Koordinatörler Bilal ZEYTİN, Ertan ÜŞÜMÜŞ, İhsan BİLİCİ, Kadriye USLU, Seher MUĞLA Proje Yönetimi ve Mali Kontrol Daire Başkanlığı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Koordinatörler Bilal ZEYTİN, Ertan ÜŞÜMÜŞ, İhsan BİLİCİ, Kadriye USLU, Seher MUĞLA Proje Yönetimi ve Mali Kontrol Daire Başkanlığı"

Transkript

1 I

2 T.C. Tarı m ve Köyiş leri Bakanlı ğ ı Strateji Geliş tirme Baş kanlı ğ ı Vahdettin ÖZKAN Başkan Enver AKSOY Proje Yönetimi ve Mali Kontrol Daire Başkanı Koordinatörler Bilal ZEYTİN, Ertan ÜŞÜMÜŞ, İhsan BİLİCİ, Kadriye USLU, Seher MUĞLA Proje Yönetimi ve Mali Kontrol Daire Başkanlığı TR4 Doğ u Marmara Bölgesi Tarı m Master Planı Hazı rlama Ekibi Murat DEMİRKIRAN, Atilla PEKİYİ,Özcan TAŞCI,K.Senan COŞKUNCU (TR411 Bursa) Abdullah KORKMAZ, Hayriye BAŞYİĞİT (TR412 Eskişehir) Mustafa AKSOLMAZ, Cemil ÖZOCAK (TR413 Bilecik) Suat BAYRAKTAR, Engin DAĞ, M. Hanifi ÖZCAN (T421 Kocaeli) Mustafa BAŞ, Arslan DEMİR, Birsen ALTINTAŞ GÜNAY (TR422 Sakarya) Necdet ÇİÇEK, Cumhur İNCEDERE, Şerafettin GÜZEL Bölge Koordinatörü (TR423 Düzce) Hasan YILDIRIM, Ali ŞENTÜRK (TR424 Bolu) Salih KÖKSAL, Münevver BUĞDAY, Hasan SOYDAN, Nurettin GÜNGÖR (TR425 Yalova) II

3 İÇİNDEKİLER Sunuş 1 BÖLÜM 1. GİRİŞ Proje Gelişimi Amaç Planlama Yöntemi Planlama Yaklaşımı Plan İçeriği (Kapsam) 3 BÖLÜM 2. BÖLGE TARIMINI ETKİLEYEN POLİTİKALAR Ulusal Politikalar Türk Tarım Politikasının Değişim Süreci Tarım ve Destekleme Politikalarında Yeni Arayışlara Yol Açan Başlıca Nedenler ve Destekleme 6 Kapsamında Değişim 2.2. Uluslararası Tarım Politikasının Ulusal Tarım Politikalarına Etkileri DTÖ Uruguay Turu Tarım Anlaşması AB Gümrük Birliği Anlaşması IMF Dünya Bankası Anlaşmaları Avrupa Birliği Süreci Ulusal Program Hükümleri İlerleme Raporu nun Analizi Dünya Ticaret Örgütü Cenevre Çerçeve Anlaşması ve Olası Etkileri AB İle Türkiye İçin Müzakere Çerçeve Belgesi Olası AB ye Üyeliğin Türkiye Tarımına ve Dış Ticaretine Etkileri Kalkınma Planı Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planında Kırsal Kalkınmaya Yönelik Düzenlemeler Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planında Tarımsal Yapının Etkinleştirilmesine Yönelik 22 Düzenlemeler BÖLÜM 3. BÖLGENİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE MEVCUT DURUMU Bölgenin Ana Özellikleri Biyofiziksel Özellikler Bölgenin Genel Tanımı Alt Bölgeler Topografya İklim Bitki Örtüsü Sosyo-Ekonomik Yapı Nüfus Yapısı Sağlık Eğitim Ulaşım- Haberleşme Ana Ekonomik Sektörler ve Faaliyetler Tarım Sanayi Hizmetler (Turizm, Ticaret, vb.) Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Göstergeleri Gelişmişlik ve Büyüme Kişi Başına Gelir Sosyal Göstergeler Doğal ve Tarımsal Kaynaklar Doğal Enerji Kaynakları Madenler Su Kaynakları (Yüzey ve yeraltı su kaynakları) Ormanlık, Fundalık Flora, Fauna ve Yöreye Özgü Tarımsal Çeşitler İnsan ve Kurumsal Kaynakları İnsan Kaynakları Kurumsal Kaynaklar Tarıma Hizmet ve Girdi Sağlayan Kuruluşlar Fiziki Sermaye Kaynakları 52 III

4 Tarımsal Araç Gereç Varlığı Toprak Koruma ve Sulama Tesisleri Finans Kaynakları Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu İl Özel idareleri ve Köylere Hizmet Götürme Birlikleri Sivil Toplum Örgütleri Diğer Kredi Kaynakları 55 BÖLÜM 4. BÖLGENİN MEVCUT TARIMSAL DURUMU Arazi Dağılımı Arazinin Kullanım Biçimlerine Göre Dağılımı Toprak Yapısı ve Arazinin Kullanım Kabiliyetlerine Göre Dağılımı Sulama Potansiyeli Tarımsal Yapı ve Üretim Sistemi Örtü-altı Alanları Tarımsal Üretim Bitkisel Üretim Tarla Bitkileri Üretimi Sebze Üretimi Meyve Üretimi Yem Bitkileri Üretimi Süs Bitkileri Üretimi Hayvansal Üretim Su Ürünleri Üretimi Diğer Uygulamalar Organik Tarım Uygulamaları İyi Tarım Uygulamaları (İTU) Kültür Mantarı Yetiştiriciliği İpek Böcekçiliği Sebze Fide ve Tohumculuk Çalışmaları, Sertifikalı Fidan ve Tohumluk Üretim Trendleri Tarla Bitkileri Üretim Trendleri Sebze Üretim Trendi Meyve Üretim Trendi Yem Bitkileri Üretim Trendi Süs Bitkileri Üretim Trendi Hayvansal Üretim Trendleri Örtü Altı Üretim Sistemleri Trendleri Üretim Projeksiyonları Tarla Bitkileri ve Yem Bitkileri Üretimi Sebze Üretimi Meyve Üretimi Hayvansal Ürünler Üretimi Üretim Değerleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Tarla Bitkileri Tarımsal Üretim Değerleri (2003) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sebze Tarımsal Üretim Değerleri (2003) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Meyve Tarımsal Üretim Değerleri (2003) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Hayvansal Ürünler Tarımsal Üretim Değerleri (2003) Tarımsal Ürünlerin Üretim Tüketim Analizi ve Pazarlanması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Buğday Üretimi ve Pazarlaması Buğday Üretimi ve Tüketimi Buğday İhracatı ve İthalatı Buğday Pazarlama Kanalları Buğday Üretim ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Dane Mısır Üretimi ve Pazarlaması Dane Mısır Üretimi Dane Mısır Pazarlama Kanalları Dane Mısır Üretimi ve Pazarlaması ( SWOT Analizi ) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Şerbetçi Otu Üretimi ve Pazarlanması Şerbetçi Otu Üretimi 143 IV

5 Şerbetçi otu Pazarlama Kanalları Şerbetçi Otu Üretimi ve Pazarlaması ( SWOT Analizi ) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Patates Üretimi ve Pazarlaması Patates Üretimi Patates Pazarlama Kanalları Patates Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Domates Üretimi ve Pazarlaması Domates Üretimi Domates Pazarlama Domates Pazarlama Kanalları Domates Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kiraz Üretimi ve Pazarlaması Kiraz üretimi Dünyadaki Kiraz Üretiminde Türkiye nin Yeri Kiraz İthalatı ve İhracatı Kirazda Pazarlama Kanalları Kiraz Pazarlama Kanalları ve SWOT Analizi TR4 Doğu Marmara Bölgesinde İncir Üretimi ve Pazarlaması Dünya, Türkiye ve Doğu Marmara Bölgesinde İncir Üretim-Tüketim Analizi ve Pazarlaması Dünya Yaş İncir İhracatı Siyah İncir Pazarlama Kanalları İncir Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Fındık Üretimi ve Pazarlaması Fındık Üretimi Dünyadaki Fındık Üretim Durum Fındık Pazarlama Kanalları Fındık Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Şeftali Üretimi ve Pazarlaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinden Şeftali İhracatı Şeftali Pazarlama Kanalları Şeftali Üretimi ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Elma Üretimi ve Pazarlama Elma Pazarlama Kanalları Elma Üretimi ve Pazarlaması (SWOT) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kivi Üretim ve Pazarlaması Kivi Pazarlama Kanalları Kivi Üretim ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Zeytinyağı Üretim ve Pazarlaması Türkiye ve Bursa ilinde Zeytin Üretim-Tüketim ve Pazarlaması Sofralık Zeytin Üretimi ve Pazarlama Zeytin Pazarlama Kanalları Zeytin Üretim ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Süs Bitkilerinde Üretimi ve Pazarlama Kanalları Süs Bitkileri Üretimi Dünya, Türkiye ve TR4 Doğu Marmara Bölgesi Kesme Çiçek Üretimi Kesme Çiçek Ihracatı Süs Bitkilerinde Pazarlama Kanalları Süs Bitkileri Üretim ve Pazarlaması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kırmızı Et Üretimi ve Pazarlaması Kırmızı Et Üretimi ve Pazarlaması Dünyada ve Türkiye de Kırmızı Et İthalatı ve İhracatı Kırmızı Et Pazarlama Kanalları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Etlik Tavuk Yetiştiriciliği ve Pazarlaması Dünya Tavuk Eti Üretimi Tavuk Etinde Dış Ticaret Türkiye nin Tavuk Eti Dış Ticareti Kanatlı İthalatı Beyaz Et Pazarlama Kanalları Beyaz Et Üretimi ve Pazarlanması (SWOT Analizi) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Süt Üretimi ve Süt Pazarlanması 203 V

