AZERBAYCAN TASAVVUF TARİHİNDE İLK SUFİLER (VIII-XI. ASIRLAR)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AZERBAYCAN TASAVVUF TARİHİNDE İLK SUFİLER (VIII-XI. ASIRLAR)"

Transkript

1 AZERBAYCAN TASAVVUF TARİHİNDE İLK SUFİLER (VIII-XI. ASIRLAR) Mehmet RIHTIM Doç. Dr., Qafqaz Üniversitesi, Kafkasya Araştırmaları Enstitüsü Bakü / AZERBAYCAN ÖZET Azerbaycan arazisi sufiliğin en eski mekanlarından biri olmuştur. Bölgenin tasavvufla tanışmasının VIII. Asır başlarında olduğu tahmin edilmektedir. Tarixe ve Tasavvuf tarihine dair menbalarda birçok Azerbaycanlı sufilerin adına rast gelinmektedir. Bunlar içinde önemli şahsiyetlerin olması yanında bazı sufi mekteplerinin kurulduğu mekan olması da Azerbaycan tarihinde sufiliğin mühüm yer tuttuğunu gösterir. Azerbaycan sufi tarixinde ilk sufiler olarak adlandıracağımız şaxsiyetlerin özelliği onların tarikatlerin kurulduğu XII. Asırdan önce yaşamış olmalarıdır. İlk olarak VIII. Asırda Zencan ve Hemedanda görülen sufilere daha sonraları Şimali Azerbaycanda ve Kafkasyanın diğer bölgelerinde rast gelinmeye başlamıştır. Burada Şeyh Müslim ve Ebu Said Ebu l-hayrın müridleri Abdullah Bakuvi ve Pir Hüseyn vasıtası ile yayılan sufilik XI-XII asırlarda yaşayan Abdülkahir Sühreverdi ve Aynülkudat Hemedaniye kadar devam eder. Bu dönemde yaşayan Azerbaycanlı sufilerin tesirleri daha sonraki dönemlerde de devam etmiş ve bazı Azerbaycan tarikatlarının kurulmasına kaynak teşkil etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, sufi, Baba Kuhi, Azerbaycan, Şirvan. FIRST SUFIS IN THE AZERBAYDJAN SUFIZM HISTORY (VIII-XI. CENTURY) SUMMARY The land of Azerbaijan has been one of the earliest locations of sufism. It is assumed that the meeting with mysticism has been in the first half of VIII. Century. In the documents of both history and the history of mysticism a number of Azerbaijani sufists are met. Not only there exists eminent personalities but also the foundation of some sufist schools indicates that sufism plays a great role in Azerbaijan. The speciality of the persons whom we call the pioneer sufists is that they have lived before XII. Century. The pioneer sufist which were met in Zancan and Hamadan firstly in VIII. Century were meet in South Azerbaijan and the other zones of Qauqas as well. The sufism here which was overspread by the disciples of Şeyh Müslim and Ebu Said Ebu l-hayr Abdullah Bakuvi and Pir Hüseyn has continued until Abdülkahir Sühreverdi and Aynülkudat Hemedani who lived in XI-XII centuries. The effect of the Azerbaijani sufist has continued in the following periods also and became basis of some Azerbaijan sects founded later. Key Words: Sufizm, sufi, Father Kuhi, Azerbaijan, Shirvan. Giriş Azerbaycan ve etrafı (Azerbaycan, Şirvan, Ermenistan, Dağıstan) 18-22/ yıllarında Hz. Ömer in hilafeti zamanında, İslam orduları tarafından fethedilmiştir. Bölgenin İslamlaşma süreci büyük ölçüde Hz Ali nin ( ) hilafeti zamanında tamamlanmıştır (4, 473). İslamiyet bu coğrafyada yaşayanların ekseriyeti tarafından, hiçbir zorlama olmaksızın, din olarak kabul edilmiştir. Halkın Müslüman olmasına en büyük etki İslam dininin getirdiği akli-mantıki inanç esasları, sosyal adalet sistemi, temiz ve düzgün hayat anlayışı olmuıtur. Azerbaycan a gelen Sahabe ve Tabiin faith- 102 JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY History, law and political sciences

2 Azerbaycan tasavvuf tarihinde ilk Sufiler (VIII-XI. Asırlar) lerin, İslam ı en güzel şekilde hayatlarıyla temsil etmeleri ve bölge insanına müşfik yaklaşımları da bu süreçte tesirli olmuştur. Bazı tarihi kaynaklara göre tasavvufun önemli şahsiyetlerinden biri olan ve sufilerin hususi saygı gösterdikleri Veysel Karani (26, II, 480; 48, 83; 14, 24) bu seferlerin birinde Azerbaycan a gelmiş ve burada vefat etmiştir. Azerbaycan`da tasavvufun tohumları daha bu ilk fetihler esnasında ekilmiştir denilebilir. 1. VIII-IX. asırlarda Azerbaycan da tasavvuf. Azerbaycan da sufiler ilk olarak Hicri/ Miladi II/VIII asırdan itibaren görülmeye başlar. Sufilerin hoşgörülü İslam anlayışları ve mütevazı hayat tarzları, bölge insanının sosyo-psikolojik yapısına da uygun geldiğinden ilk devirlerden itibaren tasavvuf bölgede yayılmıştır. Bu coğrafyanın hemen her yerinde yaygın bir şekilde bulunan ve halk tarafından Pir, Evliya, Şıh adıyla anılan binlerce kabir ve makamın varlığı, ayrıca bu bölgedeki birçok yerleşim yerinin adında şıhlar, hanegah, pir... vd. Gibi isimlerin bulunması tezimizi destekleyen hususlardır. Azerbaycan da hemen her köyde mevcut olan pir makamları, çoğu itibari ile tarihen buralarda yaşamış dini ve tasavvufi şahsiyetlerin kabir ve makamlarıdır. Asırların tahribatına, özellikle de yakın geçmişteki siyasi-ideolojik baskılara ve imha çabalarına rağmen bu yerler ve isimler halkın hafızasından silinememiştir. Azerbaycan da yaşayan ilk sufilerin kimler olduğunu tespit etmek ve tasavvuf hareketlerinin tam olarak ne zaman ve nasıl başladığını ortaya çıkarmak oldukça güç bir iştir. Konunun yeni araştırılıyor olması, kaynak yetersizliği ve bununla birlikte bahsettiğimiz yerler hakkında sahih şifahi bilgilerin kalmaması büyük problem oluşturmaktadır. Buna rağmen bir kısım kitabi bilgilerden ve kitabe bilgilerinden yola çıkarak tespitlerde bulunmak mümkündür. Azerbaycan ın Kuzey kesimlerinde ve Kafkaslarda İslam dininin yayılmasında rol alan ilk mürşidlerden birisinin, Ebu Müslim adlı bir şahsiyet olduğu söylenmektedir. Ebu müslim hakkındaki rivayetler muhteliftir. Onun ilk İslam ordusu ile bölgeye geldiği veya Hicri II-III. asırda İslam dinini yaymak için buraya gelen Şeyh Yusuf adlı bir mürşidin oğlu olduğu hakkında bilgiler vardır. Horasanlı meşhur Ebu Müslimin bu şahıs olduğuna dair söylentiler de mevcuttur. Ancak rivayetler bu zatın Gazi Kumuk - tan hareketle Avar bölgesinde gelmiş olduğunu, bu bölgede İslamiyeti yaymak için çalıştığını, daha sonra Çeçenlerin memleketine giderek orada şehit edildiğini söylemektedir. Şeyhin türbesinin halen burada, Honzak ta olduğu söylenmektedir (4, 28). Ebu Müslim sağlığında kendisi için hazırlattığına inanılan mezar taşı Gazi Kumuk - taki büyük camidedir. Bu taşı Gazi Kumuk - ta bırakmasını burada gömülmek istediğine delil sayan Gazi Kumuklular bu zatın başka yerde defnedilmiş olmasını yersiz bulurlar. Azerbaycan ın Dağıstan sınırında yer alan üç köyde VII-VIII. asırlarda inşa edildiği söylenen mescitler Şeyh Ebu Müslim in adını taşır. Bu köyler; Hınalık, Kırız ve Ceyk köyleridir. Hınalık köyündeki yedi mescidden Ebu Müslim Mescidi hariç diğer altı mescidin içinde türbe kabirler vardır. Bu mescitlerin her birinin adının başında şeyh ifadesi bulunmaktadır. İslam dünyasında çokça var olan şeyh kabri ile birleşik tekke-mescitleri andıran bu mimari tarz, buraların aynı zamanda birer tekke olduğu intibaını vermektedir. Bölge halkı tarafından şeyh olarak vasıflandırılan, hayatı ve şahsiyeti hakkında fazla bilgi bulunmayan Ebu Müslim in, Kafkaslarda İslam dinini ilk olarak yaymaya çalışan ve bunda da muvaffak olan bir alperen olduğu anlaşılmaktadır. İbnü l-cevzi nin Mekke de Yaşayan Tebe-i Tabiinden abid kimseler arasında zikrettiği Number 29,

3 Mehmet Rıhtım Ebu l-kasım Sa d ibn-i Ali ibn Muhammed ez-zencani, bölgenin ilk zahid şahsiyetlerindendir. O çok seyahatler etmiş, bu esnada karşılaştığı birçok şeyhle sohbet etmiştir. Nihayet Mekkeye gelerek burada ikamet etmiştir. Birçok kerametleri görülen şeyh, Mekke de Hareme gelince halkın tavafı bırakıp ona yöneldiklerini bu yüzden tavafın boşaldığı hatta onun elini öpenlerin Hacer-i Evsedi öpenlerden daha çok olduğu söylenmiştir. Hicri 170 veya 171 yılında vefat etmiş (27, 514). Yine İbnü l-cevzi nin Kufe de yaşayan iki Hemedanlı Tabiin hakkında bilgi verir. Bunlar: Mesruk ibn-i Ecda ibn-i Malik Ebu Aişe el-hemedani ile Mürre ibn-i Şerahil el- Hemedani dir (27, ). Deveci ilinin sınırları içerisinde Ugah köyünde kabri bulunan Ebu Bekir Şaminin makamı, halk arasında Baba Sultan piri diye bilinmektetir. Kabri üzerine Ferruhzad ibn-i Ahsıtan tarafından 599/ de yaptırılmış bir türbe vardır (45, 21). Bu şeyhin hicri II-III. asırlarda yaşadığı tahmin edilmektedir. 2. X-XI. Asırlarda Azerbaycan da Tasavvuf ve Bu Devirde Yaşayan Sufiler Sufi tezkirelerine dair kitaplarda IV-V/X- XI. asırlarda Azerbaycan da yaşamış sufiler hakkında birkısım bilgiler vardır. Tasavvuf tarihçileri tarafından tasavvufi dönemin başları olarak isimlendirilen bu devirde Hemedan da yaşadığı bilinen ilk sufiler, Kehmes ibn-i el Hüseyin el Hemedani ve Zeyyad el-kebir el Hemedani dir. Hicri III. Asırda Hemedan da yaşayan bu sufiler Cüneyd-i Bağdadi (297/909) ile görüşmüşlerdir (7, 148/151.1). Hicri dördüncü asırda yaşayan ve tasavvufa dair eser yazanların ilklerinden olan Kelabazi (vef.380/990) et- Taarruf ta: Ebu Bekir ibn-i Tahir Ebheri, Kehmes ibn-i Ali Hemedani ve Hasan ibn-i Ali Yazdinyar ı büyük sufiler arasında zikreder (32, 59). IV/X. asır sufilerinden Ebu Hüseyin Bündar ibn-i Hüseyin Şirazi Maneviyatı büyük, etkileyici bir kişiliğe sahip, güzel konuşan, hatip, âlim ve edip bir şahsiyet imiş. Ebu Abdullah Hafif eş-şirazi nin üstadı olup onunla önemli meseleleri birlikte müzakere ettikleri, Şibli nin de ona saygı gösterdiği nakledilir. 353/964 tarihinde Şiraz dan 60 fersah uzakta Argan da vefat etmiştir (53, 429; 38,158; 18, 467; 28, 384; 7, 286). Yine bu asırda yaşamış Azerbaycan lı sufi, Urumiyeli Ebu Bekir ibn-i Hüseyin Yezdinyar birçok ilimde bilgi sahibi olup, kendine has melâmet tarzı bir tasaavvuf analyışı varmış. Devrindeki birçok sufiyi tenkit etmiş, kendisi de birçok sufi tarafından tenkit edilmiş (53, 392; 38, 158; 7, 246). İmam Şarani, onun hayâ hakkındaki görüşlerini uzunca nakletmiştir. Camii de onun hakkında hüsn-ü zan ile zahirde telbis sahibi, batında hakikat ehli demiştir (7, 246). 334/945 de vefat etmiştir (38, 159). Bu devirde yaşayan şeyhlerden Urumiyeli bir başka sufi, Şeyh Ebü l-hasan (vef.371/ 981) dır. Bu zat, zamanının büyük şeyhlerinden olup, Şeyh Ebu Abdullah ibn-i Hafif in (vef.371/981) ve Şeyh Abdullah Rudbari nin (vef.369/979) muasırıdır. Urumiye de hayat sürmüş ve orada vefat etmiştir (7, 295). Aynı asırda hayatı hakkında malumat sahibi olamadığımız Ebu Hasan isminde Şirvanlı bir sufi de yaşamıştır (37, 286). Ebu Abdullah Cavpare sufi-i Hemedani bu devir meşayihin ileri gelenlerinden olup zühd içinde yaşamıştır. Bir gün emir ona çokça altın göndermiş, bunlar askere aittir diyerek iade etmiştir (18, 258; 7, 186). Ebher - li Ebu Bekir Tahir de meşhur sufi Şibli nin akranı olup Yusuf ibn-i Hüseyin Razi ve Muzaffer Kirmanşah ile beraberlikleri olmuştur. 330/941 de vefat etmiştir (7, 248). Şimali Azerbaycan'ın Kusar bölgesinden Rükk köyünden olduğu nisbesinden anlaşılan İbrahim ibn-i Ahmed ibn-i Muvelled 104 JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY History, law and political sciences

4 Azerbaycan tasavvuf tarihinde ilk Sufiler (VIII-XI. Asırlar) es-sufi er-rükki bu devir sufilerinden olup Camii, onun dördüncü tabakadan olduğunu kaydeder. Abdullah Kusar ile sohbet etmiştir. 342/953 de vefat etmiştir (7, 277). Abdullah Kusar Sehl Tüsteri ile görüşüp sohbet etmiş, İbn-i Hafif onun Sehl Tüsteri ile karşılaşmalarında yaşadığı kerameti nakletmiştir (7, 307). Bu devirde yetişen Erdebilli sufilerden biri, Ebu Zür a diye bilinen Abdülvehhab ibn-i Muhammed Eyyub dur. Âlim ve zahid olup uzun ömür sürmüştür. Birçok seyahatlerde bulunmuş, bunların birinde Şeyh Ebu Abdullah Hafif ile de yol arkadaşlığı yapmıştır. Ömrünün sonunda sufiler aleyhinde sözler söylediğine göre melâmet ehli olmalıdır. Hicri 415/1024 de vefat etmiştir (10, 466). Hicri IV. Asırda vefat eden Azerbaycanlı diğer sufi Berde li Ebu Abbas diye tanınan, Ahmed ibn-i Muhammed ibn-i Ali ibn-i Harun el-berdei es-sufi dir. Ebu Bekr Tahir Ebheri nin şeyhidir (18, 301). Cami, Nefahat ta ve Herevi Tabakat ta onun başkalarından naklettiği tasavvufa dair birkaç sözüne yer vermiştir (7, 209; 18, 302). Ebu Sa d el-malini onu Muhaddis sufiler arasında saymış ve rivayet ettiği yedi hadisi eserine almıştır (13, 131). İslam dünyasında IV-V/X-XI asırlarda yaşayan sufilerin en meşhurlarından biri Ebu Said Ebu l-hayr(ö: 440/1049) dır. Ebu Said - in Azerbaycan tasavvuf tarihinde büyük yeri vardır. O bu bölgeden birçok sufi yetiştirmiş ve onun neslinden gelen bir kısım sufiler de buralarda yaşamışlardır. Ebu Said Ebu l Hayr Şirvan da ilk defa bir tekke kurarak faaliyet gösteren halifesi Ebu Nasr-ı Şirvani dir (62, 221). Ebu Said in meşrep ve mesleğinin Şirvan a oradan da Azerbaycan a intikali bu şeyh vasıtası ile olmuştur. Ebu Said Ebu l Hayr ın yine bu asırlarda yaşamış Şirvaniyi Kebir ve Şirvaniyi Sağir (7, 288; 37, 267/268) lakablı iki kardeş müridi vardır. Bu iki büyük sufi Azerbaycan menbalarında Baba Kuhi-i Şirazi diye bilinen Ebu Abdullah Muhammed ibn-i Abdullah Bakû (İbn-i Bakuye) (v.442/1050) ve onun kardeşi Hüseyin Şirvani (v.464/ 1072) dir. İbni Bakuye, birçok yerde bulunduktan sonra 90 yaşını aşkın Şiraz a gelerek, 105 yaşında vefatına kadar burada bir dağda inzivaya çekildiği için Baba Kuhi diye meşhur olmuştur. Gençliğinde İbn-i Hafif eş-şirazi ye mürid olan Bakuye, 354/964 de Şiraz a gelen şair Mütenebbi ile de tanışmıştır (55, 347). Seyahatleri esnasında Nişabur da Ebu Said Ebu l-hayr ve İmam Kuşeyri ile görüşmüş, sohbetlerine iştirak etmiştir. Nihavende giderek bir müddet Şеyh Ebu Abbаs Niһаvendi ile sohbet etmiştir. Bu şeyh onun faziletini tasdik edip övmüştür (3, 138). Bağdat ta Hallac-ı Mansur ile de görüştüğü söylenir (2, 296). Onun hakkında Bidayetü Hali l-hallac ve Nihayetuhu adında bir de eser yazmıştır. Öz memleketi Şirvan a gelerek Şamahı ve etrafında da bir müddet kaldığı söylenmektedir (40, 15). Şirvan da kudsiyet atfedilen Babadağ ın adının Babakuhi ile alakalı olması da muhtemeldir. Onun Şirvan da bulunduğu yıllarda burada bir müddet halvete çekilmiş olması mümkündür. Camii, onun engin bir ilminin olduğunu söyler (10, 468). Sadi Şirazi Bostan ında onu Baba Kuhi diye bir misal ile zikretmiştir (56, 231). Ülkenin bir çоk şeyhleri ve büyük âlimler onun sohbetine yetişmiştir. Baba Kuhi nin Farsça divanı olduğu da ileri sürülür. Ancak bu divanda yer alan şiirlerin çoğunun hatta hiçbirinin ona ait olmadığı da söylenir. (55, 347). Zakir Memmedov bu eserin Babakuhiye değil, Ali Şirazi ye aid olduğunu söyler.(41, 34) Baba Kuhi 442/ 1050 de Şiraz da vefat etti. Onun bahsedilen eserlerinden başka Hikayetu s-sufiye ve Ahbaru l-arifin ve Ahbaru l-gafilin adlı eserleri de vardır (43, 60). Muhaddis Number 29,

