TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1007)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1007)"

Transkript

1 TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1007) PROJE GELİŞME RAPORU ÖZETİ 106G112 ALT PROJELER 107G G G G024 PROJE ADI : BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENTEGRE ENERJİ ÜRETİM SİSTEMİNDE KULLANIMI (BİYOGAZ) MÜŞTERİ KURUM (LAR) : T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ KURUM/KURULUŞ (LAR) : TÜBİTAK MARMARA ARAŞTIRMA MERKEZİ PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ : AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ, KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAK., SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAK., EGE ÜNİVERSİTESİ GÜNEŞ ENSTİTÜSÜ RAPOR NO RAPOR TARİHİ :1 : 15/10/2007 1

2 İÇİNDEKİLER 1. ÖZET GELİŞİM TAKVİM VE KAPSAM (HER MADDE İÇİN YAZIM ALANI GEREKTİĞİ KADAR UZATILABİLİR.) BU DÖNEM İÇİNDE YAPILAN İŞ PAKETLERİ ÖZET GELİŞİMİ BU DÖNEM İÇİNDE PROJE ÖNERİSİNDE ÖNGÖRÜLEN ORANDA TAMAMLANMAMIŞ İŞ PAKETLERİ VE 3. TEKNİK BÖLÜM DÖNEM İÇİNDE PROJEYLE İLGİLİ BİLİMSEL, TEKNİK VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE SONUÇLARIN TARTIŞILMASI DÖNEM İÇERİSİNDE ELDE EDİLEN ÇIKTILAR VE SONUÇLARI EKLER EK-A. BÜTÇE TABLOLARI EK.B. TRANSFER TAKİP SİSTEMİNDEN (TTS, WEB ADRESİ: BÜTÇE RAPOR VE YARDIMCI DEFTER ÇIKTILARI EK.1. TEKNİK RAPOR EK.2. TEKNİK RAPOR EK.3. TEKNİK RAPOR

3 1. ÖZET GELİŞİM (Bu gelişme raporu döneminden önce proje kapsamında yapılan çalışmalar ve çalışmalara ilişkin özet gelişim verilecektir. Mümkünse genel olarak maddeler halinde yazılması önerilir ) 1. Çalışma grupları arasında koordinasyon sağlanarak proje devamlılığı sağlandı. 2. Biyogaz üretim ve enerji dönüşüm teknolojileri araştırıldı. 3. Sistem simülasyonu ve entegrasyonu için çalışmalar yapıldı. Biyogaz üretim prosesinin herbir adımının ve tüm sistemin simülasyonu yapılmış ve raporlanmıştır Laboratuvar ölçekli biyogaz sistemi kurulum çalışmaları başlatıldı. Yakıtlar, karakterizasyon için gerekli yerlerden temin edilerek analizlerine başlandı. Laboratuar ölçekli biyogaz tesisi için tasarım-imalat süreci başlatıldı. Proje sonuçlarının yayılımına yönelik olarak Web sitesi oluşturuldu, bir adet protatip hazırlanarak devreye alındı. 2. TAKVİM VE KAPSAM (Her madde için yazım alanı gerektiği kadar uzatılabilir.) 2.1. Bu Dönem İçinde Yapılan İş Paketleri Özet Gelişimi IP No Tamamlanma İş Paketi Adı İP Sorumlusu Kurum/Kuruluş Oranı (%) 1 Proje Yönetimi TÜBİTAK MAM 17 2 Biyogaz üretim ve enerji dönüşüm teknolojilerinin araştırılması KOU Biyogaz üretim teknolojileri KOU, EGE Biyogaz enerji dönüşüm teknolojileri KOU, AKD, EGE, Sistem simülasyonu ve entegrasyonu SDÜ Biyogaz üretim sistem simülasyonu SDÜ, TÜBİTAK MAM Enerji Dönüşüm Sistemleri (kazan, gaz motoru ve mikro türbin) ile entegrasyonun simülasyonu SDÜ, TÜBİTAK MAM 3 50

4 5 Laboratuar ölçekli biyogaz sistemi çalışmaları 5.1 Yakıtların sağlanması 5.2 Yakıtların karakterizasyonu 15 Proje sonuçlarının yayılımı EGE AKD, KOU, EGE, SDÜ TÜBİTAK MAM KOU, TÜBİTAK MAM,AKD AÇIKLAMA: (İş paketleri kapsamındaki faaliyetler ve varsa gerekli ek bilgiler) 1. Proje yönetimi 1.1. Proje yönetici/yürütücülerinin katıldığı Kocaeli Büyükşehir Belediyesi nin ev sahipliğinde proje açılış toplantısı yapıldı, 1.2. Proje kapsamında üç yeni personel görevlerine başladı, 1.3. Peryodik toplantılar düzenleyerek proje yürütücülerinin yaptığı faaliyetler takip edildi ve tartışıldı Mevcut teknolojiler yanında yeni gelişmeleri takip için eğitimler ve sempozyumlar takip edildi. 2. Biyogaz üretim ve enerji dönüşüm teknolojilerinin araştırılması 2.1. Türkiye deki tarımsal ve hayvansal atık potansiyeli detaylı olarak incelendi, pilot tesisin kurulacağı Kocaeli için mevcut atık durumu çıkarıldı, 2.2. Bu teknolojilerin ülkemiz tarımsal ve hayvansal kaynaklı atıklara uygulanabilirliğinin incelenmesi yapıldı, 2.3. Bu teknolojilerin ülkemizde üretilmesi, yaygınlaştırılması ve bu hususlarla ilgili kısıtların belirlendi, 2.4. Tarımsal ve hayvansal atıkların değerlendirilmesi açısından uygun teknolojiler, mevcut teknolojilerinin ve kısıtlarının durumu incelendi, 2.5. Biyogaz üretim sistemlerinin Teknolojik durumu Teknolojik kısıtlar Sistem verimlilikleri Sistemlerin avantaj ve dezavantajları AR-GE alanları araştırıldı, 2.6. Üretilen gazların enerji kaynağı olarak kullanılmasının incelenmesi Kazanlarda İçten yanmalı motorlarda yapıldı, 3. Sistem simülasyonu ve entegrasyonu 3.1. Pilot ölçekli tesis için materyal, kapasite ve iklim verileri tespiti ile biyogaz üretim sistemi modellemesi yapıldı, 3.2. Modellemelerinin yapılabilmesi için gereken programlar satın alındı, 3.3. Biyogaz üretiminin hesaplamalı akışkanlar dinamiği (CFD) yöntemiyle yapıldı 4

5 3.4. Tek kademeli sürekli beslemeli tam karışımlı tank reaktörünün (CSTR) ısı transferi modellemesi yapıldı, 3.5. Biyogaz üretiminin ADM1 modellemesi için (biyokimyasal ve fiziko-kimyasal işlemler) program üzerinde revizyonlar yoluyla modelleme adaptasyonu sağlandı, 3.6. Enerji dönüşüm sistemlerinin (gaz motoru-jeneratör grubu) modelleme ve simülasyonu yapıldı, 3.7. Biyogaz üretim sistemleri ve enerji dönüşüm sistemlerinin entegrasyonu: nesne odaklı (object oriented) modellemesi yapıldı, 3.8. Gaz-motor grubu simülasyonu yapılarak etken faktörler tespit edildi ve bu faktörlerin optimum çalışma koşulları için iyileştirme çalışmaları yapıldı. 4. Laboratuar ölçekli biyogaz sistemi çalışmaları 4.1 Laboratuar ölçekli tesisin işletmeye alınabilmesi için, boyutlarının, kapasitesinin ve hedef enerji üretiminin incelenmesi yapılarak tasarım ve imalatı tamamlandı, 4.2 Lab. ölçekli tesiste yapılacak denemelerle pilot tesis için gerekli bilgi birikimi edinildi, 4.3 Atıkların sağlanması için gerekli çalışmalar yapılarak temin yolları tespit edildi, 4.4 Analiz için TÜBİTAK MAM laboratuarına gerekli atık numuneleri sağlandı ve analizler devam etmektedir. 5. Proje sonuçlarının yayılımı 5.1. Tanıtım ve bilinçlendirme amaçlı projeye ait web sitesi kuruldu ( ve sürekli güncellenmesi için görev paylaşımı yapıldı, 5.2. Gösteri amaçlı olan protatip reaktör işletmeye alınarak biyogazın ilk eldesi sağlandı. 5

