TÜRKÇEDE İSİM CÜMLELERİNDE NESNE * ÖZET

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKÇEDE İSİM CÜMLELERİNDE NESNE * ÖZET"

Transkript

1 - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p , ANKARA-TURKEY TÜRKÇEDE İSİM CÜMLELERİNDE NESNE * Bağdagül MUSA ** ÖZET Türkçede yüklemin cinsine göre isim cümleleri ve fiil cümleleri olmak üzere iki tür cümleden bahsetmek mümkündür. Türkçe cümlelerin temel unsuru yüklemdir ve fiil cümlelerinde bir fiil, isim cümlelerinde de bir isim veya isimleşmiş bir unsur olmak üzere yüklem mutlaka bulunur. İsim cümlelerinin yüklemi isim soyundandır. Özne ve yüklemden başka cümle unsurları ise nesne, yer tamlayıcıları ve zarftır. Nesne, malum olduğu üzere fiilin doğrudan doğruya tesir ettiği nesneyi veyahut da şahsı karşılayan cümle unsurudur. Fiille ekli veya eksiz daima yükleme hâli ile bağlanır. Buna bağlı olarak da nesneyi iki türe ayırmak mümkündür. Yükleme hâli ekini alan nesnelere belirli nesne ; yükleme hâli ekini almayan nesnelere ise belirsiz nesne adları verilmektedir. Belirli nesnenin yerinin belirsiz nesneye nazaran daha esnek olmasına karşılık, belirsiz nesnenin yeri sabit olup, daima yüklemin hemen önüdür. Nesne yapı itibarı ile tek kelimeden oluşabildiği gibi, kelime grupları şeklinde de olabilir. Aynı cümlede belirli veya belirsiz şeklinde aynı cinsten olma şartı ile birden fazla nesnenin bulunabilmesi, nesnenin bilinen diğer özellikleridir. Cümlede nesnenin bulunması fiile ve bu fiilin geçişli olmasına bağlıdır. Fiil ihtiva etmediği için isim cümlelerinde nesnenin bulunması mümkün değildir. Dolayısıyla Türkçede isim cümlelerinde nesne yoktur. Türkçe dil bilgisi kitaplarında yaygın olan görüş budur. Ancak tarafımızdan yapılan araştırmalar, bu görüşün doğru olmadığını, bazı isim cümlelerinin de nesne aldığını göstermektedir. Söz konusu makalede isim cümlelerinin nesne aldıkları durumlar örneklerle pekiştirilmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: söz dizimi, isim cümlesi, cümle unsurları, nesne, geçişli fiil * Bu makale, Eylül 2012 tarihlerinde Ankara da düzenlenen VII. Türk Dil Kurultayı nda sunulan bildirinin gözden geçirilmiş ve genişletilmiş hâlidir. Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Öğr. Gör. Dr. The University of Jordan, El-mek:

2 986 Bağdagül MUSA DIRECT OBJECT IN NOMINAL SENTENCES IN TURKISH ABSTRACT There are two types of sentences in Turkish according to the type of predicate: nominal sentences and verbal sentences. In the Turkish sentence the basic component is a predicate; sentences do not hold without predicates. The predicate of verbal sentences is a verb while the predicate of the nominal sentence is a noun. The other components of the Turkish sentence, other than the subject and predicate- the main parts of the sentence- are the direct object, the indirect object, and the adverb. Direct object is a component in a sentence which refers to the person or thing receiving the action of a transitive verb. The accusative case is the grammatical case used to mark the direct object In Turkish. If the object is specific it takes (y)i suffix, but if the object is nonspecific this suffix is not used. According to this there are two types of objects: definite and indefinite objects. Sometimes direct objects are single words; other times they are phrases or clauses. The direct object occurs in a sentence whenever the verb is transitive. Since nominal sentences in Turkish do not have verbs at all, it is impossible for a nominal sentence to have a direct object. Despite this widespread view of nominal sentences, our studies show that some types of nominal sentences in Turkish contain a direct object. The aim of this article is to demonstrate in examples how and in what instances nominal sentences in Turkish can have direct objects. Key Words: syntax, noun sentence, sentence elements, object, transitive verbs Giriş Bilindiği gibi fiil cümlelerinde nesnenin bulunup bulunmaması fiillerin geçişli veya geçişsiz olmasına bağlıdır. Geçişsiz fiil ile kurulan cümlelerde hareket veya iş özneye yönelik olduğu için bu tür cümlelerde nesnenin bulunmadığı; geçişli fiil ile kurulan cümlelerde ise hareket veya iş nesneye yönelik olup onu etkilediği için bu tür cümlelerin yükleminin nesne istediği malumdur. Dolayısıyla nesnenin sadece fiil cümlesinde, özellikle de yüklemi geçişli olan fiil cümlelerinde bulunabileceği hükmüne varılır. Fiil cümlelerinde durum böyle iken fiilin hiç yer almadığı isim cümlelerinde nesne aramak doğru olur mu? Veyahut Muharrem Ergin in ifade ettiği gibi, fiil unsurunu ihtiva etmesi sebebiyle isim cümlesinin de bir fiil cümlesi olduğunu veya onun fiil cümlesinin hususî bir şekli olduğunu (Ergin, 1984: 403) kabul edersek isim cümlelerinde nesne aramak ne kadar doğru olur? Cümledeki unsurların sayısı yazardan yazara, kitaptan kitaba farklılık arz eder. Bazen nesnenin ve yer tamlayıcısının tek cümle unsuru altında birleştirilmesine bağlı olarak cümle unsurlarının sayısı dörde indirildiği hâlde, Türkçede bütün cümle unsurlarının bulunduğu bir fiil cümlesinde özne, yüklem, nesne, yer tamlayıcısı ve zarf olmak üzere beş cümle unsuru vardır. İsim cümlesinde ise nesnenin dışında diğer cümle unsurları bulunur. Bazı fiil cümlelerinde, özellikle yüklemi geçişli fiil olan fiil cümlelerinde özne ve yüklem kadar önemli cümle unsuru sayılan