6 Süt üretimi Türkiye de Süt ve Süt Mamulleri Pazarlama Kanalları Süt Üretim ve Pazarlaması (SWOT Analizi) Tarımsal Sanayi Türkiye Tarım ve Gıda Sanayi Gıda Sanayi Yem Sanayi Tekstil ve Deri Sanayi Tarıma Girdi Sağlayan İşletmeler Tarımsal Mekanizasyon İmalat Sanayi Gübre Sanayi Tarımsal İlaç Sanayi Tohumluk ve Fidan Üretim Sanayi Tarımsal Örgütlenme Tarımda Kamusal Örgütlenme Tarımda Özel Örgütlenme Tarımda Meslek Örgütleri (Odalar ve Dernekler) Tarımda Ekonomik ve Sosyal Amaçlı Örgütlenme Tarımda Ekonomik Örgütlenme Tarımsal Amaçlı Kooperatifler Birlikler Tarımda Sosyal Amaçlı Örgütlenme Vakıflar Mahalli İdare Birlikleri Diğer Tarımsal Amaçlı Organizasyonlar Üniversiteler Meslek Yüksek Okulları Araştırma Enstitüleri Sanayi ve Ticaret Alanında Tarımla İlgili Örgütlenme Diğer Sektörlerle Etkileşim Tarım ve Çevre Tarım ve Sanayi Tarım ve Ulaşım Tarım ve Sağlık Tarım ve Eğitim Tarım ve Teknoloji Tarım ve Turizm Tarımın Bölge Ekonomisine Katkısı Bölgenin Ülke Tarımındaki Yeri ve Diğer Bölgelerle Kıyaslama 235 BÖLÜM 5. BÖLGE PROBLEMLERİNİN VE POTANSİYELLERİNİN ANALİZİ Problemlerin ve Kısıtların Tespiti Sosyo ekonomik Problemler Çevre ve Doğal Kaynak Problemleri Tarımda Sektörel Problemler Bitkisel Üretim Problemleri Hayvansal Üretim Problemleri Pazarlama Problemleri Potansiyellerin ve Fırsatların Tespiti 241 BÖLÜM 6. BÖLGENİN TARIMSAL KALKINMA AMAÇLARININ VE STRATEJİLERİNİN 243 OLUŞTURULMASI 6.1. Bölgesel Master Plan Amaçlarının Belirlenmesi Stratejilerin Belirlenmesi 243 BÖLÜM 7. BÖLGE PROGRAM - PROJE ALANLARI VE YENİ PROJE ÖNERİLERİ 246 BÖLÜM 8 EKLER TR4 Doğu Marmara Bölgesi İllerine Ait Doğal Kaynak Envanteri TR411 Bursa ili Doğal Kaynak Envanteri TR412 Eskişehir ili Doğal Kaynak Envanteri TR413 Bilecik ili Doğal Kaynak Envanteri TR421 Kocaeli ili Doğal Kaynak Envanteri TR422 Sakarya ili Doğal Kaynak Envanteri 261 VI

7 TR423 Düzce ili Doğal Kaynak Envanteri TR424 Bolu ili Doğal Kaynak Envanteri TR425 Yalova ili Doğal Kaynak Envanteri TR4 Doğu Marmara Bölgesi İlleri Yeraltı ve Yerüstü Su Kaynakları ile Su Yüzeyleri Su Yüzeyleri TR411 Bursa ili Su Yüzeyleri TR412 Eskişehir ili Su Yüzeyleri TR413 Bilecik ili Su Yüzeyleri TR421 Kocaeli ili Su Yüzeyleri TR422 Sakarya ili Su Yüzeyleri TR423 Düzce ili Su Yüzeyleri TR424 Bolu ili Su Yüzeyleri TR425 Yalova ili Su Yüzeyleri Rüzgar Jeotermal TR411 Bursa TR412 Eskişehir TR413 Bilecik TR421 Kocaeli TR422 Sakarya TR423 Düzce TR424 Bolu TR425 Yalova TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Yer Alan İllere Ait Organik Tarım Üretim Verileri TR411 Bursa TR412 Eskişehir TR413 Bilecik TR421 Kocaeli TR422 Sakarya TR423 Düzce TR424 Bolu TR425 Yalova Türkiye İller Bazında Tarımsal Üretim Değerleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi İlleri Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve 283 Sorumlulukları TR411 Bursa ili Tarımsal Hizmetler Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR412 Eskişehir ili Tarımsal Hizmetler Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR413 Bilecik ili Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR421 Kocaeli ili Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR422 Sakarya ili Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR423 Düzce ili Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR424 Bolu ili Tarımsal Hizmetler - Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR425 Yalova ili Tarımsal Hizmetler Organizasyonların Fonksiyonları ve Sorumlulukları 289 Kaynaklar 301 VII

8 TABLOLAR Tablo No Tablo Sayfa 1 Ulusal Tarım Stratejisi Destekleme Araçları ve Destekleme Bütçesindeki Payları 7 2 TR4 Doğu Marmara Bölgesindeki Alt Bölgeler ve Kapsadığı İller 24 3 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Uzun Yıllar İklim Verileri 27 4 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Nüfus Verileri 28 5 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Şehir ve Köy Nüfusu İle Yıllık Nüfus Artış Hızı 28 6 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sağlık Verileri 29 7 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sağlık Kuruluşlarında Çalışan Personel Verileri 30 8 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Öğrenim İstatistikleri 30 9 TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Öğrenim İstatistikleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yol Durumu İBBS na Göre İstihdam Edilenlerin Sektörel Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Bazı Tarımsal Göstergeler TR4 Doğu Marmara Bölgesine Ait Bazı Sanayi Göstergeleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Bazı Turizm Göstergeleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi İlleri Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kişi Başına Gelir ($) (Gsyih) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Bazı Mali Göstergeler, Kişi Başına Düşen İhracat ve İthalat Miktarı TR4 Doğu Marmara Bölgesine Ait Bazı Sosyal Göstergeler Türkiye Kıyaslaması TR4 Doğu Marmara Bölgesine Ait Bazı Sosyal Göstergeler Türkiye Kıyaslaması (Devam) TR4 Doğu Marmara Bölgesine Ait Bazı Sosyal Göstergeler Türkiye Kıyaslaması (Devam) TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Maden Rezervleri TR4 Doğu Marmara Bölgesinin Su Kaynakları TR4 Doğu Marmara Bölgesinin Su Yüzeyleri TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Nüfus Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Ekonomik Faaliyet ve Cinsiyetlere Göre İstihdam Edilen Nüfus TR41 Bursa Alt Bölgesi Ekonomik Faaliyete Göre İstihdam Edilen Nüfus TR41 Bursa Alt Bölgesi İşgücü Durumu TR4 Doğu Marmara Bölgesi İllerinde Kamu ve Özel Sektördeki Tarımsal Hizmet Veren Personel TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tarımsal Organizasyon Fonksiyonları ve Sorumlulukları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Traktör ve Bazı Tarımsal Araç Gereç Sayıları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Traktör ve Bazı Tarımsal Araç Gereç Sayıları (Devamı) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Traktör Verileri TR4 Doğu Marmara Bölgesinde DSİ ve KHGM Tarafından Yapılan Toprak ve Sulama Tesisleri TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Arazinin Kullanım Biçimlerine Göre Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Arazinin Kullanım Biçimine Göre Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Kullanım Kabiliyetine ve Toprak Sınıflarına Göre Arazi Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi nde Arazilerin Sulanabilirlik Durumu TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tarımsal Üretim ve Arazi Durumu TR41 Bursa Alt Bölgesinde Tarımsal Üretim ve Arazi Durumu TR42 Kocaeli Alt Bölgesinde Tarımsal Üretim ve Arazi Durumu TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tarımsal Üretim ve Arazi Durumu İle Türkiye Kıyaslaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde İşletme Sayıları ve Büyüklüklerinin Oransal Mukayesesi Yıllar İtibariyle Örtü Altı Alanların TR4 ve Türkiye Genelinde Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde İllere Göre Örtü-Altı Sebze Ekiliş Alanları ve Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Tarım Arazilerinin Dağılımı TR4 ve Türkiye Tarla Bitkileri Ekiliş Alanları TR4 ve Türkiye Tarla Bitkileri Üretim Miktarları Türkiye'de, AB Ülkelerinde ve Dünyada Önemli Bazı Tarla Bitkilerinin Ekiliş Alanlarının Kıyaslaması Türkiye'de, AB Ülkelerinde ve Dünyada Önemli Bazı Tarla Bitkilerinin Üretim Miktarlarının Kıyaslaması TR4 Doğu Marmara Bölgesi'nde Öncelikli Tarla Ürünleri Ekiliş Alanları TR4 Doğu Marmara Bölgesi'nde Öncelikli Tarla Ürünleri Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sebze Ekiliş Alanları TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Sebze Üretim Miktarları 68 VIII

9 54 Türkiye'de, AB Ülkelerinde ve Dünyada Önemli Bazı Sebzelerin Üretim Miktarlarının 69 Kıyaslaması 55 TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Öncelikli Açıkta Sebze Ürünlerinin Ekiliş Alanları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Öncelikli Açıkta Sebze Ürünlerinin Üretim Miktarları Türkiye de, AB Ülkelerinde ve Dünyada Meyve Üretimi Bilgileri TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Meyve Ağaç Sayıları Ve Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Yem Bitkileri Ekiliş Alanları TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Yem Bitkileri Üretim Miktarı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Süs Bitkileri Ekiliş Alanları Türkiye İç ve Dış Mekan Süs Bitkileri Üretim Alanları İller Sıralaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde En Fazla Üretimi Yapılan Kesme Çiçek Türleri Yalova dan İhraç Edilen Süs Bitkileri Türkiye den İhraç Edilen Süs Bitkileri Miktarları ve Değerleri Türkiye'de, AB Ülkelerinde ve Dünyada Bazı Hayvan Varlıklarının Kıyaslaması TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Hayvan Sayıları TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Hayvansal Ürünler Üretim Miktarları Mukayesesi TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tekne Sayısı ve Su Ürünleri Avcılık İstihsali TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Su Ürünleri Kültür Üretimi TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Su Ürünleri Potansiyeli Göstergeleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Lagün Bilgileri AB ve Türkiye Organik Ürün Üretim Alanı ve İşletme Sayısı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde İller Bazında Organik Tarım Uygulama Tablosu TR4 Doğu Marmara Bölgesinde İller Bazında Önemli Bitkisel Organik Tarım Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kültür Mantarı Üretim Alanı ve Miktarı Dünya Ülkelerinde Yaş Koza ve Ham İpek Üretimleri ve Fiyatları Türkiye İpekböcekçiliği TR4 Doğu Marmara Bölgesi İpekböcekçiliği Verileri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sertifikalı Fidan Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sertifikalı Tohum Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Tarla Ürünlerinin Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesi İçin Önemli Görülen Tarla Ürünlerinin Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Alt Bölgesi İçin Önemli Görülen Tarla Ürünlerinin Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Sebzelerin Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesi İçin Önemli Görülen Sebzelerin Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Alt Bölgesi İçin Önemli Görülen Sebzelerin Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi çin Önemli Görülen Meyvelerin Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesi Önemli Görülen Meyvelerin Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Önemli Görülen Meyvelerin Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yem Bitkileri Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesi Yem Bitkileri Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Bölgesi Yem Bitkileri Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesi Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Hayvan Varlığı TR41 Bursa Alt Bölgesi Yıllar İtibari İle Hayvan Sayıları TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Yıllar İtibari İle Hayvan Sayıları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Hayvansal Ürünler Üretim Miktarları (Ton) TR41 Bursa Alt Bölgesi Hayvansal Ürünler Üretim Miktarları (Ton) TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Hayvansal Ürünler Üretim Miktarları (Ton) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yıllar Bazında Örtü Altı Alanlar TR41 Bursa Alt Bölgesi Yıllar Bazında Örtü Altı Alanlar TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Yıllar Bazında Örtü Altı Alanlar TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Bazı Tarla Bitkileri İle Yem Bitkilerinin 128 (Mısır) Üretim Projeksiyonu 107 TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Bazı Sebzelerin Üretim Projeksiyonu TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Bazı Meyvelerin Üretim Projeksiyonu TR4 Doğu Marmara Bölgesi İçin Önemli Görülen Bazı Hayvansal Ürünlerin Üretim Projeksiyonu TR4 Doğu Marmara Bölgesi Tarla Bitkileri Tarımsal Üretim Değerleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sebze Tarımsal Üretim Değerleri 131 IX

