına çıkmak zorundadır. Bu öngörünün iktisadi nedeni para talebinin reel para talebi olmasıdır. Reel para talebi, reel gelirde ve faiz haddinde değişikliğe neden olmayan para arzındaki artışlardan etkilenmemektedir. Eğer reel para talebi sabit ise, para piyasasında denge için reel para arzınında sabit kalması gerekir. Reel para arzının sabit kalması için fiyatlar para arzındaki artış oranında artmak zorundadır. 7.2 Para Arzındaki Değişmelerin Uzun Dönem Etkileri Para arzındaki değişmelerin uzun dönemde reel gelir ve faiz haddi üzerinde bir etkisi yoktur. 3 Para arzının faiz hadleri ve reel gelir üzerindeki uzun dönem etkilerini anlamanın en iyi yolu bir para reformunu düşünmektir. Örneğin, eski 1 milyon 3 Bu durum sadece para arzı düzeyindeki bir artış için söz konusudur. Para arzı büyüme oranındaki bir artış için söz konusu değildir. Para arzı düzeyindeki bir defalık bir artışın uzun dönemde reel değişkenler üzerinde bir etkisinin olmaması ve fiyatlar genel düzeyini aynı oranında artırmasına uzun dönem para nötr lüğü (long-run neutrality of money) denir. Buna karşın, para arzı büyüme oranındaki bir değişiklik nötr olmayabilir. En azından, para arzı büyüme oranındaki sürekli bir artış reel para talebini değiştirebilir. Para arzı büyüme oranındaki sürekli bir artışın uzun dönemde reel para talebi dışındaki reel değişkenleri etkilememesi durumunda ise para süper nötr dür (superneutrality of money). 17

18 TL yeni 1 TL ye eşitlensin. Bu reformun etkisi dolaşımdaki para miktarının düşmesidir, ve bütün TL fiyatlarının 1/ oranında olmasıdır. Ancak ulusal paranın yeniden tanımlanmasının reel gelir, faiz haddi veya nispi fiyatlar üzerinde bir etkisi olmayacaktır. Para arzındaki bir artış uzun dönemde parasal reform gibi sadece fiyatlar düzeyini etkileyecektir. Tam istihdam üretim d uzeyi ekonominin emek ve sermaye gibi kaynakları ile belirlenmektedir, bundan dolayı uzun dönem reel gelir para arzına bağlı değildir. Aynı şekilde faiz haddi de uzun dönemde para arzından bağımsız olarak belirlenmektedir. Eğer para arzı ve fiyatlar ikiye katlanmışsa, önceden %10 faiz haddini kabul edenler şimdi de %10 faiz haddini kabul edeceklerdir. Eğer bütün parasal fiyatlar ikiye katlanmışsa, nispi fiyatlarda bir değişme olmayacaktır çünkü nispi fiyatlar sadece parasal fiyatların oranıdıdır. Bu nedenle, para arzındaki değişmeler uzun dönem kaynak dağılımını etkilemeyecektir. Sadece mutlak fiyatlar değişecektir. Uzun dönemde para arzındaki değişmelerin etkisini incelerken, uzun dönemde faiz hadlerinin ve reel gelirin para arzındaki değişmelerden etkilenmeyerek sabit kalacağını varsayacağız. Bu nedenle, sonuç olarak diyebiliriz ki: Para arzındaki sürekli bir artış fiyatlarda aynı oranda bir artışa neden olur. Özellikle, eğer ekonomi başlangıçta tam istihdam seviyesinde dengede ise, para arzındaki sürekli bir artışı aynı oranda fiyat artışları takip eder. 7.3 Para Arzı ve Döviz Kuru Yabancı paranın ulusal para cinsinden fiyatı ekonomideki diğer fiyatlar gibi para arzındaki bir artış sonucu artmaktadır. Eğer parasal bir reformun etkilerini hatırlayacak olursanız, döviz kurlarının uzun dönemdeki hareketini anlayabilirsiniz. Varsayalım ki, Türk hükümeti eski 1,600,000 TL yi yeni 1 TL ile değiştirmeye karar verdi. Eğer parasal reformdan önce döviz kuru 1$=1,600,000 TL ise, parasal reformdan sonra 1$=1 TL olacaktır. Para arzının azalması TL nin değer kazanması ile sonuçlanacaktır. Sonuç olarak, bütün diğer şeyler eşitken, para arzındaki sürekli bir artış uzun dönemde ulusal paranın yabancı paralar karşısında aynı oranda değer kaybetmesine neden olacaktır. Aynı şekilde, para arzındaki sürekli bir azalış uzun dönemde ulusal paranın yabancı paralar karşısında aynı oranda değer kazanmasına neden olacaktır. 18