3 Türkçede İsim Cümlelerinde Nesne 987 nesnenin 1 isim cümlelerinde hiç bulunmaması, isim cümlesinin sadece vasıf, oluş veya durum bildirmesi ve isim cümlesinin yükleminin isim soyundan olması gibi sebeplere bağlanmaktadır. Nesnenin cümlede bulunabilmesinin tek şartı, cümlenin yükleminin geçişli fiil olmasıdır. Bugüne kadar yazılagelmiş dil bilgisi veya cümle bilgisi kitaplarında cümle unsurları ve nesne bu şekilde anlatılır. Sadece birine bir şey borçlu olmak örneğinde görüldüğü gibi, birleşik fiilin yardımcı fiil kısmının düşmesi sebebi ile borçlu şeklinde bir isimle kurulan isim cümlelerinde nesnenin bulunabileceğini ileri süren birkaç çalışma dışında 2, Türkçenin gramerinde isim cümlelerinde nesnenin bulunamayacağı görüşü yaygındır. Ancak tarafımızdan yapılan araştırmalar bunun böyle olmadığını, içinde nesne bulundurabilen isim cümlelerinin sadece borçlu kelimesi ile kurulan isim cümleleriyle sınırlı kalmadığını ortaya koymaktadır. İsim Cümlelerinin Nesne Aldığı Durumlar İsim cümlelerinin nesne aldığı durumlara geçmeden önce isim cümlelerinin yükleminin soyu ile ilgili konuya açıklık getirilmelidir. Malum olduğu üzere isim cümlesinin yüklemi isim soyundandır. Ancak yüklemi isim-fiil veya sıfat-fiil olan isim cümlelerinin mevcudiyetini de göz önünde bulundurmak gerekir. Yüklemi isim-fiil veya sıfat-fiil olan cümleler isim cümlesi olarak kabul edildiğinde, borçlu kelimesiyle yapılan cümleler ve akkuzatif grubu (Ergin, 1984: 397) ismi verilen yapılar göz önünde bulundurulduğunda İsim cümlesinde nesne bulunmaz şeklinde kesin hükme varmanın pek doğru sayılmadığı ortaya çıkar. Bütün bunlardan hareket ederek isim cümlelerinde nesnenin bulunduğu durumları şöyle sınıflandırmak mümkündür: 1. Yüklemi borçlu kelimesiyle yapılan isim cümlelerinde nesne bulunur. Rasim Şimşek (1987: 132) bu tür nesneli isim cümlelerine çok özel kuruluşlu bir tümce derken, P. İ. Kuznetsov (1972: 96-97) bu tür cümleleri, yükleme hâlinin yanlış kullanıldığı durumlar çerçevesinde; Nurettin Demir (2006: 210) birleşik fiilin fiil ögesinin düşmesiyle isim cümlesi durumuna gelen cümleler şeklinde değerlendirmektedir. Bu tür isim cümleleri, bazı dil bilimcilerin de kabul ettiği gibi nesne unsurunun bulunduğu tek isim cümlesidir. Muhtemelen başlangıçta Osmanlıcadaki Ben sizin medyun-u şükranınızım şeklindeki isim cümlelerinin tercümesi olarak Size şükran borçluyum şeklinde dilimize giren yapı, zamanla sadece şükran veya teşekkür kelimeleriyle sınırlı kalmayıp diğer kelimelerle de birleşerek kullanım alanını genişletmiştir. Örnekleri aşağıdadır: (1) Çeşitli belgelerden alıntı yapmama izin verdikleri için aşağıdakilere de teşekkür borçluyum. (BSVB, XI) borçluyum: yüklem (ben): gizli özne teşekkür: nesne aşağıdakilere de: yer tamlayıcısı çeşitli belegelerden alıntı yapmama izin verdikleri için: zarf 1 H. İbrahim Delice (2007: ), Türkçede cümlenin bir kurucu ve iki tamamlayıcı olmak üzere üç temel öğesi bulunduğunu ileri sürerek nesneyi cümlenin tamamlayıcı temel öğesi saymaktadır. 2 Leylâ Karahan, Türkçede Söz Dizimi-Cümle Tahlilleri, Akçağ yayınları, Ankara, 1999, 6. baskı, s. 69; Demir N., Yılmaz E., Türk Dili El Kitabı, Grafiker, Ankara, 2006, 3.baskı, s.210; Rekin Ertem, Lise Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili, 3, Ders kitabı, Serhat yayınları, İstanbul, 2001, s. 78., Fatma Özkan, Bağdagül Musa, Yabancı Dillerin Türkçenin Söz Dizimi Üzerindeki Etkisi, bilig, 30.sayı, 2004, s. 120; Selma Gülsevin, Geçişli Fiillerle Kurulmuş Deyimleşmiş Birleşik Fiiller in Yüklem Olduğu Cümlelerde Nesne Meselesi,, Sayı 6/1 Kış, 2011, s. 1182

4 988 Bağdagül MUSA (2) Kitabın müsveddeleri hocam Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun tarafından titizlikle gözden geçirildi. Kendilerine teşekkür borçluyum. (Karahan, 1999: Önsöz) borçluyum: yüklem (ben): gizli özne teşekkür: nesne kendilerine: yer tamlayıcısı (3) Atı ve umumî olarak atlı çoban kültürünün esas unsurlarını, ilk İndogermenler, eski Türklere borçludur (Rasonyi 1971: 6/ Balcı, 2011: 29) borçludur: yüklem ilk İndogermenler: özne atı: nesne atlı çoban kültürünün esas unsurlarını: nesne eski Türklere: yer tamlayıcısı umumî olarak: zarf (4) Başarımı düzenli çalışmaya borçluyum. (Lâle Türkçe, 2, 2011: 102) borçluyum: yüklem (ben): gizli özne başarımı: nesne düzenli çalışmaya: yer tamlayıcısı 2. Yüklemi genellikle isim-fiil ve nadiren de sıfat-fiil olan cümlelerde nesne bulunur. (1) Ey Türk istikbâlinin evlâdı! İşte, bu ahvâl ve şerâit içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır. (Atatürk) (2) Bu vatan toprağın bağrında Sıra dağlar gibi duranlarındır Bir tarih boyunca onun uğrunda Kendini tarihe verenlerindir. (O. Şaik Gökyay, Bu Vatan Kimin/ Karahan, 1999: 107) Bu tür isim cümlelerinin nesnesi, cümle tahlillerinde ayrı bir cümle unsuru olarak değil yüklemin içinde değerlendirilmektedir. İsim-fiillerin ve sıfat-fiillerin aslında fiil unsuru taşıdıkları için fiilimsilerle kurulan isim cümlelerinin bünyesinde nesne bulundurmalarının tabii olduğunu, ancak bu tür nesnelerin ayrı bir cümle unsuru olarak değil birleşik yüklemin içinde değerlendirilmesi gerektiğini öne sürenler olabilir 3. Cümle unsurlarının hangi kelime türü olduğu 3 Nitekim Türk Dil Kurultayı nda Nurettin Demir in müzakere esnasında serdettiği görüşler bu yöndeydi.

5 Türkçede İsim Cümlelerinde Nesne 989 değil cümledeki görevleri önemlidir. Eğer kelimelerin aslı önemli olsaydı o zaman isimler sadece özne, nesne ve yer tamlayıcısı olur, fiiller de sadece yüklem olurdu. Ancak söz konusu cümleler fiil cümlelerine dönüştürüldüğünde durumun değiştiğini unutmamak gerekir. Meselâ, Ey Türk istikbâlinin evlâdı! İşte, bu ahvâl ve şerâit içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır cümlesi, Ey Türk istikbâlinin evlâdı! Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtar şeklinde fiil cümlesine dönüştürülseydi, kurtar fiili cümlenin yüklemi (fiili), Türk istiklâl ve cumhuriyetini ise nesnesi olarak değerlendirilirdi. Fiil cümlesinde pekâlâ nesne olarak değerlendirilebilen aynı unsurun isim cümlesine gelince birleşik yüklemin içinde değerlendirilmesinin sebebinin, yaygın olan isim cümlelerinde nesne bulunmaz görüşünden ileri geldiği kanaatindeyiz. Dolayısıyla söz konusu cümleleri aşağıdaki gibi tahlil etmek de mümkündür: Birinci örnek: kurtarmaktır: yüklem (isim-fiil şeklindedir) vazifen: özne, Türk istiklâl ve cumhuriyetini: nesne bu ahvâl ve şerâit içinde dahi: zarf işte: cümle dışı unsur Ey Türk istikbâlinin evlâdı: cümle dışı unsur İkinci örneğin ikinci cümlesi: verenlerindir: yüklem (bu vatan): ikinci cümlede gizli özne bir tarih boyunca onun uğrunda: zarf kendini: nesne tarihe: yer tamlayıcısı Yüklemi isim-fiil veya sıfat-fiil olan isim cümlelerinin diğer örnekleri ise aşağıya alınmıştır: (3) Asıl sorun, acı çekme pahasına, insanın kendini iyiliğe zorlaması. (KSD, 262) cümlesinin yüklemi, -ma ekiyle yapılan bir isim-fiildir. Tahlili aşağıdadır: insanın zorlaması: yüklem asıl sorun: özne kendini: nesne iyiliğe: yer tamlayıcısı acı çekme pahasına: zarf

6 990 Bağdagül MUSA (4) İlim ilim bilmektir İlim kendin bilmektir (Yunus Emre) mısralarında iki cümle vardır ve birincisinde belirtisiz nesne, ikincisinde de belirtili nesne olmak üzere ikisinde de nesne mevcuttur: Birinci cümle: bilmektir: yüklem (isim-fiil biçiminde) İlim (birinci kelime): özne ilim: (ikinci kelime) nesne (belirtisiz) İkinci cümle: bilmektir: yüklem (isim-fiil biçiminde) İlim: özne kendin(i): nesne (belirtili) (5) Meğer bu hocamı son görüşüm imiş (NK, 13) cümlesinin yüklemi, -ış ekiyle yapılan bir isim-fiildir. Tahlili aşağıdadır: görüşüm imiş: yüklem (İsim-fiil şeklindedir) bu: özne hocamı: nesne son: zarf Meğer: cümle dışı unsur (6) Bana cefâ ediyorlar bilmem nedendir? Benim korkum senden değil kaderimdendir. Herkes bana deli diye gülüp geçiyor, Senin aşkın beni, kara gözlüm, deli edendir 4 dörtlüğünde dört cümle vardır. Dördüncü cümle, Senin aşkın beni, kara gözlüm, deli edendir şeklinde bir isim cümlesidir 5. 4 Orhan Gencebay ın Sevemedim Kara Gözlüm şarkısından( Şarkı sözlerinde dörtlüğün özellikle bu kısmındaki deli edendir biçimindeki sıfat-fiil, birçok yerde deli ediyor şeklinde fiil olarak değiştirilmiştir. Şarkının sözünü yazan Orhan Gencebay ın kendisinin bir televizyon programında açıkladığı gibi, bu mısranın aslı, Senin aşkın beni, kara gözlüm, deli ediyor değil, Senin aşkın beni, kara gözlüm, deli edendir şeklindedir. Orhan Gencebay böyle açıklama yapmasa bile, dörtlüğün kafiyesinden aslının deli edendir şeklinde olduğu kolayca anlaşılmaktadır. 5 Zira dörtlüğün kafiyesi, değiştirilmiş şeklinde olduğu gibi a a b b değil, şarkının birinci dörtlüğünden de anlaşılacağı üzere a a b a şeklindedir : Sevemedim kara gözlüm seni doyunca Hep kıskandım seni elden yıllar boyunca Kuşlar gibi ikimiz bir yuva kuralım

7 Türkçede İsim Cümlelerinde Nesne 991 deli edendir: yüklem (sıfat-fiil şeklindedir) senin aşkın: özne beni: nesne kara gözlüm: cümle dışı unsur (hitap) (7) Galib olan bu iki ameliyeyi hüsn-i sûretle idare edendir. (HBUKGM, 28) idare eden: yüklem Galib olan: özne bu iki ameliyeyi: nesne hüsn-i sûretle: zarf Vecihe Hatipoğlu (1982: ), Türkçenin Sözdizimi kitabında Okulun bu iki öğretmenini birbirine tanıtmamaları çok garipti örneğine yer vererek bunu eylemsilerin nesne alışı biçiminde değerlendirmektedir. Ancak bu örnekte isim-fiil, isim cümlesinin yüklemi değil, öznesi durumundadır. Aynı cümle, Garip olan şey, okulun bu iki öğretmeni birbirine tanıtmamalarıdır şeklinde değiştirilerek isim-fiilin yüklem olduğu bir isim cümlesi elde edilebilir. Türkçenin zengin isim-fiil ve sıfat-fiil yapıları, özellikle geçişli fiille yapılan isim-fiilleri ve sıfat-fiilleri dikkate alındığında, bu tür isim cümlelerinin sayısını artırmak mümkündür. 3. Yükleme grubu 6 gibi özel kuruluşlu yapılarla kurulan isim cümlelerinde nesne bulunmaktadır. Bu tür isim cümleleri, aslında yüklemi, bazen yardımcı fiilleri düşmüş bazen de yardımcı fiil almadan kullanılan Arapça kökenli kelimeler olan isim cümleleridir. Halit Çapın ın kitabının adı olan (1) Bay Alkol ü takdimimdir cümlesinin yüklemi, aslında yardımcı fiil kısmı düşmüş takdim etmemdir şeklinde bir isim-fiildir. Ancak Halit Çapın kitabının adında takdim etmemdir şekline takdimimdir şeklini tercih etmiştir. Cümlenin tahlili aşağıdadır: takdimimdir: yüklem (bu): gizli özne Bay Alkolü: nesne (2) Bu ümit, hareket ve tekâmülün inkârı değil, olan şeylerin Allah ın emriyle vuku bulduğunu kabuldür. (MGY, 188) cümlesi, iki cümleden ibarettir. İkinci cümlenin cümle unsurlarını şöyle sıralamak mümkündür: kabuldür: yüklem Bu ümit: özne (ikinci cümlede gizli) Ayırmasın Mevlâm bizi ömür boyunca 6 M. Ergin (akkuzatif grubu), age, s. 397; S. Eker (belirtme grubu), Çağdaş Türk Dili, Grafiker yayınları, Ankara, 2005, 3.basım, s. 477; Z. Korkmaz (yükleme grubu biçiminde kısaltma grubu), Türkiye Türkçesi Grameri-Şekil Bilgisi, TDK Yayınları, Ankara, 2009, 3.baskı, s. 359;

8 992 Bağdagül MUSA olan şeylerin Allahın emriyle vuku bulduğunu: nesne (3) Bir yiğit kişi Müslümanlığın nerede, neremizde bulunduğunu anlayabilecek kuvveti haiz mi? (KRKKD: 2011) haiz mi: yüklem Bir yiğit: özne Müslümanlığın nerede, neremizde bulunduğunu anlayabilecek kuvveti: nesne (4) Onun için aşk, hislerin kelimelerle israfı değil, Müzmtaz ın ruhundaki fırtınaya olduğu gibi kendisini teslimdi. (H, 164) cümlesi de iki cümleden ibarettir. İkinci cümlenin tahlilini şu şekilde vermek mümkündür: teslimdi: yüklem aşk: özne (ikinci cümlede gizli) kendini: nesne Mümtaz ın ruhundaki fırtınaya: yer tamlayıcısı olduğu gibi: zarf Tükçedeki temin, tashih, takdim, tahkir, tatmin, teşrif, tesbih, tahmid, tehdit şeklinde genellikle tef il kalıbıyla; bazen ikna, izah, ifşa, ispat şeklinde if al kalıbıyla; müdafaa şeklinde müfaala kalıbıyla; bazen kabul (fa ul), haiz şeklinde fa il kalıbıyla yardımcı fiilleri düşürülerek kullanılmakta olan; bazen de müteakip şeklinde mütefa il, muhtevi şeklinde müfte î kalıbıyla yardımcı fiilsiz sıfat olarak kullanılan ve mutlaka bir nesne isteyen çok sayıda Arapça kökenli kelimeler göz önünde bulundurulduğunda, içinde nesne bulunan isim cümlelerinin sayısı çoğaltılabilir: (1) Tek bildiği şey, herkesi tenkittir. (2) İşi gücü beni tehdittir. (3) Önemli olan, bunu ispattır. (4) Bizi mutlu eden şey, töreni teşrifinizdir. (5) Cenaze merasimi, ikindi namazını müteakiptir gibi cümleler, hem mana hem yapı itibarıyla Türkçenin yapısına uygun olan ve nesne ihtiva eden isim cümleleridir. Sadece son cümle hariç olmak üzere bu cümlelerin tümünün yüklemleri tenkit etmektir, tehdit etmektir, ispat etmektir, teşrif etmenizdir şeklinde isim-fiile dönüştürülebilirken; müteakiptir yüklemini müteakip etmek şeklinde isim-fiil yapmak pek mümkün gözükmemektedir. Söz konusu kelimenin isim-fiilli hâli ancak takip etmektir şeklinde olabilir ki Cenaze merasimi, ikindi namazını takip etmektir gibi anlamsız bir cümle ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla söz konusu cümle, sözünü ettiğimiz yükleme grubuyla kurulan isim cümlelerinin güzel örneklerindendir. Yükleme gruplarına, sadece isim cümlelerinde değil aynı zamanda fiil cümlelerinde de sık sık rastlanmaktadır. Türkçenin yapısı buna müsait olduğu için, aşağıda yükleme grubunu muhtevi fiil cümlelerini isim cümlelerine çevirmeye çalışacağız: (6) Din de insanı tashihe, onu ahlâk sahibi temiz bir varlık yapmaya çalışır. (MGY, 288) şeklindeki bir fiil cümlesinde geçen insanı tashih yükleme grubuyla, Din, insanı tashihtir veya Dinin yapmaya çalıştığı şey, insanı tashihtir şeklinde muhtemel iki isim cümlesi kurmak mümkündür.

9 Türkçede İsim Cümlelerinde Nesne 993 (7) Örtmek, korumak, muhafaza etmek anlamlarını da mündemiç olduğundan yabgu, koruyan, muhafaza eden anlamlarında bir sıfata bağlanabilir. (Balcı, 2011: 39) cümlesini Yabgu (kelimesi), örtmek, korumak, muhafaza etmek anlamlarını da mündemiçtir şeklinde kısaltmak ve isim cümlesine dönüştürmek mümkündür. Bu cümlenin de yardımcı fiilli şekli mümkün değildir. (8)...bu zihniyet, Avrupa merkezli kültür ve teknik üstünlüğün kesintisiz bir Avrupalı etkinliği olduğu iddiasını içkin bir düşünce, zihinsel bir tasarımdır. (Balcı, 2011: 21) cümlesindeki içkin kelimesi, Arapça muhtevi kelimesinin karşılığı olarak günümüz Türkçesinde sık sık kullanılmakta ve görüldüğü gibi yükleme grupları oluşturmaktadır. Söz konusu cümleden, Bu zihniyet, Avrupa merkezli kültür ve teknik üstünlüğün kesintisiz bir Avrupalı etkinliği olduğu iddiasını içkindir şeklinde isim cümlesi yapılabilir. Bu cümle de yukarıda söz konusu olan müteakip örneğinde görüldüğü gibi asıl yükleme grubuyla kurulan isim cümlelerinden biridir. Zira ne içkin ne de onun Arapça karşılığı olan muhtevi kelimesini içkin etmek veya muhtevi etmek şeklinde etmek yardımcı fiiliyle bağlamak mümkündür. (9) Bunu sadece kendi merakını tatmin için yapıyordu. (NK, 3) (10) Ayıbını telafi için bizi evine çağırdı (NK, 43) fiil cümleleri ise, Bizi evine çağırmasının sebebi, ayıbını telafiydi. Bunu yapmasının sebebi, sadece kendi merakını tatmindi şeklinde isim cümlelerine dönüştürülürse Türkçenin yapısına pek de aykırı olmazdı. (11) Bu masal, bana aşkı; sevilen kadın için kendini feda etmek diye öğretti (D, 18) cümlesinde ise zaten Aşk, sevilen kadın için kendini feda etmek şeklinde yüklemi isim-fiille yapılmış bir isim cümlesi mevcuttur. Söz konusu cümle Aşk, sevilen kadın için kendini fedadır şeklinde çok kolayca yükleme grubu içeren bir isim cümlesine dönüştürülebilir. Söz konusu cümlelerin, yüklemleri isim-fiil ve sıfat-fiil olan isim cümleleri gibi yüklemleri isimleşmiş bir fiil olduğu için, nesne almaya meyilli olduğunu ve nesnelerinin münferit bir cümle unsuru olarak değil yüklem grubu içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini savunanlar olabilir. Leyla Karahan ın (1999: 120) cümle tahlilleri arasında şu örnek vardır ve tahlili şu şekilde verilmiştir: Acımak Ben insan ruhlarındaki derinliğin ancak onunla ölçülebileceğine kaniyim. kaniyim: yüklem ben: özne insan ruhlarındaki derinliğin ancak onunla ölçülebileceğine: yer tamlayıcısı acımak: cümle dışı unsur Yapı itibarıyla yükleme grubu içeren isim cümlelerine benzeyen bu cümlede bir yönelme grubu söz konusudur ve yer tamlayıcısı yüklemin içinde değil, ayrı bir cümle unsuru olarak değerlendirilmektedir. Yönelme grubuyla kurulan isim cümlelerinde yer tamlayıcısı ayrı bir cümle unsuru olabilirken neden yükleme gruplarıyla kurulan isim cümlelerinde nesne ayrı bir cümle unsuru olarak değerlendirilemez? Yükleme grubunu oluşturan kelimelerin aslı fiil ise, kani kelimesinin aslı da fiildir. Nitekim aynı cümle, Ben insan ruhlarındaki derinliğin ancak onunla ölçülebileceğine kanaat getirmişim şeklinde yardımcı fiilin getirilmesiyle bir fiil cümlesine dönüştürülebilir.