6 3. TEKNİK BÖLÜM (Her madde için yazım alanı gerektiği kadar uzatılabilir.) 3.1. Dönem İçinde Projeyle İlgili Bilimsel, Teknik ve Teknolojik Gelişmeler ve Sonuçların Tartışılması (Projeyle ilgili bilimsel, teknik ve teknolojik gelişmeler proje önerisi ile karşılaştırılarak verilmeli, elde edilen veriler ile varılan ara sonuçlar tartışılmalıdır) Biyogaz Üretim ve Enerji Dönüşüm Teknolojilerinin Araştırılması İş paketi kapsamında öncelikle Türkiye nin tarımsal ve hayvansal atıkların genel potansiyeli çıkarılmıştır. Ayrıca pilot tesisin kurulacağı Kocaeli Bölgesi için özel olarak tesis kapasitesini belirleyecek atık tespiti yapılmıştır. Yapılan literatür çalışmalarının ışığında Türkiye de anaerobik biyoteknolojinin tarımsal ve hayvansal atıkların bertaraf edilerek biyogaz üretiminde yeteri kadar değerlendirilmediği açıkça görülmektedir. Atıkların yok edilmesi gereken maddeler olarak düşünülmesi yerine, hammadde olarak ele alınması daha anlamlıdır. Çiftlik tipi biyogaz tesisleri ülkemiz için büyük önem taşımaktadır. Bu durum, enerjide dışa bağımlılığın azaltılmasına, hayvancılığın teşvik edilmesine, daha yaşanılır mekanların yaratılmasına katkıda bulunacaktır. Bu konuda uygulamaya dönük araştırma geliştirme faaliyetlerine önem verilmelidir. Devletin, yenilenebilir enerji kaynaklarını kullananlara teşvik veya vergi indirimi kolaylıkları sağlaması ve özendirici olması gerekir. Bu, aynı zamanda istihdamın artmasına katkıda bulunacaktır. Arıtma tesislerinden çıkan suyun ve içerdiği besin maddelerinin tarımsal sulamada değerlendirilmesi, gittikçe ısınan ve su kaynakları azalan dünyada çok büyük önem arz etmektedir. Reaktörden çıkan gazı alınmış malzemenin gübre değeri de bulunmaktadır. Bu gübre organik tarımın gelişmesine çok büyük katkı sağlayacaktır. Anaerobik fermantasyon prosesinde hala bir çok potansiyel araştırma alanları mevcuttur. Genel olarak sülfatlı atıklarda ortaya çıkan H2S ve koku problemleri büyük ölçüde çözülmüş olup, gerekli teknolojiler mevcuttur. Fakat açığa çıkan azotun değerlendirilmesi, geri kazanılması veya atmosferik azota dönüştürülmesi konusunda maliyet düşürücü araştırmalar gereklidir. Çalışmadan elde edilen sonuçları özetlemek gerekirse; a) Yapılan literatür çalışmaları sonucunda biogaz üretim teknoloji Biyogaz üretiminde kullanılan sistemler genel olarak üç ayrı grupta incelenir. Bunlar: Kesikli fermantasyon, Beslemeli-kesikli fermantasyon ve Sürekli fermantasyon olarak belirtilmiştir. Bu teknolojilerde verimlilik bakımından en önemlisi sürekli fermantasyon olduğu anlaşılmıştır. Bu teknoloji, gelişmiş ülkelerde modern ileri teknoloji uygulamalarında sıklıkla kullanılmaktadır. Bunların dışında, uzun yıllardan beri kullanılan bir çok biyogaz üretim sistemleri de vardır. Özellikle kırsal kesimler için önerilen ve kısıtlı yerel olanaklarla yapılan ve kullanılan bu tür sistemler, çok değişik tipte olup genel olarak, Hareketli kubbeli, Sabit kubbeli ve Balonlu biyogaz tesisleri olarak sınıflandırılmıştır. Bunlarda da hareketli kubbeli biyogaz tesislerinin en verimli olduğu anlaşılmıştır. b) Yapılan literatür çalışmalarının çerçevesinde, biyogaz reaktörlerinin çalışma koşullarına göre belirli sıcaklık değerlerinde sabit tutulması, biyogaz üretimi açısından önemli bir faktördür. Bunun için gerekli olan ısıl enerji girdisi, sistemden elde edilen net enerjinin düşmesine neden olmaktadır. Ülkemizin özellikle güney ve batı bölgelerinde, bu enerjinin güneş enerjisi ile sağlanması sistem veriminin artmasını sağlayacaktır. Güneş enerjisi destekli biyogaz reaktörlerinin oluşturulması ve işletilmesinde karşılaşılacak sorunlar, sistem üzerinde birtakım eklemeler ve değişiklikler yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Tasarım sırasında bu sorunların göz önüne alınması, sonrasında karşılaşılabilecek sorunların çözülmesini sağlayacaktır. 6

7 enerjinin ve özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarının her geçen gün artan önemi göz önüne alındığında, biyogaz reaktörlerinin diğer alternatif enerji kaynakları ile birlikte hibrit sistem olarak tasarlanması öncelikli hale gelmektedir. Ülkemizde oldukça geç kalınmış olan biyogaz potansiyelinin değerlendirilmesinde bu durumun dikkate alınması ve hayata geçirilmesi, biyogaz sistemlerinin yaygınlaştırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle Ege Bölgesinde güneş enerjisinin yanı sıra, jeotermal ve rüzgar enerjisinin de önemli bir potansiyele sahip olduğu bilinmektedir. Reaktörlerin tasarımında bu potansiyelden yararlanabildiğimiz ölçüde biyogaz, ülkemizde hak ettiği konuma gelecektir. c) Biyogazın yakılarak enerjiye dönüşmesinde kazanlar, içten yanmalı motorlar, gaz türbinleri kullanılmaktadır. Kazanlardan özellikle sıvı ve gaz yakıtlı kazanların konstrüksiyonunda değişiklik yapmadan sadece yakıcılarında değişiklik yapılarak biyogaz yakılabilmektedir. Bu kazanlar, özellikle su borulu kazanlar, alevduman borulu kazanlar, özel kazanlar olabilmektedir. Ayrıca yakma teknolojilerinin geliştirilmesiyle özellikle akışkan yataklı kazanların gelişmesiyle biyogazın diğer sıvı, katı, gaz yakacaklarla beraber akışkan yataklı kazanlarda da kullanılmaktadır. Özellikle ısıtmada kullanılmak üzere sıcak su üretiminde çelik ve döküm kazanlarda biyogaz yakılmaktadır. İçten yanmalı motorlarda sıvı yakıtlarla birlikte kullanılmaktadırlar. Bu durumda motorun genel verimi artırılmaktadır. Son zamanlarda biyogazın kullanımı gaz türbinlerinde de oldukça arttığı görülmüştür. d) Günümüz Türkiye sinde, bazı sanayilerde tarımsal atıklardan küçük ölçekte yararlanılmaktadır. Bununla birlikte, Türkiye de biyokütle enerjisi kullanımının önündeki mali ve teknik engeller, politika ve piyasa araçlarının yetersizliği gibi nedenlerle, biyokütle ve katı atıkla işletilen enerji tesislerine özel sektör henüz yeterli düzeyde ilgi duymamaktadır. Uygun bir politikanın geliştirilmesi de giderlerle ilgili sorunların etkilerinin hafifletilmesine yardımcı olabilir. Proje yatırım risklerinin azaltılması için kamu sektörünün uygun mali destekler geliştirmesi gerekir. Önerilebilecek potansiyel piyasa araçları şunlardır: Tarımsal yan ürünlerden daha iyi yararlanılmasına destek olan mali teşvikler (örneğin direkt ödenekler, krediler ve/veya sübvansiyonlar); Tarımsal atıkların çöp yerlerine depolanmasını veya tarımsal atıkların çevre dostu olmayan şekilde kullanılmasını caydırıcı çevre vergileri ve cezalar; Biyokütle kaynaklarından üretilen elektrik, ısı ve/veya nakliye yakıtlarının vergilendirilmesinde muafiyetler tanınması veya vergi düzeyinin düşürülmesi; Özel krediler, tesis ilk çalıştırma sübvansiyonları ve/veya ödenekler gibi enerji yatırımlarıyla ilişkili mali destek mekanizmaları. Tarımsal atıklardan yararlanılması için uygun politikaların formüle edilip uygulanmasında devletin rolü çok önemlidir. Özel politika ve yönetmelikler tavsiye edilirken, bakanlıklar arası (örneğin tarım, enerji ve çevre bakanlıkları arasında) koordinasyon ve işbirliğinin geliştirilmesi ve bu konularda etkinlik ve etkililiğin sağlanması da önemlidir. Politika ve uygulamadaki başarılar önemli bir sonuç alınmasını sağlayabilir: Gerekli fonları harekete geçirme kapasitesine sahip özel sektör biyokütle ve yenilenebilir diğer enerji kaynaklarının geliştirilmesine katılım konusunda teşvik edilmelidir Sistem Simülasyonu ve Entegrasyonu İş Paketi 3 kapsamındaki biyogaz üretim sistemini simülasyonu için en güncel programlar ve modeller kullanılmıştır. 7

