Türkiye de Agro-Biyoteknoloji 03 Nisan, 2013

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de Agro-Biyoteknoloji 03 Nisan, 2013"

Transkript

1 Türkiye de Agro-Biyoteknoloji 03 Nisan, 2013 Prof. Dr. Fikrettin ŞAHİN Yeditepe Üniversitesi TTGV Biyoteknoloji Semineri

2 Biyoteknoloji Nedir? Biyolojik ürün ve teknolojilerin üre2lmesinde canlı organizma (bitki, hayvan ve mikroorganizma) ların kullanılmasıdır. Modern anlamda biyoteknoloji ise moleküler biyoloji ve gene2k mühendisliği tekniklerinden faydalanılarak canlı organizmaların daha yeni, farklı ve fonksiyonel ürün ve teknolojilerin geliş2rilmesidir.

3 Tarımda Biyoteknoloji nedir? İnsanoğlunun sınırsız ih2yaçlarını karşılamak amacına yönelik olarak, moleküler yöntemler kullanılarak Gene2k Yapısı Değiş2rilmiş (GDO) organizmaların ve/veya onların ürünlerinin elde edilmesinde kullanılan teknolojiye denir

4 Biyoteknoloji ve Tarım Tarımsal ürünlerin verim ve kalitesini arormak T. Ü. üre2m alanlarını genişletmek ve pazarlanmasını kolaylaşormak Hastalık, zararlı ve herbisitlere karşı dayanıklı bitki varyeteleri geliş2rmek Çevre kirliliğini engellemek

5 T. Ü. verim ve kalitesini arormak gerekli midir? Gelişen teknoloji ile hayat standartları yükselen insanlar, tükeskleri ürünlerde kalite arıyorlar (organik tarım) Bugün Dünya da yeryüzünün %12 ürün ye2ş2riciliği amacıyla kullanılmakta Bu alanın sadece %26 gıda ürünlerinin ekimi için kullanılıyor 2020 yılında bu arazinin sadece %15 gıda ürünlerini ye2ş2rmek için uygun olacak.

6 T. Ü. verim ve kalitesini arormak gerekli midir? 19 yüzyılın başında dünyadaki insan nüfusu 1.5 milyar milyar milyar milyar milyar Her yıl yaklaşık 80 milyon insan yeni nüfus olarak ekleniyor Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından tarihinde Romada yapılan Uluslararası Gıda Güvenliği Zirvesi nde konuşan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki Moon'un Dünyada her 5 saniyede 1 çocuk açlıktan ölüyor (Ort her yıl 6 milyon çocuk) Her yıl açlık tehlikesi ile karşı karşıya olan insan populasyonu ise yaklaşık 1 M insan.

7 GDO Dünyadaki Üre2mi 2011 yılında dünyada üre2len GD bitki üre2m alanı 160 M ha. Bu üre2min %44 ABD dir. 29 ülkede GDO bitkisel üre2m yapılmaktadadır. Diğer lider ülkeler Brezilya, Arjan2n, Hindistan, Kanada, Çin, Paraguay, Pakistan, Güney Afrika. GD bitkilerin %72 sini herbisit dayanıklı soya, mısır ve pamuk üre2mi oluşturur M çi`çi GDO üre2yor Biyogüvenlik Kanunu Hayvansal ve bitkisel GDO üre2mi Türkiye de yasakor. İh2yaç olması durumunda GDO yem ve gıda ithalaona Biyogüvenlik Kurulu onayı ile izin verilebilir.

8 GD Bitkisel Üre2m Alanları Ürün- Gıda Geliş2rme Zaralıya Hastalığa Y.Ot- Herbisit dayanıklılık Stres faktörlerine (kurak, don, tuz, ağır metal) dayanıklılık

9 GD Bitkisel Üre2m Alanları Bitkisel ve hayvansal ürünlerin verim ve kalitesini yükseltmek ABD GM pamukta ortalama %7 ürün aroşı gözlenmiş Kimyasal kullanımın azalolması Ürün ve bölgelere göre değişmekle beraber yaklaşık %10-90 kimyasal azalma sağlanmışor. Daha fazla enerji tasarrufu Toprak erozyonunun azalolması Bulaşık toprak ve su kaynaklarının biyolojik tezlenmesi Bitkiler topraktan arsenik temizlenmesinde Bakteriler biyolojik degradasyon ve remedasyon için kullanılır.

10 Tarım Ürünlerindeki Verim Kayıpları? Bitkisel üretimde kalite ve verimi kontrol eden en önemli faktör beslemedir. Bitkiler yaşamları için gerekli olan besin elementlerini topraktan alırlar. Toprakta (makro ve mikro) besin elementlerinin bulunma oranları, eksikliği veya fazlalığı bitkilerin dengeli beslenmesini ve buna bağlı olarak ta verim ve kalitesini etkilemektedir. Yoğun üretim yapılan tarım alanlarında yetiştirilen kültür bitkileri toprakta bulunan besin elementlerini kullandıkları için miktarlarını azaltarak fakirleştirirler. Bu durum sürekli artarak devam eden toprak verimsizliğine neden olur.

11 Tablo: Dünyada Tüketilen Mineral Gübre Miktarı (Mil ton/yıl) 2008/ / / / Azot (N) Fosfat (P2O5) Potasyum (K2O) Toplam M Ton Gübre : Milyar $

12 Tarım Ürünlerindeki Verim Kayıpları? Kötü çevre koşulları (don, dolu, rüzgar, kuraklık vs.), böcek, yabancı ot ve/veya patojenik mikroorganizmaların (fungus, bakteri, virüs, viroid, ve fitoplazma gibi) saldırısına maruz kalan bitkilerin normal hayatsal faaliyetlerinizdeki bozulma ve buna bağlı olarak gelişen, doğrudan veya dolaylı zararlar sonucu tarım ürünlerinin kalite ve miktarındaki azalmalar

13 Tarımsal Üretimde Yıllık Ekonomik Kayıplar FAO 2001 yılı istatistiklerine göre her yıl dünya tarım ürünlerinin en az %25-56 lik bir bölümü (tarla ve depo şartlarında) hastalık, zararlı veya yabancı otların neden olduğu zararlardan dolayı kaybedilmektedir. Hastalık % Zararlı 5-20% Y. Ot 3-15% Bu oran, az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde daha da fazladır Ayrıca, bazı bitki patojenleri ile bulaşık tarım ürünleriyle beslenen insan ve hayvanlarda gıda zehirlenmeleri görülmektedir. Bitki hastalıklarına % oranında fungus ve bakteriler, % oranında virus ve viriodler, % 10 oranında ise diğer patojenler ve çevresel faktörlerin sebep olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, işlenmiş et ve süt ürünlerindeki mikrabiyal bozulmalar sonucu verim kaybının %20-45 arasında olduğu tahmin edilmektedir.