10 112 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Meyve Tarımsal Üretim Değerleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Hayvansal Ürünler Tarımsal Üretim Değerleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Tarımsal Üretim Değerleri Sıralaması Dünya Toplam Buğday Üretimi ve Başlıca Üretici Ülkeler Türkiye de Buğday Ekim Alanı, Üretim ve Verimi Dünyada Buğday Tüketimi ve Başlıca Tüketici Ülkeler Türkiye nin Yıllar İtibariyle Buğday Talebi Doğu Marmara Bölgesi Buğday Ekiliş ve Üretimi Türkiye ve Dünya Buğday Fiyatları Türkiye'nin Buğday Dış Ticareti Türkiye Unlu Mamuller İhracatı TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Dane Mısır Üretim Alanı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yıllara Göre Dane Mısır Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve Türkiye Dane Mısır Üretim Miktarları Türkiye de Mısır Arz ve Kullanım Projeksiyonu Şerbetçi Otu Dikim Alanı ve Üretim Miktarları Yıllara Göre Şerbetçiotu Üretim Maliyeti ve Alım Fiyatı Türkiye Şerbetci Otu Üretiminin Dünya Üretim Alanlarıyla Karşılaştırılması Dünya Patates Üretim Durumu Ülkeler Bazında Patates Üretim Verileri Ülkemizde Yıllara Göre Patates Ekiliş, Üretim ve Verimleri Türkiye ve TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yıllara Göre Patates Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Domates Üretim Miktarları Yıllara Göre Türkiye nin Domates Üretim ve İhracatı, Salça İhracatı Türkiye ve TR4 Ege Bölgesi İlleri Kiraz Ağacı ve Kiraz Üretim Miktarları Dünya, Türkiye ve TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kiraz Üretimine Ait Bilgiler Dünya Kiraz Üretimi, Ekim Alanı ve Verim Dünyada ki Kiraz İthalat ve İhracatında Türkiye nin Payı Dünyada Kiraz İhracatı Yapan Ülkeler Yıllar İtibarıyla İncir Ağaç Sayıları ve Üretim Miktarları Yıllar İtibarıyla Dünya Yaş İncir İhracatı Türkiye nin Siyah İncir İhracatı Yaptığı Ülkeler ve İhracat Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Siyah İncir Üretim Miktarları Çeşitli Ülkelere Göre Dünyada Fındık Üretim Alanları, Üretim Miktarları ve Verim Türkiye Fındık İhracatı (İç Fındık ) Türkiye ve TR4 Doğu Marmara Bölgesi 2004 Yılı Fındık Üretim Miktarları Dünyada Şeftali Üretimi Türkiye Şeftali Üretimi Arz Projeksiyonu TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Şeftali Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Şeftali İhracatı Türkiye'de, AB deve Dünyada Önemli Bazı Meyvelerin Üretim Miktarlarının Kıyaslaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Elma Üretim Trendi Yıllara Göre Kivi İthalat ve İhracat Oranları Yılı Kivi Üretim Alanı ve Miktarı Dünya Zeytinyağı Üretim, İhracat, Tüketim ve İthalatı Yıllara Göre Türkiye Zeytinyağı Üretim ve İhracat Miktarları Türkiye ve Bursa Sofralık Zeytin Arz Projeksiyonu Marmarabirlik Zeytin İhracatı Türkiye de Zeytin Talep Projeksiyonu Türkiye Sofralık Zeytin Ticareti TR4 Doğu Marmara Bölgesi Zeytin Ağaç Varlığı ve Zeytin Üretimi Gemlik Zeytin Çeşidinin Bazı Çeşitlerle Karşılaştırılması TR4 Doğu Marmara Bölgesi Süs Bitkileri Ekiliş Alanları Türkiye İç ve Dış Mekan Süs Bitkileri Üretim Alanları İller Sıralaması TR4 Doğu Marmara Bölgesinde En Fazla Üretimi Yapılan Kesme Çiçek Türleri Yalova dan İhraç Edilen Süs Bitkileri Türkiye den İhraç Edilen Süs Bitkileri Miktarları ve Değerleri Türkiye ve Doğu Marmara Bölgesi İlleri Büyükbaş, Küçükbaş ve Kırmızı Et Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Kırmızı Et Üretim Miktarı Türkiye nin Küçükbaş, Büyükbaş Hayvan Varlığı ve Kırmızı Et Üretiminde Dünya daki Yeri 189 X

11 172 Türlere Göre Yıllar İtibariyle Karkas Verimleri Yıllara Göre Sığır Eti ve Yem Fiyatları, Yıllık Değişimler ve Et/Yem Paritesi Ülkemizde Toplam Kırmızı Et Üretimi ve Türlerin Payı Türkiye de Yıllar İtibariyle Türlere Göre Kırmızı Et Üretimi ve Değişim Oranları Türkiye Kırmızı Et Üretim Projeksiyonu Kırmızı Et İhracatı Kırmızı Et Sanayi İthalatı Etlik Piliç Sektöründe Üretim Yapan Önemli Kuruluşlar ve Üretim Kapasiteleri Tr 4 Doğu Marmara Bölgesinde Etlik Tavuk Varlığı Türkiye ve TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Beyaz Et Üretimi Dünya Tavuk Eti Üretimi Dünya Tavuk Eti İhracatında Söz Sahibi Olan Ülkeler ve İhracat Değerleri Dünya İthalatında Önde Gelen Ülkeler ve İthalat Değerleri Türkiye'nin Yıllar İtibariyle Beyaz Et İhracatı Türkiye'nin Ülkeler İtibariyle Beyaz Et İhracatı Kanatlı Eti Talep, Kişi Başına Tüketim Projeksiyonu Kanatlı Eti İhracat Projeksiyonu Türkiye, AB ve Dünyada Süt Üretim Miktarları Değişimi TR4 Doğu Marmara Bölgesi Süt Üretim Miktarları Türkiye de Sağılan Hayvan Sayısı Türkiye'de Süt Üretimindeki Değişim Türkiye de Süt Üretiminin Türlere Göre Dağılımı Sağılan Hayvan Sayısı, Süt Üretimi ve Verimde Sığır Genotiplerinin Aldığı Pay Yıllar İtibariyle Türlere Göre Süt Veriminde Meydana Gelen Değişim Bazı Süt Ürünlerinin Yıllar İtibariyle Toptan Fiyatları ( TL/Kg) ve Değişim Oranları Türkiye, AB ve Bazı AB Ülkeleri Arasında Üretilen Çiğ Süt Ve Sanayiye Aktarılan Süt Oranları Süt ve Süt Ürünleri İşyeri Sayısı, Kurulu Kapasite, Üretim ve Kapasite Kullanım Oranları Gıda Sanayi Talebi Gıda Sanayi Üretimi Gıda Sanayi İhracatı Gıda Sanayi İthalatı Gıda Sanayinde Kendine Yeterlilik Durumu Türkiye ve Bazı Ülkelerde Kişi Başına Süt ve Süt Ürünleri Tüketimi Gıda İşletmelerinin TR4 Doğu Marmara Bölgesinde ve Alt Bölgelerde Sektörlere Göre Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Gıda İşletmeleri Kapasiteler TR4 Doğu Marmara Bölgesi Gıda İşletmeleri Atıl Kapasiteler Gıda Sanayinde Kurulu Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı TR4 Doğu Marmara Bölgesi 2005 Yılı Diğer Tarımsal Sanayi İşletmelerinin Sayıları Yem Fabrikalarının Yıllara Göre Sayıları, Kapasiteleri ve KKO'ları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tekstil Sanayi İşletmeleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Tarıma Girdi Sağlayan İşletmeler ve Sayıları Tohumluk Üretimi Fidan Üretimi Yurdumuzda Üretilen Aşılı, Amerikan ve Yerli Asma Fidanı Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Oda ve Derneklerin Dağılımı Türkiye ve TR 4 Doğu Marmara Bölgesinde Bulunan Tarım Kooperatiflerinin Çeşitleri ve Sayıları Türkiye ve TR 4 Doğu Marmara Bölgesinde Tarım Kooperatiflerinin Sınıflarına Göre Ortak Sayısı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Birliklerin Durumu TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Bulunan Sosyal Amaçlı Tarımsal Örgütler TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Bulunan Tarımla İlgili Fakülteler TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Bulunan Tarımla İlgili Meslek Yüksek Okulları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Yer Alan Araştırma Enstitüleri Bölgeler İtibari İle Tarım Sektörü Yıllık Ortalama Büyüme Hızları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Tarımsal Üretim Değerinin Gsyih İçindeki Payı Yılları Arasında Türkiye nin ve Bölgelerin Yıllık Ortalama Büyüme Hızı Yılları Arasında TR4 Doğu Marmara Bölgesi İllerinin GSYİH daki Sektörel Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve İllerinin Yılları Arasında GSYİH 'da Sektör Payları İBBS Düzey 1 - Tarımsal Üretim Değerleri İBBS Düzey 2 - Tarımsal Üretim Değerleri Tarımsal Üretim Değerleri 236 XI

12 232 TR4 Doğu Marmara Bölgesinin Büyüklük Bakımından Önde Gelen Ovaları TR411 Bursa ili Sulama Projeleri TR412 Eskişehir ili Sulama Projeleri TR413 Bilecik ili Sulama Projeleri TR421 Kocaeli ili Sulama Projeleri TR422 Sakarya ili Sulama Projeleri TR423 Düzce ili Sulama Projeleri TR425 Yalova ili Sulama Projeleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Akarsu ve Göletler TR4 Doğu Marmara Bölgesi Akarsu ve Göletler TR4 Doğu Marmara Bölgesi Akarsu ve Göletler TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yerüstü Suyu Potansiyeli TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yer Altı Suyu Potansiyeli TR4 Doğu Marmara Bölgesi Köy İçme Suları TR41 Bursa Alt Bölgesi Taşkın Koruma ve Islah Tesisleri TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Taşkın Koruma ve Islah Tesisleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Taşkın Koruma ve Islah Tesisleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi İşletmedeki Barajlar ve Karakteristikleri TR4 Doğu Marmara Bölgesi Göletler ve Karakteristikleri Doğu Marmara Bölgesi Toprak ve Su Kaynakları TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Ön İnceleme ve Etütleri Tamamlanan Hidroelektrik Santralleri 300 ŞEKİLLER Şekil No Şekil 1 Buğday Pazarlama Kanalları Dane Mısır Pazarlama Kanalları Şerbetçi Otu Pazarlama Kanalları Patates Pazarlama Kanalları Domates Pazarlama Kanalları Kiraz Pazarlama Kanalları Siyah İncir Pazarlama Kanalları Fındık Pazarlama Kanalları Şeftali Pazarlama Kanalları Elma Pazarlama Kanalları Kivi Pazarlama Kanalları Zeytin Pazarlama Kanalları Süs Bitkileri Pazarlama Kanalları Kırmızı Et Pazarlama Kanalları Beyaz Et Pazarlama Kanalları Süt ve Süt Mamülleri Pazarlama Kanalları 211 Sayfa XII