5 Mehmet Rıhtım yönü de olan İbn-i Bakuye, İbn-i Hafif den hadis rivayet etmiştir. Ondan da Kuşeyri ve oğulları Ebu Said, Ebu Sa d, ebu Mansur, Ebu Bekr Ahmed ibn-i el-hüseyin el- Beyhaki ve başkaları rivayette bulunmuşlardır (52, 492). Tasavvufi devirde Azerbaycan da tesis edilen tekkelerden biri, belki de en görkemlisi Bakû nün 127 kilometre batısında Pirsaad mevkiinde bulunan Pir Hüseyin hankahıdır. Kısmen harabe halde günümüze kadar gelen ribat karakterli bu büyük tekke, bu devirde tasavvufun Azerbaycan daki faaliyet alanının genişliği ve yaygınlığı hakkında fikir verdiği gibi, Şeyh Hüseyin in sahip olduğu nüfuzu da göstermektedir (45, 7-9). Ebu Said Abdal Bakuvi de bu devir sufilerindendir. Hayatının sonlarında Bakû de yaşadığı ve yine burada vefat ettiği bir kısım kaynak ve belgelerde geçmektedir (3, ). Bu sufinin Bakû yakınındaki tekke ve kabri Halife Damı diye bilinen, şimdiki Teze Pir mescidinin bulunduğu yerdedir. Yоksul оlmаsınа rağmen sоn derece eli аçık bir derviş olan Bakuvi, burada kazdığı bir kuyudan çıkan nefti satar ve ondan elde ettiği az miktarda gelir ile dervişlerin ve misafirlerin ihtiyacını karşılarmış. Bir gün sultаn burаyа gelince, derviş аdeti üzere оnа ikramda bulunur. Sultаn da оnа bahşiş vеrmek ister ancak derviş kabul etmez ve rızkımı temin ediyorum, fazlasına iһtiyаcım yоktur. der. Оnun sözleri ve hali sultаnа hоş gelir. Dervişle sohbetten sonra yanından ayrılırken beni unutma der. Ebu Said bundan sonra һer yıl sultana hediye göndermiş, sultаn dа һediyeleri hizmetkаrına vererek оnlаrı sаtmasını ve elde ettiği para ile kefen alması için saklamasını istemiş. Sultаnların fermаnı mucibince Baku yakınlarındaki Şibаni nеfti ve ekinleri оnun türbesinin masrаfı için vakfedilmiş (3, 245). Moskova da Dorn fondunda bulunan, Osmanlı Sultanı III. Murad tarafından verilen Ebu Said in Baku deki kabri ve vakıfları ile alakalı fermanlar, bu şahsın Meşhur sufi, Ebu Said Ebu l-hayr olduğu ve kabrinin burada olduğu zannını uyandırmaktadır (43, 21-27). Ancak Ebu Said Ebu l Hayr ın 440/1049 da Horasanda, kendi köyü Melhem de vefat ettiği ve kabrinin de burada olduğu bilinmektedir (62, ). Muhtemelen isim benzerliği bu karışıklığa sebep olmuştur. Ebu l-hayrın neslinden veya müritlerinden Azerbaycan a gelenler de bu isimle tanınmış olmalıdır. Nitekim Nahcuvan ın Ordubad şehrinde 1357 de vefat eden, Ebu Said Ebu l-hayr ile aynı isimde olan, onun yedinci nesil torununa ait bir kabir bulunmaktadır (45, 28-30). Bu kabrin varlığı Ebu Said neslinden gelen bazı şahısların bu coğrafyada yaşadığını göstermektedir. Bu devirde Azerbaycan lı meşhur sufiler arasında kadınlar da olmuştur. Bunlardan adını bildiğimiz Camii nin Nefehat ta zikrettiği Berde li Fatıma dır. Erdebil de yaşayan Fatımanın Şathiyeler söyleyen arife bir hanım olduğu söylenmektedir (7, 851). Azerbaycan ın Sühreverd beldesi birçok değerli sufi ve mütefekkir çıkarmış bereketli bir yerdir. Buradan çıkan sufilerin ilki Ebu Abbas Ahmed Sühreverdi, bu devir sufilerinden olup, Şirvani(?) diye tanınan bir sufi ile birlikte Mekkeye gidip orada yaşamış ve yine orada vefat etmiştir. Onun Şirvani ve başka sufiler ile birlikte sema yaptığına dair hikaye nakledilir (7, 209; 18, ). İbni Bakuye nin muasırlarından Ahi Ferec Zencani, Ebu Abbas Nihavendi nin mürididir. Zencan da yaşamış ve 457/1065 de orada vefat etmiştir. Abdurrahman Cami, onun garib davranışları olan kedisinden bahsetmektedir (7, 211). Hucviri, onun hakkında, yolu makbul ve gidişatı hoş bir er idi der (22, 278). Ahi Ferec in devamcılarından iki şahsiyet vardır ki bunlar aynı zamanda, bu bölge- 106 JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY History, law and political sciences

6 Azerbaycan tasavvuf tarihinde ilk Sufiler (VIII-XI. Asırlar) deki fütüvvet hareketinin de temsilcileridir. Bunlar Nahcıvanlı Hace Muhammed Hoşnam ve Bale Halil dir. Ahi Ferec den ders alan sufilerden biri Sühreverdli Şeyh Kadı Ömer Vecihüddin (veya Vahyuddin) dir (21, 44; 23, 249). Babası Ebu Muhammed Ümeyye önemli şeyhlerdendir. İlim tahsilini Bağdat medreselerinde tamamlamış, iyi bir fıkıh eğitimi görmüştür. Memleketi Sühreverd de kadılık yapmış, ancak bir davada yanlış hüküm verdiğini anlayınca kadılıktan feragat ederek tasavvufa yönelmiştir. Tasavvufi eğitimini Ahî Ferec Zencânî ve amcası Muhammed Dineveri den almış, devrinin önemli şeyhlerinden biri olmuştur. Şeyh Ebu n-necib Abdülkahir Sühreverdi nin tasavvufta mürşidi olmuştur. 442/1050 veya 452/1060 tarihinde Bağdat ta vefat etmiştir (23, 252). 3. XII. Asırda Azerbaycan da Yaşayan Sufiler Tasavvufi devirin sonu olan XII. Asırda Azerbaycan da yetişen büyük sufilerden ilki, Ebu n-necib Ziyaeddin Abdülkahir Sühreverdi dir. Onun nesebi, on iki batında Hz. Ebu Bekir e dayanır. Şafii fukahasının ve sufi meşayihinin büyüklerindendir (7, 481; 15, 220; 8, VII, 66-69). 488/1096 da Sühreverd de doğan şeyh, Sühreverdiyye tarikatının kurucusu meşhur Şihabuddin Ebu Hafs Ömer Sühreverdi nin amcası, muallimi ve mürşididir. Şeyh Abdülkahir ilim tahsili için Bağdat a gelmiş, Nizamiye medresesinde hadis ve fıkıh öğrendikten sonra Isfahana giderek hadis tahsil etmiştir. Ahmed Gazzali, Ali ibn-i Pinhan, Esad el-miheni ve Ebu Ali el- Haddad dan ilim öğrenmiştir. Kadı Ömer Vecihüddin den de tasavvufi eğitimini tamamladı. Onun tasavvufi hayata grimesinde babası Abdullah ibn-i Muhammed ve Ahmed Gazzali müessir olmuştur (30, 31). Bir ara maişetini temin için Bağdat ta suculuk da yapmış, fakat ilim ve tasavvufla ilgisini kesmemiştir. Bağdat ta, Dicle nehrinin batısında yaptırdığı hankahında ders okutmuş ve burada sufi davranışlarını systemleştiren, Adabu l-müridin adlı eserini yazmıştır. 545/1148 de Nizamiye medresesine müderris tayin edilmiş, bu vazifede on iki yıl çalışmıştır. Devrin siyasi hadiselerinin etkisiyle bir ara Nizamiye medresesini ve Bağdad ı terk ederek Kudüs ve Şam a gitmiş, oralarda bir müddet ders okutmuştur (15, 220). Sonra tekrar Bağdad a gelerek kendi tekkesinde tedris ve irşad faaliyetlerini sürdürmüştür. Bitlisli Şeyh Ammar Yasir, Şeyh Rükneddin Kebir, Şeyh İsmail Kasri, Şeyh Şihabüddin Sühreverdi, Kutbüddin Ebheri, Cemaleddin Abdüssamed Zencani, Abdullah er-rumi gibi sufiler onun yetiştirdiği meşhur şeyhlerdendir (6, 48a; 20, 190; 23, 261). Hayatının sonuna kadar büyük istidada sahip olan yeğeni Sühreverdiyye tarikatının kurucusu, Şeyh Şihabüddin in eğitimi ile meşgul olmuştur. 563 / tarihinde vefat etmiştir. Kabri Bağdat ta, Dicle kenarında Cisr-i Atik yanında, kendi medresesinin avlusundadır (20, 192). Birçok eser yazmış lakin, bunlardan sadece Adabü l-müridin adlı eseri mevcut olup Türkçe, Arapça ve Farsça olarak yayınlanmıştır (1, ; 54, XIII). Tarihi Azerbaycan şehirlerinden biri olan Hemedan, İslam tasavvufu sahasında çok sayıda şahsiyetin yetiştiği merkezlerden biri olmuştur. Bu devir sufileri arasında; büyük mütefekkir, fakih ve şair Aynu l-kudat Hemedani, Türk tasavvufu için büyük öneme sahip Hace Yusuf Hemedani, şair sufilerden Fahreddin Iraki ve Baba Tahir Üryani gibi sufiler Hemedan asıllıdırlar (63, 185). Aynu l-kudat Аbdullаh ibn-i Muhammed Hemedani, Hemedanda doğmuş iken Aslen Azerbaycan ın Miyanec beldesinden olduğu için Miyaneci diye de tanınmıştır. Kadi, Aynu l-kudat ve Hemedan kadısı ünvanlarını kullanmışdır (61, VII, 46-49). Miyaneciler XI-XII. asırlarda birçok alim ve edip Number 29,