19 8 Enflasyon ve Döviz Kurları Bu bölümde kısa dönem ve uzun dönem analizlerini birleştireceğiz. 8.1 Kısa Dönemde Fiyatların Katılığı ve Uzun Dönemde Fiyatların Esnekliği Kısa dönemde fiyatların katı, uzun dönemde esnek olduğunu varsayıyoruz. Kısa dönemde fiyatlarda bir sıçrama hemen gerçekleşmemektedir. Bu varsayım birçok mal için gerçekçi olmayabilir. Ancak, birçok mal için ise bu varsayım özellikle düşük enflasyon ekonomilerinde gerçekçidir. Örneğin, ücretler uzun dönemli sözleşmelerde belirlenmektedir, ücretler ise ürün maliyetlerine girmektedir. Uzun dönemde ise yeni sözleşmelerde işçilerin daha yüksek ücret istemektedirler. Ancak belirttiğimiz gibi kısa dönem fiyat katılığı daha çok fiyat istikrarının olduğu ülkeler için geçerli bir varsayım olabilir. Kısa dönemde fiyatların katılığına rağmen, para arzındaki değişmeler talep ve maliyet baskısı yaratarak fiyatlarda bir artışa neden olabilir. Bu baskılar üç kaynaktan gelebilir. Emek ve hasıla için ortaya çıkan fazla talep Para arzı artışı sonucu mal ve hizmetlere olan talep artmaktadır ve üretim için emek talebi artmaktadır. Ücretlerdeki bir artışı üreticiler fiyatlara yansıtabilirler. Enflasyonist Beklentiler Herkes fiyatların artmasını bekliyorsa, beklentiler fiyatları bugünden artırabilir. Işçiler beklentilerine göre ücret artışı talep edebilir, ve üreticilerde ürün fiyatlarının artmasını bekliyorsa bu yüksek ücretleri vererek bugünden fiyatları artırabilirler. Hammadde fiyatları Hammadde fiyatlarındaki bir artış kısa dönemde ürün fiyatlarını artırabilir. 8.2 Para Arzındaki Sürekli Değişmeler ve Döviz Kuru Burada Türkiye para arzındaki sürekli bir artışın kısa dönem ve uzun dönemde döviz kuru üzerindeki etkisini inceleyeceğiz. Ekonomide başlangıçta bütün değişkenlerin uzun dönem değerinde olduklarını ve reel gelirin sabit olduğunu varsayacağız. Varsayalim ki Türkiye de para arzı M 1 den M 2 ye çıksın ve fiyatlar genel düzeyi P 1 olsun. Başka bir deyişle, reel para arzı kısa dönemde M 1 /P 1 den 19