13 GRAFİKLER Grafik No Grafik Sayfa 1 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sulanabilir Arazi Varlığı 58 2 Türkiye TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sulama Hizmetleri 59 3 TR4Doğu Marmara Bölgesi Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı ve Yem Bitkisi Ekilişlerinin Kıyaslaması 72 4 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Yem Bitkileri Üretimi 73 5 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Durumu İle Süt ve Kırmızı Et Üretimi Kıyaslanması 80 6 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Bal ve Balmumu Üretimi İle Arı Kovan Sayısı Kıyaslaması 81 7 Türkiye Yaş Koza Üretimi 89 8 TR4 Doğu Marmara Bölgesi Önemli Tarla Ürünleri Trendleri 94 9 TR41 Bursa Alt Bölgesi Yıllara Göre Tarla Ürünleri Üretimi TR42 Kocaeli Alt Bölgesi Yıllara Göre Tarla Ürünleri Üretimi TR4 Doğu Marmara Bölgesi Önemli Sebze Üretimleri TR41 Doğu Marmara Alt Bölgesi Önemli Sebze Üretimleri TR42 Kocaeli Alt Bölgesinde Önemli Sebze Üretimleri TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Önemli Sebze Üretimleri TR41 Bursa Alt Bölgesinde Önemli Sebze Üretimleri TR42 Kocaeli Alt Bölgesinde Önemli Sebze Üretimleri Yem Bitkileri Üretiminin Yıllara Göre Dağılımı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR41 Bursa Alt Bölgesinde Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR42 Kocaeli Alt Bölgesinde Süs Bitkileri Üretim Miktarları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Küçükbaş Hayvan Varlığı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Sığır Varlığı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Manda Varlığı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Etçi Ve Yumurta Tavuk Sayıları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Diğer Kanatlılar TR4 Doğu Marmara Bölgesi Toplam Kanatlı Varlığı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Arı Kovanı Varlığı TR4 Doğu Marmara Bölgesi Açılan İpek Böceği Kutusu TR4 Doğu Marmara Bölgesi Hayvansal Ürünler Üretim Miktarı TR4 Doğu Marmara Bölgesinde Örtü Altı Alanlarının Yıllara Göre Değişimi TR41 Bursa Alt Bölgesinde Örtü Altı Alanlarının Yıllara Göre Değişimi TR42 Kocaeli Alt Bölgesinde Örtü Altı Alanlarının Yıllara Göre Değişimi TR4 Doğu Marmara Bölgesi Dane Mısır Üretimi Türkiye Mısır Projeksiyonları Türkiye de Şeftali Ağacı Sayısının Yıllara Göre Dağılımı Türkiye de Şeftali Üretiminin Yıllara Göre Dağılımı TR4 Doğu Marmara ve Alt Bölgelerinde Elma Üretim Trendi Ülkemizde Zeytin Üretiminin Yıllara Göre Dağılımı Türkiye de Meyve Vermeyen Zeytin Ağacı Sayısının Yıllara Göre Dağılımı Bursa ilindeki Zeytin Üretiminin Yıllara Göre Ülke Genelindeki Üretime Oran Yılları Arası Türkiye Zeytin Ağacı Varlığı Marmarabirlik Zeytin Tavan ve Taban Alım Fiyatları TR4 Doğu Marmara Bölgesi Kırmızı Et Üretim Miktarları Türkiye'de Kırmızı Et Üretiminin Yıllara Göre Değişimi Türkiye'de Sığır ve Koyun Eti Arz ve Talep Projeksiyonu Türkiye de Sağılan Hayvan Sayısı Değişimi Türkiye'de Süt Üretimindeki Değişim Grafiği Türkiye de Süt Üretiminin Türlere Göre Dağılımı Yıllar İtibarıyla Çiğ Süt, Pastörize Süt ve Sterilize Süt Fiyatlarındaki Değişim TR4 Doğu Marmara Bölgesi ve İllerinin Yılları Arasında GSYİH Da Sektör Payları 234 XIII

14 KISALTMALAR BDT - Bağımsız Devletler Topluluğu BYKP - Ulusal Beş Yıllık Kalkınma Planları ÇKS - Çiftçi Kayıt Sistemi DFİF - Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu DGD - Dorudan Gelir Desteği TUİK - Devlet İstatistik Enstitüsü DMİ - Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü DPT - Devlet Planlama Teşkilatı DSİ - Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü EBK - Et Balık Kurumu EİE - Elektrik İşleri Etüt İdaresi ETKB - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı FAO - Dünya Gıda Örgütü GATT - Gümrük Tarifeleri Ticaret Genel Anlaşması GSYİ - Gayri Safi Yurtiçi Hasıla IMF - Uluslar arası Para Fonu İBBS - İstatistiği Bölge Birimi Sınıflandırmasına İGEME - İhracatı Geliştirme Merkezi İÖİ - İl Özel İdare Müdürlüğü KHGM - Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü KİT - Kamu İktisadi Teşebbüsleri KKDF - Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu KKO - Kapasite Kullanım Oranı MEB - Milli Eğitim Müdürlüğü MTA - Maden Teknik Arama Enstitüsü OKK - Ortaklık Konseyi Kararları OTP - Ortak Tarım Politikası TARYAP- Tarımsal Yapı (Üretim,Fiyat,Değer) TEAE - Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü TİM - Tarım İl Müdürlüğü TKB - Tarım ve Köyişleri Bakanlığı TKK - Tarım Kredi Kooperatifleri TMO - Toprak Mahsulleri Ofisi TOBB - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği TSK - Tarımsal Sulama Kooperatifleri TÜGEM- Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü TÜSİAD- Türkiye Sanayi ve İş Adamları Derneği TYUAP - Tarımsal Yayın ve Uygulamalı Araştırma Projesi TZOB - Türkiye Ziraat Odalar Birliği VİB - Vadeli İşlemler Borsası ZMO - Ziraat Mühendisleri Odası XIV

15 SUNUŞ Ülkemizde tarım sektörü, insanların beslenmesi, istihdamı, ekonomiye katkısı ve ihracat potansiyeli bakımından büyük önem taşımaktadır. Özellikle Avrupa Birliği ne uyum sürecinde, kırsal alandaki sorunların tespiti ve bu sorunlara kalıcı çözümler bulunması öncelikli bir konudur. Çiftçilerimizin; iç ve dış pazarlar için üretim yapar hale gelmeleri, daha iyi gelir düzeyine kavuşabilmeleri için üretim kaynaklarını daha etkin kullanmaları gerekmektedir. Ülkemiz için; sahip olduğu tarımsal kaynakların tespiti, geliştirilmesi, amacına uygun kullanılması ve bu çalışmaların, kaynakları kullananlarla beraber planlanması önem arz eden bir husustur. Dolayısıyla, il ve bölge Tarım Master Planlarının hazırlanması; tarımsal kaynakların ve problemlerin belirlenmesi, kaynak ve potansiyelin değerlendirilerek verimliliğin ve çiftçi gelirlerinin artırılması, tarımın çevre, sanayi, turizm gibi diğer sektörlerle ilişkilerinin değerlendirilmesi, doğal kaynakların ve çevrenin korunması açısından önem taşımaktadır. Tarım Master Planlarının hazırlanmasının amacı; sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için, bölgenin mevcut kaynaklarının, fırsatlarının ve kısıtlarının analiz edilmesi suretiyle ihtiyaçlarının belirlenmesi ve potansiyelin verimli bir şekilde kullanılmasına yönelik stratejiler geliştirerek, bölgeye uygun tarımsal program ve proje alanlarının belirlenmesidir. Bu bağlamda, master planlar; yerel kurum ve kuruluşlar ile üniversite, sivil toplum örgütleri ve özel sektör temsilcilerinin katılımları sağlanarak, tarımın kısa, orta ve uzun vadeli kalkınma faaliyetlerinin planlanmasına, problemlerin çözüm yollarının yerinden ve doğru bir şekilde ortaya konulmasına ve uygulanmasına rehberlik etmektedir. Tarım sektörünün temsilcileri olarak görevimiz; sektörün yapısal sorunlarını çözecek politikaları belirlemek ve bunları en kısa sürede hep birlikte uygulamaya koymaktır. Bu çerçevede, yöre halkının yaşam standardını yükseltmeye yönelik ihtiyaçların tespit edilmesi, bunların en kısa yoldan çözüme kavuşturulması için gerekli çalışmaların yapılmasına ışık tutması amacıyla hazırlanan ve tarımsal planlamanın yerelleşmesi anlamına gelen Tarım Master Planlarının, kamu ve özel sektör girişimcilerine yol gösterici ve faydalı olmasını temenni ederim. Mehmet Mehdi EKER Bakan 1