14 Pestisitlerin Yıllık Miktarı ve Market Değeri World and U.S. Pesticide Amounts of Active Ingredient at User LevelBy Pesticide Type, 2001 Estimates By Pesticide Type and Market Sector, 2001 Estimates Dünyada tüketilen pestisitin market değeri 2.5 M ton ( ) Türkiyede Ton (2002) ton (2007)

15 T.Ü. verim kayıplarına neden olan faktörlerin biyolojik çözümü? Mikrobiyal Gübreler (ve hormonlar) Mikrobiyal pes2sitler geliş2rmek, laboratuvar sera tarla veya doğal üreme koşullarında test etmek ve 2cari üre2mleri gerçekleş2rmek.

16 Mikrobiyal Gübre Nedir? Bitkilere, büyüme ve gelişmeleri ile ilgili hayatsal faaliyetlerini optimum olarak yürütebilmeleri için gerekli olan besin elementlerinin sağlanması ve alınmasında rol oynayan mikroorganizmaların tarımsal üretimde kullanılmak üzere hazırlanan ticari formülasyonlarına mikrobiyal gübre denir.

17 Mikrobiyal Pestisit Nedir? Tarımsal üretimde verim ve kalite kaybına neden olan patojen ve zararlılara karşı etkili biyolojik mücadele ajanı olarak seçilen antimikrobiyal ve insektisit etkisi olan mikroorganizmalar veya onların metabolik ürünlerinden elde edilen formülasyonlardır.

18 Mikrobiyal Gübre ve Pestisit Olarak Kullanılacak Mikroorganizmalar Antibiosis, rekabet, hiperparasitizim ve sistemik dayanıklılığın uyarılması gibi mekanizmaların mümkünse hepsine, değilse en az birden fazlasına sahip olması, Farklı iklim ve muamele şartlarına dayanıklı olması, Değişik bitki patojenlerine (bakteri, fungus ve virus) karşı etkili (geniş spektrumlu) olması, Başta insan ve hayvanlar olmak üzere, çevre üzerine direk yada indirek olumsuz etkilerinin olmaması, Hazırlanan ticari formülasyonların uzun süreli depolanma şartlarına dayanıklı olmasıdır.

19 Kaya Fosfatının ve Kompleks Minerallerin Biyolojik Çözümü

20 CaCO 3 Çözümü

21 The RHIBAC members Joseph Strauss AIT Seibersdorf Vienna, AU Jos Vanderleyden & Stijn Spaepen Microbial & Plant Genetics Univ. Leuven, Leuven, BEL Denis Poncelet ONIRIS Nantes, FRA Nico von Wirén Plant Nutrition, Univ. Hohenheim, Stuttgart, GER Luigi Ciampi Universidad Austral de Chile, Valdivia, CHI Uri Rosenberg AGRON Agrochemicals Dev. & Marketing, Rehovot, ISR Fikrettin Sahin Genetics & Bioengineering, Yeditepe Univ., Istanbul, TUR Veronica Reis Embrapa Agrobiologia, Seropédica, Rio de Janeiro, BRA Colin Lloyd Masstock Arable Ltd. Great Dunmow, UK

22 RHIBAC 2009 Spring Field Trail in Turkey (May 20, 2009)

23 RHIBAC FP6-FOOD Projesi, İngiltere Bugday Tarla Denemesi

24 RHIBAC FP6-FOOD Projesi, Şili Bugday Tarla Denemesi

25

26 Ticari Mikrobiyal Gübre Tescil Çalışmaları 2010 yılında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı TÜGEM tarafından 2 adet tescil verilmiştir. 1. AgroBac 2. BioDecal

27 HAYVAN BİYOTEKNOLOJİSİ } Hayvancılık sektörü bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de artan nüfusun yeterli ve dengeli beslenmesinde ve birçok alanda endüstri hammaddesi olarak kullanılması açısından önemli bir yer tutmaktadır. } Buna karşın sanayileşmiş aynı zamanda tarımda ileri olan ülkelerle kıyaslandığında, ülkemizde tarım sektörü içerisinde hayvancılık faaliyetlerinin yeri oldukça geridir. } Beslenme dengesi bir ülkenin refah düzeyinin en önemli göstergesidir. } Gelişmiş ülkeler genelinde kişi başına günlük protein tüketimi 102 gram olup, bunun gramı hayvansal kaynaklı proteinlerden oluşmaktadır. } Oysa gıdasının %85 ini bitkisel ürünlerden sağlayan Türkiye, gelişmiş ülkeler ile kıyaslandığında refah düzeyinde çok alt sıralardadır.

28 } En önemli sorunlar, ıslah edilmemiş düşük verimli ırklar, hayvan hastalıklarında yetersiz mücadele, ve hemen hemen tüm girdilerde dışa bağımlılık (damızlık hayvan, sperma, embriyo, ilaç, aşı, tanı kiti, yem vb). } Coğrafi yapısı ve iklim koşullarının yatkınlığı ile bir hayvancılık ülkesi olan Türkiye bu alanda kaybettiği mesafeyi kısa sürede kapatmak için modern teknolojileri hayvancılık alanında en kısa zamanda ve en yayın şekilde uygulamaya sokmak durumundadır.

29 HAYVAN ISLAHINDA BİYOTEKNOLOJİ TÜBİTAK Vizyon 2023 Bilim ve Teknoloji Öngörü projesinde bu alanda belirlenen hedeflerin birinci Hayvan Islahında Moleküler Biyoloji ve Biyoteknolojik Yöntemlerin Kullanılması ile Ekonomik Değeri Yüksek Hayvanların Geliştirilmesi olarak geçmektedir. } Alanın başta gelen aktörü Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı koyunlarda 2005 yılında koyun ırklarımızda verim artışını sağlamak amacıyla Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı Ülkesel Projesi adı altında büyük bir proje başlatmıştır. Ancak bu proje klasik ıslah yöntemi ile yapılmaktadır. } Kısa sürede çok daha iyi sonuçların alınması için bu ıslah projesine Modern Biyoteknolojik yöntemlerin dahil edilmesi ve DNA markerları ile ıslah programının desteklenmesi gerekmektedir. Benzer çalışmalar büyük baş hayvanlarda da uygulanmalı ve kırmızı et ihtiyacında dışa bağımlılık ve et fiyatlarındaki artışın önüne geçilmelidir. } Aynı şekilde kanatlı sektöründe de damızlık ihtiyacının yurt içinde sağlanabilmesi ve hatta ihraç edilmesi için DNA marker destekli ıslah programlarına geçilmelidir. } Üreme biyoteknolojisi (in vivo ve in vitro embriyo üretimi, suni tohumlama için sperm bankalarının kurulması, embriyo transferi, cinsiyeti belli sperma ve embriyo üretimi, klon hayvanlar vb) gibi yardımcı üreme teknolojileri gelişmiş ülkelerin ıslah programlarında yaygın olarak kullandıkları tekniklerdir ve ülkemizde de ıslah programlarına dahil edilmelidir. } Ülkemizde de bu sperma üretim istasyonları kurulmaya başlamış, ileri üreme teknolojilerin kullanılarak hem koyun hem de sığır başarı ile klonlanmıştır ancak çalışmalar munferit ve yetersizdir.

30 HAYVAN SAĞLIĞINDA BİYOTEKNOLOJİ } TÜBİTAK Vizyon 2023 Bilim ve Teknoloji Öngörü projesinde bu alanda belirlenen hedeflerin birinci Biyoteknoloji ve Gen Teknolojilerine Dayalı Moleküler Tanı, Hayvansal İlaç ve Aşıların Geliştirilerek Kullanıma Sunulması olarak geçmektedir. } Bölgemizin sosyo-ekonomik yapısı ve komşu ülkelerle ilişki niteliği bir çok egzotik hastalıkların (sığır vebası, mavi dil, PPR, şap gibi) bölge komşularımızdan ülkemize bulaşmasına neden olmaktadır. } Son yıllarda tüm dünyada çıkan ani salgınlar (BSE, kuş gribi, domuz gribi) binlerde hayvanın imhasına dolayısı ile ekonomik kayıplara sebep olurken insan sağlığı içinde ciddi riskleri beraberinde getirmiş ve korku yaratmıştır. } Değişen şartların oluşturduğu ortamda seyir değiştiren hastalıklar, ani salgınlar, beklenmeyen bölgelerde ortaya çıkan hastalıklar gelecek içinde risk oluşturmaya devam edecektir. Ülke olarak bu riskleri öngörmek, bunlardan korunmak veya zararlarını en aza indirgeyebilmek için teknolojilerimizi yenilemek veya hiç olmayanları transfer etmek zorundayız. } Bu amaçla teşhis, tedavi ve aşılama yöntemi geliştirmek ve aşılamada etkinlik ve kolaylık sağlamak, kalıntı bırakmayan kısa sürede parçalanan ve ürünlere geçmeyen ilaç üretmek çözülmesi gereken önemli teknolojik sorunlar arasında yer almaktadır.

31 TRANSGEN TEKNOLOJİSİ İLE İLAÇ ÜRETİMİ } Rekombinant protein üretimi için çok farklı sistemler; bakteriler, mayalar, transgenik bitkiler, baculoviruslar, memeli hücreleri ve transgenik hayvanlar kullanılmıştır. } Transgenik hayvanlar (tg) ile memeli hücre sistemleri protein üretimi açısından karşılaştırıldığında, bu hayvanların miktar açısından dört misli daha fazla üretim kapasitesine sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenlerden dolayı, tg hayvanlar yabancı proteinlerin üretimi için alternatif bir üretim sistemi oluşturmaktadır. } Tg çiftlik hayvanlarının üretimi sonucunda yılda bir tona yakın rekombinant protein bu biyoreaktörlerin sütünden izole edilebilir. Tıbbi öneme sahip terapötik proteinlerin kullanımının sağlanması ile milyonlarca insan bunlardan çok daha kolay faydalanacak ve herhangi bir kontaminasyon riski ile karşı karşıya kalmayacaktır. } Dünyada tg teknoloji kullanılarak bazı rekombinant ilaçlar tg keçi ve ineklerin sütünden izole edilmiş ve tıbbi alanda kullanıma girmiştir. Sektör hızla büyümektedir. } Bu alanda çalışan kişi sayısı parmakla sayılacak kadar azdır. Farklı kurumlarda transgenik hayvan üretimi tecrübesi olan bilim insanları bir araya getirilerek çekirdek bir ekip oluşturulabilir.

32 GENEL DEĞERLENDİRME: } Ülkemizde Hayvan Biyoteknolojisi 10 yıl içinde çok küçük adımlarla ilerlemiş ve önemi son birkaç yıl içinde anlaşılmaya başlamıştır. } Genellikle üniversiteler bünyesinde kurulan Biyoteknoloji Merkezleri, veya merkez laboratuarlarının çok azı hayvan biyoteknolojisi üzerinde çalışma yürütmektedir. } Bazı küçük çaplı çalışmalar birkaç üniversitenin Veteriner ve Ziraat Fakültelerinin bazı bölümlerinde, birkaç üniversitenin Biyoloji bölümünde yürütülmektedir. } Bakanlığın 47 araştırma enstitüsünün sadece iki tanesi modern biyoteknolojiyi hayvancılık için kullanmak üzere dizayn edilmiştir. } Özel sektör kuruluşlarının pek azı bu alana hizmet etmektedir.

33 } Genel olarak bakıldığında hayvan biyoteknolojisine yönelik yatırımların diğer sektörlere göre çok geri olduğu görülmektedir. } Sektörün ihmal edildiği, hem yapılan yatırımların düşüklüğünden, hemde bu alanda yetişmiş AR-GE personelinin azlığından anlaşılmaktadır. Hayvan biyoteknolojisinde en önemli problemler; } Hayvancılık politikası oluşturmada yetersizlik } Hükümetlerce oluşturulan politikalarda devamsızlık } Organizasyon yetersizliği } Kurumlar arası (Üniversite, Kamu, Özel Sektör) işbirliğinin olmaması } Dağınık alt yapılar } Alt yapısı olan kurumlarda yetişmiş eleman istihdamının sağlanamaması } Teknolojilerdeki gelişmelerin takip edilmemesi } Alanda yetişmiş kalifiye eleman yetersizliği } Alana desteklerin azlığı

34 Yapılması gerekenler: } Ülkesel hayvancılık politikalarının belirlenmesi } Bölge düzeyinde strateji belirlenmesi } Her bölgede konunun gerçek uzmanlarından (sadece teorik değil pratik bilgisi olan yani bizzat teknolojileri uygulayan) oluşan bir kurulun oluşturulması } Mükerrer projeler yerine bölge aktörlerinin hepsini içeren çok katılımlı bölgesel projelerin desteklenmesi } İşbirliği artırmak için teknoloji platformları veya işbirliği ağları kurulması ile bölgesel alt yapı ve bilgi birikimlerinin bir araya toplanması } Hayvan biyoteknolojisi alanında eleman yetiştirilmesi } Hayvan biyoteknoloji alanına yatırımların artırılması } Kamu, üniversite, sanayi işbirliğinin özendirilmesi

35 GDO ve GM- Gıda Normal çaprazlama veya doğal rekombinasyon teknolojileri ile gerçekleş2rilmesi mümkün olmayan, ancak gene2k mühendislik veya rekombinant DNA teknolojileri kullanarak gene2k yapısında değişiklik oluşturulmuş organizmalara (M.org, bitki veya hayvan) GDO denir. Bu organizmalardan veya bu organizmaların ilavesi ile elde edilen ürünlere ise GD- Gıda denir

36 GD- Gıda? Orijini farklı canlıdan gen aktarılmış gıda Genetik yapısında mutayon oluşturulmuş gıda GD yem ile beslenen hayvanlardan elde edilen ürünler GDO tarafından üretilmiş bir ürün

37 Gıda Biyoteknolojisi gıdaların kalite, verim ve güvenilirliğini artırmak, işlenmesini kolaylaştırmak ve ekonomik bir üretim gerçekleştirmek amacıyla biyoteknolojik tekniklerin uygulandığı bilimsel bir alandır. Bu alan ekmek, turşu ve peynir gibi geleneksel gıdaların üretiminde kullanılan geleneksel fermentasyon yönteminden, rekombinant DNA teknolojisini de içine alan modern biyoteknolojinin en yeni uygulamalarına kadar birçok üretim prosesini içine alır.

38 Gıda Hammadde ve Katkı Maddelerinin Üre4minde Kullanılan Gene4k Modifiye Organizmalar Bitkiler Hayvanlar Gıda Hammaddesi Mikroorganizmalar Gıda Katkı maddesi

39 Bitkisel Ürünler Rekombinant DNA teknolojisi gıda hammaddesi olarak kullanılacak bitkisel ürünlerin kalitesini artırmak ve işlenme özelliklerini iyileştirmek için kullanılmaktadır. Bu amaçla; meyve ve sebzelerde olgunlaşmanın kontrolünü sağlamak renk, tat ve aroma gibi duyusal özelliklerini geliştirmek, besin değerini, artırmak, işleme veya muhafazaya ilişkin özelliklerini iyileştirmek suretiyle ürün kalitesini artırmak, besinsel olmayan (antinutrisyonel) faktörleri azaltılmak bitki bünyesinde koruyucu veya tedavi edici maddeleri üretmek için yoğun çalışmalar yapılmaktadır.

40 Hayvansal Ürünler Hayvansal üretimde ise, transgenik hayvan üretim teknolojileri kullanılarak, verimin artırılmasının yanında, bu ürünlerin besin değerinin ve işlenme özelliklerinin geliştirilmesi ve gıdalar yoluyla hayvanlardan insanlara geçebilen zoonoz hastalıkların önlenmesi amacıyla çalışmalar yapılmıştır.

41 Gıda Sanayinde Kullanılan Mikrobiyal Kaynaklı Ürünler Mikroorganizmalar farklı ekosistemlerden seçilerek veya genetik olarak modifiye edilerek çeşitli enzimlerin üretiminde kullanılmaktadır. Günümüzde genetik ve protein mühendislerinin ortak çalışmaları ile gıdaların üretildiği ekstrem koşullarda çalışabilen, yüksek aktiviteye sahip enzimleri düşük bir maliyet üretmek mümkün olmaktadır. Tat ve aroma bileşenleri, organik asitler, vitaminler, bazı kompleks karbonhidratlar ve amino asitler, fermentasyon yolu ile üretilerek gıda endüstrisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda bu ingredientlerin üretiminde verim ve kaliteyi artırmak veya alternatif yeni ürünler geliştirmek amacıyla kullanılan rekombinant DNA teknolojilerinin yanında, metabolik yolların manupulasyonunu hedef alan metabolik mühendislik uygulamalarından da yaralanılmaktadır.

42 Gıda Sanayinde Kullanılan Mikrobiyal Kaynaklı Ürünler Starter kültürler Yeni starter kültürlerin belirlenmesi veya mevcut starter kültürlere arzu edilen özelliklerin kazandırılması amacıyla klasik mutagenesis, konjugasyon ve hibridizasyon gibi yaklaşımlara ilave olarak modern biyoteknolojik yöntemlerden de yararlanılabilmektedir. Fonksiyonel gıdalar ve Probiyotik kültürler Gittikçe büyüyen küresel probiyotik gıda pazarında, probiyotik süt ürünleri en yüksek paya sahiptir. Pazarın potansiyelinin çok yüksek olması bu alanda faaliyet gösteren şirketleri yatırım ve yeni ürün geliştirme konusunda teşvik etmektedir. Türkiye'de ise probiyotik süt ürünleri pazarında beş firma; Danone, Sütaş, Pınar, Ülker ve Nestle çeşitli ürünleriyle faaliyet göstermektedir.

43 Nutrigenomik ve Mikrobiyal Genomik Nutrigenomik besin ögelerinin, gen ekspresyonu düzeyindeki etkilerini ve bunun sağlık üzerindeki etkilerini inceleyen yeni bir bilimsel alan olup kişiye özel beslenme biçimi geliştirilerek bireysel ve toplumsal sağlığın korunması ve kronik hastalık oluşumun önlemesini amaçlamaktadır. Mikrobiyal genomik ise, endüstriyel süreçlerde kullanılan mikroorganizmalarda, değişen çevre koşullarına karşı oluşan tepkinin birçok genin aynı anda ekspresyonu gözlemleyerek genetik düzeyde anlaşılmasını sağlamakta ve böylece teknolojik süreçleri iyileştirmek için koşulların optimize edilmesine yönelik bir potansiyel oluşturmaktadır

44 Gıda Kalite ve Güvenliğinin Kontrolü Son yıllarda biyoteknolojik gelişmeler, gıda kalitesi ve güvenliğinde riske dayalı daha etkin bir denetim için yeni fırsatlar sağlayacak güçlü yöntemler ortaya koymuştur. Bugün klasik PCR ve real-time PCR tekniği ve bu tekniğe dayalı test kitleri patojen mikroorganizmalar dışında gıdalarda kullanılan hayvansal ve bitkisel kaynaklı bileşenlerin orijininin belirlenmesi, genetik modifiye organizmaların ve alerjenlerin tespiti için de kullanılmaktadır. Bunun dışında bioçip, DNA çip veya DNA mikroarray olarak da adlandırılan mikroarraylere dayalı tanı ve test kitleri de gıdaların rutin kontrollerinin yanında, kalite ve güvenliğinin artırılması ve üretim proseslerinin izlenmesi amacıyla yapılacak çalışmalar için de önemli bir potansiyele sahiptir. Hibridoma teknolojisi ile üretilen antikorların, geliştirildikleri ajana yüksek özgünlük ve afinite ile bağlanmaları bu alanlarda etkin immünolojik tanı sistemlerinin geliştirilmesine imkân sağlamaktadır. Son yıllarda üzerinde yoğun araştırmaların yapıldığı transkriptomik veya diğer ''- omik'' stratejileri, genlerin ifadesinde oluşturduğu spesifik değişikliklerden yola çıkarak sağlık üzerinde muhtemel olumsuz etkileri olabilecek kalıntı ve kontaminantların, anlaşılmasını sağlamaktadır.

45 Gıda Biyoteknolojisi Alanında Öncelikle Ele Alınması Gereken Hususlar Elde edilen veriler ışığında, gıda biyoteknolojisi alanında öncelikle ele alınması gereken hususlar ve kısa vadede yapılması gerekenler özetlenecek olursa; Gıda alanında faaliyet gösteren firmalarla üniversite ve/veya araştırma merkezleri buluşturarak ve biyoteknoloji alanındaki yeni gelişmelerin sektörel seviyede uygulanmasına imkan sağlayacak işbirlikleri oluşturulmalı Fermentasyon prosesleri ve bu proseslerde aktif rol oynayan fermetatif flora genom, transkriptom ve proteom seviyesinde analiz edilerek bu ürünlerde verim ve kalite artışına yönelik yeni araştırmalar yapılmalı Fonksiyonel gıdalar ile ilgili Ar-Ge faaliyetleri yapılarak geliştirilen yeni ürünler sanayiye aktarılmalı Gıda endüstrisinde yaygın olarak kullanılan, starter kütür, enzim vb. mikrobiyal ürünlerin ve pazar payı her geçen gün artan probiyotik kültürlerin yüksek kalite ve verimde üretimine yönelik çalışmalar yapılmalı

46 Gıda kaynaklı patojen mikroorganizmaların virulans faktörleri ve toksik etkileri genom, transkriptom ve proteom seviyesinde analiz edilerek, gıdalara uygulanan yeni muhafaza teknikleri ve antimikrobiyal bileşenlerinin etkileri de bu seviyede değerlendirilerek modellenmeli Dışa bağımlı bir yapı gösteren gıda katkı maddelerinin, üretiminde veya mevcut katkı maddelerinin özelliklerinin iyileştirilmesinde, genetik ve protein mühendisliğine dayalı yöntemlerin kullanımı artırılmalı Bireysel ve toplumsal beslenme stratejilerinin belirlenmesine yönelik olarak nutrigenomik çalışmaları teşvik edilmeli, Gıda kalite ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak gıda zincirinin tüm aşamalarında kullanılabilecek hızlı tanı kitleri geliştirilmeli Gıda biyogüvenlik takip sistemi oluşturularak gıdalarda GDO ların tespit ve izlemesine yönelik stratejilerinin oluşturulması ve uygulanması öncelikle ele alınmalı Genetik modifiye organizmaların üretimi, tespiti, sağlık üzerine ve çevreye olan etkilerinin tüm yönüyle araştırılacağı, yetişmiş personel ve gerekli alt yapıya sahip bir referans merkez oluşturulmalı

TÜBİTAK MAM GEN MÜHENDM HENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJB YOTEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ (GMBE) TANITIMI IKEV Türkiye için Biyoteknoloji Toplantısı 8 Kasım m 2007 1 GMBE Personeli Araştırmacı 50 Toplam Personel 65 Teknisyen

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme. Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.)

Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme. Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.) Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.) SAĞLIKLI BESLENME Vücudumuzda dakikada 10 milyon hücre ölür ve bir o kadarı da yenilenir. Ortalama 100 günde (beyin ve

Detaylı

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Doğal Ürünler! Bu ürünler tamamen doğal koşullarda üretilen ürünlerdir. Kimyasal gübre ve tarım ilacı kullanmadan, doğal tohumlarla üretilirler. Organik Ürünler!

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ Selin ŞEN Şubat 2015 SUNUM PLANI I. TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ II. TARIMSAL AR-GE PROJELERİ DESTEK SÜRESİ VE TUTARI III. DESTEKLENEN

Detaylı

TÜRKİYE DE VE DÜNYADA YEM SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ, BEKLENTİLER, FIRSATLAR. Prof. Dr. Nizamettin Şenköylü Genel Sekreter

TÜRKİYE DE VE DÜNYADA YEM SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ, BEKLENTİLER, FIRSATLAR. Prof. Dr. Nizamettin Şenköylü Genel Sekreter TÜRKİYE DE VE DÜNYADA YEM SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ, BEKLENTİLER, FIRSATLAR Prof. Dr. Nizamettin Şenköylü Genel Sekreter Gıda Üretimindeki Küresel Güçlükler Nüfus artışı İklim değişikliği Kuraklık Su kaynaklarının

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2016 OCAK-ŞUBAT SEKTÖREL SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ

AR&GE BÜLTEN 2016 OCAK-ŞUBAT SEKTÖREL SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ Şebnem BORAN Ülkemiz ve bölgemiz tarım ekonomisi içerisinde hayvancılık sektörünün oldukça önemli bir payı bulunmaktadır. Hayvansal ürünler toplumun yeterli ve dengeli beslenmesindeki

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Gıda maddelerinin kalite kriterleri Beslenmeyle ilgili genel bilgilerin verilmesi Gıda güvenliği Halk Sağlığı Zoonoz enfeksiyonlarla

Detaylı

Biyoteknolojinin Tarihçesi

Biyoteknolojinin Tarihçesi Biyoteknolojinin Tarihçesi Ekmek mayalanması M.Ö. 3000 Alkolik mayalanma M.Ö. 3000 Sirke yapımının öğrenilmesi M.Ö. 3000 Mezopotamyada şarap üretimi M.Ö. 2000 Sümerler, Babiller ve Mısırlılar M. Ö.300

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE VE GDO UYGULAMALARI GÜVENLİK VE GDO UYGULAMALARI Neslihan ATLIHAN Neslihan ATLIHAN Gıda Yüksek Mühendisi Gıda Yüksek Mühendisi Gıda ve Yem Kontrol

Detaylı

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Sunuş İçeriği Yeni Gıda Kanununa Giden Süreç Müzakere süreci

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ

ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ Prof. Fazilet VARDAR SUKAN EBİLTEM 3 Nisan 2013, Ankara Tanımlar Biyoteknoloji Biyoekonomi Giriş Endüstriyel Biyoteknoloji sınırları, ürünlerin niteliği ve hangi sektöre hizmet

Detaylı

Modern Bitki Biyoteknolojisi

Modern Bitki Biyoteknolojisi Modern Bitki Biyoteknolojisi Ali TETİK Eylül, 2001 AJANDA: Biyoteknoloji Nedir? Biyoteknolojinin Genel Kullanım Alanları Bitki Islahında Biyoteknoloji ve Gen Tekniği Biyoteknoloji ile Yeni Bitkilerin elde

Detaylı

GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dursun KODAZ Gıda Mühendisi Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı

GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dursun KODAZ Gıda Mühendisi Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Dursun KODAZ Gıda Mühendisi Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı GENEL MÜDÜRLÜK YAPISI GIDA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ-ORGANİZASYON ŞEMASI GENEL MÜDÜR GENEL MÜDÜR

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR

TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR Halil AGAH Kıdemli Kırsal Kalkınma Uzmanı 22 Kasım 2016, İSTANBUL 1 2 SUNUM PLANI TARIMDA KÜRESELLEŞME TÜRK TARIM SEKTÖRÜ VE SON YILLARDAKİ GELİŞMELER TARIMDA

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI. Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 15 Ekim 2016 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ: FAO NUN BAKIŞ AÇISI Dr. Ayşegül Akın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı 16 Ekim Dünya Gıda Günü Herkesin gıda güvenliğine ve besleyici gıdaya ulaşma

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 12. Hafta (03.12.2013) 1 Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) 2 Genetik: Biyolojinin

Detaylı

Değişen Dünya ve GDOlar

Değişen Dünya ve GDOlar Değişen Dünya ve GDOlar Prof. Dr. Selim ÇETİNER Sabancı Üniversitesi cetiner@sabanciuniv.edu 13 Kasım 2014 Biyoteknolojinin Gelişimi Modern Biyoteknoloji Monoklonal antikor üretimi Hayvanlarda embriyo

Detaylı

Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz?

Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz? Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz? İnsanoğlu avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşik düzene geçtiği yani tarım devrimini başlattığı günden beri doğaya müdahale etmekte ve geçen 10 000 senedir evcilleştirdiği hayvanların

Detaylı

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ)

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ) TANIM Tarımsal Biyoteknoloji, bitki, hayvan ve mikrobiyal organizmaların genleri, hücreleri, proteinleri, kültürleri ve dokuları üzerinde çalışarak, tarımsal üretimi, kaliteyi, verimi arttırmayı amaçlayan

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 14. Hafta (17.12.2013) 1 -GDO ların olası fayda ve zararları 2 GDO ların olası faydalarını

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF Kolayaöf.com

Detaylı

BVKAE www.bornovavet.gov.tr

BVKAE www.bornovavet.gov.tr Türkiye Veteriner İlaçları Pazarı Sorunlar ve Çözüm Önerileri Uluslararası Süt Sığırcılığı ve Süt Ürünleri Çalıştayı ve Sergisi 28-29 Nisan, 2008 - Konya İsmail Özdemir VİSAD - Veteriner Sağlık Ürünleri

Detaylı

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması Pestisit; herhangi bir istenmeyen canlının (zararlı organizma), yayılmasını engelleyen, uzaklaştıran ya da ondan koruyan her türlü bileşik ya da bileşikler karışımıdır. Tarımda pestisitler, zararlı organizmaları

Detaylı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı

Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Sürdürülebilir Pestisit Kullanımı Doç. Dr. Seral YÜCEL Dr. Hale GÜNAÇTI Adana Biyolojik Mücadele Araştırma İstasyonu Dünyanın en önemli sorunlarından biri hızla artan nüfusudur. Dünya nüfusunun gittikçe

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 13. Hafta (10.12.2013) 1 Neden GDO Üretilir? 2 Neden GDO Üretilir? GDO lar doğal

Detaylı

BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU TÜRKİYE İZMİR KARŞILAŞTIRMASI

BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU TÜRKİYE İZMİR KARŞILAŞTIRMASI KÜRESEL KRİZ VE TARIM SEKTÖRÜ BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ HAYVAN VARLIĞI VE SÜT ÜRETİMİ MEVCUT DURUMU Kenan KESKİNKILIÇ İzmir Ticaret Borsası Ar-Ge Müdürlüğü Aralık 2015 İZMİR TİCARET BORSASI Sayfa 0 BÜYÜKBAŞ-KÜÇÜKBAŞ

Detaylı

KONYA-EREĞLİ TİCARET BORSASI TÜRKİYE DE VE İLÇEMİZDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜ SORUNLARI

KONYA-EREĞLİ TİCARET BORSASI TÜRKİYE DE VE İLÇEMİZDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜ SORUNLARI KONYA-EREĞLİ TİCARET BORSASI 2015 TÜRKİYE DE VE İLÇEMİZDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜ SORUNLARI TÜRKİYE DE HAYVANCILIK SEKTÖRÜ Ülkemiz coğrafi özellikleri bakımından her türlü hayvansal ürün üretimi için uygun

Detaylı

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK TARIM VE HAYVANCILIK NEDİR? Organik tarımın temel stratejisi, kendine yeterli bir ekosistem oluşturarak, bu ekosistemdeki canlıların optimum

Detaylı

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 SUNU PLANI Çalışma Grubu Bağlı Enstitüler/İstasyonlar Dünya ve Türkiye de Büyükbaş Hayvancılık Verileri Devam Eden, Sonuçlanan,

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 1. Dünya hayvan üretimi 2. Kanatlı eti üretimi 3. Yumurta üretimi 4. Kanatlı üretiminin geleceği 5. Dünya yem üretimi 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN

Detaylı

Organik Gıdalarda Gıda Güvenliği. Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü MANİSA

Organik Gıdalarda Gıda Güvenliği. Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü MANİSA Organik Gıdalarda Gıda Güvenliği Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü MANİSA Organik Gıda; Yetiştirilmesinde ve işlenmesinde tohumdan son

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tavukçuluk Araştırma İstasyonu Müdürlüğü (20-25 Temmuz 2013 Madagaskar Ziyareti) Serdar KAMANLI Ankara-2013 1 Sunu Akışı Madagaskar Madagaskarda yaptığımız

Detaylı

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR

ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR ÖDEMİŞ İLÇESİNDE PATATES ÜRETİMİ, KOŞULLAR ve SORUNLAR GİRİŞ Solanaceae familyasına ait olduğu bilinen patatesin Güney Amerika`nın And Dağları nda doğal olarak yetiştiği; 16. yüzyılın ikinci yarısında

Detaylı

Esin MERTOL Ziraat Mühendisi

Esin MERTOL Ziraat Mühendisi GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI BÜGEM Esin MERTOL Ziraat Mühendisi ORGANİK GÜBRE MEVZUATININ TARİHÇESİ Organik ürün yetiştiriciliğinin tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önem kazanması, konvansiyonel

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL GDM-5501 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8 0 9 GDM-5601 TEZ HAZIRLIK ÇALIŞMASI Z 0 1 1 0 1 20 1 21 12 30 İKİNCİ YARIYIL GDM-5502 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014

KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014 KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014 Ulusal Kırmızı Et Konseyi Ulusal Kırmızı Et Konseyi; 5488 sayılı Tarım Kanununun 11.maddesinde

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş. TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü

Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş. TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü Bitki Biyoteknolojisi ve Açılımları YIBO-2009 Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü BĐYOTEKNOLOJĐ Biyoteknoloji; ürün oluşumu için biyolojik

Detaylı

GIDA ARZI GÜVENLİĞİ VE RİSK YÖNETİMİ

GIDA ARZI GÜVENLİĞİ VE RİSK YÖNETİMİ GIDA ARZI GÜVENLİĞİ VE RİSK YÖNETİMİ Bekir ENGÜRÜLÜ Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Tarım Sigortaları ve Doğal Afetler Daire Başkanı Haziran 2016 SUNUM PLANI DÜNYADA TARIMIN GÖRÜNÜMÜ TÜRKİYE TARIMINA BAKIŞ

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuvar ortamında inceleyerek ortaya çıkaran kişidir. A- GÖREVLER - Canlıları

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ BÖLÜM: Bitkisel ve Hayvansal Üretim T.C. PROGRAM: Büyük ve Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliği I. YARIYIL 00101 Matematik I (2 0 2), Sayılar, Cebir, Denklemler ve Eşitsizlikler, Fonksiyonlar, Logaritma, Trigonometri,Geometri