10 994 Bağdagül MUSA İster yükleme grubu, ister yönelme grubu, ister ayrılma grubu içeren isim cümleleri, aslında yardımcı fiilleri düşmüş fiil cümleleridir. Dolayısıyla ister isim-fiil ve sıfat-fiillerle, ister yükleme grubuyla kurulan cümleler, isim cümleleri olarak kabul ediliyorsa o zaman bu tür cümlelerde nesnenin de bulunabildiğini kabul etmek gerekir. Ama yüklemlerinin isimleşmiş fiilden olması sebebiyle tam anlamıyla bir isim cümlesi değilse, o zaman bu tür cümleler, fiil cümleleri ve isim cümlelerinden ayrı bir kategoride ele alınmalıdır. 4. En son olarak da Yunus Emre nin Aşkın aldı benden beni/bana seni gerek seni mısralarında geçen Bana seni gerek seni isim cümlesindeki sen zamirine gelen i ekinin, Cemal Kurnaz ın (2009: ) ileri sürdüğü gibi, bir pekiştirme eki olabileceğini düşünmekle beraber bir önceki mısradaki beni zamiriyle aynı kafiyeyi oluşturan ve üsluptan kaynaklanan bir yükleme hali eki olabileceğini de göz önünde bulundurmak gerekir. Zira bu tür kullanımın genellikle sen, nadiren de diğer şahıs zamirleriyle sınırlı kalması ve Yunus Emre nin etkisinde kaldığı ileri sürülen şairlerin şiirlerinde geçen Seni sana gerekse veya Beni size gerek ise kullanımlarının aynı yapıya sahip olması, buna işaret etmektedir. Hâlbuki Sofilere sohbet gerek/ Ahilere ahret gerek Mecnûnlara Leylâ gerek mısralarında olduğu gibi, sair kullanımlarda gerek le kurulan isim cümlelerinin nesne istememesi, Yunus Emre nin Türkiye Türkçesinin ilk büyük şairi olarak böyle bir tasarrufta bulunduğunu düşündürmektedir. Sonuç Sonuç olarak, Türkçenin zengin isim-fiili ve sıfat-fiilli yapılarını, Arapçadan geçen ve genellikle tef il kalıbıyla; bazen de if al, mütefa il kalıplarıyla yapılan isimlerini, borçlu kelimesiyle kurulan cümlelerini ve nihayet dilimizi ustalıkla kullanıp geliştiren dil sanatçılarımızın benzersiz üslûplarını göz önünde bulundurduğumuzda, nesnenin sadece fiil cümlelerinde değil isim cümlelerinde de kullanıldığını idrak etmek mümkündür. İsim-fiil ve sıfat-fiillerle kurulan isim cümlelerinin yüklemi hem Türkçe hem de Arapça kökenli fiillerle yapılırken, yükleme gruplarıyla kurulan isim cümlelerinde yüklem, muhtevi kelimesinin Türkçe karşılığı olarak kullanılan içkin gibi tek tük kelimeler hariç, genellikle Arapça kökenli kelimelerle yapılmaktadır. Dikkat edilmesi gereken önemli husus ise, yükleme grubuyla yapılan her isim cümlesinin, isim-fiille yapılan isim cümlesine dönüştürülememesidir. Özellikle müteakip, muhtevi kelimeleriyle kurulan isim cümleleri, yüklemi isim veya sıfat olan diğer isim cümleleri gibidir. Zira isim-fiille veya sıfat-fiille kurulan isim cümlelerinde etmek yardımcı fiili şeklinde de olsa bir fiil unsuru mevcutken, müteakip, muhtevi ile kurulan isim cümlelerinde yardımcı fiil unsuru bile yoktur. Diğer önemli husus, yükleme grubuyla yapılan isim cümlelerinin nesnesinin daima belirtili olmasıdır. Bütün bunlardan hareketle, nesnenin, fiil cümlelerinde olduğu kadar sık kullanılmamakla beraber isim cümlelerinde de kullanıldığı dikkate alınmalı, İsim cümlesinde asla nesne bulunmaz şeklinde kesin hükme varılmamalıdır. ÖRNEKLERİN ALINDIĞI ESERLER VE KISALTMALARI MGY, ESAD, M (1967). Mekkeye Giden Yol, (çeviren: İhsan Babulluoğlu (Gevrek)), Yağmur Yayınları, İstanbul BSVB, FROMKİN, D (1993). Barışa Son Veren Barış, (Çeviren: Mehmet Harmancı), Sabah Kitapları, İstanbul, XI D, GÜNTEKİN, R.N (1986). Damga, İnkılap Kitabevi, İstanbul HBUKGM, LAUZANNE, Stephane (Stefan LOZAN) (1331). Hastanın Başı Ucunda Kırk Gün Muharebe, (Çeviren Murat Çulcu), Istanbul, İfham Matbaası

11 Türkçede İsim Cümlelerinde Nesne 995 NK, ÖZEKE, A. D. (2000). Neyzenler Kahvesi-Bir Neyzenin Hatıraları, Pan yayıncılık, İstanbul, 1. basım KRKKD, ÖZEL, İsmet (2011). Kül Rengiyim, Kül Kedisi Değil (I), İstiklâl Marşı Derneği Portalı, 25 Haziran, H, TANPINAR, A. H. (2000). Huzur, İstanbul, 10.baskı KSD, YURDAKUL, A. (1994). Korsanın Seyir Defteri, Bilgi yayınevi, Ankara, 2. basım KAYNAKÇA BALCI, Mustafa (2011). Türkçe-Farsça İlişkileri, Çizgi kitabevi, Konya, BANGUOĞLU, Tahsin (2011). Türkçe nin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 9. baskı DELİCE H. İ. (2007). Yüklemin Özne ve Nesne İlişkisi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık, cilt 31, No:2, s DEMİR, Nurettin, YILMAZ, Emine (2006). Türk Dili El Kitabı, Grafiker, Ankara, 3.baskı EKER, S. (2005). Çağdaş Türk Dili, Grafiker yayınları, Ankara, 3.basım ERGİN, Muharrem (1998). Üniversiteler İçin Türk Dili, İstanbul, 4.baskı ERTEM, Rekin (2001). Lise Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili, 3, Ders kitabı, Serhat yayınları, İstanbul GENCAN, T. N. (1975). Dilbilgisi, İstanbul, 1975 GÖĞÜŞ, B (1969). Faydalı Dilbilgisi, II, Bilmen basımevi, İstanbul GÜLSEVİN, S (2011). Geçişli Fiillerle Kurulmuş Deyimleşmiş Birleşik Fiiller in Yüklem Olduğu Cümlelerde Nesne Meselesi,, Sayı 6/1 Kış,, s HATİPOĞLU, Vecihe (1982). Türkçenin Sözdizimi, Ankara, 2.baskı KARAHAN, Leylâ (1999). Türkçede Söz Dizimi, Akçağ Yayınları, Ankara, 6.baskı ÖZTÜRK, Tuncay ve başkaları (komisyon) (2011). Lâle Türkçe, Çalışma Kitabı, 2, Dilset Yayınları, İstanbul KORKMAZ, Zeynep (2009). Türkiye Türkçesi Grameri-Şekil Bilgisi, TDK Yayınları, Ankara, 3.baskı KURNAZ, Cemâl (2009), Bana Seni Gerek Seni, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 39, Prof. Dr. Hüseyin AYAN Özel Sayısı, s , Erzurum KUZNETSOV, P. İ (1972). Ob odnom sluçaye nepravil nogo upotrebleniya vinitel nogo padeja v turetskom yazıke, (Türk Dilinde (Türkiye Türkçesi anlamında kullanılmıştır) Yükleme Hâlinin Yanlış Kullanıldığı Bir Durum Hakkında ), Sovetskaya Tyurkologiya, sayı, 5 ÖZKAN, Fatma, MUSA, Bağdagül (2004). Yabancı Dillerin Türkçenin Söz Dizimi Üzerindeki Etkisi, bilig, 30.sayı, s ŞİMŞEK, Rasim (1987). Örneklerle Türkçe Söz Dizimi, Trabzon TOPRAK, B. (2004). Yunus Emre Divanı, Yeni Zamanlar Yayınları, İstanbul

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 1

Sosyal Bilimler Dergisi 1 Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE What must we remember? (Neyi hatırlamalıyız?) 1. Sentence Structure / Word Order Cümle Yapısı / Sözcük Sırası Bilindiği gibi İngilizce Cümleler Türkçe gibi yazılmamaktadır.