8 Bu programlar ve modeller farklı sistemler için (Piston akımlı veya 2 kademeli anaerobik fermentörler için) geliştirilmiş olup tek kademeli sürekli beslemeli tam karışımlı sistemler için adaptasyonu yapılmıştır. Örneğin ADM1 modeli anaerobik ayrıştırmada kullanılan en güncel model olmasına rağmen bu model aktif çamur sistemleri için geliştirilmiş olup organik madde içeriği yüksek olan hayvansal ve bitkisel atıklar için modifikasyon işlemi gerçekleştirilmiştir Biyogaz Üretiminin Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD) Yöntemi İle Modellenmesi I. Fermentör İçinde Sıcaklık Dağılımı Fermantör içinde sıcaklık dağılımları incelendiğinde, fermentör tabanında sıcaklıkların diğer bölgelere göre daha yüksek olduğu gözlemlenmektedir. Karıştırıcı etkisinden dolayı materyal sıcaklıkların fermentörün orta bölgelerinde daha az olduğu bulunmuştur. Sıcaklık dağılımlarının hız profillerine bağlı olarak ta oluştuğu söylenebilir. Fermentörde materyal giriş kütle debisi arttıkça fermentör içerisindeki materyalin ortalama sıcaklık değerleri azalmıştır. II. Fermentör İçinde Materyal Akış Hız Dağılımları Fermentör içinde materyal akış hız dağılımları incelendiğinde, kullanılan her iki karıştırıcının materyal akışına olan etkisi açık bir şekilde görülmektedir. Sunulan simülasyon sonuçları düşeyde duran büyük karıştırıcı devri 20 d/d ve yatayda duran mikser tipi karıştırıcının devrinin 200 d/d olduğu durumda elde edilmiştir. Materyal akış hızları karıştırıcılarında etkisiyle oluşan türbülanstan dolayı karıştırıcılara yakın olan bölgelerde daha da artmaktadır. Fermentör içinde daha yüksek noktalarda materyal akış hızlarının azaldığı gözlemlenmiştir. Fermentör içerisinde karıştırıcıların karıştırma özelliğinden dolayı vortekslerin oluşabildiği ve bu bölgelerde materyalin akış hızlarının çok daha az olduğu söylenebilir. III. Fermentör İçinde C6H 12O6 ve CH4 Dağılımları Fermentör içerisinde similasyon sonucu veriler incelendiğinde, organik materyalin (C6H 12O6) konsantrasyonu fermentöre giriş kısmında en yüksek değerde olduğu ve girişten uzaklaştıkça azaldığı gözlemlenmektedir. Organik materyal konsantrasyonu girişten belli bir uzaklıktan sonra değişmediği belirlenmiştir. Bunun nedeni kimyasal reaksiyonun girişten çıkışa doğru kademeli olarak gelişme göstermesinden dolayıdır. Dağılımlar incelendiğinde CH4 ve CO2 dağılımlarının benzerlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Ancak metan değerlerinin karbondioksitin değerlerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir, çünkü metan reaksiyonun ana ürünüdür. Örneğin, materyal giriş kütle debisi kg/s olduğunda ve materyal giriş sıcaklıklarında (25, 32 ve 35 oc) elde edilen değerlerin ortalamaları alındığında CO2 ve CH4 için elde edilen mimimum ve maximum molar konsantrasyonları değerleri sırası ve kmol/m3 arasında bulunmuştur. Metan ve karbondioksit konsantrasyonları girişten çıkışa doğru arttığı gözlenmiştir. Materyal giriş kütle debisine bağlı olarak üretilen metan miktarının arttığı belirlenmiştir. Her bir giriş kütle debisinde farklı sıcaklıklarda elde edilen metan üretim değerlerinin ortalamaları alındığında; 0.175, ve kg/s debileri için üretilen ortalama metan miktarları sırası ile 344.8, ve m3/gün olduğu hesaplanmıştır. Biyogaz içerisindeki metan üzdesi %52 ve yoğunluğu kg/m3 olarak kabul edildiğinde, toplam üretilen biyogaz miktarları, , ve m 3 biyogaz /gün olarak bulunmuştur. Bu değerler literatür verileri ile uyuşum içindedir Benzer bir şekilde, Wu ve ark, (2004) dikdörtgen kesitli yatay, torağa gömülü ve piston akımlı (plug flow) anaerobik reaktöründe biyogaz üretiminin simülasyonu için hesaplamalı akışkanlar dinamiği modelini oluşturmuşlardır. 8

9 Reaktör hacmi yaklaşık olarak 1593 m3 tür. Kararlı akış koşullarında simülasyonlar yürütülmüştür. Model sonuçları deneysel sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Deneysel olarak ölçülen biyogaz miktarı 1274 m3/gün iken model sonucunda hesaplanan biyogaz miktarı ise 1270 m3/gün dür. Tahmin hatası ise %5.25 tir.bu aşamada yapılan simülasyonlar ön çalışma niteliğinde olup modelin geçerliliği ve kalibrasyonu ancak projenin ilerleyen aşamalarında ilgili değerlerin alınması ile mümkündür Tek Kademeli Sürekli Beslemeli Tam Karışımlı Tank Rektörünün (CSTR) Isı Transferi Modellemesi Oluşturulan model, güneşten kazanılan enerjiyi, fermentörlerin duvar, zemin ve örtüsünden meydana gelen ısı kayıplarını ve fermentörü belirli bir sıcaklıkta tutmak için gerekli olan ısı enerjisini tahmin edebilmektedir. Oluşturulan model günlük, aylık ve yıllık olarak, fermentörü belirli sıcaklıkta tutmak için gerekli olan enerji hesaplamasında kullanılmasına rağmen bu çalışmada herhangi bir ay içinde günlük enerji ihtiyacının hesaplamasında kullanılmıştır. Biyogaz tesisinde paralel olarak bağlı iki fermentör olup hesaplamalar sadece bir fermentör için yapılacaktır. Şekil 1 de Fermentör duvarından, örtüden ve zeminden meydana gelen kondüksiyon ile ısı kayıplarını ay içinde günün bir fonksiyonu olarak vermektedir Ay içinde gün kavramı, örneğin Şubat ayı için yaklaşık olarak 5.5 kw/gün lük bir kayıp bulunmaktadır ve bu değer Şubat ayına ait tüm günler için geçerli olmaktadır şeklinde açıklanabilir. Şekil 1 den de anlaşılacağı üzere, ısı kayıpları kış aylarında en yüksek değerini (Şubat ayında 5.60 kw/gün), yaz aylarında (Ağustos ayında 1.38k kw/gün) en düşük değerini almaktadır. Fermentörden meydana gelen kayıplar, yapı malzemesinin, sıcaklığın, yüzey alanın fonksiyonu olarak değişmektedir. Bu nedenle özellikle yapı ve yalıtım malzemesinin özellikleri meydana gelen ısı kayıplarını değiştirmektedir. Kocaeli iline ait iklim ve konum bilgilerinden yararlanarak fermentörlerin güneşten kazanabileceği ısı enerjisinin aylara göre değişimi Şekil 2 de verilmiştir. Şekil 2 den de anlaşılacağı üzere, güneşten kazanılan ısı enerjisi yaz aylarında en yüksek değerini (Haziran ayında 4.91 kw/gün), kış aylarında (Aralık ayında isa n M ay H ıs az i Te ran m m A uz gu sto s Ey lü l Ek im K as ım A ra lık t ar t N M ba Şu ca k 0.0 O Isı Kayıpları (Qfloor +Qwall+Qcover ), kw/gün kw/gün) en düşük değerini almaktadır. Ay içinde gün Şekil 1. Fermentör duvarı, örtüsü ve zemininden meydana gelen ısı kayıplarının aylara göre değişimi. Fermentöre giren atık karışımını sabit fermentör sıcaklığına getirmek için gerekli ısı enerjisi miktarının aylara göre değişimi Şekil 3 te verilmiştir. Bu enerji değerinin hesaplanmasında akış değeri veya günlük yükleme miktarı, materyal özgül ısı kapasitesi ve materyal sıcaklığını (verilen aya ait dış hava 9

10 sıcaklığı) fermentör sıcaklığı olan 35 C ye getirmek için gerekli olan enerji üzerinden hesaplama yapılmıştır. Enerji bütçesinde en yüksek değere sahip olan bu değer, kış aylarında en yüksek değerini (Ocak ayında kw/gün), yaz aylarında (Ağustos ayında kw/gün) en düşük değerini almaktadır. Fermentörler içinde bulunan ısı değiştiriciler tarafından fermentöre aktarılan ısı enerjisinin (Qheating) aylara göre değişimi Şekil 4 te verilmektedir. Qheating net olarak biyogaz tesisinde materyali sabit fermentasyon sıcaklığında tutmak için gerekli olan enerji değeridir. Qheating değerinin Qmanure_in değerinden farkı, sadece kayıp ve kazanılan ısı enerjisidir. Qheating değeri, kış aylarında en yüksek değerini (Ocak ayında kw/gün), yaz aylarında (Ağustos ayında kw/gün) en düşük değerini almaktadır. Sonuç olarak, fermentörlerin işletilmesinde düşük enerji gereksinimi Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında meydana geleceği tahmin edilmektedir. Bu aylar için ortalama enerji gereksinimi kw/gün olarak belirlenmiştir. Yüksek enerji gereksinimleri ise Kasım ayından başlayarak Mart ayına kadar devam etmektedir. Bu aylar için ortalama enerji gereksinimi kw/gün olarak belirlenmiştir. Bu rakamların iki ile çarpılması ile toplam enerji gereksinmeleri bulunabilir. Benzer bir şekilde, Gebremedhin ve ark. (2005) piston akımlı (Plug Flow) anaerobik reaktörler için kapsamlı ısı transferi modeli geliştirmişlerdir. Geliştirilen bu model, yine New York ta iki farklı noktada bulunan iki piston akımlı anaerobik reaktörler ile karşılaştırılmıştır. Model sonuçları ile deneysel sonuçlar reaktörlerin ihtiyaç duyduğu enerji açısında karşılaştırılmıştır. 5/3/04 ile 7/5/04 tarihleri arasında yapılan model sonuçları ile deneysel sonuçların karşılaştırılmasında, tahmin hatasının %0.29 ile %4.14 arasında değiştiği belirlenmiştir. Kurulması düşünülen sisteme ait ön bilgiler doğrultusunda ısı bütçesi oluşturulmuştur. Sistemle ilgili bilgilerin değişmesi durumunda yapılan hesaplamalarında değişeceği açıktır. Bu nedenle projenin ilerleyen aşamalarında hesaplamalar ay ıs az ir Te an m m A uz gu sto s Ey lü l Ek im K as ım A ra lık H n M t ar isa N t ba M O ca k 0.0 Şu Güneşten kazanılan ısı enerjisi (Qsolar ), kw/gün tekrar yapılacaktır Ay içinde gün Şekil 2. Güneşten kazanılan ısı enerjisinin aylara göre değişimi. 10