16 BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. Proje Gelişimi Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve FAO işbirliğiyle 1999 yılında TCP/TUR/8924 İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek Projesi" çalışmalarına başlanmış ve 81 ilin İl Tarım Master Planları 2003 yılı içerisinde tamamlanmıştır. Bu planlar, hizmetleriyle tarım sektörünü dolaylı veya doğrudan etkileyen yerel kurumların ve ayrıca yöre halkının kendi sorunlarını tanımlamaları, bu sorunlara karşılık çözüm önerilerini belirlemeleri ve dolayısıyla yerel düzeyde kalkınmalarına yönelik vizyonlarını planlama sürecine yansıtmaları için bir fırsat sağlamıştır. Bu çerçevede, hazırlanacak Bölgesel Tarım Master Planları ile genel olarak bölgenin tarımsal potansiyelinin, kısıtlarının, fırsatlarının ve diğer bölgelere göre tarımsal üretimdeki karşılaştırmalı üstünlüklerinin belirlenmesi ve bunlara dayanılarak geleceğe yönelik tarımsal stratejilerin oluşturulması planlanmaktadır. Bu amaçla, Bakanlığımızca hazırlanan ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından desteklenen İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek-Ülkesel ve Bölgesel Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanması projesi kapsamında ilk aşama olarak TR4 Doğu Marmara Bölgesel Master planı hazırlanmıştır. Bu tarımsal master plan, bölgesel düzeydeki tarımsal planlamanın pratik yapılabilirliğini göstermenin yanında Ulusal Tarım Master Planının hazırlanması için de başvuru kaynağı olacaktır Amaç TR4 Doğu Marmara Bölge Tarım Master Planının amacı; sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için bölgenin mevcut kaynaklarının (doğal, fiziki sermaye, işgücü ve finans kaynakları), fırsatlarının ve kısıtlarının analiz edilmesi suretiyle kalkınma ihtiyaçlarının belirlenmesi ve bölge potansiyelinin optimal düzeyde kullanılmasına yönelik amaç ve stratejiler geliştirerek, bölgeye uygun tarımsal program ve proje alanlarının ortaya konmasıdır. Bu kapsamda hazırlanan bölgelsel master planları tarımsal ve kırsal kalkınma çabalarında karar alıcılar için yol gösterici olmasının yanında özel sektör için bölgedeki karlı yatırım alanlarının belirlenmesinde kaynak olacaktır. Böylece bir yandan sınırlı kaynakların daha etkin ve verimli kullanılması sağlanırken diğer yandan yöre insanının sorunlarına yönelik gerçekçi çözümler daha kısa sürede üretilebilecektir Planlama Yöntemi TR4 Doğu Marmara Bölge Tarım Master Planı; Düzce ili koordinatörlüğünde, Bursa, Eskişehir, Bilecik, Kocaeli, Sakarya, Bolu ve Yalova Tarım İl Müdürlüklerinden, tercihen daha önce İl Tarım Master Planlarının hazırlanması çalışmalarında eğitim ve görev almış, ayrıca Bölgesel Tarım Master Plan hazırlama konusunda bilgilendirme çalışmalarına katılmış olan uzman personel tarafından hazırlanmıştır. Bölge Tarım Master Planları için, 22 Eylül 2002 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak kabul edilen ve iller arasındaki fonksiyonel ilişkileri, coğrafi koşulları, istatistik toplama ve plan yapma amacına uygunluğu da dikkate alınarak hazırlanan İstatistiki Bölge Birimi Sınıflandırmasına (İBBS) göre belirlenen 12 bölge (Düzey 1) esas alınmıştır. Planın hazırlanmasında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı koordinasyonunda özellikle tarımsal üretim, pazarlama, eğitim-yayım, çevre ve doğal kaynakları koruma ile yatırımlar üzerinde doğrudan veya dolaylı etkisi bulunan kamu kurum/kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve diğer kuruluşlarla yakın işbirliği ve bilgi alışverişi yapılmıştır Planlama Yaklaşımı Türkiye nin tüm bölgeleri için hazırlanacak olan bölge tarım master planlarının hazırlanmasına yönelik hazırlık amacıyla her ilin Tarım İl Müdürleri, Proje İstatistik Şube Müdürleri, il tarım master planlarının hazırlanmasında görev almış ve Bölge Tarım master Planlarında görev alacak personele konu hakkında bilgilendirme toplantıları yapılarak, yapılacak çalışmalarla ilgili iş takvimi hazırlanmış ve çalışmalar bu iş takvimi doğrultusunda yürütülmüştür. Bölge illeri arasındaki koordinasyonun ve çalışmaların kolaylaştırılması amacıyla TR4 Doğu Marmara Bölgesi kendi içerisinde IBBS Düzey 2 ye göre iki alt bölgeye(tr-41, TR-42) ayrılmış ve bölge master planı hazırlama çalışmasının koordineli olarak yürütülmesi amacıyla koordinatör il olarak Düzce ili belirlenmiştir. TR4 Doğu 2

17 Marmara Bölgesinde çalışmaları yürütmek üzere her ilde ikişer kişilik görevli ekipler oluşturulmuştur. Ayrıca, TR4 Doğu Marmara Bölgesinde çalışmaların kolaylaştırılması amacıyla tüm bölge illerinin katılımlarının sağlandığı, gerek bölgede tarımın mevcut durumunun ve gerekse bölgenin tarımsal kalkınmasına yönelik potansiyellerinin, stratejilerin ve önceliklerinin belirlenmesi amacıyla, tespit edilen bölge illerinde beş gün süreli grup çalışmaları düzenlenmiştir. Söz konusu grup çalışmalarında katılımcılık esası dikkate alınmıştır. Katılımcılığı sağlayacak paydaş toplantıları (diğer kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör, STK vb. katılımıyla) bu alt bölgeler bazında her ilde yapılmış ve yerel yönetimler, yapılan planlama çalışmaları konusunda bilgilendirilerek, planlama çalışmalarına katılımları sağlanmıştır. Bölgenin problemlerinin, potansiyellerinin, fırsatlarının ve kısıtlarının değerlendirilmesine yönelik analizler yapılmıştır. Ayrıca, değişik zamanlarda bölge illerinden paydaşların katılımıyla çalıştaylar düzenlenmiştir. Ayrıca, çalışmanın yürütülmesi sırasında bilgi akışı ve haberleşmenin etkin olarak temini için, mail ve web sayfası yoluyla Internet iletişim imkânlarından azami düzeyde yararlanılmıştır Plan İçeriği (Kapsam) TR4 Doğu Marmara Bölgesi Master Planı sekiz bölümden oluşmaktadır. Plan öncesi durum, amaç, kapsam ve yöntemi ve planlama yaklaşımı birinci bölümde sunulmaktadır. İkinci bölümde, halen yürürlükte olan ulusal ve uluslararası politikalar ile bunların bölgedeki tarımsal faaliyetler üzerindeki etkileri geniş biçimde irdelenmiştir ve bu etkiler, planlama çalışmasının her aşamasında gözetilmiştir. Bu bölüm içerisinde, Bölge tarımını direkt etkileyen Türkiye tarım politikaları konusu, yaşanan değişim sürecinin nedenleri yanı sıra izlenen tarım politikaları ve stratejiler, Dünya Ticaret Örgütü kararlarının Türkiye açısından değerlendirilmesi ve Ortak Tarım Politikası na uyum sorunu ile bunun Türkiye tarımına olası etkileri başlıkları konuları ile ilgili önemli bilgilere kısa ve öz şekilde yer verilmiştir. Üçüncü bölümde biyofiziksel ve sosyo-ekonomik yapısı itibariyle bölgenin özellikleri ortaya konmuş; ardından bölgenin doğal ve tarımsal kaynakları, insan kaynakları, fiziki sermaye kaynakları ve finans kaynakları itibariyle mevcut durumu irdelenmiştir. Bu bölümde ayrıca bölgedeki sektörel faaliyetler ile bölgenin ekonomik - sosyal kalkınma göstergelerine de yer verilmiştir. Dolayısıyla, 3. bölümde bölgenin temel özellikleri ve mevcut durumu itibariyle kaynakları ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde ise, bu kaynakların bölgede tarımsal açıdan kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanımı ile arazilerin sulanma durumu) incelenmiş, daha sonra bölgenin tarımsal üretim sistemi belirli alt başlıklar halinde ortaya konmuştur. 4. bölümün önemli kısmını oluşturan tarımsal üretim sistemi içerisinde, bölgedeki bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretiminin yanı sıra iyi tarım ve organik tarım gibi yeni uygulamalara ve ardından tarımsal pazarlama sistemlerine yer verilmiştir. Tarımsal pazarlama sistemi irdelenirken gerek görülen ve bölgede önem arz eden ürünler ile ürün grupları bazında şemalar kullanılmıştır. Bölgede tarımın ve tarımsal faaliyetlerin performansının irdelendiği 4. bölümde, bölgenin tarımsal üretim ve pazarlama sistemi sonrasında, bölgede tarımsal sanayi ve tarımsal örgütlenme faaliyetlerine yer verilmiş ve dört gruptaki bu bilgilerin tamamı (tarımsal üretim, pazarlama, sanayi ve örgütlenme) daha sonra alt sektörler bazında SWOT tablolarında analiz edilmiştir. Beşinci bölümde ise irdelenmiş olan bölgenin kaynakları, bu kaynakların kullanım durumu ve yapılan tarımsal faaliyetler ışığında bölgenin tarımsal problemleri ile problemleri doğuran nedenler - kısıtlar ortaya konmuş ve ardından, planlama sürecinin önemli bir ayağı olan problemler ve kısıtlara karşılık çözüm önerileri bir matriste analiz edilmiştir. Ayrıca bölge için potansiyellerin analizi ve kullanma stratejileri incelenmiştir. Bölgenin potansiyelini belirlerken, daha kapsamlı ve etkin kullanılabilme olanağına sahip ancak optimal biçimde kullanılmayan mevcut kaynaklar esas alınmıştır. Bu kısımda, ürünler bazında mevcut potansiyellerin doğru tespitine ve bu potansiyellere işlerlik kazandıracak doğru tercih ve stratejilerin belirlenmesine önem verilmiştir. 5. bölümdeki sorun ve çözüm önerileri ile potansiyellerin analizi çok önemli bilgileri içermekle birlikte, planlama süreci gereği bunlar henüz tespit düzeyinde olup, bu tespitler ışığında öngörülen proje fikirleri ise, daha spesifik açıklamalarla 7. bölümde ortaya konmuştur. Bununla birlikte, çözüm önerileri ve potansiyellerin kullanılma stratejileri analizleriyle ortaya konan bu tespitler, 7. bölümde şekillenen proje alanlarının neler olması gerektiği konusunda belirleyici olmuşlardır. Altıncı bölümde ise, buraya kadar tespit edilen durum ışığında ortaya çıkan ihtiyaçlara göre master plan amaçları ve stratejileri geliştirilmiştir. Bu amaç ve stratejilerin SWOT analizine de aynı bölümde yer verilmiştir. Planlama çalışmamızın son bölümünü teşkil eden Yedinci bölümde, önceki bölümlerde yeralan tespitler ve analizler doğrultusunda oluşan proje alanlarına (fikirlerine) yer verilmiştir. Bölgenin tarımsal kalkınması için gerekliliği ortaya çıkan ve planlamanın hitap ettiği zamana kadar gerçekleştirilmesi öngörülen bu proje konuları sistematik 3