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA Özet Türkçede, Sözlüksel özne, yüzey yapıda olsa da olmasa da, yüklemde yer alan kişi ekleri, bize özneyi verir. söylemi yaygındır. Aldım,

Detaylı

TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE

TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE ÖZET Yrd.Doc.Dr. Hülya SAVRAN* Birleşik fiiller; şekil bilgisi, cümle bilgisi ya da anlam bilgisi alanları gözetilmeksizin bir isimle ile

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993 1. Adı Soyadı: H. İbrahim DELİCE 2. Doğum Tarihi: 01 Nisan 1964 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984 Y. Lisans

Detaylı

BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE ON PRIMARY LONG VOWEL IN NATIVE DIALECTS OF BURSA

BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE ON PRIMARY LONG VOWEL IN NATIVE DIALECTS OF BURSA KIŞ WINTER 2012 SAYI NUMBER 5 SAYFA PAGE 1-7 BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE Hatice ŞAHİN * ÖZET Ana Türkçede, tarihi Türk dillerinde, Anadolu ağızlarında birincil ünlü uzunluklarının

Detaylı

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1 Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun Kaynak: Muharrem Ergin (1985), Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yayınları. Kelime gurubu birden fazla kelimeyi

Detaylı

(Bu örnekte görüldüğü gibi aktive cümlenin nesnesi, pasif cümlenin öznesi konumuna geçmektedir.)

(Bu örnekte görüldüğü gibi aktive cümlenin nesnesi, pasif cümlenin öznesi konumuna geçmektedir.) Passive voice "edilgen" anlamındadır. Bir cümlenin Active kullanımında yüklemi yapan bellidir ve özne olarak adlandırılır. Passive kullanımında ise özne yüklemden etkilenir. Eylemi yapanın, yani öznenin

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte,

Detaylı

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME 1. Araştırmanın Amacı Mustafa Altun Sakarya Üniversitesi maltun@sakarya.edu.tr Araştırmada, akademik dil bilgisi

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri HEDEFLER İÇİNDEKİLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ Örnek Cümle Çözümlemeleri TÜRK DİLİ I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Bu ünitede daha önceki ünitelerde işlenen cümle bilgisi konularını pekiştirebileceksiniz.

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

(Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony)

(Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony) Grammatical Topics Treated in the Modules: (Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony) 1. Miktar bildiren terimler / Quantifiers birkaç, biraz, ne kadar,

Detaylı

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT YAZ SUMMER 2011 SAYI NUMBER 2 SAYFA PAGE 29-40 KAŞ (ANTALYA) AĞZI ŞEKİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE Mehmet Dursun ERDEM * Ramazan BÖLÜK ÖZET Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün

Detaylı

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN *

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN * Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language Erhan DURUKAN * ÖZ Bu çalışmanın amacı; Türk dil bilgisinin tartışmalı alanlarından biri olan sözcük gruplarının Türkçe dil bilgisi terimleri sözlüklerindeki,

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE On the Sentence Complements in Turkey Turkish Cüneyt AKIN ÖZET Çalışmamızda, Türkiye Türkçesinde cümlede tümleç türlerini nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci

Detaylı

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI

V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU TÜRK DİL KURUMU YA YINLARI: 85511 V. ULUSLARARASI TÜRK DİL KURULTAYI 2004 I. CİLT 1 Ankara, 2004 BELiRTİSiZ İSİM TAMLAMASI MI, SIFAT TAMLAMASI MI? EyüpAKMAN'

Detaylı

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş.

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş. NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA 1. Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. Çocuklar bahçede oynuyor. Kısaltmaların sonuna konur. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.

Detaylı

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) 2 - - 2. Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) 2 - - 2. Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2. TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Türk Dili II Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları TKD104 Yok Türkçe

Detaylı

Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir)

Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir) Örnekler; Das ist ein Haus (bu bir evdir) Das Haus ist grün (ev yeşildir) Das Haus ist weiss (ev beyazdır) Das Haus ist neu (ev yenidir) Das Haus ist alt (ev eskidir) Burada görüldüğü gibi bu anlamına

Detaylı

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Jale ÖZTÜRK* 1. Giriş: Üniversitelerin Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Öğretmenliği bölümlerine gelen öğrencilerin

Detaylı

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO Cilt:3 Sayı:4 Şubat 2013 Issn: 2147-5210 www.thestudiesofottomandomain.com NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO THE

Detaylı

Öz Geçmiş. Öğretmen MEB (1999 2009) Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Dili Anabilim Dalı (2011-2012)

Öz Geçmiş. Öğretmen MEB (1999 2009) Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Dili Anabilim Dalı (2011-2012) Öz Geçmiş I. Adı Soyadı (Unvanı) Nihal Çalışkan (Yrd. Doç. Dr.) Doktora: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009 E-posta: (kurum/özel) ncaliskan@ybu.edu.tr; caliskanihal@hotmail.com; nihalcaliskan@gmail.com

Detaylı

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2. TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Türk Dili II TKD104 1.YIL/ 2.yarıyıl 2 - - 2 Bahar Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları Tablo 2: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Türk Dili Önkoşullar Dersin Dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007. 27-28 Ağustos 2007

İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007. 27-28 Ağustos 2007 İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007 27-28 Ağustos 2007 B i l d i r i l e r Türkçenin Söz Dizimi ve Türk Edebiyatında Üslûp Arayışları c. 1 Türkçenin Söz

Detaylı

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1. Giriş -DIktAn/-DUktAn sonra zarf-fiili çeşitli araştırmalarda birçok kez ele alınmıştır.

Detaylı

İSMEK İN USTALARI SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ

İSMEK İN USTALARI SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ İSMEK İN USTALARI ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ 10-17 MART 2014 / Dolmabahçe Sanat Galerisi Başkan dan eserlerin hiçbiri zahmetsiz,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nadir İLHAN İletişim Bilgileri Adres : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail : nadirilhan@ahievran.edu.tr 2. Doğum

Detaylı

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ Serkan ÇAKMAK 1. Prof. Dr. Muharrem DAŞDEMİR in Öz Geçmişi 1969'da Kırşehir in Kaman ilçesinde doğdu. İlköğrenimimi

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

1 2 3 4 5 TÜRÇEDE AD DURUMLARI Mariya LEONTİÇ 1 Özet Türkçeyi bilen veya öğrenen kişi Türkçenin ad durumlarına önem vermeli. Ad durumları dile ayırt edici özellik katar. Türkçeyi konuşan kişi Türkçenin

Detaylı

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 Dr. Mustafa Altun * GİRİŞ Türkiye Türkçesinin sesleri, dil bilgisi kaynaklarının birçoğunda farklı sınıflandırmalara

Detaylı

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi.

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi. Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için kullandığımız işaretlere NOKTALAMA İŞARETLERİ deriz. Nokta (. ) 1-Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta koyarız. Annem

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Dersin Hedefi Dersin Amacı ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI DERS TANITIM FORMU Dersin Adı TR ENG Çocuk Edebiyatı Metin İncelemeleri Programına Adı (tezli, tezsiz

Detaylı

OLMAK FİİLİ. Prepared by Süleyman Berg

OLMAK FİİLİ. Prepared by Süleyman Berg OLMAK FİİLİ Zijn Werkwoorden 1 OLMAK FİİLİ / to be Verbs ( am, is, are ) / ZIJN WERKWOORDEN Ben Adjective/ Noun -im-ım, -üm, -um) Sen Adjective / Noun -sin -sın, -sün, -sun) O Adjective / Noun -dir/-tir

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

ADIN YÜKLEME (NESNE) DURUMU VE TÜMCENİN NESNE ÖGESİ ÜZERİNE

ADIN YÜKLEME (NESNE) DURUMU VE TÜMCENİN NESNE ÖGESİ ÜZERİNE ABSTRACT ADIN YÜKLEME (NESNE) DURUMU VE TÜMCENİN NESNE ÖGESİ ÜZERİNE Doç. Dr. Erdoğan BOZ In this article is about accusative case of nouns and object element of sentences. Initially, "object concept"

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN TC Kimlik No / Pasaport No: 18773153342 Doğum Yılı: 1977 Yazışma Adresi : Telefon : e posta : MERSİN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, BÖLÜMÜ, YENİŞEHİR KAMPUSU/MERSİN Mersin/Türkiye

Detaylı

Giovanni dışında bütün örenciler çok çalışıyor. O hiç çalışmıyor ama sınıfın en başarılı öğrencisi. Çok iyi Türkçe konuşuyor.

Giovanni dışında bütün örenciler çok çalışıyor. O hiç çalışmıyor ama sınıfın en başarılı öğrencisi. Çok iyi Türkçe konuşuyor. OKUMA - ANLAMA: ÖĞRENCİLER HER GÜN NELER YAPIYORLAR? 1 Türkçe dersleri başladı. Öğrenciler her gün okula gidiyorlar, yeni şeyler öğreniyorlar. Öğretmenleri, Nazlı Hanım, her Salı ve her Cuma günü sınav

Detaylı

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.)

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) (TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) Adı Soyadı (Unvanı) Akartürk Karahan (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009 E-posta: (kurum/özel) akartrk@yahoo.com Web sayfası

Detaylı

Arş. Gör. İlker YİĞİT

Arş. Gör. İlker YİĞİT CV Arş. Gör. İlker YİĞİT Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Araştırma Görevlisi Mail: iyigithg@gmail.com Tel: 0-376-218 11 23/5111 Faks: 0-376-218 10 31 WEB: http://websitem.karatekin.edu.tr/iyigit/sayfa/314

Detaylı

+SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR?

+SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR? +SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR? Münir ERTEN * ÖZET Son zamanlarda bazı dilbilgisi kitapları ve dershane kaynaklarının birçoğunda siz eki için olumsuzluk eki terimi kullanılmaktadır. Bu ek, kullanılış ve

Detaylı

Fıstıkçı Şahap d t c ç

Fıstıkçı Şahap d t c ç To and from We have already seen the suffıx used for expressing the location of an object whether it s in, on or at something else: de. This suffix indicates that there is no movement and that the object

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 GRAMMAR (Dilbilgisi) 12

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 GRAMMAR (Dilbilgisi) 12 Yazarlar Hakkında 1 From the Authors 2 Önemli Not 3 TOEFL IBT Test Formatı 4 Sık Sorulan Sorular 5 Karşılaştırma Tablosu (PBT CBT IBT) 10 BÖLÜM 1 GRAMMAR (Dilbilgisi) 12 Sentence Structure (Cümlenin Yapısı

Detaylı

YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN

YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN "Yapılarına göre", "yapı bakımından", "yapıca", "bağlanışlarına göre", "biçimlerine göre" başlıklan altında bugüne kadar birbirinden

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş

ÖZGEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş ÖZGEÇMİŞ I. Adı Soyadı (Unvanı) Muammer Mete Taşlıova (Doç. Dr.) Doktora: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006 E-posta: (kurum/özel) metetasliova@gmail.com Web sayfası Santral No: 0312-4667533

Detaylı

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;

Detaylı

GEÇİŞLİLİK-GEÇİŞSİZLİK NİTELİKLERİ DEĞİŞKEN OLABİLİR Mİ? MAY BE VARIABLE FEATURES OF TRANSITIVITY- INTRANSITIVITY

GEÇİŞLİLİK-GEÇİŞSİZLİK NİTELİKLERİ DEĞİŞKEN OLABİLİR Mİ? MAY BE VARIABLE FEATURES OF TRANSITIVITY- INTRANSITIVITY - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.7-14,ankara/turkey GEÇİŞLİLİK-GEÇİŞSİZLİK NİTELİKLERİ DEĞİŞKEN OLABİLİR Mİ? Kerime ÜSTÜNOVA * ÖZET Öncelikli

Detaylı

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres EK - 4A ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Eğitim Programları ve Öğretim ABD Meşelik Yerleşkesi

Detaylı

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Yard. Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık yaparken, gerek sözcükleri başka sözcüklere bağlarken

Detaylı

25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com)

25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com) 25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com) Merhaba. Bugünkü konumuz simple present tense; yani namı değer geniş zaman. İngilizcedeki zamanların içinde en çok kuralları

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Cüneyt Akın İletişim Bilgileri Adres : DUMLUPINAR M. MURAT ÇELEBİ C. AYDINALP APT. BİNA NO: 32 K: 4 DAİRE NO: 11 Telefon Mail : 05306010760 : cuneyt.akin@hotmail.com 2. Doğum Tarihi

Detaylı

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274.

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274. U.Ü. FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl: 5, Sayı: 6, 2004/1 EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Kerime ÜSTÜNOVA * ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara

Detaylı

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ

GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ GELENEKTEN SAPMALARIN KİTABI: OSMANLININ GÖRSEL ŞİİRLERİ Ahmet AKDAĞ 1. Dr. Özer ŞENÖDEYİCİ : Şenödeyici, 1981 yılında Kocaeli de doğdu. İlk ve ortaöğrenimi bu şehirde tamamladıktan sonra 1999 yılında

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları. Üç Hareke

Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları. Üç Hareke ب س م الل ه الر ح ن الر ح ي م Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları Üç Hareke ا ل ر ك ات الث الث ة Kesra(Esre) - Damme (Ötre) - ف ت ح ة - (Üstün) Fetha ض م ة ك س ر ة (i) (u) (a) Sükûn(Cezm) Şedde - - س

Detaylı

ARAP DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

ARAP DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 1. SINIF/ 1. YARIYIL YDI101 YDA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce) ( Basic Foreign Language (English) ) Temel Yabancı Dil (Almanca) ( Basic Foreign Language (German) ) 4 0 4 4 1 1 YDF101 Temel Yabancı Dil

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2 Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili I DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Yarıyıl Teor i Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Uyg. Lab. Proje/Ala n Çalışması Diğer Topla m Krediler

Detaylı

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili Ve Edebiyatı Marmara 2000 Y. Lisans Yeni Türk Edebiyatı Marmara

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş ÖZ GEÇMİŞ I. Adı Soyadı (Unvanı) Mustafa ARSLAN (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007. E-posta: (kurum/özel) marslan@ybu.edu.tr; musarslan19@gmail.com Web sayfası

Detaylı

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET İletişim yargılı anlatımlarla kurulur; ancak cümlelerde sunulan bilgiyi, duyguyu, düşünceyi tam olarak aktarabilmek için yargısız anlatımlara

Detaylı

BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE *

BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE * BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE * Dr. Sedat BALYEMEZ sedatbalyemez@yahoo.com Özet Bildirme eki DIr/-DUr, günümüz Türkçesinde sıkça kullanılan bir ektir. Bu ekin başlıca üç işlevi

Detaylı

OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ

OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ YORUM KAVRAMI Betül CANBOLAT Kanun hükmü, yasama organının tercih ettiği çözümün yazılı olarak ifade edilmesidir. Kullanılan

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. II. (Link olarak verilecektir.)