11 Aralık Kasım Ekim Eylül Agustos Haziran Mayıs Nisan Mart Şubat 0.0 Temmuz 5.0 Ocak Fermentöre giren biyogaz atık karışımını vvv sabit fermentör sıcaklığına getirmek için ddd gerekli ısı enerjisi (Q manure_in ), kw/gün Ay içinde gün Aralık Kasım Ekim Eylül Agustos Temmuz Mayıs Nisan Mart Şubat 0.0 Haziran 5.0 Ocak aylara göre değişimi. Fermentörler içinde bulunan ısı değiştiriciler tarafından fermentöre aktarılan ısı enerjisi, s (Qheating ), kw/gün Şekil 3. Fermentöre giren atık karışımını sabit fermentör sıcaklığına getirmek için gerekli ısı enerjisinin Ay içinde gün Şekil 4. Fermentörler içinde bulunan ısı değiştiriciler tarafından fermentöre aktarılan ısı enerjisinin aylara göre değişimi Biyogaz Üretiminin ADM1 Modellemesi (Biyokimyasal ve Fiziko-Kimyasal İşlemler) Pilot ölçekli biyogaz tesisinde kullanılacak olan fermentörlerde biyogaz üretimin modellemesi için ADM1 modeli uygulanmıştır. Hayvan gübresi ve bitkisel atıklar 1:1 oranında karıştırılarak fermentörlere besleme yapılmıştır. ADM1 modeli, karışımın protein, lipit, karbonhidrat ve inert kısımlarına bağlı olarak değiştirilmesine rağmen, kinetik, biyokimyasal ve fiziksel parametreler modelde tanımlandığı gibi kalmıştır. Fermentörlerden elde edilebilecek biyogaz (metan, karbondioksit ve hidrojen ) miktarı verilen materyal özellikleri ve hacimsel debi koşullarında elde edilmiştir. Hesaplama sonucunda, elde edilen günlük metan miktarı 540 m3 tür. İşlem süresince, fermentörlerde ph kontrolü yapılmamıştır. Modelleme çalışması süresince, fermentöre giriş yapan hammadde karakteristiğinin çok önemli olduğu belirlenmiştir. Bu nokta özellikle modelleme çalışmalarında önemli hale gelmektedir. Hammadde karışımının direk olarak fiziksel ve kimyasal özelliklerini analiz etmektense, hammadde bileşenlerinin ayrı ayrı kimyasal ve fiziksel özelikleri tespit edilip karışım oranındaki yüzdelerine göre karışımın kimyasal ve fiziksel özellikleri belirlenmelidir. ADM1 modeli çok kapsamlı bir model olup, bitkisel ve hayvansal materyalin kofermentasyonunun optimizasyonunda kullanılabilir. 11

12 Biyogaz Üretim Sistemleri ve Enerji Dönüşüm Sistemlerinin Entegrasyonu: Nesne Odaklı (Object Oriented) Modellemesi Pilot ölçekli biyogaz üretim ve enerji dönüşüm teknolojilerinin entegrasyonu IPSEpro Nesne Odaklı modelleme tekniğini kullanarak yapılmıştır. Model sonuçları, sürekli yüklemenin yapıldığı biyogaz sistemi için geçerli olup, biyogaz fermentörlerinin ilk yüklemesinde meydana gelen süreçi kapsamamaktadır. Sistemi oluşturan her bir birim IPSEpro ortamında modeli oluşturulup her bir ünite arasında bağlantılar gerçekleştirilmiştir. Eklerde bulunan çizelgelerde IPSEpro modelinin her bir Birim, Bağlantı ve Genel tanımlayıcılar için çıktı değerleri verilmiştir. Bitkisel ve hayvansal kökenli olan atıklar 19 ton/gün günlük yükleme miktarında biyogaz sistemine beslenmiştir. Sistemde öngörülen toplam kuru madde oranı yaklaşık olarak %10-11 dir. Bu oranı sağlayabilmek için günde 30,64 ton su ilavesi yapılmıştır. Bu değere karşılık gelen yükleme oranı ise 2,88 kg (organik kuru madde) OKM/m3 gün dür. Bu çalışmada biyogaz fermentasyonunun mezofilik olarak gereçekleşeceği düşünüldüğünden fermentasyon sıcaklığı yaklaşık olarak 35 C olarak seçilmiştir ve sıcaklığın sistem performansı üzerine etkisi incelenmeyecektir. Fermentörlerin her biri 825 m3 hacminde olup biribirine paralel olarak bağlanmıştır. Ham materyalin nem içeriği yaş baz olarak %75, y.b. dir. Bu koşullar altında, her iki fermentörden toplam günlük 2095 m3 biyogaz elde edilmektedir. Bu gazın, % 52 metan olup %48 Karbondioksit tir. Buna göre, biyogazın 1089 m3 ü metan olup m3 ise karbondioksit tir. Bu hesaplamalar 1 kg kuru madde 0,44 m3 biyogaz elde edileceği esasına göre yapılmıştır. Nitekim Friedl ve ark. (2004) seri bağlı iki fermentörde (1. fermentör 450 m3 ve 2. fermentör m 3) mısır, sudangrass ve çavdar karışımından oluşan materyalin havasız koşullarda biyogaz üretim özelliklerini incelemişlerdir. Araştırıcılar biyogaz üretim sisteminin nesne odaklı modelini IPSEpro ortamında oluşturmuşlardır. Araştırma sonuçları, deneysel olarak ölçülen biyogaz miktarı (450m3/gün) ile simülasyon sonucunda hesaplanan biyogaz miktarı (456m3/gün) arasında % 1,4 oranında tahmin hatası olduğunu bulmuşlardır. Yine gaz motorundan ölçülen güç (900 kwh/gün) ile simülasyon sonucunda hesaplanan güç (837 kwh/gün) arasında -%7,0 oranında tahmin hatası olduğunu bulmuşlardır. Biyogaz fermentörlerinden elde edilen metan içten yanmalı bir motor olan biyogaz motorunda yakılacaktır. Elektrik, gaz motoruna aküple bir jeneratör ile elde edilmiştir. Gaz motorunun ısıl verimi % 38,6, elekrik verimi ise % 47 olup toplam verim % 85,6 dır. Bu verilere göre, motor-jeneratör grubundan elde edilen elektrik 163,56 kw olup biogaz motor-jeneratör grubundan soğutma amaçlı alınan ısı enerjisi 166,42 kw tır. Isı değiştiricler tarafından fermentörlere aktarılan ısı enerjisi 37,87 kw iken, tesis içi ısıtma amaçlı aktarılan ısı enerjisi 128,56 kw tır. Tesiste, fermentörlerde ve ön karışım hazırlama ünitesinde bulunan karıştırıcı hareketini sağlayan motorlar ve akışkan hareketini sağlayan pompalar motorlar tarafından tahrik edilmektedir. Bunlar için gereksinim duyulan ek enerji 17,32 kw tır. Bu enerji miktarı, sistemde kullanılacak karıştırıcı ve pompa sayısına bağlı olarak değişmektedir. 12

13 Çizelge 1. IPSEpro modelinin özet sonuçları. Günlük yükleme miktarı (Hal atıkları+ hayvan gübresi) Günlük yükleme miktarı (su) Günlük yükleme oranı 19 ton/gün ton/gün 2.88 kg OKM/m3 gün Toplam kuru madde 10 % Fermentasyon sıcaklığı 35 C 1650 m3 Toplam fermentör hacmi Atık materyalin Karbon içeriği kg/kg Atık materyalin Hidrojen içeriği kg/kg kg/kg Atık materyalin Oksijen içeriği kg/kg Atık materyalin Kükürt içeriği kg/kg kg/kg kg/kg Atık materyalin Azot içeriği Atık materyalin Kül içeriği Atık materyalin Klor içeriği Atık materyalin nem içeriği (y.b) 75 % Günlük biyogaz üretimi m 3/gün Günlük metan üretimi m 3/gün Günlük CO2 üretimi m 3/gün Kg kuru madde den üretilen biyogaz miktarı 0.44 m 3/kg OKM Biogaz motor elektrik verimi % Biogaz motor termik verimi % Toplam verim % Jeneratörden elde edilen elektrik kw/gün Biogaz motor-jeneratör grubundan soğutma amaçlı alınan ısı enerjisi kw/gün Toplam Isı + elektrik kw/gün kw/gün kw/gün Isı değiştiriciler tarafından fermentörlere aktarılan ısı enerjisi Tesis içi ısıtma amaçlı aktarılan ısı enerjisi Isı degiştirlere aktırılan ısı enerjisi/tesis içi ısıtma için aktarılan ısı enerjisi %

14 Biogaz motordan meydana gelen ısı kayıpları kw/gün Gereksinim duyulan ek enerji ihtiyacı (karıştırıcı ve pompalar için) kw/gün 3.2. Dönem İçerisinde Elde Edilen Çıktılar ve Sonuçları (Her türlü test, deneme, inceleme, kritik analiz ve simülasyon, patent, tasarım, rapor, doğrulama faaliyeti sonuç raporu, seyahat raporu, yayın, kitap, prototip, teknik resim, entegre devre topografyaları, model, algoritma, yazılım, şartname, vb.) Sorumlu IP No Beklenen Elde Edilen Çıktıların Çıktılar Tanımlanması Yürütücü Kurum/Kuruluş 1 Tanıtım toplantısı yapıldı, TÜBİTAK MAM Proje tanıtımı Proje ilerleme raporları Öngörülen personel alımı Gerçekleştirilen toplantıların raporları kayıt altına alınmıştır, Yeni personel projeye adapte edilmiştir ve 2.2. İP leri 2 KOU 2.1 KOU, EGE Mevcut teknolojilerinin ve kısıtlarının durumu 2.2 KOU, AKD, Tarımsal ve hayvansal atıkların değerlendirilmesi EGE açısından uygun teknolojiler 3 SDÜ 3.1. ve 3.2. IP leri 3.1 SDÜ, TÜBİTAK Biyogaz üretim sistemlerinin modellenmesi ve optimum çalışma koşullarının belirlenmesi, Teknik rapor 2 de sunulmuştur. Enerji üretimi sistemlerinin modellenmesi ve optimum çalışma koşullarının belirlenmesi, her bir alt birimin teker teker ve tüm birimleri kapsayan sistemin entegre bir şekilde modellenmesi ve optimum çalışma koşullarının belirlenmesi, Teknik rapor 3 de sunulmuştur MAM SDÜ, TÜBİTAK MAM EGE AKD, KOU, EGE, SDÜ TÜBİTAK MAM Teknik rapor 1 de sunulmuştur. Teknik rapor 1 de sunulmuştur ve 5.2. IP leri Tarımsal ve hayvansal atıklardan biyogaz üretimi için laboratuvar ölçekli sistemler Test sonuçları ve Bilgi birikimi 14 Lab. ölçekli tesisin tasarımı tamamlanmış olup imalatı devam etmektedir TÜBİTAK MAM laboratuarlarında temin edilen atıkların analizleri yapıldı

15 15 KOU, TÜBİTAK MAM, AKD Protatip reaktör işletmeye alındı ve ilk biyogaz çıkışı gözlendi Protatip Web sitesi oluşturuldu ve sürekli güncelleniyor Web sitesi Proje Yönetimi KOCAELİ Büyükşehir Belediyesi tarafından destek başvurusunda bulunulan ve TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenen "BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENTEGRE ENERJİ ÜRETİM SİSTEMİNDE KULLANIMI (BİYOGAZ)" ProjesininTanıtım Toplantısı 25 Nisan 2007'de Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Salonunda Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Sn. İbrahim Karaosmanoğlu, Kocaeli Üniversitesi Rektörü Sn. Prof.Dr. Sezer Şener KOMSUOĞLU, TÜBİTAK MAM Kimya Çevre Enstitüsü Müdürü Sn. Doç.Dr. Mustafa TIRIS ile proje yönetici ve yürütücü kurum yetkilileri, proje çalışanları, konuk katılımcılar ve basın mensublarının maksimum katılımıyla gerçekleştirildi. Toplantıyla ilgili yerel basında çıkan haberler aşağıdaki linklerde yer almaktadır. *** ***www.ozgurkocaeli.com.tr/news.php?id=14265 Resim 1. Proje tanıtım toplantısı Resim 1. Proje Tanıtım Toplantısı Proje yürütücüleri ile yapılması planlanan gelişim ve durum değerlendirme toplantıları düzenli olarak gerçekleştirildi. Bu toplantılara ait toplantı tutanakları kayıt altına alınmıştır Proje kapsamında TÜBİTAK MAM da işe alımı öngörülen iki adet mühendis ve bir adet teknisyen personel projeye katılmıştır. Gerekli eğitimleri kurum tarafından verilmiştir. Alınan eğitimlerin bazıları şöyledir; Havasız ortam biyogaz üretim prosesi, Biyogaz konsantrasyonu ölçüm teknikleri, Endüstriyel proseste kütle ve enerji denkliğinin kurulumu ve Baca gazında Metallerin örneklenmesi. 15

16 Yeni teknolojileri takip etmek adına düzenlenen eğitimler ve sempozyumlar takip edildi. Proje devamlılığı açısından önemli olan sempozyumlara katılımcı olarak iştirak edildi. Bu amaçla 4-5 Ekim 2007 tarihlerinde, Ege Üniversitesi Bioenerji Bölümü nün düzenlediği Renewable Bioenergy Alternatives for City Transport Applications isimli programa TÜBİTAK MAM proje elamanlarından Selman ÇAĞMAN ve Volkan ÇOBAN katılmıştır Literatür Çalışmaları Dünya nüfusunun her geçen gün artması, teknolojinin gelişerek insan yaşamını kolaylaştıracak ürünleri çoğaltarak kullanımını yaygınlaştırması, dünyada kişi başına düşen enerji tüketimini artırmaktadır. Bu da dünyada enerji üretiminin zorunlu olarak artmasına sebep olmaktadır. Dünya enerji ihtiyacı 2003 yılında 10.6 milyar TEP civarında olmuştur. Bu değerin yılda yaklaşık olarak %2.3 lük artışla 2010 yılında 12.4, 2020 yılında 15.4 milyar TEP olacağı tahmin edilmektedir yılı verilerine göre dünya enerji üretiminin %86 sı fosil kökenli kaynaklardan sağlanmıştır. Enerjinin bu şekilde kullanılması durumunda mevcut petrol rezervlerinin 41, doğal gazın 62, kömürün ise 230 yıllık ömrü kaldığı tahmin edilmektedir. Fosil kökenli enerji kaynaklarının yakın bir gelecekte tükenecek olması bu kaynakların verimli olarak kullanılmasını, diğer taraftan yenilenebilir enerji kaynaklarının daha etkin ve yaygın bir şekilde kullanılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından bir tanesi de biyogazdır. Biyogazın gaz motorlarında yakılarak elektrik enerjisi üretilmesi bu teknolojinin kullanımını artırmıştır lı yıllarda biyogazdan elektrik enerjisi üretimi tüm dünyada 5000 GWh civarında iken, 2000 yılında bu değer GWh düzeyine yükselmiştir. Amerika da 4984 GWh, İngiltere de 2556 GWh, Almanya da 1683 GWh, İtalya da 566 Gwh, Fransa da 346 GWh elektrik üretildiği kayıtlara geçmiştir Biyogaz tesislerinin yoğun olarak kullanıldığı ülkelerde biyogaz tesislerinden üretilen elektrik enerjisinin en az uygulanan perakende tarifeye yakın bir fiyatla satın alınması, organik atıkların işlenmesinin yasal bir zorunluluk haline getirilmesi, biyogaz tesislerinin ve biyogaz üretiminin yaygınlaşmasına yardımcı olmaktadır. Biyogaz teknolojisinin yaygın olduğu ülkelerde her türlü organik atık bu tesislerde işlenerek hem enerji elde edilmekte, hem çevreye zarar verebilecek atıklar sterilize edilerek toprak ve su kirlenmesi engellenerek doğal denge korunmakta, hem de tesislerde çıkan atık, bitkisel üretimde gübre olarak kullanılarak değerlendirilmektedir Ülkemizde biyogaz teknolojisi sadece araştırma düzeyinde, çok kısıtlı bilgi ve teknolojiyle uygulanmaya çalışılmıştır. Bu konudaki ilk çalışmalar 1950 li yıllarda yapılmıştır. O zamanki adıyla Toprak-Su araştırma enstitülerince yapılan bir kaç pilot tesis uygun yapıda olmadığı için başarılı bir şekilde çalışmamıştır. Ülkemizde uygulamaya yönelik pratik tesislerin mevcut olmayışı, organik atıkların işlenmesi için gerekli yasal düzenlemelerin hayata geçirilememesi, biyogaz olan ilgisizliği artırmaktadır. Ülkemiz koşullarına ait bir tesis modeli geliştirilmediği ve biyogaza gereken önem verilmediği için ülkemiz bu alternatif enerji kaynağının faydalarından mahrum kalmaktadır. Türkiye de tarım sektörünün temelini oluşturan tarla bitkilerinden (buğday, arpa, tütün, pamuk, çeltik vb.) yıllık olarak 65 Mton tarımsal atık ve hayvancılık kaynaklı 160 Mton yaş gübre olmuştur. Tarımsal atıklardan hayvan besleme amacıyla kullanılamayan atıklar açık havada yakılmakta veya çürümeye terk edilmektedir. Hayvansal gübreler ise genellikle açıkta yığın halinde biriktirilmektedir. Bu durum çevre ve sağlık problemlerini ortaya çıkarmaktadır. Ülkemiz her çeşit enerji kaynağı sahip olmakla birlikte, rezervler kısıtlı olup enerjide dışa bağımlıdır ve tüketiminin %60 ı ithalatla karşılanmaktadır. Oysa, ülkemiz yüksek oranda yenilenebilir enerji (biokütle, 16

17 hidrolik, rüzgar, güneş, jeotermal vb.) kaynaklarına sahiptir. Bu kaynakların mevcut kullanım oranı düşük olmasına rağmen, hidrolik, güneş, jeotermal ve rüzgâr kaynaklı enerji kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. Biyokütleden ise sadece direkt yakma ile enerji dönüşümü yaygın olarak kullanılmaktadır. Hayvansal ve tarımsal kaynaklı atıklardan oksijensiz ortamda biyogaz üretimi ile enerji dönüşümü ise yok denecek kadar azdır. Çevresel, ekonomik ve sosyal faydalar gözetilerek oluşturulan ve konusu tarımsal ve hayvansal kaynaklı atıklardan biyogaz üretimi ve elde edilen gazın entegre enerji dönüşüm teknolojileri detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Bu bağlamda TUBİTAK, tarımsal atıkların değerlendirilmesi ile ilgili kurumsal ve yönetimsel değerlendirmeler yapabilmek için, diğer proje ortakları ile birlikte işbirliği halinde çalışılmıştır. Sonuçlar Teknik Rapor 1 olarak EK 1 de sunulmuştur. Teknik Rapor 1 in içeriği aşağıdaki gibidir. 1. Türkiyedeki Tarımsal Ve Hayvansal Atık Potansiyeli 1.1 Türkiyedeki tarımsal atık potansiyeli 1.2 Türkiyedeki hayvansal atık potansiyeli 1.3 Pilot tesisin kurulacağı kocaeli ili için atık potansiyeli 2. Tarımsal Ve Hayvansal Atıklardan Enerji Üretimi İçin Kullanılan Başlıca Teknikler 2.1 Biyogaz Üretimi Anaerobik fermantasyon Biyogaz üretimiyle ilgili günümüze kadar yapılan çalışmaların irdelenmesi Biyogaz üretiminin mikrobiyolojisi Biyogaz üretiminde etkili etmenler Biyogaz tesislerinin tasarımı Biyogaz tesisinin bileşenleri Biyogaz üretim sistemlerinin sistem verimlilikleri 2.2 Diğer Teknikler 3. Direkt yakma Gazlaştırma Kompostlama Biyogaz Sistemlerinin Avantajları ve Dezavantajları 3.1 Biyogaz Sistemlerinin Avantajları Alternatif enerji kaynağı Fermente gübrenin yararları Çevre ve sağlık açısından yararları Ekonomik ve sosyal yararları Biyogaz Sistemlerinin Dezavantajları Biyogaz Üretim Sistemlerinin Projelenmesi Biyogaz Üretim Teknolojisindeki Gelişmeler 5.1 Anaerobik Reaktörlerin Dünya Genelinde Kullanımı 5.2. Anaerobik Reaktörlerin Türkiye deki Uygulamaları 6. Biyogaz Üretim Sistemlerinin Ar-Ge Alanlari 7. Güneş Enerjisi Destekli Biyogaz Reaktörleri 17

18 8. Üretilen Biyogazin Enerji Kaynaği Olarak Kullanimi 8.1 Kazanlarda Kullanılmasi 8.2 Biyogazın Içten Yanmalı Motorlarda Ve Türbinlerde Kullanılması 8.3 Biyogaz Tesislerinde Kojenerasyon Yöntemiyle Elektrik Ve Isi Enerjisi Üretimi 9. Biyogaz Üretim Teknolojilerinin Ülkemizde Üretilmesi Ve Yayginlaştirilmasi ve Bununla Ilgili Kisitlarin Belirlenmesi 9.1 Biyogaz Ünitelerinin Kurulabileceği Yerler 9.2 Biyogaz Ünitelerinin Tarimsal Üretime Entegrasyonu 9.3 Türkiye de Biyogaz Teknolojisi Geliştirilmesi 9.4 Yenilenebilir Enerji Politikalari Ve Piyasa Araçlari 9.5 Yenilenebilir Enerji Araştirma Ve Geliştirme Teşvikleri 9.6 Tarimsal Atik Kullanimini Etkileyen Engeller Kurumsal, Yasal Ve Idari Engeller Sistem Simülasyonu ve Entegrasyonu Biyogazın enerji dönüşümü için modelleme ve simülasyon çalışmaları yapılarak çalışmalar için en güncel programlar ve modeller tahsis edildi ve kullanıldı. Proje kapsamında belirtilen biyogaz tesisinin özellikleri, kullanılacak olan materyalin özellikleri ve iklim verileri doğrultusunda modeller oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen çalışmalara ait detay bilgiler düzenlenen raporlarda mevcuttur. Biyogaz üretim sistemlerinin modellemesi birkaç farklı modellemeyi içermektedir. İlk model Biyogaz Üretiminin Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (CFD) yöntemi ile Modellenmesi dir. Bu model FLUENT programını kullanarak oluşturulmuştur. Fermentörlerin içinde meydana gelen, sıcaklık, karıştırmadan dolayı meydana gelen hız profilleri ve reaksiyonlardan dolayı meydana gelen konsantrasyon profilleri incelenip simülasyonlar yapılmıştır. İkinci model Tek Kademeli Sürekli Beslemeli Tam Karışımlı Tank Rektörünün (CSTR) Isı Transferi Modellemesi dir. Bu model fermentörlerin kazandığı ve kaybettiği ısı enerjisinin hesaplanması için kapsamlı bir ısı transferi modeli oluşturulmuş ve FORTRAN programında yazılan bir program ile simülasyonlar yapılmıştır. Üçüncü model ise Biyogaz Üretiminin ADM1 Modellemesi (Biyokimyasal ve Fiziko-Kimyasal İşlemler) dir. Bu model, ADM1 modelini kullanarak yapılmıştır. Bu modelde fermentörlerin içinde meydana gelen biyokimyasal ve fiziko-kimyasal işlemler tanımlanmakta ve simülasyonlar yapılmıştır. Bu modeller Teknik Rapor 2 olarak Ekte 2 sunulmuştur. Teknik Rapor 2 in içeriği aşağıdaki gibidir. 1. Giriş 1.1 Kocaeli Belediyesi Pilot Ölçekli Biyogaz Tesisi İle İlgili Bilgiler 1.2 Biyogaz Tesisi Modelleme ve Simülasyon Çalışması İçin Genel Bilgiler Kocaeli ne ait iklim ve yer bilgileri Tesiste kullanılacak hammadde ile ilgili bilgiler: Biyogaz tesisinde kullanılacak sistem ve sistemi oluşturan alt birimler ile ilgili bilgiler Biyogaz tesisinin işletilmesi ile ilgili bilgiler 18

19 2. Biyogaz Üretiminin Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (Cfd) Yöntemi İle Modellenmesi 2.1 Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği 2.2 Matematiksel Modelin Geliştirilmesi Kütle korunumu denkliği Momentum korunumu denkliği Türbülans modeli (Standart k- ε modeli) Enerji denklemi Kütle taşınım denklikleri Kimyasal reaksiyon denklemleri Reaksiyon oranlarının modellenmesi 2.3. Modellenen Biyogaz Fermantörünün Geometrisi 2.4 Sonuçlar Fermentör İçinde Sıcaklık Dağılımları Fermentör İçinde Materyal Akış Hız Dağılımları Fermentör İçinde C6H 12O6 ve CH4 Dağılımları 3. Tek Kademeli Sürekli Beslemeli Tam Karışımlı Tank Rektörünün (Cstr) Isı Transferi Modellemesi 3.1 Isı Transferi Modeli Güneş ışınımı Biyogaz materyali akışından dolayı ısı kaybı Dış hava ile fermentör örtü malzemesi arasındaki ısı değişimi Fermentör duvarlarından meydana gelen ısı kaybı Fermentör zemininden meydana gelen ısı kaybı 3.2. Model Giriş Parametreleri ve Çözümleme 3.3. Sonuçlar 4. Biyogaz Üretiminin Adm1 Modellemesi (Biyokimyasal Ve Fiziko-Kimyasal İşlemler) 4.1. Havasız Ayrışmanın Aşamaları ADM1 parametre ve değişken tanımları Dinamik durum değişkenleri Oran denklem matrisi 4.2. Tek Kademeli Sürekli Beslemeli Tam Karışımlı Tank Reaktörünün (CSTR) Modellenmesi Sıvı faz denklemleri Gaz fazı denklemleri Proses oranları: Prosesin engellenmesi: Su fazı eşitlikleri Gaz fazı eşitlikleri Cebirsel eşitlikler 4.3. Model Eşitlikleri 4.4. ADM1 Değerlendirme (BENCHMARK) Modeli Parametreleri 4.5. Pilot Ölçekli Biyogaz Tesisinde ADM1 Modelinin Adaptasyonu Değiştirilmiş (modified) ADM1 modeli Biyogaz fermentörlerinin işletilmesi ve ADM1 modelinde tasarlanması Giriş akış karakterinin belirlenmesi (Influent characterization): Pilot biyogaz tesisi için ADM1 simülasyonları 4.6. Sonuçlar 19

20 Enerji dönüşüm sistemleri ve entegrasyonu çalışması için geliştirilen model Enerji Dönüşüm Sistemlerinin (Gaz Motoru-Jeneratör Grubu) Modelleme ve Simülasyonu dir ve HYSYS programı kullanarak geliştirilmiştir. Bu modelde, gaz motorunun farklı metan yükleme oranlarında motorun performansına olan etkileri incelenmiştir. Son olarak biyogaz üretim ve enerji dönüşüm sistemlerinin entegrasyonu için Biyogaz Üretim Sistemleri ve Enerji Üretim Sisteminin Entegrasyonu: Nesne Odaklı (Object Oriented) Modellemesi çalışması yapılmıştır. Bu çalışma IPSEpro modelleme ortamında yapılmış olup, her iki sistemin entegrasyonunu sağlamaktadır. Bu modeller Teknik Rapor 3 olarak Ekte 3 sunulmuştur. Teknik Rapor 3 nin içeriği aşağıdaki gibidir. 1. Enerji Dönüşüm Sistemlerinin (Gaz Motoru-Jeneratör Grubu) Modelleme Ve Simülasyonu 1.1. Giriş 1.2. Motor-Jeneratör Grubu Modellemesi Kütle ve enerji denklikleri Gaz motoru-jeneratör grubu simülasyonu Biyogazdaki metan oranı Biyogaz debisinin etkisi Yakıt hava oranı (l) etkisi Motor içindeki yanma oranının etkisi 1.3. Sonuçlar 2. Biyogaz Üretim Sistemleri Ve Enerji Dönüşüm Sistemlerinin Entegrasyonu: Nesne Odaklı (Object Orıented) Modellemesi 2.1. IPSEpro modelleme aracı hakkında genel bilgiler 2.2. IPSEpro biyogaz üretimi ve entegre enerji sistemi 2.3. Biyogaz üretim ve entegre enerji sistemi için IPSEpro tanımları 2.4. Biyogaz üretim ve enerji dönüşüm sistemlerinin bileşenlerinin IPSEpro modelleme ortamında modellerinin oluşturulması Ön karışım hazırlama ünitesi Biyogaz Fermentörü H 2S ayırma ünitesi Gaz motoru Isı değiştirici Karışım odası Akış ayırıcılar Motorlar Pompalar Isı havuzu (gaz motorundan elde edilen ısı enerjisinin kullanıldığı nokta) 2.5. IPSEpro model giriş verileri 2.6. IPSEpro model sonuçları 2.7. Entegre biyogaz ve enerji üretiminde etkili faktörler ve sistem optimizas yonu Yükleme oranı (YO) Hammadde özgül metan üretim oranı (Mokm) Üreteç özgül metan üretim oranı (Mv) Kuru madde oranının proses tasarımına ve biyogaz performansına etkisi Yükleme oranının biyogaz sisteminin performansına etkisi Hammadde içeriğinin biyogaz sisteminin performansına etkisi 20

21 3.2.4 Laboratuvar Ölçekli Biyogaz Sistemi Çalışmaları Laboratuar Ölçekli Tesis ve Çalışma Prensibi Tarımsal atıkların biyogaz teknolojisiyle değerlendirilmesine yönelik yapılacak çalışmada öncelikle bu denemelerin yapılacağı deney setinin tasarımı gerçekleştirilmiştir. Deney setinin toplam 1 m3 hacme sahip olması ve geometrik olarak pilot tesisle aynı şekilde olması göz önünde tutularak tasarımı yapılmıştır. Deney setinin imalinde paslanmaz çelik malzeme kullanılmıştır. Üretecin ısıtılmasını sağlayan su cebinin bulunduğu yüzeyler ısı izolasyonu için cam yünü ile kaplanarak dışına koruyucu bir sac giydirilmiştir. Tüm sistem bir platform üzerine monte edilmiştir. Platformun istenildiğinde rahatça hareket ettirilebilmesi ve taşınabilmesi için hareketli olması sağlanmıştır. Bu amaçla platforma 4 adet tekerlek takılmıştır. Deney setinde öncelikle hammadde olarak kullanılacak materyallerin, yani tarımsal atıkların biyogaz üretecinde kullanılabilmesi için özelliklerine bağlı olarak boyutlarının küçültülmesi gerekmektedir. Bu amaçla laboratuar sistemi yakıt hazırlama tankı adı verilen düzenek yapılmıştır. Bu düzenekte biri kıyıcı bıçaklı helezonlu parçalayıcı, diğeri çelik bıçaklı öğütücü olmak üzere iki adet parçalama ekipmanı bulunmaktadır. Bu ekipmanlar sayesinde her türlü tarımsal atık materyalin parçalanması sağlanabilecektir. Öğütme ve parçalama işlemi tamamlanan materyal hazırlama tankı içerisine alınacak, burada içerisine su ilave edilerek kuru madde, organik kuru madde oranı istenen seviye getirildikten sonra ve tank içerisindeki bir karıştırıcı ile karıştırılarak homojen hale gelmesi sağlanacaktır. Daha sonra yakıt hazırlama tankı içerisindeki çamur pompası ile materyal yükleme borusu yardımıyla üretece yüklenecektir. Laboratuar tipi biyogaz reaktörü, pilot tesisin geometrisi gibi dikey silindirik olarak yapılmıştır. Biyogaz reaktörü, fermantasyon kanalı prensibine göre çalışan fermantasyon odası, sistemi ısıtmak için kullanılan sıcak suyun dolaştığı su cebi, 2 adet mekanik karıştırıcı ve yükleme-boşalma ağızlarından oluşmaktadır. Üretecin ısıtılması üretecin alt ve yan duvarında oluşturulan bir su cebi yardımıyla gerçekleştirilmiştir. Burada bulunan su, rezistanslar yardımıyla ısıtılmakta ve bir dijital termostat yardımıyla sıcaklığın kontrolü sağlanmaktadır. Üretecin içerisinde materyalin karıştırılması sağlayacak 2 adet karıştırıcı bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi üretecin yan duvarına monte edilmiş mikser tip karıştırıcı diğeri reaktörün merkezinden kaçık bir şekilde yerleştirilmiş parmaklı tip karıştırıcıdır. Karıştırıcıların görevi materyalin reaktör içerisinde homojen kalmasını sağlamak ve çökelmeyi engellemektir. Reaktörün çalışma hacmi tarımsal atıkla doldurulduktan sonra, günlük olarak yüklenen miktar kadar atık, boşaltma ağzından fermente olarak dışarıya çıkacaktır. Dışarıya çıkan bu materyal boşaltma ağzının altına girebilen bir taşıma arabasına alınarak sistemden uzaklaştırılacaktır. Oluşan biyogaz üretecin üst kısmından alınarak basınç dengeleyiciye gönderilecektir. Böylece biyogazın üretece geri dönmesi engellenmiş olacaktır. Su kapanından çıkan biyogaz bir esnek boru vasıtasıyla balon tipi bir depoya alınacaktır. Balon tipi depodan alınan biyogaz bir gaz analiz cihazından geçirilerek içeriği saptanacaktır. Analizi yapılan biyogaz bir debimetreden geçirilerek günlük üretilen gaz miktarı saptanacaktır. Sistemin şematik resmi aşağıda görülmektedir. Sistemdeki otomasyon ekipmanları yardımıyla sıcaklığın kontrolü, karıştırıcıların devri ve karıştırma süreleri, ayarlanabilecektir. Platform üzerinde bulunan bir pano ve bu panoda bulunan bir ekran sayesinde tüm sistem kontrol edilebilecektir. Denemede elde edilen verilerin alınması ve depolanması sağlanacaktır. Bu sistem sayesinde günlük üretilen biyogaz miktarı, biyogazın içeriği hem tespit edilecek hem de kayıt altında tutulacaktır. Elde edilen veriler stabil hale geldikten sonra deneme parametreleri değiştirilerek denemeler devam ettirilecektir 21

22 . Şekil 5. Laboratuar ölçekli tesisin taslak resmi 22

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Ayşe Hilal ULUKARDEŞLER a,*, Yahya ULUSOY a, Zeynal TÜMSAVAŞ b a Uludağ Üniversitesi, Teknik Bilimler

Detaylı

Biyogaz Sistem Mühendisliği

Biyogaz Sistem Mühendisliği 2013 Biyogaz Sistem Mühendisliği İÇİNDEKİLER: 1 Sistem Veri Özeti 2.Tesis Verileri ; Sistem Ana Akış diagramı 3.Sistem Ekonomik Göstergeleri, 4.Notlar, 5. Sistem Çalışma Prensibi 6. Biyogaz Ölçüm Ekipmanları

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ Ufuk SAYIN Demet ERDOĞAN 17 Haziran 2011-ICCI-İstanbul Atık Yönetimi Hiyerarşisi EHCIP KAAP Atık

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

Geleceğinize Açılan Kapı

Geleceğinize Açılan Kapı Geleceğinize Açılan Kapı OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK BİRİMLER Fakülteler 1. Mühendislik Fakültesi 2. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. 3. Fen Edebiyat Fak. 4. Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü 2 Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği

Detaylı

3. Biogas-Training. Bileşenler. Michael Köttner, International Biogas and Bioenergy Centre of Competence (IBBK) 13.09.2011

3. Biogas-Training. Bileşenler. Michael Köttner, International Biogas and Bioenergy Centre of Competence (IBBK) 13.09.2011 3. Biogas-Training Bileşenler Michael Köttner, International Biogas and Bioenergy Centre of Competence (IBBK) Nesta Boutique Hotel Ankara, 12.-13.09.2011 13.09.2011 1 Biyogaz Eğitim Semineri Bileşenler

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 2014 Yılı Mali Destek Programları 2014 Yılı Mali Destek Programları kapsamında 6 farklı mali destek Programı 11 Kasım 2013 tarihinde ilan edilmesi planlanmaktadır. Toplam 25.100.000

Detaylı

PLAKALI ISI EŞANJÖRÜ SEÇĐMĐ: [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM. Semih Ferit Emekli

PLAKALI ISI EŞANJÖRÜ SEÇĐMĐ: [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM. Semih Ferit Emekli [1)YÜZME HAVUZLARININ ISITILMASINDA ÇAĞDAŞ ÇÖZÜM Semih Ferit Emekli 1960 Đstanbul'da doğdu. Pertevniyal Lisesi'nden sonra ĐDMMA Yıldız Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü'nden 1980 81 döneminde mezun

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

OKG-110 SÜREKLİ KARIŞTIRMALI TANK REAKTÖR EĞİTİM SETİ

OKG-110 SÜREKLİ KARIŞTIRMALI TANK REAKTÖR EĞİTİM SETİ 2014 OKG-110 SÜREKLİ KARIŞTIRMALI TANK REAKTÖR EĞİTİM SETİ www.ogendidactic.com 1 1. Reaktan tankları, 2. Ön ısıtıcı, 3. Karıştırıcılı reaktör, 4. Diyaframlı pompalar, 5. Acil stop, 6. Ana şalter, 7. Faz

Detaylı

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M DEÜ HASTANESİ KLİMA SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİNİN N ISIL VE HİDROLİK DENGELENMESİ Burak Kurşun un / Doç.Dr.Serhan KüçüK üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M BölümüB GİRİŞ Değişen

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu 2000 yılından beri biyogaz alnında çalışmaktadır. BİYOENERJİ DERNEĞİ Yönetim Kurulu II. Başkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr

Detaylı

Makina Mühendisliği Anabilim Dalı 35100 Bornova ĐZMĐR 35100 Bornova ĐZMĐR

Makina Mühendisliği Anabilim Dalı 35100 Bornova ĐZMĐR 35100 Bornova ĐZMĐR ÇEŞME DE BĐR OTELĐN KULLANIM SUYU ISITMASININ RÜZGAR ENERJĐSĐNDEN SAĞLANMASI Doç. Dr. Aydoğan ÖZDAMAR Mak. Müh. Çağın ŞEN Ege Üniversitesi Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Çevre Müh. Böl. Öğretim üyesi

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA İçerik 1. Sisteme Genel Bakış 2. Atık Su Kaynaklı Isı Pompası Isı Değiştiricileri ve Tasarımı 3. Atık Su Isı

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1007) PROJE GELİŞME RAPORU

TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1007) PROJE GELİŞME RAPORU TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (7) PROJE GELİŞME RAPORU PROJE ADI :BİTKİSEL ve HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ ve ENTEGRE ENERJİ ÜRETİM SİSTEMİNDE KULLANIMI

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE

OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE 2012 OAG 100A HİDROLOJİ EĞİTİM SETİ ANA ÜNİTE www.ogendidactic.com Giriş OAG-100 Hidroloji Tezgahı ve çeşitli yardımcı modül üniteleri ile Akışkanlar Mekaniği derslerinde ayrıntılı ve kapsamlı deneysel

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi PINAR YALMAN KÜME KOORDİNATÖRÜ Enerji Verimliliği Türkiye nin Geleceği 23.01.2013 OSTİM 1967 yılında kurulan Ostim, 1997 yılında OSB statüsü

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI

RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS ŞARTLARINDA RÜZGAR SANTRALİ TASARIMI Cumhuriyet Üniversitesi Elektrik - Elektronik Mühendisliği Bölümü Sunan Yrd.Doç. Dr. Mustafa HOŞTUT Nisan-2007 1/53 RÜZGAR ENERJİSİ VE SİVAS

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ KURUMSAL HAKKIMIZDA STS ARITMA SİSTEMLERİ Çevre sağlığının ve doğal zenginliklerin korunmasına verilen önemin giderek arttığı günümüz şartlarında, bilinçli ve yetkin kadrosu ile bu doğrultuda hizmet etmek

Detaylı

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI Seracettin Akdı Aydınlar Yedek Parça San. ve Tic. A.Ş. Ar-Ge Merkezi Gamze Küçükyağlıoğlu Aydınlar Yedek

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI

TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI 11 Nisan 2014 Solarex Istanbul TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ FİNANSMAN PROGRAMI Dr. Yonca Ercümen DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Program Yapısı 265M $ lik Fon Ücretsiz Teknik Yardım Danışmanlık

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır.

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7. YILLIK YAKIT MĐKTARI HESABI VE YAKIT DEPOLARI Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7.1 Yıllık

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE. BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler

EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE. BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler EMİSYON ÖN İZNİ VE EMİSYON İZNİ ALMAYA ESAS TEŞKİL EDECEK DÖKÜMANLARLA İLGİLİ YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler Madde 1- Bu yönergenin amacı, 07.10.2004 tarih ve 25606 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

PROJE RAPORU Ref No: 6403

PROJE RAPORU Ref No: 6403 PROJE RAPORU Ref No: 6403 Proje Başlama Tarihi : 7 Haziran 2006 Proje Bitiş Tarihi: 29 Haziran 2006 Kapsam : 10. Tanker Üs Komutanlığı Güneş Enerjili Merkezi Su Isıtma Sistemi Lokasyon: İncirlik Hava Üssü,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ Korkut Kaşıkçı 1, Barış Çallı 2 1 Sistem Yapı İnşaat ve Ticaret A.Ş. 34805 Kavacık, İstanbul 2 Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas

Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas Yüksek verimli gaz yakıtlı çelik kazan CompactGas Patentli alufer teknolojisi ile yüksek verim, düşük emisyon 1 CompactGas ın (1000-2800) avantajları Hoval CompactGas; konfor,ekonomi, güvenilirlik ve teknik

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı

TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı TÜBİTAK UME Ulusal Metroloji Enstitüsü Akışkanlar Grubu Düşük Gaz Debi Ölçüm Laboratuvarı 10-50 L/min Debi Aralığında Gaz Debi Ölçüm Karşılaştırma Protokolü UME-G2AL-TR-K005 Temmuz 2013 - Gebze İçindekiler

Detaylı

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ Serhan Küçüka*, Serkan Sunu, Anıl Akarsu, Emirhan Bayır Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Detaylı

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI Not: Ders konuları seçilirken aşağıda belirtilen formun doldurulup bölüm sekreterliğine verilmesi gerekmektedir. Prof. Dr. Erdem KOÇ Konu Rüzgar Türbinlerinde Kanat

Detaylı

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ Hazırlayan : Kadir ÖZDEMİR No : 4510910013 Tarih : 25.11.2014 KONULAR 1. ÖZET...2 2. GİRİŞ.........3

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ocak - Haziran 2015 07.01.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ekim - Aralık 2015 11/09/2015 Türkiye'nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi YILDIZ ENERJİ EVİ Yıldız Teknik Üniversitesi, Ülkemizde Temiz Enerji konusunda yapılan çalışmalara bir katkıda bulunarak Yıldız Enerji Evi ni Davutpaşa Yerleşkesi nde kurdu. Her gün enerjiye daha yüksek

Detaylı

Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği

Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü Ahmet Baban, Ceren Tosun, Mithat Sinan Binici 26-28 MAYIS 2016 CROWNE PLAZA /BURSA ÇTÜE ÇALIŞMA ALANLARI Temiz

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK Dersin Kodu ve Adı : MMÜ 459 ENERJİ YÖNETİMİ DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Ders Dili Yarıyıl Dersin Türü (Zorunlu/Seçmeli) Ön şartlar Dersi Veren Öğretim Elemanı Gruplar/Sınıflar

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler

Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler 1. gün Program GG.AA.YYYY Açılış-Genel Bilgiler Kursun amacı, kurs genel tanıtımı, derslerle ilgili bilgiler Kişisel Gelişim Problem çözme yeteneği, ikna kabiliyeti 11:00-11:50 Kişisel Gelişim Yenilikleri

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu www.torukcars.com İçerik Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 1 Ajanda Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 2 Petrol ve otomotivdeki

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI

SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI Deniz YUVGUN Gıda Mühendisi - Teknik Müdür TAMTAD Konservecilik San. Tic. A.Ş. Genel Firma Bilgisi Tamtad Konserve Fabrikası 1958 yılında Mesut Yuvgun tarafından kurulmuştur.

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MOTORLAR LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI LAMİNER VİSKOZ AKIM ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ YRD. DOÇ. DR. GÜLŞAH

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

TÜRKİYE LİNYİTLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİNE TEKNOLOJİK BİR SEÇENEK: OPTIMASH PROJESİ ÖZET

TÜRKİYE LİNYİTLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİNE TEKNOLOJİK BİR SEÇENEK: OPTIMASH PROJESİ ÖZET TÜRKİYE LİNYİTLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİNE TEKNOLOJİK BİR SEÇENEK: OPTIMASH PROJESİ Dr. İskender GÖKALP, CNRS-ICARE, Fransa Mücella ERSOY, TKİ Genel Müdürlüğü, Ankara ÖZET Bilindiği

Detaylı

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ

JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ JEOTERMAL ELEKTRİK SANTRALLERİ İÇİN TÜRKİYE DE EKİPMAN ÜRETİM İMKANLARI VE BUHAR JET EJEKTÖRLERİ ÜRETİMİ Karbonsan ın fabrikası, Orhangazi Bursa da bulunmaktadır. Karbonsan ın ürün çeşitlerini genel çerçevesiyle

Detaylı