18 şekilde sıralanmıştır. Ayrıca, bu projelerden halen yürütülmekte olanlar ayıklanarak bölümün öncesine, geliştirilmesine gerek duyulan proje fikirleri ise bölümün nihayetine konmuştur. Master Planın formatı gereği 7. bölümde yer verilen projeksiyonlar, proje alanlarını gösterir fikir düzeyinde önerilerdir. Ancak, bu proje fikirleri sadece isim olarak değil, geliştirilecek proje çalışmalarına ışık tutacak açıklamalar ile birlikte yer almaktadır. Bölgenin kaynakları, bu kaynakların tarımda kullanım durumu, sorunları, kısıtları ve kullanılmaya elverişli potansiyelleri dikkate alınarak hazırlanan ve stratejik bir çalışma olan bu plan, yerel ve ulusal kaynakları harekete geçirebilecek gerçekçi proje fikirleri içermektedir. Hazırlanan bu bölgesel plan ile; bölgenin tarım alanındaki gerçek ihtiyaçları ve bunların çözüm yolları ortaya konmuş ve sınırlı kaynakların etkin ve verimli kullanılabileceği alanlar belirlenmiştir. Sadece bölgesel değil, ulusal refah açısından da önemli olan bu proje fikirlerinin, yapılacak yatırımların ve götürülecek hizmetlerin planlanması aşamasında dikkate alınması büyük önem taşımaktadır. Bölgenin farklılıklarına göre ihtiyaç duyduğu öncelikli proje ve faaliyet alanlarına ışık tutan bu çalışma, kaynakların daha etkin ve verimli kullanılmasına ve gerek bölgesel gerekse ülkesel değişimin istenilen yönde gelişmesine katkı sağlayacaktır. Ayrıca, katılımcılık ve yerellik ilkesi dikkate alınarak hazırlanan bölge tarım master planları, Ülkesel Tarım Master Planın hazırlanmasında önemli bir kaynak teşkil edecektir. Sekizinci bölümde Planda gerekli olabilecek eklere yer verilmiştir. 4

19 BÖLÜM 2 BÖLGE TARIMINI ETKİLEYEN POLİTİKALAR 2.1. Ulusal Politikalar Türk Tarım Politikasının Değişim Süreci Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren tarımsal sorunları aşmak ve tarımı geliştirebilmek için çeşitli programlar uygulanmıştır. Tarıma ilişkin geniş çaplı kurumsallaşmanın gerçekleştirilmesinin yanında, fiyat politikaları ve dış ticaret koruması yoluyla tarım desteklenmiştir yılında planlı döneme geçilmesiyle birlikte, tarıma yönelik politikalar kalkınma planları çerçevesinde belirlenmeye başlamıştır. Geçmişten günümüze ülkemizdeki tarımsal politikalar incelendiğinde; destekleme alımları, girdi destekleri, zirai kredi faiz sübvansiyonları, doğal afet ödemeleri, süt teşvik primi ödemeleri, destekleme primleri ve ekim alanlarının sınırlandırılması; araştırma, eğitim, yayım ve denetim gibi kamu hizmetleri, tarımsal alt yapı yatırımları, yatırım teşvikleri, ihracat iadesi ödemeleri, ithalat korumaları ve vergi politikaları gibi araçlarla tarımın desteklendiği ve yönlendirildiği görülmektedir. Ancak, mevcut politika uygulamalarının en önemlilerinden biri olan destekleme alımları zamanla, üretimin pazar koşullarına uygun olarak gelişmesini engellemiş,üretici gelirlerinde istikrarsızlık yaratmış ve bazı ürünlerin iç ve dış pazarlarda değerlendirilmesini zorlaştıracak şekilde aşırı stokların oluşmasına neden olmuştur. Uygulanan tarım politikaları, diğer sektörlerde olduğu gibi tarım sektöründe de dünyadaki pek çok ülkede, çeşitli iç kaynaklı nedenler yanında, küreselleşme akımının da etkisiyle bir değişim süreci yaşanmaktadır. Bu süreç, Türkiye de de, yenilenme, yeni arayışlara yönelme ve gelişmeyi yakalama şeklinde kendisini göstermektedir. Ülke genelinde sürdürülmüş olan eski uygulamalara alternatif olabilecek çok kapsamlı yeni arayışlar ve özellikle son yıllarda destekleme politikaları konusunda değişim yaşanmıştır. Türkiye de tarım politikaları ve bu kapsamda destekleme politikalarında yeni arayışlara yol açan sürecin başlaması ülke içi koşullara bağlı içsel nedenler yanında çeşitli dışsal nedenlere de dayanmaktadır. Bunlardan içsel nedenlerin başında, tarımdaki yapısal sorunlar gelmektedir. Bunlar, mevcut destekleme sisteminin sağlıklı yürütülmesi ve yönlendirilmesini engellemekte veya bunlara olumsuz etki yapmaktadır. Yapısal sorunların başında; parçalı ve küçük tarım işletmesi varlığı, yetersiz üretici örgütlenmesi, tarım nüfusunun fazlalığı, çiftçi kayıt sisteminin yetersizliği, ürün piyasaları altyapısının zayıflığı, tarım hizmetlerinin çok çeşitli kurum ve kuruluş tarafından yürütülmesi, tapu ve kadastro işlemlerinin henüz ülke genelinde tamamlanamamış olması ve üretici eğitim düzeyinin yetersizliği gibi konular gelmektedir. Bunların bir kısmının çözümünde önemli mesafeler alınmış olunmasına karşın halen büyük bir bölümüne ilişkin çözüm arayışları devam etmektedir. Bir diğer iç kaynaklı neden yapısal sorunların çözümsüzlüğü ile ortaya çıkmış olan desteklemelerin devlete olan mali yükü arttırdığı ve bunun da büyük çoğunlukla destekleme alımlarıyla oluştuğudur. Tarımsal desteklemelerin mali yük olması yanısıra enflasyonist etkiye sahip olduğu ve tarıma aktarılan kaynakların bütçe açıklarına yol açtığı yönünde görüşler de bulunmaktadır. Söz konusu yapısal sorunlar, destekleme uygulamalarının amaçlanan ve önceden belirlenmiş hedeflere ulaşmasını engellemektedir. Örneğin, küçük işletmelerin toplam içerisinde sayısı daha fazla olmasına karşın uygulanan desteklemelerin büyük çoğunluğu, tarım alanı bakımından payı daha fazla olan büyük üreticilere ödenmektedir. Böylece devlet desteğine daha çok ihtiyacı olan küçük işletmeler mevcut uygulamalardan daha az yararlanmaktadır. Bu da gelir ve mülkiyet dağılımındaki dengesizliği daha da artırmaktadır. İçsel nedenler yanında, çeşitli uluslararası yükümlülükler ve dünya tarım ürünleri piyasalarındaki rekabete hazırlanma düşüncesi dışsal nedenler olarak değişim sürecinde önemli bir etkiye sahiptir. DTÖ nün belirlemiş olduğu uluslararası ticaret kuralları ve bu kapsamda Gümrük Tarifeleri Ticaret Genel Anlaşması (GATT) kapsamındaki Tarım Anlaşması na uyum, AB Ortak Tarım Politikası (OTP) na uyum çalışmaları ve Uluslararası Para Fonu (IMF) anlaşmalı ekonomik istikrar programına uyum Türkiye nin başlıca uluslararası sorumluluklarındandır. 5

20 Tarım ve Destekleme Politikalarında Yeni Arayışlara Yol Açan Başlıca Nedenler ve Destekleme Kapsamında Değişim Dünya ülkelerinin hemen tümünde, tarım alanına kamusal müdahalede bulunulmakta ve sektör çeşitli biçimlerde desteklenmektedir. Tüm bu değişik destekleme modelleri, amaç konusunda ortaklaşmaktadırlar: Tarımsal üretimin sürekliliğini sağlayarak ülkenin gıda güvenliğini korumak, tarım üreticilerinin ve tüketicilerin yaşam düzeylerini yükseltmek, sektör üretiminin ulusal ekonomiye katkı oluşturması ve dış ticarette rekabet üstünlüğü elde etmesi amacına ulaşmak. Bu genel amaçların kapsamı içinde, ülke sosyo ekonomik yapısına göre birçok tamamlayıcı hedefler de gözetilerek tarımsal destekleme politikaları oluşturulmakta ve çeşitli araçlar kullanılarak yaşama geçirilmektedir. Kamusal müdahale temelinde ortaya çıkan tarımsal desteklemeler ekonominin doğal dengeleri üzerinde çeşitli değişimler ortaya çıkarmakta; kamu bütçesi, üretici ve tüketici refahı, kaynak kullanım seçimlerini etkilemekte ve son tahlilde ulusal gelir ve refah üzerinde, seçilen politikalar doğrultusunda belirleyici etkiler oluşturmaktadırlar. Ekonominin genelinde ve toplumun hemen tüm sınıfları üzerinde farklı etkiler yaratan, çok sayıda araçla yürütülen tarımsal destekleme politikalarının sınıflandırılmaları kolay değildir. Bununla birlikte, genel özellikleri bakımından politika araçları, ekonomideki etkileri göz önüne alınarak başlıca dört grup altında toplanabilir ; pazar fiyat desteği, doğrudan gelir desteği, dolaylı gelir desteği ve genel hizmetler olarak ta tanımlanabilecek olan diğer destekler. Bu destekleme biçimlerinden ilkinin finansmanı tüketiciler tarafından karşılanırken; diğer üç destek aracı kamu bütçesi tarafından finanse edilir. Bu bağlamda; birinci destekleme biçimi tüketici fiyatları düzeyini, diğer üç destekleme biçimi ise vergi düzeyini yükseltmek gibi yan etkilere sahiptir. Pazar fiyatı destekleri üretici odaklı destekleme biçimidir. Tarımsal üretimi, üretici gelirlerini ve tüm kesimlerin gelir dağılımını düzenlemede oldukça etkili bir araçtır. Taban fiyat ve fiyat primleri üreticinin ürününe bağlı olarak ödenir. Bunların yanında, iç pazarı korumak amacıyla uygulanan sınır önlemleri de (dışsatım teşvikleri ve dışalım kısıtları) bu kapsamda değerlendirilebilir. Pazar fiyat desteklerinin en önemli olumsuzluğu, tüketici fiyatlarının artmasına olan etkisidir. Temel tarım ürünlerine talebin, içlerinde tarım üreticilerinin ve kent yoksullarının da bulunduğu toplumun dar gelirli kesimlerinde en yüksek olduğu dikkate alındığında; bu destekleme biçiminin kullanımında dikkatli olunması gerektiği ortaya çıkar. Doğrudan gelir desteklemeleri, üreticilere yapılan ödemelerle üretici gelirlerini artırmayı amaçlayan bir diğer destekleme aracıdır. Kullanımının giderek artmasının temelinde, piyasa dengelerini bozucu etkisinin en az oluşu gösterilir. Bununla birlikte, tarımsal altyapı sorunlarını çözmüş ekonomilerde olumlu etkilerini kolayca gösterebilmekte, tersine durumlarda üretim üzerinde beklenenin dışında sonuçlar ortaya koyabilmektedir. Başlıcaları, birim alan veya hayvan başına yapılan ödemeler, doğal afet ve zarar ödemeleri, depolama yardımlarıdır. Dolaylı gelir destekleri, genel olarak üretim masraflarını azaltıcı etkiye sahip önlemlerdir. Tarımsal üretim girdilerine (tarım makinaları, gübre, tarımsal mücadele ilaçları, tohumluk vb.) uygulanan sübvansiyonlar, finansman kolaylıkları (piyasa faiz oranlarının altında tarımsal üretim kredi faizleri, sermaye bağışları vb.) ürün sigortalamasına verilen devlet destekleri bu başlık altında değerlendirilebilir. Sözü edilen desteklerin, uygulanan politika aracına göre değişmek üzere, üreticiye ulaşması konusunda önemli eksikliklerin yaşandığı gözlenmiştir. Tarıma sağlanan genel hizmetler ise, diğer destekler olarak sınıflandırılabilir. Tarımsal altyapı hizmetleri, eğitim araştırma ve yayım hizmetleri, tarım sektörüne tanınan vergi kolaylıkları, taşımacılıkta tanınan ayrıcalıklar gibi genel hizmetler, uzun dönemde tarım sektörü üzerinde maliyetleri azaltıcı etki yaratmaktadır. Türkiye de uzun yıllardan beri en yaygın olarak başvurulan destekleme aracı pazar fiyatı desteklemeleriydi. Bu yöntemde hükümetler hangi ürünleri hangi fiyattan satın alacağını belirleyerek alım yapacak kuruluşu görevlendirmekte idiler. İlk pazar fiyat desteği uygulaması olan buğday destekleme alımlarına 1932 yılında T.C.Ziraat Bankası aracılığıyla başlanmış, 1938 yılında TMO nun kurulması ile bu görev TMO ne devredilmiştir. TŞFAŞ, Çay Kur, Tekel, Kooperatifler, devlet destekleme alımında görev alan diğer bazı kamu kuruluşlarıdır yılında devlet destekleme alımı kapsamına alınmış ürün sayısı 6 iken (buğday, arpa, çavdar, tütün, çay, şeker pancarı), bu sayı 1970 sonlarında 24 e çıkarılmıştır. Bu ürünler; buğday, arpa, çavdar, yulaf, pamuk, tütün, yaş çay yaprağı, şeker pancarı, soya, ayçiçeği, fındık, Antep fıstığı, kuru incir, çekirdeksiz kuru üzüm, çekirdekli kuru üzüm, zeytin, haşhaş, gül çiçeği, yer fıstığı, kolza, zeytinyağı, tiftik, yapağı, yaş ipek kozasıdır. 24 Ocak kararlarından 6

TRB ORTADOĞU ANADOLU BÖLGESİ TARIM MASTER PLANI

TRB ORTADOĞU ANADOLU BÖLGESİ TARIM MASTER PLANI T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı TRB ORTADOĞU ANADOLU BÖLGESİ TARIM MASTER PLANI ANKARA 2007 1 T. C. TA R I M V E K Ö Y İ Ş L E R İ B A K A N L I Ğ I S t r a t e j i G e

Detaylı

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TR 2 BATI MARMARA BÖLGESI TARIM MASTER PLANI

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TR 2 BATI MARMARA BÖLGESI TARIM MASTER PLANI TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI TR 2 BATI MARMARA BÖLGESI TARIM MASTER PLANI 2007 T.C. Tarı m ve Köyiş leri Bakanlı ğ ı Strateji Geliş tirme Baş kanlı ğ ı Vahdettin ÖZKAN Başkan Enver AKSOY Proje Yönetimi

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Ankara -21 Ekim 2015 TARIMSAL DESTEKLER Sunum Planı 1- Türkiye Tarımı Genel Bilgiler 2- Tarımsal Destekleme Mevzuatı 3- Destekleme Kalemleri

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR İklim değişikliği Biyoçeşitliliğin Korunması Biyoyakıt Odun Dışı Orman

Detaylı

A R A Z İ V A R L I Ğ I ALAN(Ha) PAYI(%) Tarım Arazisi (Kullanılmayan hali Araziler Dahil) (*) 254.960 44,7. Çayır Mera Alanı (*) 65.

A R A Z İ V A R L I Ğ I ALAN(Ha) PAYI(%) Tarım Arazisi (Kullanılmayan hali Araziler Dahil) (*) 254.960 44,7. Çayır Mera Alanı (*) 65. TARIMSAL YAPI 1. İlin Tarımsal Yapısı İlimiz ekonomisinde Tarım ilk sırada yer almakta olup 28.651 çiftçi ailesinden 141.077 kişi bu sektörden geçimini sağlamaktadır. 2013 yılı Bitkisel ve Hayvansal in

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Sunuş İçeriği Yeni Gıda Kanununa Giden Süreç Müzakere süreci

Detaylı

Yönetmelik. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Yönetmelik. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Yönetmelik Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: Tarımsal Üretici Birliklerinin Kuruluş Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik Amaç ve kapsam BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 Bu Yönetmeliğin

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU Resim 1: Bakanlığımızca Geliştirilen Yerli Hibritlerimiz (ATAK S). 1. Kanatlı sektörü ile ilgili üretim, tüketim ve istihdam Bakanlığımız, 1930 lu yıllarda

Detaylı

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI T.C. BARTIN VALİLİĞİ İL TARIM MÜDÜRLÜĞÜ 2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI YUSUF ALAGÖZ İL TARIM MÜDÜRÜ BARTIN DA DEMOGRAFİK YAPI 2009 YILI ADRESE DAYALI NÜFUS TESPİT ÇALIŞMASI SONUCUNDA İLİN TOPLAM NÜFUSU 188.449

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (TUAM) YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (TUAM) YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (TUAM) YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK Amaç Madde 1: Bu yönergenin amacı, Uludağ Üniversitesi bünyesinde kurulmuş bulunan Tarımsal

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 65 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

MEVZUATLAR KANUNLAR. TEBLİĞ, TALİMAT ve KARARLAR YÖNETMELİKLER KANUNLAR. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu

MEVZUATLAR KANUNLAR. TEBLİĞ, TALİMAT ve KARARLAR YÖNETMELİKLER KANUNLAR. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu T.C. ANTALYA VALİLİĞİ Tarım İl Müdürlüğü MEVZUATLAR KANUNLAR 6968 Sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu. 5179 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin

Detaylı

Madde 1- KAPSAM. Madde 2- Mera Kanunu nun 18. Maddesi ile Mera Yönetmeliğinin 10. Maddesi gereği yürütülecek çalışmaları kapsar.

Madde 1- KAPSAM. Madde 2- Mera Kanunu nun 18. Maddesi ile Mera Yönetmeliğinin 10. Maddesi gereği yürütülecek çalışmaları kapsar. PROTOKOL 4342 Sayılı Mera Kanunu gereği tespit, tahdit ve tahsisi yapılan mera, yaylak ve kışlaklar ile umuma ait çayır ve otlaklar için uygun ıslah ve amenajman tekniklerinin geliştirilerek verimliliklerinin

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 25 Nisan 2013 BİLECİK

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 25 Nisan 2013 BİLECİK 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 25 Nisan 2013 BİLECİK İklim değişikliği Biyoçeşitliliğin Korunması Biyoyakıt Odun Dışı Orman

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ Bu çalışmada Kalkınma Bakanlığı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler ilgili kurum sitelerinden alıntıdır. DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI İçindekiler

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

Sağlıklı Tarım Politikası

Sağlıklı Tarım Politikası TARLADAN SOFRAYA SAĞLIKLI BESLENME Sağlıklı Tarım Politikası Prof. Dr. Ahmet ALTINDĠġLĠ Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ahmet.altindisli@ege.edu.tr Tarım Alanları ALAN (1000 ha)

Detaylı

(A) 1-500 Anaç küçükbaş 80-TL/baş (B) 501 ve daha fazla Anaç 72-TL/baş

(A) 1-500 Anaç küçükbaş 80-TL/baş (B) 501 ve daha fazla Anaç 72-TL/baş 2016 YILINDA UYGULANACAK TARIMSAL DESTEKLER BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Amaç ve Kapsam 1. Tarımsal üretimde sertifikalı ve çevreye duyarlı üretimi yaygınlaştırmak, gıda ve yem güvenliğini, erkenciliği,

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER 30 10 2013 topraksuenerji-ulusal güvenlik denince çoğu zaman zihnimizde sınırda nöbet tutan askerler, fırlatılmaya hazır füzeler, savaş uçakları

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları ESKİŞEHİR TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları ESKİŞEHİR TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları ESKİŞEHİR TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU TR41 BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGE PLANI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI ESKİŞEHİR TARIM,

Detaylı

TR41 BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGE PLANI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI BURSA TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU BİLGİ NOTU

TR41 BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGE PLANI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI BURSA TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU BİLGİ NOTU TR41 BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGE PLANI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI BURSA TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU BİLGİ NOTU Dünyada büyüyen gıda ihtiyacı ve özellikle güvenli gıdaya

Detaylı

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR)

TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) TR 61 DÜZEY 2 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (ANTALYA-ISPARTA-BURDUR) ANTALYA DA TARIM SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI GIDA ALT SEKTÖRÜ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU 6 Eylül 2010, Antalya 1 ANTALYA

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ Yazar Mehmet ATASEVER Y A Y I N L A R I Mayıs 2015, Ankara 1. Baskı Ön Söz "Türkiye İlaç Sektörü Analizi kitabında, Türkiye ilaç sektörünün, sektörü etkileyen gelişmelerin

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR B E L E D İ Y E S İ 205 PERFORMANS PROGRAMI A Entegre Kırsal Kalkınma H3 Tarımsal Atıkların Depolanması Ve Kullanımı Sayısal Verilere Ulaşılması 00 2 Depolama Alanının Ve Kapasitesinin

Detaylı

TÜRKİYE DE TARIM FİNANSMANI KONFERANSI

TÜRKİYE DE TARIM FİNANSMANI KONFERANSI TÜRKİYE DE TARIM FİNANSMANI KONFERANSI Türkiye de Tarım Finansmanı Konferansı 18 Nisan 2012 İstanbul Dedeman Oteli, Türkiye Bu proje Avrupa Birliği tarafından desteklenmektedir Bu proje EBRD tarafından

Detaylı

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU Ağustos 2013, Adana Hazırlayanlar Sabahattin Yumuşak; Adana Güçbirliği Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sinem Özkan Başlamışlı; Çiftçiler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TARIM MASTER PLANI

KAHRAMANMARAŞ TARIM MASTER PLANI TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI KAHRAMANMARAŞ TARIM İL MÜDÜRLÜĞÜ İL TARIM VE KIRSAL KALKINMA MASTER PLANLARININ HAZIRLANMASINA DESTEK PROJESİ KAHRAMANMARAŞ TARIM MASTER PLANI KAHRAMANMARAŞ 2006 II T.C. TARIM

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

2023 VİZYONU ÇERÇEVESİNDE TARIM POLİTİKALARININ GELECEĞİ

2023 VİZYONU ÇERÇEVESİNDE TARIM POLİTİKALARININ GELECEĞİ 2023 VİZYONU ÇERÇEVESİNDE TARIM POLİTİKALARININ GELECEĞİ SUNUM İÇERİĞİ Türkiye de Tarım Tarımsal girdi politikaları Tarımsal kredi politikaları Tarımsal sulama politikaları Tarımda 2023 Vizyonu 2 TÜRKİYE

Detaylı

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 03 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri ile

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ 1 İÇİNDEKİLER 1. Türkiye de Kooperatifçilik. 3 2. Bakanlığımız Görev Alanında Kooperatifler..4 2.1 Türlere Göre Kooperatifler..5 2.2 İllere Göre Kooperatifler.9 2.3 Yeni

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 4.Bölüm Tarım Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından faydalanılmıştır.

Detaylı

Hüsamettin GÜLHAN T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı

Hüsamettin GÜLHAN T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı Hüsamettin GÜLHAN T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı 1 Kredilerde Son 8 Yılda 54 Kat Artış 2 Tarımsal Kredilerin Sektörel Dağılımı (%) 3 Son 7 Yılda 3,8 Milyon Çiftçiye 39 Milyar TL Kredi

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 04 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama Besilik Materyal Üretim Desteği(baş) 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü

Detaylı

IĞDIR İL GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM / DENEYİM TABLOSU

IĞDIR İL GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM / DENEYİM TABLOSU İl Müdürü İl Müdürü Yardımcısı (Teknik) İl Müdürü Yardımcısı (İdari) Tarımsal Altyapı ve Arazi Değerlendirme Şube Müdürü Bitkisel Üretim ve Sağlığı Şube Müdürü Hayvan Sağlığı, Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları BİLECİK TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları BİLECİK TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları BİLECİK TARIM, TARIMA DAYALI SANAYİ VE ORMANCILIK BİLGİ NOTU TR41 BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGE PLANI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI BİLECİK TARIM, TARIMA

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ TOKAT IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 TOKAT GENEL BİLGİLER Nüfus; Tokat: 598.708 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

İÇİNDEKİLER KISALTMALAR

İÇİNDEKİLER KISALTMALAR İÇİNDEKİLER KISALTMALAR... IV GRAFİKLER...V TABLOLAR... VII AMASYA İLİ TARIM MASTER PLANI... 1 BÖLÜM 1. GİRİŞ... 1 BÖLÜM 2. PLANLI KALKINMA VE TARIM... 3 2.1. TARIMSAL PLANLAMA SÜRECİ... 3 2.2. POLİTİKA

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları Aralık 2004 AB Bölgesel Programları Dairesi Başkanlığı

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Sakarya Ticaret Borsası Sakarya da Tarım ve Hayvancılık Sektör Analizi ve Öneriler Raporu Projesi 1. Proje fikrini oluşturan sorunları nasıl

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI RECEP KIRBAŞ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRÜ Kırsal Kalkınma Yatırımlarının

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık Hazine Müstaşarlığı

Detaylı

TARIMSAL DESTEKLER. Burhan DEMİROK Daire Başkanı

TARIMSAL DESTEKLER. Burhan DEMİROK Daire Başkanı TARIMSAL DESTEKLER Burhan DEMİROK Daire Başkanı İstanbul -18-Aralık-2014 TARIMSAL DESTEKLER Sunum Planı 1- Türkiye Tarımı Genel Bilgiler 2- Tarımsal Destekleme Mevzuatı 3- Destekleme Kalemleri 4- Destekleme

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ Selin ŞEN Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SÜT ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE YATIRIM II. ET ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE

Detaylı

TARIMSAL ÜRÜNLER DIŞ TİCARETİ VE POLİTİKA ARAÇLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

TARIMSAL ÜRÜNLER DIŞ TİCARETİ VE POLİTİKA ARAÇLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI TARIMSAL ÜRÜNLER DIŞ TİCARETİ VE POLİTİKA ARAÇLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü Tarım Ürünleri Dairesi Başkanlığı 06.06.2014 Sunum Planı Tarım Ürünleri İhracatımız Dahilde İşleme Rejimi

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KİLİS

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KİLİS T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KİLİS Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI KONU Tahmini Maliyet (TL) Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Sorumlu Kişi İşbirliği Yapılacak Kurumlar ve Kişiler Performans 1.1.1.1 2013 yılında istihdam edilmesi planlanan basın ve halkla ilişkiler personelinin

Detaylı

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU T. C. DİYARBAKIR-ŞANLIURFA KALKINMA AJANSI PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU Diyarbakır 2010 GİRİŞ TRC2 (Diyarbakır-Şanlıurfa) Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Ajansı, 25.02.2006 tarih ve 5449

Detaylı

SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI

SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI SAKARYA DA TARIM VE HAYVANCILIK SEKTÖR ANALİZİ VE ÖNERİLER RAPORU PROJESİ SAHA ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI SONUÇLARI 1995 yılında TÜBİTAK Bilim Kurulu kararıyla kuruldu. Kurucuları arasında; TÜBİTAK, TOBB, TTGV,

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ANTALYA

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ANTALYA T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ANTALYA Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel

Detaylı

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ 1 Kalkınma Ajansı Destekleri Destek Araçları Teknik Destek Mali Destekler Faiz Desteği Faizsiz Kredi Desteği Doğrudan Finansman Desteği Proje Teklif Çağrısı Güdümlü Proje Desteği

Detaylı

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI RECEP KIRBAŞ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRÜ Kırsal Kalkınma Yatırımlarının

Detaylı

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Genel ekonomide üst sıralarda yer alan Çin, 2009'da, dünya tarımsal hasılasında liderliğini sürdürdü ve dünya tarımsal hasılanın yüzde 23,4'ünü tek başına

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KARABÜK

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KARABÜK T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN KARABÜK Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel

Detaylı

Avrupa Birliği Yapısal Uyum Yönetim Otoritesi Daire Başkanı

Avrupa Birliği Yapısal Uyum Yönetim Otoritesi Daire Başkanı T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIM REFORMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Avrupa Birliği Yapısal Uyum Yönetim Otoritesi Daire Başkanı Ali ERGİN-ali.ergin@tarim.gov.tr HAZİRAN-2014 KIRSAL KALKINMA ÇALIŞMALARI

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

ŞANLIURFA TARIM MASTER PLANI

ŞANLIURFA TARIM MASTER PLANI TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI ŞANLIURFA TARIM İL MÜDÜRLÜĞÜ 1 İL TARIM VE KIRSAL KALKINMA MASTER PLANLARININ HAZIRLANMASINA DESTEK PROJESİ ŞANLIURFA TARIM MASTER PLANI MAYIS 2006 2 3 T.C. Tarım ve Köyişleri

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 1 3 MAZOT, GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEĞİ Mazot Gübre Destekleme Ürün Grupları Destekleme Tutarı Tutarı Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları,9

Detaylı

EĞİTİM / DENEYİM TABLOSU

EĞİTİM / DENEYİM TABLOSU İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürü Bitkisel Üretim, Tarımsal Altyapı ve Arazi Edindirme İl Müdür Yardımcısı Hayvan Sağlığı, Gıda Yem İl Müdür Yardımcısı Su Ürünleri ve Örgütlenme İl Müdür Yardımcısı Tarımsal

Detaylı

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü TARIMSAL ÜRETİM DEĞERİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRETİMDE İZMİR İN ÜLKE SIRALAMASINDAKİ YERİ (TUİK-2014)

Detaylı

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA Tar-Yat Birimi Destekler 2014 2003 2015 DGD - 387,2 Milyon TL Mazot 14,9 Milyon TL 152,7 Milyon TL ALAN BAZLI TARIMSAL DESTEKLER Kimyevi Gübre

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel

Detaylı

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER A-HAYVANCILIK DESTEKLERİ HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Bakanlar Kurulu Kararı MADDE 4- (1) Birime Destek 1 Sütçü ve kombine

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 1 Kalkınma Bakanlığı koordinasyonunda, KALKINMA AJANSLARI Düzey 2 bölgeleri esas alınarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan, Uygulamacı değil destekleyici, koordinatör

Detaylı

MANİSA TİCARET BORSASI

MANİSA TİCARET BORSASI MANİSA TİCARET BORSASI KANATLI SEKTÖR RAPORU 2015 EĞİTİM ARAŞTIRMA BİRİMİ TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nca Geliştirilen Yerli Hibritler (ATAK

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

ANTALYA TARIM MASTER PLANI

ANTALYA TARIM MASTER PLANI Kapak TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI ANTALYA TARIM İL MÜDÜRLÜĞÜ İL TARIM KIRSAL KALKINMA MASTER PLANLARININ HAZIRLANMASINA DESTEK PROJESİ ANTALYA TARIM MASTER PLANI ARALIK 2002 T. C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR

AR&GE BÜLTEN 2012 EYLÜL SEKTÖREL TARIM KENTİ İZMİR TARIM KENTİ İZMİR Şebnem BORAN Gözde SEVİLMİŞ Küresel iklim değişikliği, gıda fiyatlarındaki yükseliş, dünya nüfusundaki hızlı artış gibi gelişmelerin etkisiyle tarım sektörünün son derece stratejik bir

Detaylı

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013)

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) 101 TARIMSAL İŞLETMELERİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE TOPLULUK STANDARTLARINA ULAŞTIRILMASINA YÖNELİK YATIRIMLAR 2 101 101-1 Süt Üreten Tarımsal işletmeler 101-2

Detaylı

TARIMSAL VERİLER Mart 2015

TARIMSAL VERİLER Mart 2015 T.C. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü TARIMSAL VERİLER Mart 2015 İÇİNDEKİLER Gayrisafi Yurtiçi

Detaylı

2003-2011 T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ

2003-2011 T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda sorunları

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi FASIL 18 İSTATİSTİK Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması 1 Mevzuat uyum takvimi Bu öncelik altında, bu aşamada herhangi bir mevzuat uyumu çalışması öngörülmemektedir.

Detaylı

T. C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Hatay Tarım İl Müdürlüğü. Abdulkadir SARI Vali

T. C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Hatay Tarım İl Müdürlüğü. Abdulkadir SARI Vali HATAY İLİ TARIMSAL MASTER PLANI TEMMUZ 2004 T. C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Hatay Tarım İl Müdürlüğü Abdulkadir SARI Vali Mustafa KARABACAK Vali

Detaylı

2009 YATIRIM PROGRAMI GENEL BİLGİLER VE ANALİZLER

2009 YATIRIM PROGRAMI GENEL BİLGİLER VE ANALİZLER 2009 YATIRIM PROGRAMI GENEL BİLGİLER VE ANALİZLER 2009 yılı Yatırım Programı uzun bir hazırlık, rasyonelleştirme ve değerlendirme süreci kapsamındaki çalışmalar sonunda hazırlanmış olup içeriğinde toplam

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK

2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK 2014-02 KALKINMA KURULU TOPLANTISI 13.11.2014 UŞAK GÜNDEM 1 2 3 4 5 Açılış ve Yoklama 2014 Yılı Ajans Ara Faaliyet Raporunun Görüşülmesi Bölge İllerinin Turizm Potansiyellerinin Değerlendirilmesi ve Kurul

Detaylı