7 Mehmet Rıhtım yetiştirmiş büyük bir nesildir. Büyük dedesi Ali ibn-i Hasan (471/1079) Hemedаn da kadılık yaparken suikast neticesi öldürülmüştür (41, 116). Aynü l-kudat Ömer Hayyam dan ve Şeyh Hamuyeh den kelam matematik, astronomi, felsefe ve edebiyat dersleri aldı. Genç yaşında döneminin аlimlerinden оlаrаk, deha ve bilgide büyük bir şahsiyet olmuştu. Daha 21 yaşında kelama dair Gayetu l-bahs eserini yazdı. Fetva verecek kadar fakiһ ve аlim оlmаklа beraber aynı zamanda ince manаlı şiirler yazan bir şаir idi. Hemedan kadılığı ve müderrisliği vazifesi yaptı. Okumaya ve hakikati araştırmaya doyumsuz derecede düşkün idi. Bir zaman zihninde şüpheler oluştu. Bunları gidermek için çokça kelam kitapları okudu, ancak tatmin olmadı. Bunun üzerine tasavvufa rağbet gösterdi. Şeyhlerin ince ve vasfı mümkün оlmаyаn sözlerini, fikirlerini benimsedi. Gazzali nin kitaplarını okuyarak büyük huzur buldu, ancak bunun ötesinde hakikatların olduğunu düşünerek yeniden bunalımlara girdi. Bir yıl süren bu sıkıntılı dönemi, o sırada Hemedan a gelen Ahmed Gazzali ile tanışması ve onunla sohbetleri sayesinde aştı. Arapça eserlerinde İmam Gazzali yi, Farsça eserlerinde Ahmed Gazzali yi örnek aldı. Hemedanlı Şeyh Bereke de onun üstadlarındandı. Her sahada kemаle ulaştığı için kelami ve itikadi konularda fikirlerini korkusuzca ifade etmiştir. Bunun neticesinde birçok taraftarı olmuş, ama aynı zamanda bir çok kimsenin şüphe ve һesedi sebebinden muhalefetine maruz kalmıştır. Bazı kelamcılar Aynu l-kudat ı, Аllаһ ı Vаcibü l-vücud diye isimlendirdiğine ve Аllаһ ın isimleri tevkifidir dediğine göre felsefe yapmakla suçlamışlardır. Aynu l-kudat onlara, Аllаһ benim maşukumdur, hangi аdlа istersem öyle çağırırım diye cevap verir (57, 85). Hallac a olan bağlılığı, onu savunmasına, Hallac gibi şathiyeler söylemesine sebep olur ve bunlara şeriate uygun teviller yapar. Hallac ın şathiyelerini tevil ve tefsir etmesi, aleyhinde faaliyet gösteren bir zümrenin oluşmasına sebep olur. Olağanüstü tesirli hitabeti sayesinde Azizüddin Müstevfi gibi devlet adamla-rının da içinde olduğu birçok müridi olur. Halife Müsterşid döneminde Sultan Sencer - in veziri ve Müstevfi nin rakibi Ebü l-kаsım Dergezinli, kıskançlık ve intikam maksadı ile Aynu l-kudat ın eserlerinden, manаsını аncаk müellifin anlayacağı sözleri tоplаttırıp bir kağıda yаzаrаk, kadılara mürаcaat еtmiş ve öldürülmesine fetva vermelerini istemiştir. Ulema bu yönde fetva verince, vezirin telebi ile Aynu l-kudat tutuklanıp zencirle Bаğdаd а getirildi ve оrаdаn da Hemedаn а gönderilerek 525/1130 senesinde, otuzüç yaşında iken öldürüldü. Cesedi önce ders verdiği medresenin önünde asıldı, sonra da hasıra sarılıp üzerine neft dökülüp yakıldı (59, IV, ). Cami onun hakkında; Arap ve Fars dünyasında onun kadar hakikatleri keşfeden ve incelikleri şerh eden kimse olmamıştır demiştir (7, 477; 57, 586). İmam Gazzali ile aralarında birçok mektuplaşmalar olmuştur. Gazzali, Risale-i Gaybiyye eserini onun için yazmıştır. Hemedani Arapça ve farsça bir çоk eser yazmıştır. Zübdetü l-hakаik fi Keşfi d- Dekаik en önemli eseri olup оn bölümden ibаrettir. 22 yaşında iken kısa bir müddet içinde yazdığı bu eser, Temһidаt ismi ile meşһur оlmuştur (16, 3-7). Mektubat ; hayatının sonlarında dostlarına ve müridlerine yazdığı felsefe, kelam ve tasavvuf hakkındaki 127 mektuptan oluşmuştur. Şekva l-garaib ; ölümünden önce hapisde iken yazdığı, onun suçlamalar karşısındaki müdafaanamesidir. Günümüze ulaşamayan başka eserleri de vardır (59, IV, ). Bereke-i Hemedani, aynu l-kudat Hemedani nin feyz aldığı üstadlarındandır. Hemedani, eserinin birinde ondan hikaye ile şöy- 108 JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY History, law and political sciences

8 Azerbaycan tasavvuf tarihinde ilk Sufiler (VIII-XI. Asırlar) le der: Bereke nin hafızasında, Kur an dan Fatiha ve ancak birkaç sure var idi. Onu da mükemmel okuyamazdı. Kale-yekulü nedir bilmezdi, vezinli söz söyleyemezdi. Lakin iyi bilirim ki Kur an ı o biliyor ben bilmiyorum. Kur anın ne biliyorsam, tefsirlerden falan değil ancak ona hizmet edişimden öğrenmişimdir (7, 479). Hace Ebu Yakub Yusuf b. Eyyub el- Hemedani, 440/ 1048 yılında Hemedan'ın Bûzencird köyünde doğdu. On sekiz yaşında iken memleketinden çıkıp Bağdat'a geldi. Ebu İshak-ı Şirazî den fıkıh, ilm-i kelâm ve usûl dersleri aldı. Hatib el-bağdadi, Kadı Ebû'l-Huseyn Muhammed, Ebû'l-ganâim Abdussamed, Ebû Cafer Muhammed gibi muhaddislerden hadis aldı. Bağdad, Semerkant ve Isfahan gibi ilim merkezlerine seyahatler yaptı. Şeyh Abdullah Cüveynî ve Hasan Simnânî'nin sohbetlerine katıldı. Dinlediği hadislerin çoğunu yazdı. Daha sonra zühd ve tasavvuf yoluna yönelerek bir süre riyazat ve mücahedeyle meşgul oldu. Bu arada Gazzali'nin de mürşidi olan Ebû Ali Farmedî'yi tanıyarak onun müridi oldu. 477/1084 yılında şeyhinin vefatından sonra Herat, Merv ve Rey şehirlerini dolaştı. Bu şehirlerden her birinde zikir ve sohbet halkaları kurdu. Özellikle Rey şehrindeki Horasan ın Kabesi denilen hankahı, büyük itibara mazhar oldu. Hakim Senai de bu hankahın müdavimlerinden idi (12,107). 515/1121 yılında tekrar Bağdat'a geldi. Bir yandan halka hadis naklederken, bir yandan da Nizamiye medresesinde fıkıh dersleri okuttu. Devrin pek çok âlim ve şeyhi onun ders ve sohbetlerine katıldı. Bağdad'- da bulunduğu sırada hacc farizasını ifâ için Haremeyn'e giden Hemedânî, Medine'de bir süre mücavir olarak kaldı. Hac dönüşü Bağdad'a, oradan da eski hizmet bölgesi olan Herat, Merv ve Rey şehirlerine geldi. Vefatına kadar buralardaki irşad hizmetine devam etti. Herat'tan Merv'e giderken Bamyeyn denilen yerde vefat etti (535/ 1141). Ancak kabri daha sonra Merv'e nakledilip adına bir türbe yaptırıldı (51; 37, 29). Tasavvufa dair eserler telif etti. Bunlardan bilinenleri: Rütbetü l-hayat, Zinetü l- Hayat, Menazilü s-sairin ve Menazilü s-salikin (31, 279). Hemedani nin tasavvuf anlayışı, Kur an ve sünnete sufi uygulamasının temel kaynağı olarak vurgu yapması ve şeriate riayet etmekte mutlak ısrarda bulunması ile esasta Gazzali ye benzer. Yusuf Hemedanî, Buhara ve Semerkant ta kaldığı müddette birçok mürid yetiştirdi. Hace Abdullah Berkî, Hace Hasan Endakî, Hace Ahmed Yesevî ve Hace Abdulhalık Gücduvanî en önemli müridleridir. Nakşıbendiyye tarikatı silsilesi Hace Abdulhalık ile Yusuf Hemedani ye bağlanır. Yeseviyye tarikatı Hace Ahmet Yesevî tarafından kuruldu ve müridleri tarafından Türkistan, Azerbaycan, Anadolu İran gibi yerlerde yayıldı. XIII. Asırda Türk dünyasında yayılma imkânı bulan Yeseviliği, Azerbaycan a ilk defa Afşar Baba nın getirdiği söylenmiştir. Evliya Çelebi onun Niyazabad şehrinde türbesi ve tekkesi olduğunu ve her gün yüzlerce insan tarafından ziyaret edildiğini söyler (9, ). Osmanlı devletinin kuruluş yıllarında Azerbaycan dan Anadoluya gelen ve Orhan Bey ile birlikte Bursa nın fethine (727/1326) katılan Geyikli Baba nın, Ahmet Yesevi müridlerinden olduğu söylenir (35, 46). Geyiklere hükmettiği ve biçok kerameti anlatılır (46, 309). Bursa da, Keşiş dağı eteklerindeki kabri üzerine Orhan Gazi tarafından türbe, zaviye ve mescid yaptırılmıştır. Orhan Gazi nin beylerinden Turgut Alp, emirlikten ferağat ederek Geyikli Babanın müridi olmuş ve kendisini tamamen onun hizmetine adamıştır (39, 31; 29, 36-54; 9, 17; 50, 470). Emir-i Kebir Ali ibn Şihabüddin ibn Muhammed Hemedani, 714/1314 te Hemedan - da doğdu. Mir seyyid Ali, Emir-i Kebir, Number 29,

9 Mehmet Rıhtım Ali-i sani, Şah Hemedani gibi unvanlarla anılır. Seyyid olup babası Hemedan valisi idi. Tasavvufi eğitimini Kübrevi şeyi Alaeddin Simnasinin halifeleri Mahmud Mezdekani ve Takıyyüddin Ali Dosti den aldı. Şeyhinin tavsiyesi ile çıktığı ve yirmi yıl süren seyahatlerinde Türkistan, Hindistan, Maveraü n-nehr, Irak, Suriye ve Anadoluda bulundu. Keşmir sultanı tarafından izzetle ağırlandı. Buradaki faaliyetleri neticesinde Keşmir de İslamın yayılmasına ve birçok gayri müslimin müslüman olmasına vesile oldu. Kendisine mahsus görüşleri olan şeyhin, tasavvufa dair yazdığı birçok eseri ve müridlerinin faaliyetleri neticesinde onun adına izafeten; Hemedaniyye adlı bir tarikatın doğmasına sebep olmuştur (63, ). Kübreviyyenin bir kolu olan Hemedaniyye tarikatı, Hindistan, Keşmir ve Türkistan da yayılmıştır. Halifesi Hace İshak Huttalani - nin Şahruh tarafından idam edilmesi üzerine daha sonraki halifeleri tarafından Nurbahşiyye ve Zehebiyye adlarında iki kol kurulmuştur. Sünni olan Hemedaniyye ve kolları, Safeviler zamanında şiiliği kabul ederek İran ın şiileşmesi sürecinde faaliyet göstermişlerdir (63, ). Tarikatler öncesi dönem olarak kabul edilen ve beş asırlık bir zaman dilimini ihata eden zühd ve tasavvuf dönemlerinde sufiliğin Azerbaycan da ciddi bir varlığından bahsedebiliriz. Tarikatlar dönemi sayılan XII. Asırdan itibaren ise Azerbaycan sufiliği yeni bir merhaleye girmiştir. Bu dönemde Azerbaycan da teşekkül ederek Türk ve İslam dünyasında yayılan birçok önemli tarikatin ve sufi şahsiyet hakkında ayrıntılı bilgilere sahip bulunmaktayız. KAYNAKLAR 1. Aşkar Mustafa, Tasavvuf Tarihi Literatürü, KB, Ankara, Azmi Bilgin, Tasavvuf ve Tekke Edebiyatı, Tasavvuf Kitabı, (Bertels, Tasavvuf ve Edebiyat-ı Tasavvuf; Tahran 1975, s den alıntı), İstanbul, Bakihanov Abbasgulu Ağa, Gülistan-ı İrem, İlim neşriyatı, Baku, Barlas Cafer, Kafkasya Özgürlük Mücadelesi, İnsan, İstanbul Belazuri, Futuh el-buldan, (terc. M.Fayda), KB yay. Ankara Belgradi Muniri, Silisletü l Mukarrabin ve Menakibü l Muttakin (elyazma), Süleymaniye, Şehid Ali Paşa, nr. 2819/3. 7. Cami Abdurrahman, Nefahatü l Uns Min Hadaratü l-kuds Tercümesi, Bedr, İstanbul Cebecioğlu Ethem, Abdülkahir ebu n-necib Sühreverdi, Sahabeden Günümüze Allah dostları, Şule, İstanbul Çelebi Evliya, Seyahatname, Üçdal, I-X, İstanbul Çelebi Lamii, Tercüme-i Nefehatü l-üns (haz. S.Uludağ-M.Kara) Marifet, İstanbul Çemenzeminli Yusuf Vezir, Tarihi Coğrafi ve İktisadi Azerbaycan, Bakı, Devletşah Semerkandi, Tezkiretu ş-şuara, Tahran, Ebu Sa d el-malini, Kitabu l-erbain fi Şuyuhi s- Sufiyye - Muhaddis Sufiler, (çev: S.Erdoğmuş), İnsan yay. İstanbul El-Hatib Es ad, Sufiler ve Aksiyon, İnsan, İstanbul En-Nebhani Kadı Ebü l-mehasin Yusuf b. İsmail b. Yusuf Şafii, Camiu Keramati l-evliya, c.ii (thk. İ.A. İvaz). Beyrut, Dârü'l-Fikr, Göyüşov Nesip, Temhidat, Adiloğlu Neşr. Bakı, Guluzade Zümrüd, Azerbaycan Tarihi, c.iii, fasıl V,(Felsefi Fikir), Bakı, Herevi Hace Abdullah Ensari, Tabakatus-Sufiyye, Tahran, Hemedani Aynü l-kudat, Temhidat (çev.n. Göyüşov), Adiloğlu Neşr. Bakı, Hocazade Ahmet Hilmi, Hadikatu l- Evliya, İstanbul., Hocazade Ahmet Hilmi, Ziyaret-i Evliya, İstanbul, Hucviri, Keşfu l-mahcub, (terc. S.Uludağ), Dergah, İstanbul Hulvi Cemalettin, Lemezat-ı Hulviyye ez Lemeat-ı Ulviyye, ( Haz. Mehmet Serkan Tayşi) MÜİF, İstanbul El-Askalânî İbn Hacer (852/1448), Enbâu l-gumr bi-enbâi l-umr, Kâhire 1389/ İbni Asam Ahmed el-kufi, Kitabu l-futuh, (haz. Z. Bünyatov); Bakı. 26. İbni Hanbel Ahmed, kitabü z-zühd-ii, (çev: M. E. İhsanoğlu), İstanbul, İz Yayıncılık, JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY History, law and political sciences

10 Azerbaycan tasavvuf tarihinde ilk Sufiler (VIII-XI. Asırlar) 27. İbnü l-cevzi, Sıfatu s-safve, (çev: A.Öztürk), Kahraman yay. İstanbul İsfehani Ebu Nuaym, Hılyetü l-evliya ve Tabakatü l-asfiya, I-X, Beyrut, Kara Mustafa, Bursa da Tarikatlar ve Tekkeler, Bursa, Kamer el-huda, Şehabeddin Ömer Sühreverdi, hayatı, Eserleri, Tarikatı, Ter. T.Uluç İnsan, İstanbul Kehhale Ömer Rıza, Mu'cemu'l-Müellifin, Matbaatü t-terakki, Dımaşk, 1959/ Kelabazi, et-taarruf, (haz. Süleyman Uludağ), Dergah, İstanbul Kitapçı Zekeriya, Azerbaycan-Harezm ve Türk Oğuz boyları arasında İslamiyet, Yedi Kubbe yay, Konya, Köçerli Firidunbey, Azerbaycan Edebiyat Tarihi Materyalleri, I-II, Bakı Köprülü Fuad, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, DİB, Ankara Köprülü M. Fuad, F. Babinger, Anadoluda İslamiyet, İnsan, İstanbul Köstendilli Süleyman Şeyhi, Bahrü l-velaye (elyazma), SK, Hasan Hüsnü Paşa, 579/1, no: Kuşeyri Abdülkerim, Kuşeyri Risalesi (haz. S. Uludağ), Dergah, İstanbul Mecdi Mehmet Efendi, eş-şakayıkı n-numaniyye ve Zeyilleri Hadikatu ş- Şakayık (nşr.a. Özcan), Çağrı, İstanbul Mehraliyev E. Ş. M. Baba Kuhi, Bakuvi və Pirhüseyn Şirvani, Bakı, Memmedov Zakir, Azerbaycan Felsefesi Tarihi, Bakı, Memmedov Zakir, Azerbaycan da XI-XIII. Esrlerde Felsefi Fikir, Bakı, Musəvi M. Bakı tarixinə dair orta əsr sənədləri, Bakı, Müneccimbaşı Derviş Ahmed, Sahaifu l-ahbar, (terc. A.Nedim) İstanbul Ne met Meşedihanım, Azerbaycan da Pirler, Bakı, Nişancızade Muhammed b. Ahmed, Mir at-ı Kainat, (çev: A.F. Meyan), Berekat yay, İstanbul, Ocak A. Yaşar, Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, ( Yüzyıllar), Tarih, İstanbul Ocak, A. Yaşar. Veysel-Karani ve üveysilik, Dergâh, İstanbul Rızaquluzade S.D, Baba Kuhi Bakuvi, Bakı, Ocak, A. Yaşar, Anadolu Sufiliğinda Ahmed Yesevi ve Yesevilik Yesevilik Bilgisi, MEB, Ankara., Safi, Mevlana Ali b. Hüseyin, Reşahat, (çev: N.F.Kısakürek), Eser Kit, İstanbul Sem ani, el-ensab, Daru l-cinan, Beyrut, Şarani Abdülvehhab, et-tabakatü l-kübra (Veliler Ansiklopedisi), (çev.a.akçiçek), I-II,İstanbul Sührəverdi Ebu Hafs Şehabüddin Ömer b. Muhammed, Avarif el-maarif-tasavvufun Esasları, (çev. H.K.Yılmaz-İ.Gündüz), Vefa Yayıncılık, İstanbul, t.y. 55. Şahinoğlu M.Nazif Kuhi-i Şirazi, DİA, c.xxvi. 56. Şirazi, Ebu Abdullah Muslihuddin Sa'di, Bostan, İstanbul, Terbiyet, Muhammed Ali, Danişmendan-ı Azerbaycan, Azerbaycan Devlet Neşriyatı, Baku, Toğan A.Zeki Velidi, Azerbaycan ın tarihî coğrafyası, Türk Yurdu Mecmuası, II, İstanbul, Uludağ S-Bayburtlugil N. Aynu l-kudat el- Hemedani, DİA, c.iv. 60. Useynov M-L.Bretaniski-A.Salamzade, İstoriya Arhıtekturı Azerbaycana, Moskova, Ülken Hilmi Ziya, İslam Düşüncesi Türk Düşünce Tarihine giriş. Ülken Yay. İstanbul Yazıcı Tahsin, Ebu Said Ebu l Hayr, DİA, c.x. 63. Yazıcı Tahsin, Hemedani Emir-i Kebir DİA, c.xvii. 64. Yılmaz H.Kamil, Hilye-i Hemedani, Altınoluk Dergisi, 1991, Aralik, Sayı: 70. Number 29,

1 KAFKASYA TARİHİNE GİRİŞ...

1 KAFKASYA TARİHİNE GİRİŞ... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 I. ARAŞTIRMANIN METODU... 1 II. ARAŞTIRMANIN KAYNAKLARI... 3 A. Tarihler... 4 B. Vakayi-Nâmeler/Kronikler... 10 C. Sikkeler/Paralar ve Kitabeler... 13 D. Çağdaş Araştırmalar... 14

Detaylı

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik OSMANLI YAPILARINDA İZNİK ÇİNİLERİ Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik Çinileri, KültK ltür r Bakanlığı Osmanlı Eserleri, Ankara 1999 Adana Ramazanoğlu Camii Caminin kitabelerinden yapımına 16. yy da Ramazanoğlu

Detaylı

Ilgın Sahip Ata Vakıf Hamamı. Lala Mustafa Paşa Külliyesi ve Cami. Ilgın Kaplıcaları. Buhar Banyosu

Ilgın Sahip Ata Vakıf Hamamı. Lala Mustafa Paşa Külliyesi ve Cami. Ilgın Kaplıcaları. Buhar Banyosu Ilgın Sahip Ata Vakıf Hamamı Konya'nın 90 km kuzeybatısında yer alan ve 349 km2 yüzölçüme sahip olan Ilgın, günümüzden 3500 yıl önce şimdiki iskan yerinin 25 km kuzeydoğusunda Hititler tarafından "Yalburt"

Detaylı

TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV. (Panel Tanıtımı)

TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV. (Panel Tanıtımı) TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV (Panel Tanıtımı) Mehmet DEMİRTAŞ * Bir şehri kendisi yapan, ona şehir bilinci katan unsurların başında o şehrin tarihî ve kültürel

Detaylı

2.5. AHİ EVRAN 2.6. HACI BEKTAŞ VELİ 20:38

2.5. AHİ EVRAN 2.6. HACI BEKTAŞ VELİ 20:38 2.5. AHİ EVRAN 2.6. HACI BEKTAŞ VELİ 2.7. MEVLÂNÂ CELÂLEDDİN-İ RUMİ, 2.8. YUNUS EMRE KAZANIMLAR 2. Türkler arasında İslam ın yayılmasında ve İslam anlayışının oluşmasında etkili olan şahsiyetleri tanır.

Detaylı

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal

Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı:

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu.

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Türk İslam Bilginleri: İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir Tabiatı

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

Divan Edebiyatının Önemli Şair ve Yazarları. HOCA DEHHANİ: 13. yüzyılda yaşamıştır. Din dışı konularda şiir yazan ilk divan şairidir. Divanı vardır.

Divan Edebiyatının Önemli Şair ve Yazarları. HOCA DEHHANİ: 13. yüzyılda yaşamıştır. Din dışı konularda şiir yazan ilk divan şairidir. Divanı vardır. Edebiyatı Sanatçıları Edebiyatının Önemli Şair ve Yazarları HOCA DEHHANİ: 13. yüzyılda yaşamıştır. Din dışı konularda şiir yazan ilk divan şairidir. ı vardır. MEVLANA: XIII.yüzyılda yaşamıştır. Birkaç

Detaylı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Camileri - Eski Cami. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Camileri - Eski Cami Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Eski Cami (Cami-i Atik - Ulu Cami).............. 4 0.1.1 Eski Cami ve Hacı Bayram Veli Söylencesi.......

Detaylı

İRAN GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ

İRAN GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ 1.GÜN 24 Mayıs 2015 Pazar Ankara Tahran 2. GÜN 25 Mayıs 2015 Pazartesi Tahran Tebriz Saat 18.00 de Ankara Esenboğa Havalimanı Dış hatlar servisinde

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

Tarihi Siyesepol Köprüsü nün altı 38 YEDİKITA EYLÜL 2014

Tarihi Siyesepol Köprüsü nün altı 38 YEDİKITA EYLÜL 2014 38 YEDİKITA EYLÜL 2014 Tarihi Siyesepol Köprüsü nün altı ... Nısf-ı Cihan İsfahan... Hz. Ömer (r.a.) devrinde fethedilmişti. Selçukluların başşehri, Harzemşahların, Timurluların ve Safevilerin gözdesiydi.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991

ÖZGEÇMİŞ DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991 ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: HALİM GÜL DOĞUM TARİHİ: 09/05/1964 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE BÖLÜM/PROGRAM ÜNİVERSİTE YIL LİSANS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ 1991 Y. LİSANS SOSYAL BİLİMLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

YALOVA ÜNİVERSİTESİ - SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEMEL İSLAM BİLİMLERİ TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİNAL SINAVI TAKVİMİ TARİH SAAT DERSİN ADI SALON ÖĞRETİM ÜYESİ Mukayeseli Adab ve Erkanı Prof. Dr. Tahir YAREN Kıraat Farklılıklarının Manaya Etkisi Aşere,Takrib,Tayyibe

Detaylı

5 Peygamberimiz in en çok bilinen dört ismi hangileridir? Muhammed, Mustafa, Mahmud, Ahmed.

5 Peygamberimiz in en çok bilinen dört ismi hangileridir? Muhammed, Mustafa, Mahmud, Ahmed. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Siyer-i Nebi ne demektir? Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) doğumundan ölümüne kadar geçen hayatı içindeki yaşayışı, ahlâkı, âdet ve davranışlarını inceleyen ilimdir.

Detaylı

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi PROF. DR. NEJAT GÖYÜNÇ ARMAĞANI 305 Mevlüt ESER Prof. Dr. Yusuf KÜÇÜKDAĞ NEÜ A. Keleşoğlu Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi Mevlevilik, Mevlâna

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? حكم تكر لعمر م يكو بينهما ] تريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza

Detaylı

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Tarihi Öğretim Yılı Dönemi Sırası 2014-2015 2 1 B GRUBU SORULARI 12.Sınıflar Öğrencinin Ad Soyad No Sınıf Soru 1: Aşağıdaki yer alan ifadelerde boşluklara

Detaylı

Deniz Esemenli ile Üsküdar Turu 27 Ekim 2013, Pazar

Deniz Esemenli ile Üsküdar Turu 27 Ekim 2013, Pazar Deniz Esemenli ile Üsküdar Turu 27 Ekim 2013, Pazar Tur Danışmanımız: Doç. Dr. Deniz Esemenli, Sanat Tarihçisi Buluşma Noktası: Üsküdar Meydanı, III. Ahmet Çeşmesi önü Tur başlama saati: 09.00 Gezimizin

Detaylı

Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri. Konya Sahip Ata Cami Erzurum Ulu cami Saltuklar

Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri. Konya Sahip Ata Cami Erzurum Ulu cami Saltuklar Beylikler ve Anadolu Selçuklu Dönemi Mimari Eserleri Dini Mimari: Bu gruptaki eserler arasında camiler, mescitler, medreseler,türbe ve kümbetler,külliyeler,tekke ve zaviyeler yer almaktadır. Camiler:Anadolu

Detaylı

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ

KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ KRONOLOJİK İSLAM MİMARİSİ 1 632-1258 HALİFELER DÖNEMİ (632-661) Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali, her biri İslam ın yayılması için çalışmıştır. Hz. Muhammed in 632 deki vefatından sonra Arap

Detaylı

Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufî Yorumlar

Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufî Yorumlar Kültürümüzde Etkin Olan Tasavvufî Yorumlar İçerisinde Türk düşünürü Hacı Bektaş-ı Veli nin de bulunduğu Horasan erenleri, göçle gelmiş Türkmen grupları, eğitim ve imar faaliyetleriyle aynı kültür potasında

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Doğum Tarihi ve Yeri: 1953 / Malatya EĞİTİM İlkokul: (1961 1966) Yazıca İlkokulu (Malatya) Lise: (1969

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 13.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Yunus Emre Hacı Bektaş-ı Velî Sultan Veled

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 13.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Yunus Emre Hacı Bektaş-ı Velî Sultan Veled ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 13.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Yunus Emre Hacı Bektaş-ı Velî Sultan Veled ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî/ Eserleri Mesnevi Dîvân-ı Kebir

Detaylı

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 1. DÖNEM (OCAK - ŞUBAT - MART) VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 1. DÖNEM (OCAK - ŞUBAT - MART) VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI MEHMET ASLAN MÜFTÜ YRD. YAVUZ SULTANSELİM CAMİİ ZEKERİYA ÇALLI MÜFTÜ YRD. DÜKKANÖNÜ CAMİİ SALİH AKCAN MÜFTÜ YRD. HACI FEVZİ BEY CAMİİ AHMET TOMBALAK RAMAZAN PAŞA CAMİİ 1 SALİH TÜRKMEN UMURLU ÇARŞI CAMİİ

Detaylı

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mikat Sınırları Kâbe (Beytullah) Makam-ı İbrahim Safa ve Merve Tepeleri Zemzem Kuyusu Arafat Müzdelife Mina 1 Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mekke deki Önemli Ziyaret Mekânları

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ I Ders No : 00700400 : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön Koşul

Detaylı

ANADOLUNUN FETHİ VE ŞEHİT EBU L-HASAN HARAKANÎ F

ANADOLUNUN FETHİ VE ŞEHİT EBU L-HASAN HARAKANÎ F Yıldırım ALKIŞ * ALKIŞ, Yıldırım (2014). Anadolunun Fethi ve Şehit Ebu l-hasan Harakanî. Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. 26-28 Mayıs 2014. Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür

Detaylı

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL

2.SINIF (2013 Müfredatlar) 3. YARIYIL 4. YARIYIL ERCİYES ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı 1.ve 2.Öğretim (2010 ve Sonrası) Eğitim Planları HAZIRLIK SINIFI (YILLIK) KODU DERSİN ADI T U Kredi AKTS İLH001 ARAPÇA 26 0 26 26 Konu

Detaylı

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine)

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) Hipokratik-Galenik Tıp ekolunun devamı Cerrahi teknikler bilinmesine rağmen, yüksek enfeksiyon riski nedeniyle zorunlu haller dışında pek uygulanmıyor Tam olarak hangi

Detaylı

Necip Fazıl ın Yaşamındaki Düşünce Labirentleri - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

Necip Fazıl ın Yaşamındaki Düşünce Labirentleri - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Yusuf Yeşilkaya www.yusufyesilkaya.com yusufyesilkaya@gmail.com 26 Mayıs 1904 tarihinde İstanbul Çemberlitaş ta dünyaya gelen Necip Fazıl, hem kültürlü hem de varlıklı bir ailenin çocuğudur. Dört-beş yaşında

Detaylı

Risale-i Nuru Samsat-ta Lise öğrencisi iken Teyzem oğlu vasıtasıyla tanıdım.

Risale-i Nuru Samsat-ta Lise öğrencisi iken Teyzem oğlu vasıtasıyla tanıdım. ABUZER KARA 1.Kendinizi tanıtırımsınız. Ben Abuzer Kara 1961 Samsat doğumluyum.ilk ve orta öğrenimimi Samsat ta bitirdim.19 82 yılında evlendim.1983-1984 Yılları arasında askerlik görevimi ifa ettim.1987

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ENSTİTÜ KURULU TOPLANTI TUTANAĞI Sayı : 47 Tarih : 04.09.2012 Toplantıda Bulunanlar : 1. Yrd. Doç. Dr. Süleyman TURAN, Müdür V. 2. Prof.

Detaylı

PROF. DR. SÜLEYMAN ULUDAĞ EMEKLİ (Mİ) OLDU

PROF. DR. SÜLEYMAN ULUDAĞ EMEKLİ (Mİ) OLDU , ss. 31-38. PROF. DR. SÜLEYMAN ULUDAĞ EMEKLİ (Mİ) OLDU Mustafa KARA * Din ve kültür hayatımız üzerine düşünen, dinî ilimlerin çağdaş durumunu tesbit etmeye çalışan, din eğitim ve öğretiminin tarihiyle

Detaylı

ve Manisa Muradiye Kütüphanesi nde iki nüshası Bursalı Mehmet Tahir Efendi

ve Manisa Muradiye Kütüphanesi nde iki nüshası Bursalı Mehmet Tahir Efendi EROĞLU NÛRİ (d.?-ö.1012/1603) tekke şairi Açıklama [eç1]: Madde başlarında şairlerin mahlaslarının olmasına özen gösterilmeli. Ancak şairin tanıtıcı özellikleri virgülden sonra yazılmalı. Açıklama [eç2]:

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr.Mehmet Ali BEYHAN ın Özgeçmişi: 1980 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü nden; Yakınçağ Tarihi esas sertifikası

Detaylı

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl 1. Adı Soyadı: Zekeriya GÜLER 2. Doğum Tarihi: 1959 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Selçuk Üniversitesi Y. Lisans İlahiyat (Hadis) Selçuk Üniversitesi

Detaylı

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 03-05 Ekim / October 2013 Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 2014 485 Â Â âm -i Sâ âm tarihinde yetlerdendir, - - â. Bu sebeple ve imâm Ebu, Mâlik, ve benzeri birçok âlime Sâ - kelâm âm eserlerinde mevc - kelâ

Detaylı

Yıl: 9 [Temmuz-Aralık 2008], sayı: 22 ISSN 1302-3543

Yıl: 9 [Temmuz-Aralık 2008], sayı: 22 ISSN 1302-3543 Ankara 2008 Yıl: 9 [Temmuz-Aralık 2008], sayı: 22 ISSN 1302-3543 İmtiyaz Sahibi Aseray ltd. Şti. adına Aytekin Çelebi Editör Editör Yardımcıları Yrd. Doç. Dr. Halil İbrahim Şimşek Dr. Vahit Göktaş Yayın

Detaylı

Sadrettin Gümüş, Seyyid Şerîf Cürcânî ve Arap Dilindeki Yeri, İstanbul: Fatih Yayınevi Matbaası, 1984, 211 s. Murat Dinler*

Sadrettin Gümüş, Seyyid Şerîf Cürcânî ve Arap Dilindeki Yeri, İstanbul: Fatih Yayınevi Matbaası, 1984, 211 s. Murat Dinler* FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences Sayı/Number 5 Yıl/Year 2015 Bahar/Spring 2015 Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

Detaylı

AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı

AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı 1 AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı Karye-i Şeyhler ( 175) 1 1 1 Eş-şeyh Mehmed Arif ibn-i El-Hac Şeyh İbrahim Uzun boylu, Kır sakallı 60 2 Oğlu Şeyh İsmail

Detaylı

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY

DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY DEVRİNİ AŞAN ALİM ULUĞ BEY Hasan POLAT * Bilim dünyasında, ilk olarak aritmetikte ondalık sayı usulünü kullanma şerefini taşıyan ve Uluğ Bey Rasathanesinin ilk müdürü olan GIYASÜDDİN CEMŞİT, 1425 yılında

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayın Kataloğu 2013 2 TAHRÎRU USÛLİ L-HENDESE VE L-HİSÂB EUKLEIDES İN ELEMANLAR KİTABININ TAHRİRİ Nasîruddin Tûsî (ö. 1274) Meşhur Matematikçi Eukleides in (m.ö.

Detaylı

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF.

İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM DERS ADI ÖĞRETİM ELEMANI BÖLÜM SINIF ÖĞRETİM GRUP FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT HADİS TENKİDİ PROF. İLAHİYAT 3. SINIF - 1. ÖĞRETİM FARSÇA I DOÇ. DR. DOĞAN KAPLAN İLAHİYAT 3 1 1 HADİS TENKİDİ PROF. DR. ADİL YAVUZ İLAHİYAT 3 1 1 KUR'AN TARİHİ (KIRAAT) YRD. DOÇ. DR. ALİ ÇİFTCİ İLAHİYAT 3 1 1 DİNLER TARİHİNDE

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: ÖMER FARUK HABERGETİREN DOĞUM YERİ VE TARİHİ: ŞANLIURFA/03.04.1968 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE ANABİLİM DALI/BİLİM DALI 1 LİSANS SELÇUK İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2 YÜKSEK LİSANS 3 DOKTORA

Detaylı

Şeyhülislamlar kaynakçası

Şeyhülislamlar kaynakçası Şeyhülislamlar kaynakçası Sayıoğulları, R. S. (1991). Türk Ta'lik Yazı Ekolünün Doğuşunda Şeyhülislam Veliyüddin Efendi. (). "Osmanlı Devleti'nin Değerli Şeyhülislamlarından Kara Çelebizade Abdülaziz Efendi".

Detaylı

RESTORASYON ÇALIŞMALARI

RESTORASYON ÇALIŞMALARI VAKIFLAR İSTANBUL I. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 2010 YILI RESTORASYON ÇALIŞMALARI (01.01.2011 Tarihi İtibari ile) restorasy n 175 restorasy n 175 RESTORASYONU TAMAMLANAN ESERLER (2004-2010) S.NO İLİ İLÇESİ TAŞINMAZ

Detaylı

Bacıyân-ı Rum. (Dünyanın İlk Kadın Teşkilatı: Anadolu Bacıları)

Bacıyân-ı Rum. (Dünyanın İlk Kadın Teşkilatı: Anadolu Bacıları) Bacıyân-ı Rum (Dünyanın İlk Kadın Teşkilatı: Anadolu Bacıları) Varlığı Neredeyse İmkânsız Görülen Kadın Örgütü Âşık Paşazade nin Hacıyan-ı Rum diye adlandırdığı bu topluluk üzerinde ilk defa Alman doğu

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı Adı Soyadı: Mustafa KARATAŞ Ünvanı: Doç.Dr. Ana Bilim Dalı: Hadis Ana Bilim Dalındaki Konumu: Öğretim Üyesi E-Posta: mkaratas@istanbul.edu.tr Web: www.mustafakaratas.com ÖĞRENİM DURUMU VE AKADEMİK ÜNVANLAR

Detaylı

Kültür. 44 www.irs-az.com

Kültür. 44 www.irs-az.com Kültür 44 www.irs-az.com Mirza Rasul İsmaİlzade İlahiyatçı KUR AN-İ KERİM İN TÜRK DİLLERİNE TERCÜMESİ www.irs-az.com 45 Kültür Müslümanların kutsal kitabı olan Kur an-i Kerİmİn Şark medeniyetinin gelişimini

Detaylı

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

AYDIN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI 1 MEHMET ASLAN İL MÜFTÜ YARD. YAVUZ SULTAN SELİM C. ZEKERİYA ÇALLI İL MÜFTÜ YARD. RAMAZANPAŞA CAMİİ UĞUR KOCABAŞ İL MÜFTÜ YARD. EMİR SULTAN CAMİİ HULUSİ KÖMÜRCÜOĞLU İL MÜFTÜ YARD. EVLİYA ÇELEBİ CAMİİ EFELER

Detaylı

KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU

KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU XII. TEFSİR AKADEMİSYENLERİ KOORDİNASYON TOPLANTISI KUR AN ve SAHÂBE SEMPOZYUMU (22-23 MAYIS 2015 / SİVAS) Editör Prof. Dr. Hasan KESKİN Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR Sivas 2016 Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

TÜRK EDEBİYATI 10. SINIFLAR 17 Nisan 2015

TÜRK EDEBİYATI 10. SINIFLAR 17 Nisan 2015 ADI : SOYADI:. SINIF : NU.:.. TÜRK EDEBİYATI 10. SINIFLAR 17 Nisan 2015 KAHTA FEN LİSESİ 2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM I. YAZILI. 1. SORU 2. SORU 3. SORU 4. SORU 5. SORU 6. SORU 7. SORU 8. SORU

Detaylı

Şeyh den meded istemek caizmidir?

Şeyh den meded istemek caizmidir? Eusubillahi-mineş-şeytanirrajim Bismillahirr-rahmanirrahim Şeyh den meded istemek caizmidir? Şeyh Eşref Efendi Esselamaleykum ve Rahmetullahi ve Berekatuhu Hazihis Salatu tazimen bi hakkike ya Seyyiduna

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖĞRENİM DURUMU Lisans: 1976-1980 Doç. Dr. Rıza BAĞCI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ/TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Yüksek Lisans: 1984-1987 EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ TARİHİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ TARİHİ İSLM KURUMLRI VE MEDENİYETİ TRİHİ DİKKT! Bu testte 25 soru bulunmaktadır. Cevaplarınızı, cevap kâğıdınızın İslam Kurumları ve Medeniyeti Tarihi testi için ayrılan kısmına işaretleyiniz. 1. şağıdaki seçeneklerde

Detaylı

(TÜRKÇE-İNGİLİZCE) Gazi Üniversitesi, Hacı Bektaş Araştırma Merkezi (1998-2008)

(TÜRKÇE-İNGİLİZCE) Gazi Üniversitesi, Hacı Bektaş Araştırma Merkezi (1998-2008) (TÜRKÇE-İNGİLİZCE) Adı Soyadı (Unvanı) Hacı Yılmaz (Yrd. Doç. Dr.) Doktora Gazil Üniversitesi,Eğitim Bilimler Enstitüsü, 2008 E-posta: (kurum/özel) hyilmaz@ybu.edu.tr; hayilmaz@gazi.edu.tr. Web sayfası:

Detaylı

Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri

Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri İslam ve Hemşirelik Savaşta Kadınların Görevleri Savaşta Yaralı Bakımı Kahraman Kadın Savaşçılar Ümmü Habibe Kahraman Havle Hastabakıçısı Rufeyde Hasta Bakım

Detaylı

YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958)

YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958) YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958) Yahya Kemal Beyatlı 2 Aralık 1884 tarihinde bugün Makedonya sınırları içerisinde bulunan Üsküp te dünyaya geldi. Asıl adı Ahmet Agâh tır. Şehsuvar Paşa torunlarından olduğu

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERİSTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ HAZIRLIK SINIFLARI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) GÜZ MAZERET SINAV PROGRAMI 13.00-14.15 Sarf ve Nahiv 13.00-14.15 İmla İnşa ve Okuma 1-A-B-C SINIFLARI (NORMAL VE

Detaylı

DEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI İLAHİYAT BÖLÜMÜ I. SINIF I. & II. ÖĞRETİM BÜTÜNLEME SINAV TAKVİMİ

DEÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI İLAHİYAT BÖLÜMÜ I. SINIF I. & II. ÖĞRETİM BÜTÜNLEME SINAV TAKVİMİ I. SINIF Tarih Saat Ders Kodu Ders Adı 15.06.2015 14:00-15:00 İLA1012 Mantık 15.06.2015 18:00-19:00 İLA1014 Türk İslam Sanatları Tarihi 16.06.2015 14:00-15:00 İLA1108 Tefsir I 16.06.2015 18:00-19:00 İLA1016

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Kenan Erdoğan Unvanı. Adı Soyadı. Doçent Doğum Tarihi veyeri Yozgat 01 Mart 1963 Görev Yeri

ÖZGEÇMİŞ. Kenan Erdoğan Unvanı. Adı Soyadı. Doçent Doğum Tarihi veyeri Yozgat 01 Mart 1963 Görev Yeri ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Kenan Erdoğan Unvanı Doçent Doğum Tarihi veyeri Yozgat 01 Mart 1963 Görev Yeri Manisa Daha Önce Bulunduğu Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Araştırma Görevlisi, Celal Bayar Üniversitesi

Detaylı

MAHMUD EFENDi HAZRETLERİ (K.S.)

MAHMUD EFENDi HAZRETLERİ (K.S.) 1 / 6 1931 yılında Of da dünyaya geldiler. ilk tahsilini babası Ali Efendiyle yaptı. Hafızlığını Of ta ikmâl etti. Bir müddet Kayseri de Arapça okudu. Tahsilini eniştesi Hacı Dursun Efendide tamamlayarak

Detaylı

KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRME. İbn-i Bezzâz, Safvetü s-safâ, mukaddime ve tashîh: Gulâm-Rızâ Tabâtabâî, Mecd, Dânişgâh-i Âzâd İslâmî 1994.

KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRME. İbn-i Bezzâz, Safvetü s-safâ, mukaddime ve tashîh: Gulâm-Rızâ Tabâtabâî, Mecd, Dânişgâh-i Âzâd İslâmî 1994. KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRME Hazırlayan: Serap ŞAH İbn-i Bezzâz, Safvetü s-safâ, mukaddime ve tashîh: Gulâm-Rızâ Tabâtabâî, Mecd, Dânişgâh-i Âzâd İslâmî 1994. İslâm âleminde, çeşitli sahalarda temâyüz

Detaylı

İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma

İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma Question İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma (s.a)'nın mushafı hakkındaki sözleri idi. Allah-u Teâlâ tarafından Hz. Fatıma Zehra (s.a)'ya ilham edilen

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : DİNLER ARASI İLİŞKİLER Ders No : 0070040203 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. Hacı YILMAZ Adı Soyadı: Hacı YILMAZ Doğum Yeri ve Yılı: Yozgat/Yerköy - 1968 Akademik Unvanı: Yard. Doç. Dr. Görevi: Öğretim Üyesi Çalıştığı Birim: Yıldırım Beyazıt Üniversitesi,

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Akademik İncelemeler Cilt:3 Sayı:1 Yıl:2008 Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Emek Üşenmez 1 fahemek@gmail.com ÖZET Karahanlı Türkçesi Türk dilinin önemli devrelerinden birisini oluşturmaktadır.

Detaylı

Beden Eğitimi (5900) - (70)-KARAMAN / (2) -ERMENEK / (747769) - Fikret Ünlü Yatılı Bölge Ortaokulu

Beden Eğitimi (5900) - (70)-KARAMAN / (2) -ERMENEK / (747769) - Fikret Ünlü Yatılı Bölge Ortaokulu T.C KARAMAN VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM M ÜDÜRLÜĞÜ 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI (2) NO'LU ÖĞRETMEN ONAY LİSTESİ SIRA T.C KİMLİK NO ADI SADI GÖREV 1 ERCAN ATAĞAN Beden Eğitimi GÖREV YERİ -ERMENEK / (747769) -

Detaylı

Efendim! Şu direğin arkasında Ekmekçi Koca vardır, benden daha âlim ve âriftir. diyerek Şeyh Hamîdüddîn i açığa çıkarmıştır.

Efendim! Şu direğin arkasında Ekmekçi Koca vardır, benden daha âlim ve âriftir. diyerek Şeyh Hamîdüddîn i açığa çıkarmıştır. Hacı Bayram'ın Şeyhi: Hamîdüdîn-i Aksarâyî (Somuncu Baba) Şeyh Hamîdüddîn-i Velî el-aksarâyî aslen Kayserili olup Şeyh Şemseddîn-i Mûsâ isimli zâtın oğludur. İlk tasavvufî bilgilerini babasından elde etmiş

Detaylı

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988.

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 1) PROF. DR. NUSRET ÇAM Yayınlanmış kitaplar şunlardır: 1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 2- Adana Ulu Câmii Külliyesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,

Detaylı

İçindekiler. Giriş Konu ve Kaynaklar 13 I. Konu 15 II. Kaynaklar 19

İçindekiler. Giriş Konu ve Kaynaklar 13 I. Konu 15 II. Kaynaklar 19 Önsöz Kur an tefsirleri üzerine yapılan araştırmalar bir hayli zenginleşmesine karşın, yüzlerce örneğiyle sekiz-dokuz asırlık bir gelenek olan tefsir hâşiyeciliği, çok az incelenmiştir. Tefsir hâşiye literatürü;

Detaylı

2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ

2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ 2011 2012 KUBBEALTI SOHBETLERİ 1.Sohbet Fuzûlî ve Bestelenmiş Şiirleri (Sohbet ve Mûsıkî Programı) Konuşmacı: Özcan Ergiydiren Konu: Fuzûlî ve Bestelenmiş Şiirleri (Sohbet ve Mûsıkî Programı) Tarih: 1

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

PENDİK ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ ÇAĞLARA İZ BIRAKAN ŞAHSİYETLER

PENDİK ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ ÇAĞLARA İZ BIRAKAN ŞAHSİYETLER PENDİK ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ ÇAĞLARA İZ BIRAKAN ŞAHSİYETLER PROJESİ Proje Adı ÇAĞLARA İZ BIRAKAN ŞAHSİYETLER Bir milletin mazisi ne kadar derin ise; geleceği de o derece yüksektir. Elinizdeki

Detaylı

TARİH DERSİ PERFORMANS GÖREVİ

TARİH DERSİ PERFORMANS GÖREVİ TARİH DERSİ PERFORMANS GÖREVİ KONU:DÖRT HALİFE DÖNEMİ HAZIRLAYANLAR URAL DOĞUKAN ÇAĞIRKAN FATİH OĞRAŞ GÖKAY BOLATCAN ERDEM USLU KAYNAKÇA:www.eba.gov.tr/video/izle/video4f55bd30030fd DÖRT HALİFE DÖNEMİ

Detaylı

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI ŞEHİR TANITIM YAYINLARI 1 Yayın Adı: Şiir Şehir Urfa Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi Hazırlayan: Mehmet KURTOĞLU Sayfa Sayısı: 160 Toplam Baskı

Detaylı

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU Fakültemiz lisans programında açılan MĐM 376 Anadolu Uygarlıkları Teknik Seçmeli Dersi kapsamında yapılması planlanan Đstanbul

Detaylı

Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu

Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Dört Halife Dönemi Hazreti Ebubekir ve Hazreti Ömer Devri Ders Notu 1. HZ. EBU BEKİR DÖNEMİ (632-634) a.yalancı peygamberlerle mücadele edildi.

Detaylı

Budist Leyko dan Müslüman Leyla ya

Budist Leyko dan Müslüman Leyla ya Budist Leyko dan Müslüman Leyla ya Hiroşima da büyüdüm. Ailem ve çevrem Budist ti. Evimizde küçük bir Buda Heykeli vardı ve Buda nın önünde eğilerek ona ibadet ederdik. Bazı özel günlerde de evimizdeki

Detaylı

NECİP FAZIL KISAKÜREK

NECİP FAZIL KISAKÜREK NECİP FAZIL KISAKÜREK NECİP FAZIL KISAKÜREK kimdir? Necip fazıl kısakürekin ailesi ve çocukluk yılları. 1934e kadar yaşamı 1934-1943 yılları hayatı Büyük doğu cemiyeti 1960tan sonra yaşamı Siyasi fikirleri

Detaylı

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Ankara da SELÇUKLU MİRASI Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Çizim: Yük. Mim. Mehmet Emin Yılmaz 11. yüzyıldan başlayarak Anadolu ya yerleşmeye başlayan Türkler, doğuda Ermeni ve Gürcü yapıları,

Detaylı

SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS

SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS SELÇUKLU MİMARİSİ Selçuklular Orta Asya dan Anadolu ve Ön Asya ya yolculuklarında Afganistan, İran, Irak, Suriye topraklarındaki kültürlerden ve mimari yapılardan etkilenmiş, İslam dinini kabul ederek

Detaylı

EHLi SÜNNET GRUBU IRAK TA ŞİİLEŞTİRME PROJESİ. www.sapitanlar.com SAMARRA ÖRNEĞİ

EHLi SÜNNET GRUBU IRAK TA ŞİİLEŞTİRME PROJESİ. www.sapitanlar.com SAMARRA ÖRNEĞİ IRAK TA ŞİİLEŞTİRME PROJESİ SAMARRA ÖRNEĞİ 2011 www.sapitanlar.com IRAK TA ŞİİLEŞTİRME PROJESİ: SAMARRA ÖRNEĞİ El Reşid Araştırmalar Merkezi nden Dr. Hüseyin Samarrai nin kaleme aldığı ve Türkçe ilk defa

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan Dersi I UAD 8001 Uzmanlık Alan Dersi-II TİB 5660 Hadiste Sened ve Metin Tenkidi TİB 5190 Mukayeseli Hadis

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ

MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ MİMARİ RESTORASYON ÖĞRENCİLERİ EĞİTİM GEZİSİ Maltepe Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Mimari Restorasyon Programı olarak 01 Kasım 2013 Cuma günü Koruma Kuramı ve Geleneksel Yapı Bilgisi I dersleri kapsamında

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet ÖGKE

Prof. Dr. Ahmet ÖGKE Öğrenim Durumu LİSANS Üniversite : Selçuk Üniversitesi Akademik Birim : İlahiyat Fakültesi İl : Konya Mezuniyet Yılı : 99 YÜKSEK LİSANS DOKTORA Prof. Dr. Ahmet ÖGKE Anabilim Dalı : Tasavvuf Doğum Yeri

Detaylı