Detaylı

İZMİR DE SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ

İZMİR DE SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ İZMİR DE SÜT SEKTÖRÜNE BAKIŞ Büyük tarımsal ekonomiler sıralamasında 7. sırada yer alan ülkemiz tarımının milli gelire, istihdama ve dış ticarete katkısı giderek artmaktadır. Tarım sektörü; 2008 yılında

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI

GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI Dr.Şebnem GÜRBÜZ Koordinatör Avrupa Birliği Bakanlığı Tarım Balıkçılık Başkanlığı 1 KAPSAM Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı

Detaylı

Sağlıklı Tarım Politikası

Sağlıklı Tarım Politikası TARLADAN SOFRAYA SAĞLIKLI BESLENME Sağlıklı Tarım Politikası Prof. Dr. Ahmet ALTINDĠġLĠ Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ahmet.altindisli@ege.edu.tr Tarım Alanları ALAN (1000 ha)

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013 Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Haziran 2013 Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü (MBGB) Güçlü ve çok yönlü bir eğitim programı sunarak, gelişen teknoloji çağında, çok hızlı gelişen alanımızda ileri

Detaylı

İZMİR DE SÜT HAYVANCILIĞI

İZMİR DE SÜT HAYVANCILIĞI İZMİR DE SÜT HAYVANCILIĞI Şebnem BORAN Gözde SEVİLMİŞ Süt özellikle protein, yağ, vitamin (C vitamini hariç) ve mineraller (başta kalsiyum ve fosfor olmak üzere) gibi beslenmede çok önemli olan toplam

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

GELENEKSEL GIDA VE DİĞER TEMEL KAVRAMLAR

GELENEKSEL GIDA VE DİĞER TEMEL KAVRAMLAR GELENEKSEL GIDA VE DİĞER TEMEL KAVRAMLAR 2016 Geleneksel gıdalar, her kültürde olduğu gibi Türkiye de de coğrafya, iklim, tarımsal üretim imkanları ve hepsinin üzerinde de «geleneksel yaşam tarzının» etkisi

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 1 3 MAZOT, GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEĞİ Mazot Gübre Destekleme Ürün Grupları Destekleme Tutarı Tutarı Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları,9

Detaylı

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve 28157 3 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak, 15 Ağustos 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29089 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/32) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; devam

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

İYİ TARIM UYGULAMALARI NASIL YAPILIR?

İYİ TARIM UYGULAMALARI NASIL YAPILIR? İYİ TARIM UYGULAMALARI HAKKINDA YÖNETMELİK: Yönetmelik metni uzun olduğundan adresinden ulaşılabilir. güncel yönetmelik hükümlerine Bakanlığımızın aşağıda veb Resmi Gazete Tarihi: 07.12.2010 Resmi Gazete

Detaylı

BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ GÜZ YARIYILI BÜTÜNLEME SINAVI PROGRAMI 12.01.2016 Salı

BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ GÜZ YARIYILI BÜTÜNLEME SINAVI PROGRAMI 12.01.2016 Salı Serin İklim Sebzeleri BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ GÜZ YARIYILI BÜTÜNLEME SINAVI PROGRAMI Botanik Matematik Fizik Kimya Bahçe Bit. Fizyolojisi Proje Haz. Tek. Türkiye Meyveciliği Genel Meyvecilik Genel Bağcılık

Detaylı

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI SAĞLIK BİLİMLERİ ENSİTÜSÜ İ Yüksek Lisans Programı SZR 101 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders (T+ U) 2+2 3 6 AD SZR 103 Akılcı İlaç Kullanımı 2+0

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

9. Ankara Biyoteknoloji Günleri: Mikrobiyal Biyoteknoloji

9. Ankara Biyoteknoloji Günleri: Mikrobiyal Biyoteknoloji 9. Ankara Biyoteknoloji Günleri: Mikrobiyal Biyoteknoloji 17 Ekim 2011 09:30 AÇILIŞ Prof. Dr. Cemal TALUĞ Ankara Üniversitesi Rektörü OTURUM I. Gıda Alanında Mikrobiyal Biyoteknoloji Oturum Başkanı: Prof.

Detaylı

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI. Dr. Osman Orkan Özer

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI. Dr. Osman Orkan Özer Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI Dr. Osman Orkan Özer SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI Sürdürülebilir tarım; Günümüz kuşağının besin gereksinimi

Detaylı

TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI 2007 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI 2007 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI 2007 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, Genel Yönetim kapsamındaki idarelerin, ilk altı aylık

Detaylı

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI II. (BAHAR) YARIYILI FİNAL SINAV PROGRAMI (ESKİ YÖNETMELİĞE TABİİ ÖĞRENCİLER İÇİN)

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI II. (BAHAR) YARIYILI FİNAL SINAV PROGRAMI (ESKİ YÖNETMELİĞE TABİİ ÖĞRENCİLER İÇİN) Tarih Saat D. Kodu Dersin Adı Sınav Salonu 08-10 BB-306 BAHÇE BİT. FİZYOLOJİK ESAS. FTSS 10-12 BB-202 BAHÇE BİTKİLERİ KM-8,9 06.06.2011 07.06.2011 08.06.2011 09.06.2011 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ

Detaylı

Prof. Dr. Zafer ULUTAŞ. Gaziosmanpaşa Üniversitesi

Prof. Dr. Zafer ULUTAŞ. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Prof. Dr. Zafer ULUTAŞ Gaziosmanpaşa Üniversitesi Beslenme için gerekli Protein İhtiyacı Sağlıklı beslenme için günlük tüketilmesi gereken protein miktarının kişi başı 110g arasında olması arzu edilir.

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres nedir? Olumsuz koşullara karşı canlıların vermiş oldukları tepkiye stres denir. Olumsuz çevre koşulları bitkilerde strese neden olur. «Biyolojik Stres»: Yetişme

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre Çevre Yüzyılı Çevre; canlıların yaşamı boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Hava, su ve toprak bu çevrenin fizikî unsurlarını; insan, hayvan, bitki ve diğer mikroorganizmalar ise, biyolojik unsurlarını

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Genel olarak gözle net olarak görülemeyecek kadar küçük canlıları inceleyen ve onları konu olarak ele alan bilim dalıdır. Gözle ayırt edilemeyen canlılar; Virüsler, bakteriler,

Detaylı

PESTİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIK GELİŞİMİ VE DAYANIKLILIĞIN YÖNETİMİ. Dr. İlhan KURAL

PESTİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIK GELİŞİMİ VE DAYANIKLILIĞIN YÖNETİMİ. Dr. İlhan KURAL PESTİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIK GELİŞİMİ VE DAYANIKLILIĞIN YÖNETİMİ Dr. İlhan KURAL SUNUŞ DAYANIKLILIĞIN Tarihçesi Tanımı Kaynağı Dayanıklılığı etkileyen faktörler Dayanıklılığın mekanizması Dayanıklılığın

Detaylı

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir? Tükettiğimiz imiz gıdalarg daların n güvenilirlig venilirliği i hayati derecede önemlidir KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz

Detaylı

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER,

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, mikrobiyal formülasyondan ve bitki menşeli doğal ürünlerden oluşur. Bu grupta yer alan gübreler organik tarım modelinde gübre girdisi olarak kullanılırlar. Bitkilerin ihtiyaç

Detaylı

Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları. Dr. K.Necdet Öngen

Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları. Dr. K.Necdet Öngen GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Tükettiğimiz gıdaların güvenilirliği hayati derecede önemlidir Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz gıdalar

Detaylı

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE Çabamız topraklarımız için www.letafet.co LETAMİN BASE HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN SIVI ORGANİK GÜBRE Letafet Uluslararası Pazarlama Gıda Satış

Detaylı

TÜRKİYE DE BİYOGÜVENLİK KONUSUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER VE UYGULAMALAR

TÜRKİYE DE BİYOGÜVENLİK KONUSUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER VE UYGULAMALAR GIDA TARIM ve HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIMSAL ARAŞTIRMALAR ve POLİTİKALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE BİYOGÜVENLİK KONUSUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER VE UYGULAMALAR Dr. İsa ÖZKAN Daire Başkanı 5. Gıda Güvenliği

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ

SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ DERS KODU SM6002 SM6003 SM6006 SM6007 SM6008 SM6010 SM6011 SM6012 SM6013 SM6014 SM6015 SM6016 SM6017 SM6018 SM6019 SM6021 SM6023 SM6024 SM6025 SM6026

Detaylı

Ziraat Fakültesi. Zootekni. FZK1085 FİZİK Zorunlu KMY1085 KİMYA Zorunlu

Ziraat Fakültesi. Zootekni. FZK1085 FİZİK Zorunlu KMY1085 KİMYA Zorunlu Ziraat Fakültesi Zootekni 1. Yarıyıl Dersleri BYL1183 BOTANİK Zorunlu 2 2.00 0 5.00 FZK1085 FİZİK Zorunlu 3 0.00 0 4.00 KMY1085 KİMYA Zorunlu 3 0.00 0 4.00 BSM1501 METEOROLOJİ Zorunlu 2 0.00 0 3.00 TAR1301

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

BAKLİYAT DOSYASI. 4 TÜRKİYE ABD 240 Kaynak: FAO

BAKLİYAT DOSYASI. 4 TÜRKİYE ABD 240 Kaynak: FAO BAKLİYAT DOSYASI Dünya üzerinde tarımı çok eski yıllardan beri yapılmakta olan yemeklik dane baklagillerin diğer bir deyişle bakliyat ürünlerinin insan beslenmesinde bitkisel kaynaklı protein gereksiniminin

Detaylı

SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI

SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI 1995 yılında TÜBİTAK Bilim Kurulu kararıyla kuruldu. Kurucuları arasında; TÜBİTAK, TOBB, TTGV,

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ YARIYIL SONU (FİNAL) SINAV PROGRAMI

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ YARIYIL SONU (FİNAL) SINAV PROGRAMI T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ YARIYIL SONU (FİNAL) SINAV PROGRAMI KOORDİNATÖR Arş. Gör. A.Mutlu YAĞANOĞLU E-Posta: myagan@atauni.edu.tr Tel: 2583 KOORDİNATÖR

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuar ortamında inceleyerek

Detaylı

GMO GDO. Halime Nebioğu. İstanbul Üniversitesi

GMO GDO. Halime Nebioğu. İstanbul Üniversitesi GMO GDO Halime Nebioğu İstanbul Üniversitesi Canlıların genetik özellikleri, bir canlının DNA sının belli bir bölümünde değişiklik yapılarak ya da bir canlıya başka bir canlı türüne ait bir gen aktarılarak

Detaylı

GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ. Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim

GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ. Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim GDO TANIM: Modern biyoteknoloji teknikleri kullanılarak dogal süreçler ile edinilmesi mümkün olmayan yeni özellikler kazandırılmış

Detaylı

PESTİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIK GELİŞİMİ VE DAYANIKLILIĞIN YÖNETİMİ

PESTİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIK GELİŞİMİ VE DAYANIKLILIĞIN YÖNETİMİ SUNUŞ PESTİSİTLERE KARŞI GELİŞİMİ VE Dr. İlhan KURAL Nisan 2002 1 DAYANIKLILIĞIN Tarihçesi Tanımı Kaynağı Dayanıklılığı etkileyen faktörler Dayanıklılığın mekanizması Dayanıklılığın yönetimi Yasal dayanaklar,

Detaylı

YEM den GIDA ya (FEED to FOOD)

YEM den GIDA ya (FEED to FOOD) TÜRKİYE de YEM ÜRETİMİ SORUNLARI ve GDO lu HAMMADDELERİN TÜRKİYE ve AB de KULLANIMI M.ÜLKÜ KARAKUŞ TÜRKİYE YEM SANAYİCİLERİ BİRLİĞİ 10 Şubat 2005 / ANKARA YEM den GIDA ya (FEED to FOOD) 2003 2004 700 600

Detaylı

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin

Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin EKMEK İSRAFI Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin verilen katkı maddeleri ilave edilip bu karışımın

Detaylı

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA Tar-Yat Birimi Destekler 2014 2003 2015 DGD - 387,2 Milyon TL Mazot 14,9 Milyon TL 152,7 Milyon TL ALAN BAZLI TARIMSAL DESTEKLER Kimyevi Gübre

Detaylı

Ne Yedik, Ne Yiyoruz, Ne Yiyoruz Ne Yiyeceğ Ne Yiyece iz?

Ne Yedik, Ne Yiyoruz, Ne Yiyoruz Ne Yiyeceğ Ne Yiyece iz? Ne Yedik, Ne Yiyoruz, Ne Yiyeceğiz? Prof.Dr. Dilek Boyacıoğlu İTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü boyaci @ itu.edu.tr t Gıda Nasıl Olmalı? Besleyici i Güvenli Duyusal özellikleri çekici - görünüşü, lezzeti, aroması,

Detaylı

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 1.GĠRĠġ Ülkelerin teknolojik alanda hızlı gelişmeleri, ülkede yaşayan bireylerin sağlıklı ve yeterli beslenmeleri

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ

Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ Hayvan Yemlerinde Mikotoksin Problemi - Ekonomi ve Sağlığ ığa Etkileri Süreyya ÖZCAN 16-17 Ekim 2007, Bursa Hayvan Yeminde Bulunan Mikotoksinler Aflatoxin B1, B2, G1, G2 Deoksinivalenol (DON, vomitoxin)

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ BÜTÜNLEME SINAV PROGRAMI

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ BÜTÜNLEME SINAV PROGRAMI T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ BÜTÜNLEME SINAV PROGRAMI KOORDİNATÖR Arş. Gör. A.Mutlu YAĞANOĞLU E-Posta: myagan@atauni.edu.tr Tel: 2583 KOORDİNATÖR

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı