Teknik Bülten Serisi No: 174

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Teknik Bülten Serisi No: 174"

Transkript

1 174 TÜRKİYE'DE İGNEYAPRAKLI AGAÇLARDA ZARAR YAPAN SIRICIDAE (HYMENOPTERA) TÜRLERİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR STUDIES ON THE SIRICIDAE (HYMENOPTERA) SPECIES ATTACKING TURKISH CONIFERS Dr. Oktay ÖZKAZANÇ ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYlNLARI Teknik Bülten Serisi No: 174

2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... ÖZ... ABSTR.ACT 1. GİRİŞ MATERYAL ve YÖNTEM BULGULAR ve TARTIŞMA Siricidae (Uroceridae) FAMiLYASININ TANITIMI Morfoloji Sistematik TÜRLER Xeris A. COSTA TÜRLERİ Xeris spectnım (LINNAEUS) Sirex LINNAEUS (Paunırus KONOW) TÜR- LERİ Sirex juvencus (LINNAEUS) Sirex noctilio (FABRICIUS) Sirex cyaneus (FABRICIUS) Urocenıs GEOFROY TÜRLERİ Urocenıs gigas (LINNAEUS) Urocerus augur (KLUG) Siricidae TÜRLERİNİN PARAZİTLERİ Ibalia leucospoides HOCHENW ALD (Hymenoptera Ihaliidae) Rhyssa persuasoria LINNAEUS (Hymenoptera, Ichneumonidae) SONUÇ ODUN ARISI - KONUKÇU İLİŞKİLERİ ODUN ARIS I - ORMAN İLİŞKİLERİ KORUMA ÖNLEMLERİ VE SAVAŞI ÖZET SUMMARY KA YNAKÇA - REFERENCES s

3 ÖNSÖZ Türkiye' de çok geniş yayılışı olan iğneyapraklı ormanlarda Siricidae familyasına ait odun arılarından hangi türlerin, hangi bölgelerde ve hangi konukçularda bulunduğunun, zararlarının ve bunlara karşı alınabilecek önlemlerin belirlenmesi amacıyla 1980 yılı Onnancılık Araştırma Enstitüsü Çalışma Programına «projeli çalışma» olarak alınan bu araştırma, Enstitü'nün Orman Koruma Bölümü tarafından yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Hemen hemen bütün Türkiye'yi kapsayan çok geniş bir çalışma alanında uygulanmış bulunan araştırma, odun arısı türlerinin bol ve zararlı olduğu bölgelerde odun arısı - konuku - orman ilişkileri üzerinde yoğunlaştırılrnıştır. Araştırmanın arazi çalışmalarında çok değerli yardımları ile araştırmanın sonuçlandırılrnasında katkısı büyük olan Orman Bölge Müdürlükleri, özellikle Mersin Orman Bölge Müdürlüğü ve Tarsus İşletmesi Narnrun Bölgesi elernanlarına, Çalışmanın projelendirilrnesinde yardımlarını gördüğüm Dr. Osman SUN'a, bilimsel eleştirileri ile araştırmaya yön veren Dr. Mahir EKİCİ'ye, Araştırmanın laboratuvar denernelerinde yardırncı olan Iabarant Hüseyin SARIDOGAN ve Selrna KOCAMAN'a; teknik bülten'in daktilo yazımını yapan laborant Hüseyin TAPAN'a, Yabancı dil özet ve abstract'ım inceleyen Dr. Erol ÖKTEM ve Dr. Zati ERON'a ve ayrıca Manuskript'ı inceleyerek son şeklini alrnasında büyük yardımlarını gördüğüm değerli hocarn Prof. Dr. Hasan ÇANAKÇIOGLU'na sonsuz teşekkürlerimi sunarırn. 26 Mart 1986, Ankara Dr. Oktay ÖZKAZANÇ 5

4 ÖZ ANAHTAR SÖZCÜKLER: Siricidae, Xeris sp, Sirex spp. Urocerus spp. Siricidae türleri tamamen iğneyapraklı ağaçlarda yaşamakta ve odun ile beslenmektedir. Bu türler Türkiye ormanlanndaki doğal koşullarda normal zararsız düzeyde bulunmaktadır. Değişik konukçu ağaç türlerinde 6 odun arısı türü «Xeris spectunn (L.), Sirex juvencus (L.), S. noctilio (Fabr.), S. cyaneus (Fabr.), Urocerus gigas (L.), U. augur (Klug.)» tesbit edilmiştir (Tablo 2). iğneyapraklı ağaç türleri içinde göknar ağaçları (Abies nordmanniana Spach., A. bornmülleriana Mattf., A. cilidea Carr.) diğer ağaç türlerine oranla odun arısı zararlarına daha az dirençlidir. Diğer taraftan Ibalia leucospodies Hoch. ve Rhyssa persuasoria (L.)'nın Siricidae familyasına dahil Türkiye' deki türler üzerinde etkin birer parazit olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmada ayrıca ormandaki zararlı populasyonunun art masını engelleyecek koruma önlemlerinin aydınlatılması amacıyla «odun arısı - konukçu ağaç» ve «odun ansı - orman» etkileşimi de tartışılmıştır. ABSTRACT. KEY WORDS : Siricidae, Xeris sp., Sirex spp., Urocerus spp. - Siricidae species are truly wood eating in habit and entirely attached to coniferous trees. At present, they are in harmless level under natural conditions in Turkish forests. On different host trees, six wood wasp species were recorded; Xeris spectrum (L.), Sirex juvencus (L.), S. noctilio (Fabr.), S. cyaneus (Fabr.), Urocerus gigas (L.), U. augur (Klug.) (Table 2). Among the coniferous, fir trees (Abies nordmanniana Spach., A. bornmüllerina Mattf., A. cllicica Carr.) were found less resistant against the attack of wood wasps comparing with the other tree species. On the other hand, Ibalia Ieucospoides Hoch. and Rhyssa persuasoria (L.) were found effectively parasitic on the species of Siricidae family in Turkey. In this study «Wood wasp - host tree and wood wasp forest» -ınteractions were also discussed to elucidate protection measures to control the pest population increase in the stands. 7

5 1. GİRİŞ Hızla çoğalan dünya nüfusuna paralel olarak odun hammaddesine olan ihtiyaç da artmaktadır. Yapacak odunda fire oranının azaltılması ağacın fidan döneminden işlenmesine kadar kaliteli olarak yetiştirilmesini, her türlü zararlılara karşı korunmasını zorunlu kılar. Kaliteli odunun üstün teknolojik özellikleri yanında öncelikle böcek ve mantar zararlarından da korunmuş olması gerekir. Ağacın odun kısmında. zarar yaparak kalite kaybına neden olan Siricidae (Üroc~rid.ae) familyasının Xeris, Sirex ve Urocerus cinslerine ait türler ağaca ormancia yumurta koydukları halde zararlarını kereste, doğrama, mobilya vb. işlenmiş odunda da devam ettirebilmektedirler. Bu özellikleri nedeniyle zararları, oduna dayalı sanayi ile inşaat sektöründe önem kazanır. Doğal denge koşullarında Siricidae türleri, silvikültürel bakımlada ormandan çıkarılması gerektiği halde çıkarılamayan ağaçlarda üreyerek bunları çürüklük mantarları ve diğer odun böceklerinin yerleşmelerine uygun hale getirmektedirler. Bu şekilde insan eliyle yapılamayan bakım, ormandaki zayıf ağaçların böcek ve mantar faaliyetleri ile parçalanarak çürütülmeleri sonucu doğal yolla gerçekleşir. Bu nedenle doğal denge sınırlarını aşmamak koşulu ile Siricidae türleri,. iğneyapraklı ormanlar için bir yönüyle de yararlı sayılabilmektedir.. Ancak iğneyapraklı monokültürler ve yabancı türler ile oluşturulmuş ormanlarda Siricidae türlerinin «meşcere zararlısı» özelliği kazanabildiği ve büyük ölçüde kurumalara neden olarak çok önemli zararlar meydana getirebildikleri ormancılık tarihinde kanıtları ile bellidir. Nitekim Yeni Zelanda'da ilk olarak 1904 yılında tespit edilen Sirex noctilio, hızlı gelişen bir ağaç türü olarak ülkeye so kulmuş bulunan Pinus radiata ile kurulan ormanlarda 1920' den 8

6 itibaren epidemik duruma geçerek yıllarında ha alanda önemli zararlar yapmıştır. Benzer- zararlar Avustralya'nın, birçok bölgelerinde kurulmuş ekzotik P. radiata ormanlannda da görülmüş ve «Commonwealth» kuruluşlannca başta İngiltere olmak üzere birçok ülkede sürdürülen araştırmalar sonuçlandırılarak 1960'lı yılların başından itibaren zararlı ile biyolojik savaş uygulamalarına geçilmiştir (CAMERON 1965). iğneyapraklı türler bakımından zengin olan ülkemizde Siricldae familyasına bağlı cins ve türler ile bu türler üzerinde etkin olan parazit ve yırtıcı böceklerin, «Siricidae- Konukçu» ve «Siricidae. orman» ilişkilerinin bilinrtıesi sağlıklı ve verimli ormanların yetiştirilmesi açısından önemli konular arasında bulunmaktadır. Diğer taraftan hızlı gelişen yabancı tür, orman ağacı plantasyonlarının Türkiye' de yaygınlaştırılması halinde bu plan tasyonların karşılaşacağı tehlikelerden bir bölümünün daha önceden bilinmesi yönüyle de bu bilgilere gerek duyulacaktır. Türkiye'de bulunan Siricidae'ler hakkında SCHIMITSCHEK (1953), DEFNE (1985) ve BAŞ (1973) tarafından yapılan çalışmalarda türlerin yayılış ve yaşayışlan (biyolojileri) incelenmiştir. Bu çalışmada ise iğneyapraklı asal ağaç türlerimizde zarar yapan Siricidae türleri, bunların asalak ve yırtıcıları, zararlı- konukçu, zararlı - orman ilişkileri incelenerek zarariıyı ormanda ekonomik hoşgörü sınırı altında tutahilrnek için gereken teknik önlemlerin ve bir epidemi halinde ise biyolojik savaşta kullanılabilecek faktörlerin belirlenmesi amacı güdülmüştür. 2. MATERYAL ve YÖNTEM Çalışmanın materyalini Türkiye'nin iğneyapraklı asal ağaç türlerinde zarar yapan Siricidae familyasına ba~lı cins ve türler ile bunların asalak ve yırtıcıları oluşturmaktadır. Araştırmalar basit rastlantı örnekleme yöntemine gç>re yürütülmüştür. Eöcekli ağaçların belirlenmesinde Siricidae larvası bulunduğu tahmin edilen ağaçlardan cm boyunda tekerlek kesitler alınarak kesit yüzeyinde odun arısı yolları aranmış, ayrıca bu teker~!ekler keserle yanlarak içinde yine arı yollan ve larva aranmıştır. İçinde odun arısı yolu ve larva belirlenen ağaçlardan cm 9

7 boyunda örnek parçalar kesilerek bunlar olanaklar ölçüsünde örneğin alındığı arınana en yakın bir yerde ve ayrıca laboratuvarda deneme kafeslerine alınarak izlenmişlerdir. Bu ağaç parçalarından çıkan odun arıları ve paraziderin erginleşmeleri, çiftleşme ve yumurta koyuşları gözlenmiş, gerekli tarihler kayıt edilmiş ve erginler öldürulüp gerilerek tanımlanmaları için kolieksiyana alınmıştır. Siricidae'lerin yoğun bulunduğu ormanlarda yapılan incelemeler ile arı - konukçu, an - orman ilişkileri üzerinde durularak bu zararlıların çoğalmalarını kolnylaştıran ve zorlaştıran koşulların belirlenmesine çalışılmıştır. Belirlenen türler ile bunların konukçr ve orman ile olan ilişkileri göz önüne alınarak odun arısı populasyonlarının ekonomik hoşgörü sının altında tutulabilmelerine yardımcı olabilecek önlemler belirlenmeye çalışılmıştır. 3. BULGULAR ve TARTIŞMA Çalışmanın bulgular ile ilgili bölümüne geçmeden önce odun anlarının bağlı bulunduğu Siricidae (Uroceridae) familyasının, bu familyaya bağlı cins ve türlerin tanınma özellikleri üzerinde durulmasında yarar görülmüştür Siricidae (Uroceridae) FAMiLYASININ TANITIMI larkanatlılar (Hymenoptera) takımına bağlı olan Siricidae familyasının böcekleri «Odun anları» diye adlandırılmaktadır. Büyük gövdeleıi, belirgin bir stigma bulunmayan ön kanatları, dişilerinde abdomen ucunda bulunan özel bir uzantıları ve bazen vücut boyunu aşacak kadar uzun ve sağlam görünümlü yumurta koyma boruları ile diğer familyalardan farklılık gösterirler. Cins ve türlerin tanıtılmasını kolaylaştırmak için morfolojik yapılarının incelenmesi gerekir Morfoloji Genel olarak erkeklerinden daha büyük olan dişileri silindirik bir gövde yapısına sahiptir. An ten ve yumurta koyma borulan hariç boyları 15- SO mm arasında değişmektedir. Vücutlarının rengi siyah-sarı veya metalik mavidir. Üstten bakıldığında yarım küre şeklindeki baş, normal konumunda, protoraks'a bitişik şekilde dunır. Bu, başın gövdeye çok fo

8 kısa bir boyuula bağlanmasından kaynaklanmaktadır. Başın tepe kısmı birçok türde bombeli ve orta kısmında arka - ön yönünde dar bir çukurluğu bulunmaktadır. Başın iki yanını kaplayan petek gözlerelips biçimindedir. Alnın tepeye yakın kısmında bulunan basit gözler 3 adettir. Antenler ipliğimsi anten şeklinde ve genellikle uzun ve çok parçalıdır. Birinci anten parçası diğer anten parçalanna göre genişlemiş ve uzamıştır. Dar bir boyun ile ikinci parçaya eklemlenir. Göğüs kısmının birinci halkasında pronotum, ortada dar bir şerit şeklini almış olmasına rağmen yanlarda uzamıştır. Pronotum' un ön kısmı keskin köşelidir. Mesonotum üstten yüzük taşı şeklinde görünür ve lobludur. Metanoturo üstten bakıldığında en arkada dar bir şerit şeklinde bulunmaktadır. Bu familyanın böceklerinin ön kanatlarında bir stigmanın bulunmayışı önemli özelliklerinden biridir. Abdomen dişilerde uzun silindirik bir yapıda olmasına karşılık /erkeklerde genellikle uca doğru basıklaşır. Dişilerin abdomen ucunda bulurrc;ın kitinleşmiş abdomen uzantıları cins ve tür tanınmasında önemli rol oynar. Familyanın en önemli özelliklerinden biri de dişilerin sağlam görünüşlü yumurta koyma borulandır (Şekil 1) Sistematik Siricidae familyasına bağlı 4 cins bulunmaktadır. BERLAND (1947) bu 4 cinsi aşağıdaki şekilde tanımlamaktadır. SIRICIDAE CiNSLERİ TANI ANAHTAR! 1. Antenler kısa en fazla parçalı ve toraks'ın boyundan daha kısa, orta kısımlarında az genişlemiş; 2. transverso- cubitale damarın kaybolmasından dolayı ön kanatlarda biri çok küçük ve diğeri çok uzun yalnızca iki cubitale hücre var... Tremex - Antenler ince, orta kısımları geniş değil, toraks'tan çok daha uzun, 17'den 30'a kadar parçalı; ön kanatlar üç cubital hücreli..., III. tibia'da bir tek terminal (uç) mahmuzu var; yumurta koyma borusu vücut uzunluğunda Xeris 11

9 \n; H e 9 Şekil ı. Siricidae türlerinin tanımında önemli bazı vücut parçalan. (BERLAND, 1947). Figure 1. Some important body parts of Siıicidae species for their identification (BERLAND 1947) a) Sirex cinsinin iki brachiale hücreli ön kanadı. (Sirex forewing with two brachiale eclis). b) Sirex juvencus «dişi» abdomen uzantısı. (Abdominal tenninus ofsirex juvencus «female». c) Urocerus gigas «dişi>> abdomen uzantısı. (Abdominal terminus ofurocerus gigas «female». d) Urocerus augur «dişi» abdomen uzantısının yandan görünüşü. (Profil of abdominal treminus of Urocerus augur «female>>). f) Urocerus augur «dişi». g) Urocerus augur'un tepe yapısı. (Vertex structure of Urocerus augur). III. tibia' da iki adet terminal mahmuzu var; yumurta koyma borusu uzunluğu değişik, fakat asla vücut uzunluğu kadar değil Ekseriyetle tamamlanmamış ilave bir transverso- brachiale damarın mevcudiyeti nedeniyle (Şekil 1 - a) ön kanatlarda iki brac- 12 c

10 hial hücre bulunma..\ta, abdeminal uzantı üçgenimsi, dipte hemen hemen uzunluğu kadar geniş (Şekil 1- b); vücut tamamen metalik mavi... (Paururus) Sirex - Ön kanatlarda yalnızca bir brachiale hücre bulunmakta; abdeminal uzantı dipte dar, dip kısımdaki enine göre oldukça uzun (Şekill- d); vücut siyah ve sarı renkte Urocerus Bu 4 cinsten Tremex'ler yapraklı ağaçlarda yaşadıklarından konumuz dışında kalmaktadır. Burada diğer 3 cinse bağlı türler ele. alınıp incelenecektir TÜRLER Türkiye'nin iğneyapraklı asal ağaçlarında zarar yapan odun arılan Xeris cinsinin Xeris spectrum (L.); Sirex (faururus) cinsinin Sirex juvencus (L.), S. noctiho (F.), S. cyaneus (F.); Urocerus cinsinin Urocerus gigas (L.), U. augur (K.) türlerini içermektedir. Bu türler bağlı bulundukları cinslere göre türün morfolojik özellikleri, konukçu ağaç türleri, yayılışları ve belirlenen biyolojileri verilerek tanıtılacaktır Xeris A. COSTA TÜRLERİ Diğer cinslerden vücudu uzunluğundaki yumurta koyma borusu; ince uzun, narin vücut yapısı ve arka batak tibia'larında bir adet terminal malımuzun bulunması ile ayrılan Xeris cinsinin Türkiye' de tek bir türü, X. spectrum L. bulunmaktadır. Xeris spectrum (LINNAEUS) Ichneumon spectrum L (1) Sirex spectrum Ed. ANDRE 1879 Xeris spectrum ENSLIN 1918 Tanımı (Morfoloji) : Elde edilen örneklere göre yumurta koyma borusu hariç dişilerinin boyu ıs- 30 mm, erkeklerin boyu ise mm olan bu türün vücudu diğer odun arılarından daha narindir (Şekil 2). İpliğimsi antenieri siyah renkte ve vücut boyunun yarısı uzunluğundadır. Türün tanınınasında en önemli özelliği petek gözlerin arkasında birer sarımsı beyaz beneğin ve pronotom'un (1) Tür adlandırmaları ve sinonimleri BERLAND (1947)'dan alınmıştır. 13

11 (ön göğüs halkasının üst kısmı) yan kenarlarında da aynı renkte sağlı sollu apulet şeklinde birer renk şeridinin bu1unmasıdır (Şekil 3). Yaklaşık vücut uzunluğunda olan yumurta koyma borusu, vücutlarına oranla diğer türlerin hepsinden uzundur. Vücut siyahımsı kahverengidir. Bacaklar dişilerde kırmızımtrak sarı; erkeklerde kalça, tibialar ve metatarsus (III) esmer kahverengidir. Şekil 2. Xeris spectrum erginleri. Figure 2. Edults of Xeris spectrum. Yayılışı ve konukçu bitki türleri: CAMERON (1965) bu türün Kanada, Amerika Birleşik Devletlerinde Maine ve Connecticut ile Batı Kayalık Dağlar, Sibirya, Çin, Japonya, hemen hemen tüm Avrupa, Cezayir ve Alaska' da yayılmış bulunduğunu ve konukçu ağaçlarının da Abies lasiocarpa, Picea pungens, Pinus contorta, Pseudotsuga taxifolia (P. menziesü), ladin - göknar - melez ormanları ile Abies pectinata olduğunu bildirmektedir. BERLAND (1947), bu türün ENSLIN tarafından Pinus sylvestris, Picea excelsa ve Abies alba'da bulunduğunun bildirildiğini belirtmektedir. Bu odun ansı Türkiye' de de oldukça geniş bir yayılış göstermektedir. SCHIMITSCHEK (1953) bu türün Türkiye'de ilk olarak Bulgar dağında FAHRINGER tarafından bulunduğunu, ayrıca kendisi tarafından Trabzon- Meryemana ve Doğu Karadeniz ormanlarında Ips sexdentatus zararına uğramış Picea orientalis'lerden elde edildiğini belirtmektedir. DEFNE (1954) Bolu-Seben'den getirilen 14

12 göknar odunlarından erginlerini elde etmiş ve Artvin - Hatila göknar-ladin ormanlarında erginini yakalamıştır. ÇANAKÇIOGLU (1956) tarafından Uludağ Kirazlıyayla'daki göknarlarda; BAŞ (1973) tarafından ise Mersin- Tarsus bölgesi Narorun ormanlarında Pinus nigra gövdesinde, Manavgat- Güğlan dağında Pinus brutia kütügünde, Tavas- Karayayla'da P. nigra dip kütüğünde, Ayancık- Çangal' da Abies hornınülleriana ormanında, Dursunbey- Hacıkerim'de P. nigra ormanında, Bolu- Aladağ'da göknar- çam ormanında, Gerede - Rumşah'da A. bornınülleriana'ya yumurta. koyarken ergin halde, larvaları ise Artvin- Ardanuç - Tepedüzü'nde ve Giresun- Bicik ormanındaki ladin gövdelerinde belirlenmiştir. TOSUN (1975) aynı türü Burdur- Bucak- Sobya Karlık ormanında A. cilidea'larda tespit etmiştir. -- At --Pg -----Br Tr Pn Kı Kı Şekil 3. Xeris spectrum'un baş ve pronotum'undaki beyaz benekler. Figure 3. White spots on the head and pronotum of Xeris spectrwn. At. Anten sapı (scapus), Pg. Petek göz (compound) eye), Br. Baştaki beyaz benekler (White spots on the head), Tr. Pronotum'daki beyaz benekler (Idem on pronotum), Pn. Pronotum, K 1 - ~ Kanatlar (Wings)..ıs

13 Yapılan tespitler ve Biyolojisi: Bu araştırma kapsamında ya pılan çalışmalarda türlin Toros sediderinde de geliştiği tespit edilmiştir. 29.ıv.1982 günü Antalya-Elmalı Bucak Araştırma Ormanı' nın 65 sayılı bölmesinde yapılan incelemelerde 1981 yılında dikili kuru, kar kınğı ve rüzgar devriği sedirierden (Cedrus libani) kesilerek istiflenmiş yuvarlak ve yarma odunlarda odun anlarının tipik yuvarlak çıkış delikleri görülmüştür. Bu ağaçlardan 10 cm boyunda kesitler alınmış ve bu kesitler keser ile küçük parçalar halinde yanlarak içinde arıların yollarına ve larvalarına rastlanmıştır. Aynca 82 sayılı bölmedeki kabuklu sedir sırıklarının kesit yüzeyi üzerinde odun ansı larvasının tipik yollan görülmüştür. Bu ağaçlardan alınan 70 cm boyundaki odun parçaları Elmalı - Bucak Araştırma Ormanı içindeki misafirhanenin salonunda tel kafes içine koyularak izlenmiştir. Kafes içindeki bu ağaçlardan 30.vı.1982 gününden itibaren Xeris spectrum erginleri çıkm9.ya başlamış, ilk olarak 3.vıı.1982 günü yumurta koymuşlardır. Ayrıca yine- Elmalı-Bucak Araştırma Ormanından 17.vı.1982 günü alınarak Koruma Bölümü Başkanlığı'nın Ankara' daki laboratuvarına getirilip deneme kafesinde izlenen sedir odunlanndan 1-12.vıı.1982 günleri bu türlin erginleri elde edilmiştir (Tablo 1). Tablo 1. Xeris spectrum ergin çıkış tarihleri. Table 1. Emergence dates of Xeıis spectrum (L.) adults. Çıkan ergin sayısı Tarih Number of adults emerged Toplam Date Erkek Dişi Total Male Female l.vıı vıı vıı vıı vıı ı ı ı ı 2 s 3 ı ı Toplam Total Mersin- Tarsus, Narorun Bölgesi Karanlıkdere Serisi Kozağacı mevkiinden (1"610 m) 5.v.1982 günü alınarak Ankara'daki laboratuvara.getirilip izlenen 50 cm boyunda ve 22 cm çapındaki bir Abies ciliclca odunundan X. spectrum'un ilk erginleri 28.v.1982 günü çıkmaya başlamış ve ergin çıkışı 8.vıı.1982 gününe kadar devam etmiş- 16

14 tir. İlk çiftleşme ve yumurta koyma 2.vı.1982 günü gerçekleşmiştir (Şekil 4). Ergin çıkışlannın sona ermesini izleyen günlerde deneme kafesindeki bu kütüğün yüzeyinde yapılan incelemelerde 40 adet çıkış deliğine rastlanmıştır. Deneme izleme tabloları ile karşılaştırıldığında bu delikierin 17'sinden dişi, 18'inden erkek an çıktığı, geriye kalan 5 delikten ise parazit arılarm çıktığı tespit edilmiştir. Şekil 4. Abies cilidea odununa yumurta koyan bir Xeris spectrum erginf. Figure 4. The female adult of Xeris spectrum ovipositing into Abies cillclca wood. Tamamen değişik bir yetişme muhitinde, Artvin- Şavşat Meşeli Köyü çevresindeki Picea orientalis ormanlarında 16.vıı.1984 günü erkek bir X. spectrunı bir doğu ladini gövdesi üzerinde canlı olarak yakalanmıştir. Aynı çevrede sürdürülen araştırmalarda Şavşat Ardahan yolu üzerindeki Kocabey Kışiası (1830 m) mevkiinde 25.vııı.1984 günü bir ladin ağacı dip kütüğü üzerinde bir dişi, bir erkek ergin X. spectrum yakalanmış ve parçalanan kütük içinde ise bu odun arısının erginleşmiş, ancak ağacı terk ederneyerek kendi yolu içinde mantar enfeksiyonu sonucu ölmüş birçok ergine rastlanmıştır. Görüldüğü gibi X. spectrum Türkiye'nin iğneyapraklı asal ağaç 17

15 türlerinden Picea orientalis, Abies nordmanniana, A. bornmülleriana, A. cilicica, Pinus nigra, P. brutia ve ilk olarak bu çalışma il ı.:: tespit edilen Cedrus libani gövde ve odunlarında yaşamaktadır. Arının Türkiye' de çok geniş bir yayılış göstermesi sonucu biyolojisinde de yörelere göre değişiklikler meydana gelmektedir. Arı, Akdeniz iklim kuşağında (Mersin - Namrun) mayıs ayı sonlarında erginleşmeye başladığı halde Doğu Karadeniz Bölgesi ormanların da erginlerine ağustos ayı sonlarında rastlanabilmektedir. Yapılan gözlemlerde erkek arılar öncelikle erginleşmekte, dişi arılar ise uzun bir süre içinde ve erkeklerden sonra ağacı terketmektedir (Bkz. Tablo 1). Gerek laboratuvarda 50 cm boyunda bir kütükten 35 adet erginin çıkması ve gerekse ormancia yapıian incelemelerde Abies cilicica ağaçlarında oldukça yoğun bir populasyonun bulunması bu zararlı odun arısırün uygun koşulları bulması halinde A. cilicica ormanları için tehlike oluşturabileceğini göstermektedir. Arının zarar yaptığı ağaçlarda içieri sıkı öğüntü ile dolu larva yollarının ağacın öz kısmına 4 cm'ye kadar yaklaşmış olduğu görülmüştür Sirex LINNAEUS (Paururus KONOW) TÜRLERİ Bu cinsi diğer cinslerden ayıran en önemli özelliği ilirlerin ön kanatlarında ekseriyetle tamamlanmamış ilave bir transverso - brachiale damarın bulunması (Şekil 1 - a) nedeni ile iki brachiale hücrenin var oluşudur. Bir diğer önemli özellikleri abdomen uzantısının üçgen biçiminde oluşu ve taban kısmında hemen hemen boyu kadar geniş bulunmasıdır (Şekil 1- b). Türlerin renkleri metalik mavi ve metalik bakır rengidir. Arka bacak tibia'larında iki adet terminal malımuz bulunmaktadır. Sirex (Paururus) TÜRLERİ TANI ANAHTARI (") - Antenler alt yanda larmı,zımtrak (uca doğru siyahlaşmakta); pronotum orta kısımda antenierin birinci parçasının kalıniaşmış kısmıyla aynı uzunlukta; orta kısımda az derin, önde kaybolan bir çukurluğu bulunan tepenin sınırları belirsiz; yumurta koyma borusu kılıf1 yalmzca dip kısımda yivli ve zayıf; (bacaklar (2} BERLAND (1947) esas alınıp, tırnak içindeki kısımlar ve cyaneus'un tanımı eklenmiştir.

16 kırmızımtrak- sarı, erkekte tibia ve tarsus siyah); (KONOW'a göre) juvencus - Antenler tamamen siyah; pronotum ortada antenierin birinci parçasının kahulaşmış kısmıyla eşit veya çok az uzun; vertex iri noktalı orta kısmı az derin, sınırları belirsiz; yumurta koy ma borusu kı.lıfı sonuna kadar yivli (dişilerin ayaklarının beşinci parçası siyah) (KONOW'a göre)... noctilio - (Vertex ince ve seyrek noktalı, orta kısmındaki çukurluk bir önceki türe göre dar; anten siyah; ayakların tüm parçalan femur ve tibia kırmızımtrak san hal rengi)...;... cyaneus Ichneumon juvencus L ( 3 ) Sirex juvencus (LINNAEUS) Sirex juvencus L., Ed. ANDRE 1879; DALLA TORRE 1894; HEDICKE 1938 Paururus juvencus, ENSLIN 1918 Tanımı (Morfoloji) : Elde edilen örneklere göre dişileri (Şekil 5) 30 mm boyundadır. BAŞ (1973)'a göre dişiler mm, erkekler mm' dir. Baş siyah, vertex ortada derin oyuntulu ince noktalı, halkalı antenierin başa bağlanan alt yarısı sarı. portakal renginde olup uca doğru koyulaşmaktadır. Bu, S. juvencus'un, antenleri tamamen siyah olan diğer iki türden ayırt edilmesinde en önemli özeiiiğidir. Dişilerin vücudu metalik bakır rengindedir. Binoküler ve lup'la bakıldığında metalik kahverengi görülmektedir. Abdomen uzantısı üçgen şeklinde, taban kısmında eni, hemen hemen boyuna eşit uzunluktadır (Şekil 1- b). Yumurta koyma borusunun abdomen ucundan dışarı çıkmış olan (görünen) kısmı tüm uzunluğunun yarısından daha az, 5-7 mm kadardır. Kanatlar saydam, erkekte abdomenin ilk iki halkası siyah, genellikle abdomenin diğer halkaları kırmızımtrak turuncudur. Dişide hacakların coxa ve trochanter'leri siyah, diğer parçaları sarı- portakal renginde; erkeklerde tibia ve metatarsus (III) da ayrıca esmer- siyahtır. (3) Tür adlandırmaları ve sinonimleri BERLAND (1947).dan alınmıştırı. 19

17 Şekil S. Sirex juvencus ve Sirex noctilio dişi erginleri. Figure S. Female adults of Sirex juvencus and Sirex uoctilio. Yayılışı ve konukçu ağaç türleri: Dünya üzerinde oldukça geniş bir yayılış gösteren bu tür BERLAND (1947)'a göre Seine, Versailles, İç Loire, Gironde, Montpeiller, Pireneler ve Alpler dahil hemen hemen tüm Fransa'da, Akdeniz Bölgesi dahil bütün Avrupa' da, Japonya'da Sakhaline'de, Avustralya, Cezayir, Yeni Zelanda; bunlara ek olarak CAMERON (1965)'a göre de Hindistan, Sibirya, Kanada' da Labrador- Newfoundlan ve New Bnınswick ile Türkiye' de bulunmakta, ladinlerde, Abies balsamea ve çarnlar (Pinus sylvestris) üzerinde yaşamaktadır. Türkiye'deki yayılışı ile ilgili geniş bilgi veren BAŞ (1973) bu arının ilk olarak SÜREYYA ve HOVASSE (1931) tarafından İstanbul Adalar' daki Myelophilus piniperda zararına uğramış kızılçarnlarda tespit edildiğini, SCHIMITSCHEK (1953)'in ise Trabzon Hamsiköy'de Ips sexdentatus saldırısına uğramış ladinlerde aynı türe rastlanıldığını belirtmektedir. S. juvencus, DEFNE (1954) tarafından Karasu, Düzce ve Bolu Seben'de göknarlarda (Abies bornınülleriana), Artvin - Hatila ormanında Picea orientalis - Abies ııordmanniana karışık ormanda uçarken; BAŞ (1973) tarafından Karabük- Büyükdüz ve Ayancık Çangal bölgelerindeki A. borıımülleriana ormanlarında uçan erginleri; Sinop- Ahmetyeri- Soğuksu'da aynı ağaç türü, Trabzon- Çatak ve Sürmene Yanbolu ormanlarında P. orieııtalis ve Boyabat- Elekdağı ormanlannda Pinus sylvestris odunlarında larvalan tespit edilmiştir. 20 Yapılan tespitler ve biyolojisi: Ormancılık Araştırma Enstitü-

18 sü'nün Ankara'daki Koruma Bölümü Başkanlığı kolleksiyonlarında yapılan incelemede Sirex juvencus'un dişi erginlerinin 24.ıx.1966 ve 6.x.1966 tarihlerinde Trabzon- Meryemana ınıntıkasında ladinlerden (Picea orientalis) elde edildiği, diğer bir dişi erginin de 14.x.1967 tarihinde Posof'tan (Ladin - sarıçam bölgesi) getirildiği belirlenmiştir. Doğu ladini ormanlarında yapılan incelemelerde S. juvencus'un dişi erginleri 17.vıı.1984 günü Artvin- Ardanuç Sarsulat yöresinde (1270 m) yakalanmıştır. S. juvencus bugüne kadar iğneyapraklı ağaç türlerimizden Ahies bornınüheriana, Picea orientalis ve Pinus sylvestris odunlarında saptanmış bulunmaktadır. Tür, önemli ölçüde sekonder karakterli görünmekte, tamamen sağlığını yitirmiş, kabuk böceği zararı görmüş veya kesilmiş ağaçlara gelmektedir. (4) Yayılış alanları ve konukçu ağaç türleri göz önüne getirilirse bu türün serin ve nemli orman kuşağında, Gemlik - Erzurum çizgisinin kuzeyindeki ormanlarda yaşadığı, ılıman kuşak ve Akdeniz orman kuşağında bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenledir ki uçma zamanının temmuz - ağustos aylarına kadar kayması ve ergin Ierine eylül- ekim aylarında da rastlanılması olağan krşılanmalıdır. Generasyon süresinin 2-3 yıl olduğu, ancak larva halinde bir yıl daha bekliyerek 4 yıla kadar uzadığı da bilinmektedir (BAŞ 1973). Sirex noctilio (FABRICIUS) Sirex noctilio F. 1793, DALLA TORRE 1894, HEDICKE 1938 Sirex juvencu.s Ed. ANDRE 1879 Paururus juvencus ENSLIN 1918 Tanımı (Morfoloji) : Vücut yapısı bakımından bir önceki türe çok benzeyen S. noctilio'da baş koyu metalik mavi- siyah; mm uzunluğunda, parçadan oluşan ipliğimsi antenieri ise bir önceki türün aksine tamamen siyahtı.r. Vertex'in (tepenin) iri noktalı oluşu türün tanınmasında önemli bir özelliktir. Vertex'in ortasında bulunan çukur, arkada kısmen derin olmasına karşılık (4) Bu arıya SÜREYYA ve HOVASSE (1931) tarafından kızılçam (Pinus brutia Tenn.) odunlarında rastlanılması oldukça ilginçtir. Kızılçarularda tespit ettikleri türün Sirex noctilio olması muhtemeldir. 21

19 ön kısma doğru yayvanlaşarak kaybolmaktadır. Baş ile aynı renkte olan ve üzerinde tüyler bulunan toraks'ın birinci halkasında prono tum'un iki yanı kalkan şeklinde çıkıntılı ve bu kısmın yüzeyi oldukça derin pürüzlü, halkanın bu kalkanların arasında kalan kısmının boyu kısa, eni genişce ve yüzeyi ince noktalıdır. Saydam kanatlar diğer türlere oranla esmer kahverengi - duman renginde olup bu renk ön kanadın ön kenan ortalarına doğru saydamlığı bozacak kadar koyulaşmıştır. Türün tanınmasındaki en önemli özelliklerinden biri de dişideki beş parçalı ayağın tın1ak bağlanan beşinci parçasının diğer iki türün aksine siyah oluşudur. Diğer türlerde ayak parçaları sarı - turuncu bal rengindedir. Bu türün dişilerinde hacağın coxa ve trochanter'leri siyah diğer parçaları ise kırmızımtrak- sarı, bal rengindedir. Erkeklerde arka hacaklar tümüyle koyu renklidir. Abdomenin ilk ve son halkaları parlak siyah, aradaki halkaları ise mat metalik bakır mavisi rengindedir. Dişi erginin boyu yumurta koyma borusu hariç mm kadardır. Siyah renkli yumurta koyma borusu abdomen'in boyundan daha kısa olup arkadaki serbest ucu S- 6 mm kadardır (ŞekH 5). Yaydışı ve konukçu bitki türleri: Sibirya, Kuzey Moğolistan, Avrupa, Kanada, Hindistan ve İngiltere ile doğal olarak bulunmadığı halde sonradan gelmiş olduğu Yeni Zelanda, Tasman ya, Viktorya ve Avustralya'da yaygın olan S. noctilio'nun Pinus türleri, Larix europea, Abies sp., Picea excelsa ve Pseudotsuga menziesii var. glacua odunlarında yaşadığı bilinmektedir (BERLAND 1947, CAMERON 1965, BAŞ 1973). BAŞ (1973) bu türün Türkiye'deki ilk tespitinin BENSON (1968) tarafından yapıldığını ve Denizli yöresinde kızılçamlardan elde edildiğini bildirmektedir. BAŞ (1973) tarafından yapılan çalışmalarda ise S. noctilio'nun Acıpayam- Bozdağ Müşküce, Tavas- Karayayla, Muğla- Yılanlı Elinkaya ve Akseki- Cevizli Emirhasanbeli yöreleı::j.ncle Pinus nigra odunlarında; Denizli- Çamlık ve Manavgat - Olukköprü yörelerinde ise Pinus brutia odunlarında yaşadığının belidendiği açıklanmaktadır. Yapılan tespitler ve biyolojisi : Türkiye' de bilinen ya yılışı göz önüne alınarak bu türün diğer bölgelerde ele bulunup bulunmadığı araştırılmış ve Karadeniz Bölgesinin nemli - serin oman mıntıkasında yapılan incelemelerde bu türe rastlanamamıştır. Güney Ege ve Akdeniz Bölgesi ormanlarındaki çam türlerinde tespit edilen bu 22 k

20 odun arısının daha çok devrilmiş, yangın geçirmiş, kabuk böceği zararına uğramış gövdeleri tercih ettiği görülmüştür. Nitekim bir diğer zararlı Orthotomicus erosus isimli kabuk böceğinin biyolojisinin araştırılması ile ilgili bir çalışma sırasında Antalya- Düzlerçamı Aşağı Palamutluk yöresinde (100 m) 29.ıx.l980 günü kesilerek hazırlanmış bir kızılçam (Pinus hrutia Tenn.) tuzak ağacının S.xı.1980 günü yapılan kontrolunda bir S. noctilio dişisinin saat 15.15'de bu ağacın kabuk çatlağı arasına yumurta koyma borusunu batırarak yumurta koymakta olduğu izlenmiştir. Yoğun kabuk böceği zararı da görülen bu ağaç üzerinde yapılan incelemede bir diğer dişinin de yumurta koyduktan sonra yumurta koyma borusunu ağaçtan çıkaramayarak öldüğü görülmüştür. BAŞ (1973) Denizli' den getirmiş olduğu materyallerden bu arının erginini 12.vııı - 16.ıx.1966 taıihleri arasında yani ağustos ve eylül aylarında elde etmiştir. Arının S.xı.l980 günü Antalya- Djizlerçamı ormanlarında yumurta koyarken görülmesi uçma zamanının ağustos ayından başlayıp ılıman Akdeniz kuşağının alçak bölgelerinde kasım ayına kadar devam ettiğini göstermektedir. Generasyon süresinin 2-3 yıl olduğu bilinmektedir (KURIR 1955). HOWICK (1962) ise bu türün Avustralya Victoria'daki lokal iklim koşullarında 12 ay veya biraz fazla bir sürede bir generasyon süresin( tamamladığına dikkat çekmektedir. Türkiye'de yapılan tespitler ile S. noctilio'nun Pinus brutia ve P. nigra odunlarında yaşadığı görülmektedir. Arının tespit edildiği bölge ise yazları kurak ve sıcak, kışları.ılıman ve yağışlı Akdeniz iklim kuşağı içinde bulunmaktadır. Burada üzerinde durulması gereken önemli bir nokta bulunmaktadır. Hernekadar ESCHERICH (1942), GABLER (1955) ve aynca BERLAND (1947)'a göre de Ed. ANDREve ENSLIN bu türü Sirex juvencus'dan ayırmamakta ve ancak bir varyetesi olabileceğini belirtmekte iseler de her iki türün «tanımı» bölümünde belirtilen morfolojik farklılıklar yanında Türkiye için S. juvencus'un Karadeniz Bölgesindeki serin - nemli yetişme muhitlerinde ladin ve Uludağ göknarında, S. noctilio'nun ise yazlan kurak ve sıcak Akdeniz Bölgesinde ve özellikle çarnlarcia (P. hrutia, P. nigra) görulme- 23

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana

Detaylı

8. Familya: Curculionidae. Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti)

8. Familya: Curculionidae. Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti) 8. Familya: Curculionidae Sitophilus granarius (L.) (Buğday biti) Sitophilus oryzae (L.) (Pirinç biti) Sitophilus granarius (L.) Erginler koyu kahve veya kırmızımsı gri renkte, 3-5 mm. boydadır. Baş kısmı

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı)

Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı. Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Dryocosmus kuriphilus(kestane gal arısı)sürvey Talimatı Zararlı Organizma Dryocosmuskuriphilus(Yasumatsu) (Kestane gal arısı) Sınıf: Insecta Takım: Hymenoptera Familya:Cynipidae Tanımı Konukçuları Zarar

Detaylı

Pinus halepensis te Glaf (Kın)

Pinus halepensis te Glaf (Kın) Pinus (Çam) Bu cins Gymnospermler içerisinde en fazla türe sahip olandır. 112 türle temsil edilmektedir. Herdemyeşildir. Hem uzun hem de kısa sürgünleri vardır. Pinus (Çam) Sürgünler: Uzun sürgünlerle

Detaylı

6. Familya: Tenebrionidae

6. Familya: Tenebrionidae 6. Familya: Tenebrionidae a) Tenebrio molitor L. (Un kurdu) b) Tenebrio obscurus L. (Esmer Un kurdu) c) Tribolium confusum Duv.(Kırma biti) d) Tribolium castaneum (Hbst.) (Un biti) e) Latheticus oryzae

Detaylı

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR)

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Bitki tanıma I 1 GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Yaklaşık 35-40 türü bulunur. Ülkemizde doğal olarak 4 türü yetişir. Herdem yeşildir. Dallar gövdeye çevrel dizilir. Kabuk gençlerde düzgün yaşlılarda çatlaklıdır.

Detaylı

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri)

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri) JUGLANDACEAE 6-7 cinsle temsil edilen bir familyadır. Odunları ve meyveleri bakımından değerlidir. Kışın yaprağını döken, çoğunlukla ağaç, bazıları da çalı formundadırlar. Yaprakları tüysü (bileşik) yapraklıdır.

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

AYI (Ursus arctos) SAYIMI

AYI (Ursus arctos) SAYIMI AYI (Ursus arctos) SAYIMI Artvin, Şavşat, Meydancık 22-24 Mayıs 2013 T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü, Artvin Şube Müdürlüğü Telefon :

Detaylı

Picea (Ladin) Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin)

Picea (Ladin) Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin) Picea (Ladin) 1 Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin) Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR SAÜ PMYO 19.12.2012 Picea (Ladin) 2 Picea (Ladin)

Detaylı

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ Mehmet Sakınç*, Aliye Aras**, Cenk Yaltırak*** *İTÜ, Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü, Maslak/İstanbul **İ.Ü. Fen Fakültesi, Biyoloji

Detaylı

FAGACEAE. kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü vardır.

FAGACEAE. kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü vardır. FAGACEAE Fagaceae familyasının 6 cins (Fagus, Quercus, Castanea, Castanopsis, Lithofagus, Nothafagus) ve bu cnislerin her iki yarı kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü

Detaylı

10 cins; Sciadopitys Metasequoia Cunninghamia Taiwania Athrotaxis. Glyptostrobus Sequoia Sequoiadendron Cryptomeria Taxodium

10 cins; Sciadopitys Metasequoia Cunninghamia Taiwania Athrotaxis. Glyptostrobus Sequoia Sequoiadendron Cryptomeria Taxodium TAXODIACEAE TAXODIACEAE 10 cins ve bunlara bağlı 16 değişik tür ve varyeteleri vardır. Cinsler arasında akrabalık ilişkisi yoktur Bu nedenle ayırdım anahtarı yapılmamıştır 10 cins; Sciadopitys Metasequoia

Detaylı

2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip

2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip 2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip karışıma katılabilmeleridir. Karışımdaki ağaç türleri

Detaylı

ENTOMOLOJİ LABORATUARI

ENTOMOLOJİ LABORATUARI ENTOMOLOJİ LABORATUARI Böceklerde Bacak Yapısı Ergin böceklerin hemen hepsi, her toraks segmentinde bir çift olmak üzere üç çift bacağa sahiptir. Larva ve nimflerde ise bu sayı değişebilir. Yapısal olarak

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ Badem Anadolu nun en eski meyve türlerinden birisidir. Ancak ülkemizde bademe gerekli önem verilmemekte, genellikle tarla kenarlarında sınır ağacı olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde

Detaylı

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR 1. Giriş Türkiye Ormancılar Derneği genel merkezinin talebi ve görevlendirmesi üzerine TOD KTÜ Orman Fakültesi temsilcisi

Detaylı

Erkek çiçekler bir eksen etrafında dizilmiştir. Etaminlerde iki polen tozu torbası vardır. Çiçek tozları marttan itibaren olgunlaşır.

Erkek çiçekler bir eksen etrafında dizilmiştir. Etaminlerde iki polen tozu torbası vardır. Çiçek tozları marttan itibaren olgunlaşır. Bitki tanıma I FAM: PİNACEAE Conifera sınıfının en önemli familyasıdır. 10 cins ve 210 kadar tür içerir. Tropik ormanlardan kuzey kutbuna kadar geniş yayılışı vardır. GENUSLARI: Abies, Picea, Keteleria,

Detaylı

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta Tuta absoluta Bu nesne Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu kullan-destekle kategorisinden bir öğrenme nesnesidir. Kullan-Destekle nesneleri bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanmak istisna

Detaylı

BÖCEKLERDE BACAK YAPISI

BÖCEKLERDE BACAK YAPISI BÖCEKLERDE BACAK YAPISI Ergin böceklerin hemen hepsi, her toraks segmentinde bir çift olmak üzere üç çift bacağa sahiptir. Larva ve nimflerde ise bu sayı değişebilir. Yapısal olarak böcek bacakları 5 kısımdan

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Zeytin

Detaylı

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular)

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular) GYMNOSPERMAE (Açık Tohumlular) PINACEAE ***** -Bu familya yaşayan gymnospermlerin en zengin ve en geniş alanı oluşturan familyasıdır. -Bu familya da, boylu ağaç, ağaç, ağaççık, boylu çalı, çalı formunda

Detaylı

Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı

Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı Anoplophora chinensis(turunçgil uzun antenli böceği) Sürvey Talimatı Zararlı Organizma Anoplophorachinensis(Forster, 1771) (Turunçgil uzunantenli böceği) Sınıf: Insecta Takım: Coleoptera Familya:Cerambycidae

Detaylı

Bitkilerin Adlandırılması

Bitkilerin Adlandırılması Bitkilerin Adlandırılması Bitki isimlerinin bir yerden diğerine değişmemesi, hangi bitkinin söz konusu olduğunun kesin ve emin bir şekilde anlaşılabilmesi ve dünya üzerinde birlik sağlamak için bitkilerde

Detaylı

* Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır.

* Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır. Mazılar Thuja * Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır. * Mazılar sık dallı; çoğunlukla piramit biçimli; koyu yeşil görünümlüdürler.

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) Yrd. Doç. Dr.

BİTKİ TANIMA I. P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) Yrd. Doç. Dr. 1 BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) C r y p t o m e r i a j a p o n i c a ( K a d i f

Detaylı

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ

HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ ve MÜCADELE YÖNTEMLERİ HAMAMBÖCEKLERİ Ordo (Takım): Blattoptera (Hamam böcekleri) Vücutları kahverengi tonlarında, yassı ve ovaldir. Antenler çoğunlukla

Detaylı

AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR * Erol AKKUZU 1 Torul MOL 2

AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR * Erol AKKUZU 1 Torul MOL 2 Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri: A, Sayı: 2, Yıl: 2006, ISSN: 1302-7085, Sayfa: 50-57 AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR

Detaylı

Quercus ilex L. (Pırnal meşesi)

Quercus ilex L. (Pırnal meşesi) Yayılışı: Quercus ilex L. (Pırnal meşesi) Genel coğrafi yayılış alanı Batı Akdeniz kıyılarıdır. Ülkemizde, İstanbul, Zonguldak, Sinop, Çanakkale, Kuşadası nda 0-450 m ler arasında Carpinus, Laurus, Phillyrea

Detaylı

KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ

KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ Fen ve Mühendislik Dergisi 2001, Cilt 4, Sayı 1 86 KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ Selçuk İNAÇ KSÜ, Orman Fakültesi,

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II 1. Laurocerasus officinalis 2. Salvia officinalis 3. Tilia tomentosa 4. Tilia cordata 5. Tilia platyphyllos 6. Tilia rubra 7. Quercus brantii 8. Castanea sativa

Detaylı

ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ

ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ İBRELİ VE YAPRAKLI ORMAN ALANLARI Ġbreli ormanlar 61% Yapraklı Ormanlar 39% ĠBRELĠ= GYMNOSPERMAE (AÇIK TOHUMLULAR)= 13 220 721 Ha YAPRAKLI = ANGİOSPERMAE (KAPALI TOHUMLULAR)=8 447

Detaylı

AZAMETLER. SARI AZAMET (Colias crocea) GÜZEL AZAMET (Colias alfacariensis)

AZAMETLER. SARI AZAMET (Colias crocea) GÜZEL AZAMET (Colias alfacariensis) AZAMETLER Azamet kelebekleri, tanımı oldukça zor gruplardandır. Bu grubun dişileri beyaz, açık sarı veya sarı renkli olup tanımları oldukça zordur ve karıştırılması kolaydır. Tanımlar en sağlıklı şekli

Detaylı

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır.

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır. BETULACEAE Jeolojik devirlerde daha fazla sayıda cins ve türlere sahip olan bu familyanın, bugün 6 cins ve bu cinslerin kışın yaprağını döken 100 kadar türü, Kuzey Yarımkürenin ılıman ve serin bölgelerinde

Detaylı

ORMANCILIKTA UZAKTAN ALGILAMA. ( Bahar Yarıyılı) Prof.Dr. Mehmet MISIR. 2.Hafta ( )

ORMANCILIKTA UZAKTAN ALGILAMA. ( Bahar Yarıyılı) Prof.Dr. Mehmet MISIR. 2.Hafta ( ) 2.Hafta (16-20.02.2015) ORMANCILIKTA UZAKTAN ALGILAMA (2014-2015 Bahar Yarıyılı) Prof.Dr. Mehmet MISIR Ders İçeriği Planlama Sistemleri Envanter Uzaktan Algılama (UA) Uzaktan Algılamanın Tanımı ve Tarihsel

Detaylı

Türkiye de yeni bir sedir zararlısı Dichelia cedricola (Diakonoff) 1974 (Lep.: Tortricidae) nın biyolojisi, zararı ve doğal düşmanları

Türkiye de yeni bir sedir zararlısı Dichelia cedricola (Diakonoff) 1974 (Lep.: Tortricidae) nın biyolojisi, zararı ve doğal düşmanları Türkiye de yeni bir sedir zararlısı Dichelia cedricola (Diakonoff) 1974 (Lep.: Tortricidae) nın biyolojisi, zararı ve doğal düşmanları Mustafa AVCI 1 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Orman Fakültesi, Orman

Detaylı

Ağaç Fizyolojisi (2+0)

Ağaç Fizyolojisi (2+0) Ağaç Fizyolojisi (2+0) Prof. Dr. Ünal AKKEMİK İ.Ü.Orman Faku ltesi Orman Botaniği Anabilim Dalı Ağaç Fizyolojisi neden önemlidir? Orman; geniş bir alanda, kendine özgu bir iklim yaratabilen, belirli bir

Detaylı

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular)

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular) GYMNOSPERMAE (Açık Tohumlular) PINACEAE ***** Bu familyanın cinsleri şunlardır: Yalnızca uzun sürgün Uzun sürgünü + Kısa Sürgün Abies Pinus Keteleria Cedrus Pseudotsuga Larix Tsuga Pseudolarix Picea Cathaya

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

Makroskobik Özellikleri Şapka

Makroskobik Özellikleri Şapka Mycena rosea Sınıf Takım Familya : Basidiomycetes : Agaricales : Tricholomataceae Makroskobik Özellikleri Şapka 2-5 cm çapında, genç evrede konik iken, sonradan yaygınlaşır ve umbosu kalır. Şapka donuk,

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Zeytin

Detaylı

CUPRESSUS L. Serviler

CUPRESSUS L. Serviler CUPRESSUS L. Serviler Bu cinsin Kuzey Amerika, Oregon, Meksika, Akdeniz den Himalaya ve Çin e kadar yaklaşık 20 türü var. Herdem Yeşil ağaç ve çalılar. Sürgünler dört köşeli, yahut yuvarlakça. Yapraklar

Detaylı

Prof. Dr. Mahmut EROĞLU. KTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü

Prof. Dr. Mahmut EROĞLU. KTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Doğu Ladini Ormanlarımızda Dendroctonus micans (Kugelann), Ips typographus (L.) ve Ips sexdentatus (Boerner) un Zarar Durumları ve Mücadele Çalışmaları Prof. Dr. Mahmut EROĞLU KTÜ Orman Fakültesi Orman

Detaylı

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I P E P 1 0 1 _ H 0 5 C u p r e s s u s s e m p e r v i r e n s ( A d i s e r v i - A k d e n i z s e r v i s i ) C u p r e s s u s a r i z o n i c a ( A r i z o n

Detaylı

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i 1 BİTKİ TANIMA I PEP101_H03 C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i Sakarya Üniversitesi İbreliler 2 C

Detaylı

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU

2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU 2015 HAZİRAN DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 HAZİRAN

Detaylı

BAKIR KELEBEKLERİ. Benekli bakır kelebeği ( Lycaena phlaeas ): İsli bakır kelebeği ( Lycaena tityrus ) Büyük mor bakır kelebeği ( Lycaena alciphron )

BAKIR KELEBEKLERİ. Benekli bakır kelebeği ( Lycaena phlaeas ): İsli bakır kelebeği ( Lycaena tityrus ) Büyük mor bakır kelebeği ( Lycaena alciphron ) Benekli bakır kelebeği ( Lycaena phlaeas ): BAKIR KELEBEKLERİ - Tüm bölgelerde yaygındır. Benzerlerinden ayrımı kolaydır. - Kanat üstünde arka kanatta kenar altı turuncu bandı bahar neslinde ön kanat kalın

Detaylı

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular)

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular) GYMNOSPERMAE (Açık Tohumlular) PINACEAE ***** Bu familyanın cinsleri şunlardır: Yalnızca uzun sürgün Uzun sürgünü + Kısa Sürgün Abies Pinus Keteleria Cedrus Pseudotsuga Larix Tsuga Pseudolarix Picea Cathaya

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Gürkan Alpsoy ANADOLU ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT KIRSAL ÇEVRE KAMU ÇALIŞANI. Tel. : 0535 319 67 01 E-posta : guralpsoy@hotmail.com, galpsoy@sayistay.gov.

Gürkan Alpsoy ANADOLU ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT KIRSAL ÇEVRE KAMU ÇALIŞANI. Tel. : 0535 319 67 01 E-posta : guralpsoy@hotmail.com, galpsoy@sayistay.gov. Gürkan Alpsoy ANADOLU ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT KIRSAL ÇEVRE KAMU ÇALIŞANI Tel. : 0535 319 67 01 E-posta : guralpsoy@hotmail.com, galpsoy@sayistay.gov.tr BİTKİLER I. İlkel Bitkiler (Thallophyta) * Algler, mantarlar,

Detaylı

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Fındık Üretimi Dünya kabuklu fındık üretimine ilişkin veriler incelendiğinde, son 10 yıllık süreçte dünya üretiminin ortalama 875 bin ton civarında

Detaylı

SERT ÇAMLARDAN TÜRKİYE DE DOĞAL OLARAK YETİŞENLER

SERT ÇAMLARDAN TÜRKİYE DE DOĞAL OLARAK YETİŞENLER SERT ÇAMLARDAN TÜRKİYE DE DOĞAL OLARAK YETİŞENLER Pinus sylvestris: Sarıçam Pinus nigra: Karaçam Pinus brutia:kızılçam Pinus halepensis: Halep çamı Pinus pinea: Fıstık çamı Pinus sylvestris: Sarıçam Kuzey

Detaylı

TAXODIACEAE. Sequoia (Monotipik) Sequoiadendron (Monotipik) Taxodium Cryptomeria (Monotipik) Sequoia sempervirens. Sequoiadendron giganteum

TAXODIACEAE. Sequoia (Monotipik) Sequoiadendron (Monotipik) Taxodium Cryptomeria (Monotipik) Sequoia sempervirens. Sequoiadendron giganteum TAXODIACEAE Pinaceae familyasında olduğu gibi, bir cinsli bir evciklidirler (Monoik). Yapraklar herdem yeşil veya kışın dökülür. Pul ve iğne yapraklar (Metasequoia hariç) sürgünlere sarmal dizilirler.

Detaylı

10 cins; Sciadopitys Metasequoia Cunninghamia Taiwania Athrotaxis. Glyptostrobus Sequoia Sequoiadendron Cryptomeria Taxodium

10 cins; Sciadopitys Metasequoia Cunninghamia Taiwania Athrotaxis. Glyptostrobus Sequoia Sequoiadendron Cryptomeria Taxodium TAXODIACEAE TAXODIACEAE 10 cins ve bunlara bağlı 16 değişik tür ve varyeteleri vardır. Cinsler arasında akrabalık ilişkisi yoktur Bu nedenle ayırdım anahtarı yapılmamıştır 10 cins; Sciadopitys Metasequoia

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1275 KAHRAMANMARAŞ'IN İĞNE YAPRAKLI ORMANLARINDA GÖZLENEN BAZI BÖCEK TÜRLERİ VE ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1275 KAHRAMANMARAŞ'IN İĞNE YAPRAKLI ORMANLARINDA GÖZLENEN BAZI BÖCEK TÜRLERİ VE ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1275 KAHRAMANMARAŞ'IN İĞNE YAPRAKLI ORMANLARINDA GÖZLENEN BAZI BÖCEK TÜRLERİ VE ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER Doç. Dr. Mehmet KANAT* Özet İğne yapraklı ağaç türlerinden bölgede ağırlıklı

Detaylı

ÜLKEMİZDEKİ BAZI BALLI BİTKİLERİN ÇİÇEKLENME DÖNEMİ, POLEN, ÇİÇEK NEKTARI VE BÖCEK NEKTARI ÜRETİM KAPASİTELERİ İLE BULUNDUĞU İLLER

ÜLKEMİZDEKİ BAZI BALLI BİTKİLERİN ÇİÇEKLENME DÖNEMİ, POLEN, ÇİÇEK NEKTARI VE BÖCEK NEKTARI ÜRETİM KAPASİTELERİ İLE BULUNDUĞU İLLER Üretim A bies nordmanniana (STEV.) SPACH Göknar Nisan Temmuzda bitki üzerinde yaşayan Cinara pectinata, Cinara pillicornis, gibi böceklerin çıkardıklarını bal arıları bala dönüştürür. Artvin, Balıkesir,

Detaylı

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular)

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular) GYMNOSPERMAE (Açık Tohumlular) PINACEAE ***** Bu familyanın cinsleri şunlardır: Yalnızca uzun sürgün Uzun sürgünü + Kısa Sürgün Abies Pinus Keteleria Cedrus Pseudotsuga Larix Tsuga Pseudolarix Picea Cathaya

Detaylı

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER Dünyanın bazı yerlerinde nüfus yoğunken bazı yerlerinde seyrektir. Bu durumu etkileyen iklim, yeryüzü şekilleri, su kaynaklarını yakınlık, bitki örtüsü, sanayi, tarım,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA KULLANILAN TÜRLER. Prof.Dr. Ali Ömer Üçler

ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA KULLANILAN TÜRLER. Prof.Dr. Ali Ömer Üçler ENDÜSTRİYEL AĞAÇLANDIRMALARDA KULLANILAN TÜRLER Prof.Dr. Ali Ömer Üçler 1 Temel Kabuller 1-idare süresi sonunda, yıllık ortalama kabuksuz gövde odunu artımı 10 m3/ha ve daha fazla olan ağaç türleri, hızlı

Detaylı

Picea A. Dietr. Ladinler

Picea A. Dietr. Ladinler Picea A. Dietr. Ladinler Kuzey Yarım kürenin serin ve yağışlı bölgelerinde 40 kadar türü Ülkemizde tek bir türü (Doğu Ladini) Çin ve Japonya da 18 tür Kuzey Amerika ve Kanada da 7 tür Geniş ormanlar kurar.