20 M 2 /P 1 e yükselmiştir. Reel gelir sabit olduğundan para piyasasında denge faizlerin i 1 den i 2 ye düşmesiyle sağlanacaktır. Aynı zamanda para arzındaki sürekli bir artış beklenen gelecek döviz kurunuda etkilemektedir. Nominal para arzındaki bir artış sürekli olduğundan, insanlar döviz kuru dahil TL fiyatlarında bir yükselme bekleyecektir. Beklenen gelecek döviz kurundaki bir yükseliş (TL nin gelecek değer kaybı) Dolar mevduatları üstündeki TL getiri haddini artırır, bu nedenle Dolar mevduatları üstündeki getiri haddi eğrisini sağa kaydıracaktır. Bu nedenle TL değer kaybedecek ve döviz kuru S 1 den S 2 ye çıkacaktır. Burada TL nin değer kaybının beklenen gelecek döviz kurunun sabit olması durumuna göre daha fazla olduğu görülecektir. Eğer beklenen gelecek döviz kuru değişmemiş olsaydı, yeni kısa dönem dengesi 2 yerine 3 noktasında gerçekleşirdi. Şeklin sağ tarafı faiz hadlerinin ve döviz kurunun fiyatlar genel seviyesi yükselirken nasıl bir hareket içinde olduğunu göstermektedir. Fiyatlar genel düzeyi P 1 den P 2 ye doğru yükselmektedir. Uzun dönemde fiyatlar genel düzeyindeki artış para arzındaki artışla aynı oranda olacağından reel para arzı, M 2 /P 2 başlangıçtaki reel para arzına M 1 /P 1 eşit olacaktır. Reel gelir sabit olduğundan ve reel para arzı başlangıçtaki değerine döndüğünden, uzun dönemde denge faiz oranıda i 1 a eşit olmalıdır (4 no lu nokta). Bundan dolayı fiyatlar P 1 den P 2 ye çıkarken, faiz haddide i 2 den (2 no lu nokta) i 1 a çıkacaktır. Faiz hadlerinin i 2 dan i 1 a yükselişi sonucu TL ye olan talep artacak ve TL değer kazanacaktır. Bu dinamik içinde beklenen gelecek döviz kurunda yeni bir değişme olmazsa, uzun dönem döviz kuru S 3 olacaktır. Yeni döviz kuru başlangıç döviz kurundan, S 1, daha yüksektir. Fiyatlar gibi döviz kuruda para arzındaki artış oranında artmıştır. 8.3 Döviz Kuru nda Overshooting Para arzındaki bir artış başlangıta döviz kurunun S 1 den S 2 ye sıçramasına neden olmuştur. Bu değer kaybı uzun dönem değer kaybından daha fazladır. Uzun dönemde döviz kuru S 3 olacaktır. Döviz kurunun kısa dønemde uzun dönemdeki değerine göre çok daha fazla yükselmesine overshooting denmektedir. Overshooting i anlamak için varsayalımki para arzındaki artış öncesi döviz kurunda herhangi bir değişiklik beklenmemektedir, yani i = i. Para arzındaki sürekli bir artış, Dolar mevduatları üstündeki faiz haddini,i, etkilemez, ancak TL mevduatları üstündeki faiz haddinin, i, düşmesine neden olur. Bu 20

21 Döviz Kuru S t S t S 2 2 S 2 TL Getirisi 2 TL Getirisi 3 4 S 3 S 1 1 $ Getirisi 0 M 1 P 1 M 2 P 1 i 2 i 1 i 2 i 1 L(i, Y ) L(i, Y ) M 2 1 P 2 4 M 2 P Getiri Hadleri (TL cinsinden) TR reel para arzı Türkiye Real Para Talebi Figure 9: Para Arzındaki Artışın Kısa ve Uzun Dönem Etkisi 21

22 durumda fiyatlar genel seviyesi P 2 ye ulaşana değin i < i olacaktır. Ancak i < i iken döviz piyasasında denge için aradaki Dolar mevduatları lehine olan faiz farkının TL de beklenen değer artışı ile telafi edilmesi gerekir. Bu durumda beklenen değer artışı ancak kısa dönem döviz kuru uzun dönem döviz kurundan daha yüksek olması durumunda mümkün olacaktır. M s T R i M 2 M 1 i 1 i 2 t 0 Time t 0 Time P S S 2 P 2 P 1 S 3 S 1 t 0 Time t 0 Time Figure 10: Para Arzındaki Artış Sonrası Ekonomik Değişkenlerin Zaman Boyutu Üzerinde Hareketleri 22

23 Overshooting kısa dönemdeki fiyat katılığının bir sonucudur. Eğer fiyatlar tam esnekse yani fiyatlar para arzı artışından hemen sonra uzun dönem değerine sıçrıyorsa, TL faiz hadlerinin düşmesine gerek yoktur,çünkü fiyatlardaki artış sonucu reel para arzında bir değişme olmayacaktır. Bu nedenle döviz kurunun ilk başta overshoot etmesine gerek yoktur. Döviz kuruda fiyatlar gibi hemen uzun dönem değerine ulaşarak döviz piyasasında denge sağlanır. 23

24 9 Bölüm için sorular 1. Varsayalım ki toplam para talebinde bir azalma oldu. Bu azalmanın kısa ve uzun dönemde döviz kuru, faiz haddi ve fiyatlar üstündeki etkisini grafikle ve de zaman boyutu üzerinde gösteriniz. 2. Bir ülkenin nüfusundaki bir azalma toplam para talebini nasıl değiştirir? Bu azalmanın hanehalkı sayısında veya ortalama hanehalkı büyüklüğünde olması sonucunuza etki eder mi? 3. Paranın dolaşım hızı,v, reel GDP nin reel para talebine oranı olarak V = Y/(M/P ) şeklinde tanımlanmaktadır. Para piyasasında denge denklemini kullanarak paranın dolaşım hızını reel para talebi ile ifade ediniz. Faiz haddi ve reel gelirin paranın dolaşım hızını nasıl etkilediğini açıklayınız. 4. Ulusal reel gelirdeki bir artışın kısa dönemde döviz kurunu nasıl etkilediğini grafik yardımıyla açıklayınız. 5. Eğer parasal reformların reel değişkenler üzerinde herhangi bir etkisi yoksa, neden bazı hükümetler enflasyonu konrol altına almak i ın parasal reformlara girişmektedir. 6. İşsizliğin olduğu bir ülkede merkez bankasının para arzını iki katına çıkardığını varsayalım. Uzun dönemde, tam istihdamın olduğunu düşünelim. Ayrıca para arzı artışı öncesi faiz haddinin uzun dönem faiz haddine eşit olduğunu varsayalım. Uzun dönemde fiyatlar para arzındaki artış oranında mı, bu orandan az mı yoksa çok mu artar? Eğer para arzı artışı öncesi faiz haddi uzun dönem faiz haddinden düşükse, uzun dönemde fiyatlar para arzındaki artış oranında mı, bu orandan az mı yoksa çok mu artar? 7. Döviz kurunda overshooting tartışmalarımızda reel gelirin sabit olduğunu varsaydık. Bunun yerine, para arzındaki artışın kısa dönemde reel gelirin artmasına neden olduğunu varsayalım. Bu durum doviz kurunda overshooting i nasıl etkiler? Kısa dönem döviz kuru uzun dönem döviz kurundan daha aşağı olabilir mi (undershoot)? arasında, ABD de para arzı milyar dolar dan milyar dolara yükselirken Türkiye de trilyon TL den TL ye 24

Döviz Kuru ve Gelir. May 7, 2003

Döviz Kuru ve Gelir. May 7, 2003 Döviz Kuru ve Gelir Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin May 7, 2003 Contents 1 Giriş 4 2 Toplam Talebin Bileşenleri 4 2.1 Tüketim Talebi.......................... 5 2.2 Ticaret Dengesi..........................

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Şekil 15-4: Para Arzı Artışının Faiz Oranına Etkisi

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası

1. Mal Piyasası ve Para Piyasası DERS NOTU 06 IS/LM MODELİ Bugünki dersin içeriği: 1. MAL PİYASASI VE PARA PİYASASI... 1 2. MAL PİYASASI İLE PARA PİYASASININ İLİŞKİSİ... 1 3. FAİZ ORANI, YATIRIM VE IS EĞRİSİ... 2 IS EĞRİSİNİN CEBİRSEL

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

Detaylı

Döviz Kurunun Belirlenmesi

Döviz Kurunun Belirlenmesi Bölüm 13 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru, ekonomideki bir çok değişkeni etkilemesi bakımından önemli bir değişkendir. Dış ticareti belirlemesinin ötesinde, enflasyon, yatırım ve tüketim kararları

Detaylı

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Neler Öğreneceğiz? Hükümet Müdahalelerinin denge Oluşumlarına Etkileri Fiyat Kontrolleri Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları Asgari Ücret Politikası Tarımsal Destekleme

Detaylı

ENFLASYON (Genel bakış)

ENFLASYON (Genel bakış) ENFLASYON (Genel bakış) Gazi Üniversitesi Ekonometri Bölümü -KADİR ÖZKAN - SUNUM KİTLESİ: İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER ÖĞRENCİLERİ 1 ENFLASYON NEDİR? Latince bir kelime olan "enflasyon", şişkinlik ya da genişleme

Detaylı

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi:

Orta Vadede (Dönemde) Piyasa Dengesi: .E.. Orta Vadede (Dönemde) iyasa Dengesi: S e D n öyle bir dengede denge şartı noktasında gerçekleşmektedir. Üretim kadar piyasa fiyat düzeyi ise seviyesinde gerçekleşmektedir. Olaya S eğrisi açısında

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ AD-AS MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ [AD-AS] modelinin amacı ekonomide milli gelir ile fiyat düzeyinin nasıl belirlendiğini ve milli gelir ile fiyat düzeyindeki

Detaylı

Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasasında Müdahaleler

Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasasında Müdahaleler Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasasında Müdahaleler Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin May 12, 2003 Contents 1 Giriş 3 2 Para Arzı ve Merkez Bankasının Müdahaleleri 3 2.1 Merkez Bankası Bilançosu ve Para

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ IS-LM MODELİ IS-LM Modeli modern makroekonominin temel taşlarından birisidir. Model, ekonominin reel yönünü parasal

Detaylı

EUR/GBP Temel ve Teknik Analizi

EUR/GBP Temel ve Teknik Analizi Tüketici Güven Endeksi 1 EUR Tüketici Güven Endeksi GBP Perakende Satışlar 2 Perakende Satışlar 1/5 Enflasyon 3 EUR Enflasyon GBP Faiz Oranı 4 Faiz Oranı 2/5 Teknik Analiz Son çeyrekte küçülen İngiltere

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4

ARZ ve TALEP 2. 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 ARZ ve TALEP 2 1. Talep 2 1.2. Talep Eğrisi 3 1.3.Talepte Değişme 3 1.4.Talep Eğrisinin Kayması ve Talep Eğrisi Üzerinde Hareket 4 2. Arz 6 2.l. Satış Planı Belirleyicileri 6 2.2. Arz Eğrisi 6 2.3. Arz

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE)

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Ünite 10: TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Tam rekabetçi bir piyasada halen çalışmakta olan firmalar kısa dönemde normal kârın üzerinde kâr elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar

Detaylı

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN DÖVĐZ Z PĐYASASINDA P DENGE, DÖVĐZ Z KURU SĐSTEMLERS STEMLERĐ VE DÖVĐZ Z KURUNU BELĐRLEMEYE YÖNELĐK K YAKLAŞIMLAR DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN Döviz Piyasasında Denge Esnek kur sisteminde döviz piyasasında

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006)

-MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) -MAKROEKONOMİ KPSS SORULARI- 1) Nominal faiz oranı artarsa, reel para talebi nasıl değişir?( KPSS 2006) A) Artar, çünkü bireyler gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödünç vermek ister. B) Artar, çünkü

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop Chapter 16 Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Tek Fiyat Kanunu (Law Of One Price) Satınalma

Detaylı

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri Bu bölümdeki notların hazırlığında aşağıdaki kaynaktan faydalınılımıştır: A PowerPoint Tutorial to Accompany macroeconomics, 5th ed. N. Gregory 1 GSYİH: GAYRİ SAFİ YURTİÇİ

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP

ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP ÇALIŞMA SORULARI-6 DIŞA AÇIK MAKROEKONOMİK MODEL: IS-LM-BP 1. Bir ülkenin ihracatı; a) GSMH eksi tüketim eksi yatırım eksi hükümet harcamalarına eşittir b) GSMH eksi yurtiçi mal ve hizmetlerin tüketimi

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 19: Menkul Kıymet Analizi. Bahar 2003

15.433 YATIRIM. Ders 19: Menkul Kıymet Analizi. Bahar 2003 15.433 YATIRIM Ders 19: Menkul Kıymet Analizi Bahar 2003 Giriş Piyasada gözlemlediğimiz fiyatlar nasıl açıklanır? Etkin bir piyasada, fiyat kamuya açık olan tüm bilgileri yansıtır. Piyasa bilgisini piyasa

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Uzun Dönemde Fiyatlar Genel Düzeyi ve Döviz Kuru

Uzun Dönemde Fiyatlar Genel Düzeyi ve Döviz Kuru Uzun Dönemde Fiyatlar Genel Düzeyi ve Döviz Kuru Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin April 9, 2003 Contents 1 Giriş 3 2 Tek Fiyat Kuralı (Law of One Price) 3 3 Satın Alma Gücü Paritesi (Purchasing Power

Detaylı

Günlük Bülten 25 Temmuz 2013

Günlük Bülten 25 Temmuz 2013 Bülten Temmuz 13 PİYASALAR Döviz Piyasası Çarşamba günü USD, gelişmekte olan ülke para birimleri karşısında değer kazanırken yurtiçinde kurumsal döviz talebinin de USD/TL kurunun yükselişine destek vermesiyle

Detaylı

Keynesgil Faiz Teorisi (Keynes in Likidite Tercihi Teorisi)

Keynesgil Faiz Teorisi (Keynes in Likidite Tercihi Teorisi) Bölüm 3 Faiz Teorileri Önceki bölümde faiz oranlarının ekonomide oynadığı önemli rolden bahsetmiş ve faiz oranlarının nasıl hesapladığını göstermiştik. Bu bölümde ise faiz oranlarının nasıl belirlendiğinden

Detaylı

Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Tanım... 3 III- Sınıflama... 5 IV- Yöntem...

Detaylı

Chapter 18. Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasası Müdahalesi. Slides prepared by Thomas Bishop

Chapter 18. Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasası Müdahalesi. Slides prepared by Thomas Bishop Chapter 18 Sabit Döviz Kurları ve Döviz Piyasası Müdahalesi Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Merkez bankası bütçesi Döviz piyasası müdahalesi

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 2 Temmuz 2012 tarihi itibariyle (*) Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Ata. Fonu ( Fonun BaşlangıcındB Performans. 4 Aralık 2012 : %44.93 : %9.41 : %34.79 : 2.7 ATYADEG TI)

Ata. Fonu ( Fonun BaşlangıcındB Performans. 4 Aralık 2012 : %44.93 : %9.41 : %34.79 : 2.7 ATYADEG TI) Ata Portföy Yönetimi A.Ş 4 Aralık 2012 Ata Büyüme Hisse Fonu ( 2012 Yıl Başından Beri Performans (30 Aralık 2011 3 Aralık 2012) Ata A Tipi Değişken Fon : %54.34 IMKB 100 Endeksi : %44.93 Nispi Getiri :

Detaylı

DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN

DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN DÖVİZ PİYASASI DOÇ. DR. DİLEK SEYMEN ASLI SEDA BİLMAN Döviz Nedir? En genel ifadesiyle, yabancı ülke paralarına veya para yerine geçen her türlü ödeme araçlarına döviz(foreign exchange) denir. Yabancı

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

VARANT BÜLTENİ 24.12.2015

VARANT BÜLTENİ 24.12.2015 VARANT BÜLTENİ 24.12.2015 Piyasalar Dünya piyasaları Noel tatiline risk iştahının arttığı, volatilitenin düştüğü bir ortamda giriyor. Hisse senedi piyasalarının yükseldiği, dolar endeksinin gerilediği,

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU 19 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU Japonya Maliye Bakanı yeni parasal genişleme hakkında konuştu Japonya Maliye Bakanı Taro Aso yaptığı konuşmada Japonya Merkez Bankası nın (BoJ) şu an için

Detaylı

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ:

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON YABANCI HAREKETİ: Piyasa oyuncuları gelişmeleri yorumlarken üç göstergeye bakıyor; döviz, faiz ve borsa. Döviz geriler, faiz düşer ve borsa çıkarsa, genellikle

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 2014 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI PARA-BANKA TEORİ VE POLİTİKASI DERS NOTU ISPARTA 2014 1 İKİNCİ BÖLÜM PARA MİKTARI TANIMLARI BÖLÜM HEDEFİ

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 19.Para ve Bankacılık Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 19.1.Paranın Tanımı ve Fonksiyonları Para,

Detaylı

PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2

PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2 PİYASALARIN ÇALIŞMASI 2. KONUT PIYASALARI VE KIRA TAVANLARI 2.. ÜZENLENMİŞ KONUT PİYASASI 3 2. EMEK PIYASASI VE ASGARI ÜCRET ÜZENLEMESI 4 2.. ASGARİ ÜCRET 5 3. VERGILER 6 3.. VERGİNİN PAYLAŞILMASI VE ARZ

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU (15 AĞUSTOS - 15 EYLÜL) I- GENEL EKONOMİK GÖSTERGELERE İLİŞKİN GELİŞMELER

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU (15 AĞUSTOS - 15 EYLÜL) I- GENEL EKONOMİK GÖSTERGELERE İLİŞKİN GELİŞMELER EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU (15 AĞUSTOS - 15 EYLÜL) I- GENEL EKONOMİK GÖSTERGELERE İLİŞKİN GELİŞMELER Düşük faiz oranları, kontrol altındaki enflasyon, euronun önde gelen para birimleri karşısındaki değer

Detaylı

HER 100 LİRALIK ANAPARA ÖDEMESİNE KARŞILIK 120 LİRA BORÇLANDIK (MİLYAR TL) Ödeme Borçlanma Borç çevirme oranı

HER 100 LİRALIK ANAPARA ÖDEMESİNE KARŞILIK 120 LİRA BORÇLANDIK (MİLYAR TL) Ödeme Borçlanma Borç çevirme oranı Alaattin AKTAŞ l ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON İÇ BORÇ: Türkiye ekonomisinin en yumuşak karnı cari açıkla birlikte bütçe açığıydı. Yıllar yılı bu açıklardan söz ettik. Ama son yıllarda bütçede sağlanan

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Para Piyasası Likit Kamu Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.07.2004-30.09.2004 dönemine

Detaylı

VARANT BÜLTENİ

VARANT BÜLTENİ VARANT BÜLTENİ 02.05.2016 Piyasalar Haftaya bir iyi bir de kötü haberle başlıyoruz. İyi haber dünya yaşadığı değer kaybına paralel dolar Türk lirasına karşı 2,80 seviyesinin altına indi. Merkez Bankası

Detaylı

PROJEKSİYON. DOLAR ARTIŞI ve DIŞ BORÇ:

PROJEKSİYON. DOLAR ARTIŞI ve DIŞ BORÇ: 112 EKONOMİK FORUM Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com GÖSTERGELER PROJEKSİYON DOLAR ARTIŞI ve DIŞ BORÇ: Doların, neredeyse tüm paralar karşısında değer kazanması çoğu kez bir dizi olumsuzluğa yol açıyorsa

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

27.06.2014 27.06.2014. Grafik:1 EURO REFİNANSMAN FAİZİ. Grafik:2 NORVEÇ FAİZ ORANI. Kaynak: Bloomberg

27.06.2014 27.06.2014. Grafik:1 EURO REFİNANSMAN FAİZİ. Grafik:2 NORVEÇ FAİZ ORANI. Kaynak: Bloomberg EUR/NOK Avrupa Merkez Bankası 5 Haziran da yapmış olduğu Para Politikası Toplantısında refinansman faizini %0,25 seviyesinden %0,15 seviyesine düşürdü. Mevduat faizini de %0 seviyesinden %-0,10 düzeyine

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı MEVDUAT VE KREDİ GELİŞMELERİ

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı MEVDUAT VE KREDİ GELİŞMELERİ T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Kısa Rapor Para-Banka: 51/6 8 Temmuz 25 MEVDUAT VE KREDİ GELİŞMELERİ YTL mevduattaki artış sürerken, döviz kurundaki düşüşün

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı