Enerji Piyasası Bülteni

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Enerji Piyasası Bülteni"

Transkript

1 Enerji Uzmanları Derneği bültenidir. Mayıs Sayı:3 ISSN: Enerji Piyasası Bülteni Rüzgar enerjisine dayalı Bu sayıda: lisans başvurusunda bulunan tüzel kişiler için önemli duyuru Editörden 2 EPDK dan Haberler 3 Quo Vadis 6 Enerji Bakanlığı görevine atanan Kayseri Milletvekili Sayın Taner YILDIZ dan EPDK ya ziyaret Politikalar, Modeller, Talep Tahminleri ve Senaryolar Dağıtım Özelleştirmeleri ve Geçiş Dönemi Tarifelerine Bir Bakış Uzun Dönemli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmelerinde Fiyat Dengeleme ve Uzlaştırma Piyasası: Uygulama, Sorunlar, Öngörüler Enerji, Piyasa ve Regülasyon Sohbet Toplantıları başlıyor. Biyokütle/Biyogaz/Çöp Gazına Dayalı 19 Olarak Kurulacak Üretim Tesislerinin Lisanslandırılması Enerji Piyasasına Yönelik Etkinlikler 21

2 Sayfa 2 Enerji Piyasası Bülteni Enerji Uzmanları Derneği Adına Sahibi Dr. Murat GİDİŞ Editör den... Enerji Uzmanları Derneği Yönetim Kurulu Dr. Murat GİDİŞ İbrahim Etem ERTEN Ömer Kağan BİLGE İbrahim Halil DERE Nedim KORKUTATA Sorumlu Yazı işleri Müdürü İbrahim Etem ERTEN Editör Nedim KORKUTATA Grafik Tasarım Agah HINÇ İletişim Derneğimizin değerli üyeleri ve enerji piyasasının değerli katılımcıları; Enerji alanındaki gelişmeleri ve paylaşılmasında fayda görülen bilgileri kamuoyunun yararına sunmayı amaç edinen bültenimiz, okumakta olduğunuz üçüncü sayısı ile karşınızdadır. Bu bültende de, önemli güncel gelişmeleri irdeleyen, bilgi ve görüş paylaşımını amaçlayan yazılar sizlerle buluşuyor. Petrol Piyasası Sektör Raporu Nisan ayı içerisinde yayımlanmıştır. Rekabet Kurumu nun dağıtıcı ve bayi arasındaki bayilik sözleşmesi ile bağlantılı diğer sözleşmelerin süresinin 5 yılı aşmaması gerektiğine dair petrol piyasalarının mevcut yapısını ve geleceğini doğrudan etkileyecek önemli kararına ilişkin değerlendirmelerin yanısıra 14 Nisan 2009 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme Ve Uzlaştırma Yönetmeliği ne (DUY) ilişkin analiz ve yorumlara bu sayımızda yer verilmektedir. DUY, ilerleyen sayılarda da detaylı olarak ele alınacaktır. Ayrıca bu sayımızda biyokütle/biyogaz/çöp gazına dayalı olarak kurulacak üretim tesislerinin lisanslandırılması, elektrik talep tahminlerine ilişkin modeller, dağıtım özelleştirmeleri ve geçiş dönemi tarifeleri ve uzun dönemli doğal gaz alım - satım sözleşmelerinde fiyat hususları da ele alınmaktadır. Enerji alanındaki bilgi ihtiyacına katkıda bulunmayı amaçlayan bültenimizin yayımlanmış sayılarına adresi üzerinden ulaşmanın mümkün olduğunu ve sizlerden gelecek her türlü görüş ve öneriyi özenle değerlendireceğimizi tekrar hatırlatmak isterim. Bu bültende yer alan yazıların bilimsel, hukuki ve etik sorumluluğu yazarlara ait olup, yazılar Enerji Uzmanları Derneği nin veya yazarların çalıştığı kurum/kuruluşların görüşünü yansıtmamaktadır. Bu e-derginin içeriği Enerji Uzmanları Derneği nin üretimi olup Fikir Eserleri yasası gereğince izinsiz kullanılması yasaktır. Yazı içerikleri, dergi ve yazar ismi kaynak gösterilerek kullanılabilir. Enerji Piyasası Bülteni ne Yazı Göndermek için... Enerji Piyasası Bülteni, enerji piyasalarında gündemin takip edildiği, piyasalara yönelik çıkartılan düzenlemeler ve yeni uygulamalar hakkında piyasa katılımcılarının bilgilendirildiği, sektördeki gelişmelerin izlendiği ve piyasalara yönelik uzman görüşlerinin yer aldığı süreli bir yayın olarak oluşturulmuştur. Enerji piyasalarının bilgi dağarcığına katkıda bulunmak isteyen okurlarımız, hazırladıkları yazıları ile birlikte derneğimiz ile irtibata geçmeleri durumunda, bilgilerini olabildiğince geniş kitlelere anlatabilme ve bu alandaki tecrübelerini paylaşabilme fırsatını da yakalamış olacaklardır. Enerji Piyasası Bülteni ne gönderilecek yazılar, 1000 kelimeyi aşmayacak şekilde hazırlanmalı, herhangi bir kaynaktan yararlanıldıysa yararlanılan kaynaklara yazının sonunda yer verilmelidir. Gönderilen yazılar daha önce başka bir yerde yayınlanmamış olmalıdır. Yazarlar, iletişim bilgileri ile birlikte yazılarını adresine gönderebilirler.