Detaylı

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den İKLİM TİPLERİ Dünya'nın hemen her bölgesinin kendine özgü bir iklimi bulunmaktadır. Ancak, benzer iklim kuşaklarına sahip alanlar büyük iklim kuşakları oluştururlar. Yüzlerce km 2 lik sahaları etkileyen

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Fındık Üretimi Dünya fındık üretimine ilişkin veriler incelendiğinde, son 15 yıllık süreçte dünya üretimi ortalama 800 bin ton civarında gerçekleştiği

Detaylı

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 Kahramanmaraş Yöresinde Kızılçamlarda (Pinus brutia Ten.) Çam Keseböceği, Thaumetopoea pityocampa (Schiff.)

Detaylı

ORMAN KORUMA, ORMAN YANGINLARIYLA MÜCADELE VE ENTOMOLOJİ

ORMAN KORUMA, ORMAN YANGINLARIYLA MÜCADELE VE ENTOMOLOJİ DİKKAT: 1- Sorular çoktan seçmeli test şeklinde olup, cevap kağıdındaki doğru cevaba ait kare kutunun içi X (çarpı) şeklinde işaretlenerek cevaplanacaktır. 2- Cevaplandırmada siyah kurşun kalem ve yumuşak

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

ACER CİNSİNİN ORMAN ALTI FLORASI

ACER CİNSİNİN ORMAN ALTI FLORASI ACER CİNSİNİN ORMAN ALTI FLORASI Acer campestre L.-Ova akçaağacı Yayılışı: Kuzey ve Güney Avrupa hariç tüm Avrupa, Trakya ve Kuzey Anadolu, Kafkasya, Kuzey İran, Kuzey- Batı Afrika da yayılış gösterir.

Detaylı

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-7. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-7. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-7 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER SILVIKÜLTÜRÜN AMACı: Koru ormanı İşletmelerinin Silvikültürel Planlaması Tıraşlama İşletmesi: Bir alan üzerinde yaşlı ağaçların aynı zamanda kesilmesi

Detaylı

Juniperus communis. Adi Ardıç

Juniperus communis. Adi Ardıç Juniperus communis Adi Ardıç Juniperus communis Adi Ardıç En geniş yayılışı olan ardıç taksonudur. çoğunlukla çalı formunda Kabuk kırmızı kahverengi, ince kağıt gibi ayrılır İ. yaprak, 1,5 cm dipleri geniş

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı

ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta

ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta ORMAN AMENAJMANI SEÇME ORMANLARINDA ANLAMA -XI hafta KTÜ Orman Fakültesi Seçme Ormanı Değişik yaşlı ve düşey kapalı orman formuna seçme ormanı ve seçme işletmesi adı verilmektedir. Tabakalı seçme ormanında,

Detaylı

ANKARA KEÇİSİ. Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri

ANKARA KEÇİSİ. Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri ANKARA KEÇİSİ Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri Verim Yönü : Tiftik ve et Genel Tanımı : Vücut küçük yapılı, ince ve

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

Aksi durumda yabacı bir bölgeden getirilen ırk/ırklar o yöreye uyum sağlamış yerel ırklarla polen alışverişine giriştiklerinde genetik tabanda

Aksi durumda yabacı bir bölgeden getirilen ırk/ırklar o yöreye uyum sağlamış yerel ırklarla polen alışverişine giriştiklerinde genetik tabanda Ağaçlandırma çalışmalarına temel oluşturacak tohum sağlanmasını emniyetli hale getirebilmek için yerel ırklardan elde edilen tohum kullanılması doğru bir yaklaşımdır. Aynı türde de olsa orijin denemeleri

Detaylı

"Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.

Yaşayan Bahar, ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik. Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan

Detaylı

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede BESİLİK BÜYÜKBAŞ SIMMENTAL (SİMENTAL) Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede yetiştirilmektedir.

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU

2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU 2016 MAYIS DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 MAYIS / TÜRKİYE

Detaylı

ÖZET ABSTRACT GİRİŞ. A.Köksal COŞKUN 1, Yaşar AKSU 1, Berna Çelik GÖKTÜRK 1

ÖZET ABSTRACT GİRİŞ. A.Köksal COŞKUN 1, Yaşar AKSU 1, Berna Çelik GÖKTÜRK 1 III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi 20-22 Mayıs 2010 Cilt: IV Sayfa: 1309-1317 PİCEA ORİENTALİS ORMANLARINDA ZARAR YAPAN IPS TYPOGRAPHUS L, (COLEOPTERA : SCOLYTİDEA) IN BİYOLOJİSİ, MORFOLOJİSİ, YAYILIŞI,

Detaylı

TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI

TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri: A, Sayı: 1, Yıl: 2002, ISSN: 1302-7085, Sayfa:115-120 TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

SARI ÇAY AKARININ ÇAY BİTKİSİ ÜZERİNDE OLUŞTURDUĞU ZARARLANMALAR. RAPOR

SARI ÇAY AKARININ ÇAY BİTKİSİ ÜZERİNDE OLUŞTURDUĞU ZARARLANMALAR. RAPOR SARI ÇAY AKARININ ÇAY BİTKİSİ ÜZERİNDE OLUŞTURDUĞU ZARARLANMALAR. RAPOR Bölgemizin sahip olduğu iklim şartları dolayısıyla günümüze değin çay plantasyon alanlarımızda ekonomik boyutta zarara sebep olabilecek

Detaylı

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular)

GYMNOSPERMAE. (Açık Tohumlular) GYMNOSPERMAE (Açık Tohumlular) CEPHALOTAXACEAE Ağaç ya da çalı halinde herdem yeşil bitkilerdir. Tüm bireyleri bir cinsli iki evcikli (DİOİK)dir. Çok ender bir evciklidir. Erkek çiçekler küre biçimde bir

Detaylı

Cupressaceae Juniperus (Ardıçlar)

Cupressaceae Juniperus (Ardıçlar) Herdem yeşil. Monoik veye dioik Ağaç veya dipten itibaren yoğun dallı çalı Kabuk: Yaşlı fertlerinde şeritler halinde boyuna çatlaklı, kırmızımtrak veya gri kahverengindedir. Tomurcuklar: Çıplaktır. (J.drupacea

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

Tohum Bahçeleri. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER

Tohum Bahçeleri. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER Tohum Bahçeleri Tohum bahçeleri irsel (genetik) bakımdan daha yüksek nitelikli tohum elde etmek üzere, bir anlamda damızlık olarak seçilen üstün ağaçlardan alınan aşı kalemleriyle aşılanan fidanlardan

Detaylı

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM Ramazan DEMİRTAŞ Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi, Aktif Tektonik

Detaylı

ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANA Ölçme Bilgisi Ve Kadastro Ayhan ATEŞOĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman fakültesi Orman müh. Böl. Zonguldak Karaelmas Üniver. Orman fakültesi Orman müh. Böl. Y. Lisans Tez Konusu

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER SIRA BÖLGE BAŞLAMA- FİNANSMAN PROJE ADI BÜTÇESİ NO MÜDÜRLÜĞÜNÜN ADI BİTİŞ TARİHİ KAYNAĞI DURUMU 1 Amasya OBM Amasya Kazanasmazlar Konağı Ormancılık OKA + İl Özel

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

2013 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU

2013 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU 2013 NİSAN DIŞ TİCARET RAPORU A.T.S.O DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2013 NİSAN

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

GENUS: LARİX (MELEZLER)

GENUS: LARİX (MELEZLER) Bitki tanıma I 1 GENUS: LARİX (MELEZLER) Kışın yaprak dökerler. Dallar gövdeye dağınık dizilir. Uzun ve kısa sürgünleri vardır. İğne yapraklar uzun sürgünlerde tek tek bulunur. Kısa sürgünlerde çoğu bir

Detaylı

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ III. SU ÜRÜNLERİ ÇALIŞTAYI 25.02.2015 ANTALYA 1 POTANSİYEL 2 SU ÜRÜNLERİ POTANSİYELİ Kaynak Sayı Alan (ha) Deniz 4 24 607 200 Doğal Göl 200 906 118 Baraj Gölü

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: İlker ERCANLI Doğum Tarihi: 6 Eylül 1977 Öğrenim Durumu Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Orman Mühendisliği Karadeniz

Detaylı

Patates te Çözümlerimiz

Patates te Çözümlerimiz Patates te Çözümlerimiz Sürdürülebilir Tarım, yeterli ve kaliteli miktarlarda gıda maddesinin uygun maliyetlerde üretimini, dünya tarımının ekonomik canlılığını, çevrenin ve doğal tarım kaynaklarının

Detaylı

Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ Bartın Orman Fakültesi, BARTIN

Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ Bartın Orman Fakültesi, BARTIN ZONGULDAK ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ULUDAĞ GÖKNARI-SARIÇAM-DOĞU KAYINI KARIŞIK MEŞCERELERİNİN VERİM GÜCÜ İLE BAZI FİZYOGRAFİK VE EDAFİK FAKTÖRLER ARASINDAKİ İKİLİ İLİŞKİLER Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ

Detaylı