ÖZGEÇMİŞ. II. (Link olarak verilecektir.) ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı (Unvanı) İsrafil BABACAN (Doç.Dr.) Doktora: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008. E-posta: (kurum/özel) ibabacan@ybu.edu.tr; ibabacan76@gmail.com Web sayfası Santral No:

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ SINAV TARİHİ: 19.03.2014

DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ SINAV TARİHİ: 19.03.2014 DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ SINAV TARİHİ: 19.03.2014 5. SINIF DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ DERSİ 1.YAZILI KONULARI 4. Ünite Kur an-ı Kerimin Temel Eğitici Nitelikleri İslam Dininin Temel Kaynağı Kur an

Detaylı

YALIN DURUM KARMAŞASI

YALIN DURUM KARMAŞASI YALIN DURUM KARMAŞASI Doç. Dr. Kerime Üstünova * Özet Türkçede sıfır biçimbirimle gösterilen yalın durum, özne konumundaki dil birimlerinin girdiği bir durum çeşididir. Bu nedenle yalnız ad ve zamir görevini

Detaylı

PERSONS in ENGLISH (İngilizcede Şahıslar)

PERSONS in ENGLISH (İngilizcede Şahıslar) 1.Personal Pronouns: (Şahıs Zamirleri) PERSONS in ENGLISH (İngilizcede Şahıslar) Şahıs zamirleri kişi zamirleridir ve cümle içinde daima özne olarak kullanılırlar. Bazı şahıs zamirlerinin yerine özel isimler

Detaylı

ZARF TÜMLEÇLERİ -DIR BİLDİRME EKLİ BİR KELİME VEYA KELİME GRUBU OLAN CÜMLELERİN YAPISI ÜZERİNE * ÖZET

ZARF TÜMLEÇLERİ -DIR BİLDİRME EKLİ BİR KELİME VEYA KELİME GRUBU OLAN CÜMLELERİN YAPISI ÜZERİNE * ÖZET - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 233-240, ANKARA-TURKEY ZARF TÜMLEÇLERİ -DIR BİLDİRME EKLİ BİR KELİME VEYA KELİME GRUBU OLAN CÜMLELERİN YAPISI

Detaylı

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Yrd. Doç. Dr. A. Talha YALTA Ekonometri Ders Notları Sürüm 2,0 (Ekim 2011) Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike 3.0

Detaylı

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ FİNAL PROGRAM VE GÖZETMENLİKLERİ 26.12.2015 CUMARTESİ

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ FİNAL PROGRAM VE GÖZETMENLİKLERİ 26.12.2015 CUMARTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ FİNAL PROGRAM VE GÖZETMENLİKLERİ 26.12.2015 CUMARTESİ Sınıf Saat Dersin Kodu ve Adı: L U Öğretim Üyesi/Elemanı 1 09:00-10:00 YDL185 - Yabancı Dil (İngilizce) (N.Ö.) 58 - Okt.

Detaylı

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Yabancı Dil I Teori Uygulama Laboratuar Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

Aviation Technical Services

Aviation Technical Services SKYJET Aviation Technical Services SKYJET Aviation Technical Services GENEL İNGİLİZCE PROGRAMI A1 Seviyesi Ders Meteryalleri Interaktif Uygulaması bilgisayar ekran görüntüsü Önsöz Nasıl Çalışabilirim?

Detaylı

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ Hazırlayan: Gamze Doğan İnan Danışman: Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri EDEBİYAT Noktalama İşaretleri EDEBİYAT -> Noktalama İşaretleri PRENSES_SERENITY #1/1 Tarih: 5 Ekim 2009, 17:52 Mesaj konusu: Noktalama İşaretleri NOKTALAMA İŞARETLERİ NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU

DERS TANIMLAMA FORMU Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili II DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı:Kimya Mühendisliği Yarıyıl Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması Krediler Diğer Toplam ECTS

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi MATEMATİK 2 (0860120182-0860170092) VE ENERJİ Zorunlu Meslek i Seçmeli (Proje, Ödev, Araştırma, İş Yeri ) 4 56 19 75 Kredisi 3+1 3 Bu derste; Mesleğinde Matematik İle İlgili bilgi ve becerilerinin kazandırılması

Detaylı

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Akademik İncelemeler Cilt:3 Sayı:1 Yıl:2008 Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Emek Üşenmez 1 fahemek@gmail.com ÖZET Karahanlı Türkçesi Türk dilinin önemli devrelerinden birisini oluşturmaktadır.

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Y.DİL III.(İNG.) DKB263 3 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Y.DİL III.(İNG.) DKB263 3 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Y.DİL III.(İNG.) DKB263 3 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Türkçe Lisans Dersin Türü Yüz Yüze / Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Bahar GÜDEK Doğum Tarihi: 30 Ekim 1977 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Güzel Sanatlar Fakültesi Erciyes Üniversitesi 1996-2000 Müzik

Detaylı

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum)

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum) 30 Eylül 2010 Perşembe Açılış Programı Sakarya Üniversitesi Kültür ve Kongre Merkezi -Salon 1 10.00 - Saygı Duruşu ve İstiklâl Marşı - Açış Konuşmaları Ağız Atlası Araştırmaları Oturumu-1 Sakarya Üniversitesi

Detaylı

8. SINIF KONU TARAMA TESTLERİ LİSTESİ / TÜRKÇE

8. SINIF KONU TARAMA TESTLERİ LİSTESİ / TÜRKÇE TÜRKÇE Ünite Ünite 01 Kelime Gruplarında Anlam - I 29 Cümlenin Öğeleri - I (Cümlenin Temel Ögeleri) 02 Kelime Gruplarında Anlam - II 03 Kelime Gruplarında Anlam - III 04 Kelime Gruplarında Anlam - IV 05

Detaylı

2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI ÇALIŞMA TAKVİMİ

2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI ÇALIŞMA TAKVİMİ 2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI ÇALIŞMA TAKVİMİ GÜN EYLÜL GÜN EKİM P 1 Pts 2 S 3 1 Çrş 4 2 Prş 5 3 C 6 4 Cts 7 5 Ortaokul-Lise Tanışma Veli Çayları P 8 6 İstanbul un Kurtuluşu Pts 9 7 S 10 8 Ahilik Kültür

Detaylı