3 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 3 EPDK dan Haberler Enerji Bakanlığı görevine atanan Kayseri Milletvekili Taner YILDIZ, 7 Mayıs ta EPDK yı ziyaret etti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı na atanan Taner YILDIZ, ilk ziyaretlerinden birini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu na gerçekleştirdi. Kurul üyeleri ile görüşen Taner Yıldız, görüşme sonrasında EPDK çalışanlarını da ziyaret etti. XXII. Dönem Kayseri Milletvekili olarak parlamentoya giren Taner Yıldız ın, Bakanlık görevi öncesi dönemde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan a enerji konularında danışmanlık yaptığı biliniyordu. EPDK da Verimlilik Haftası etkinlikleri Verimlilik kültürünü yaygınlaştırmak ve bu kavrama ilişkin kamuoyu oluşturmak amacıyla 1992 yılından bu yana Milli Prodüktivite Merkezi tarafından organize edilen Verimlilik Haftası etkinlikleri kapsamında, bu yıl Nisan ve Mayıs ayı içerisinde EPDK da bir dizi eğitim gerçekleştirilmiştir. Tüketici Hakları ve Verimlilik, Kalite ve Tüketici Bilinci, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Performans Yönetimi, Zaman Yönetimi, Toplantı Yönetimi ve Enerji Verimliliği ve Tasarrufu konularında Milli Prodüktivite Merkezi Uzmanları tarafından eğitimler verilmiştir. Enerji, Piyasa ve Regülasyon Sohbet Toplantıları Volkan Ş. EDİGER in katılımı ile başlıyor... Enerji Uzmanları Derneği tarafından gerek EPDK çalışanlarının gerekse piyasa katılımcılarının mesleki birikimlerine katkıda bulunmak ve enerji piyasaları gündemine ilişkin fikirlerin tartışıldığı ve paylaşıldığı bir ortam oluşturmak düşüncesi ile Enerji, Piyasa ve Regülasyon Sohbet Toplantıları düzenlenecektir. Sohbet toplantılarının ilk konuğu Cumhurbaşkanlığı Enerji Danışmanı Doç. Dr. Volkan Ş. EDİGER olacaktır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu yöneticileri ve çalışanlarının da katılacağı sohbet toplantısına, sektör temsilcileri ve tüm ilgililer davetlidir. Toplantının yeri ve saati Enerji Uzmanları Derneği nin internet sitesinde ilan edilecektir. Toplantıya katılabilecek olanların adresine ad/soyad, unvan, kurum ve iletişim bilgilerinin yer aldığı bir e-posta göndermeleri talep edilmektedir.

4 Sayfa 4 Enerji Piyasası Bülteni EPDK dan Haberler EPDK da German Energy Regulation konulu bilgilendirme toplantısı gerçekleştirildi PricewaterhouseCoopers Türkiye (PwC-Türkiye) yetkilileri tarafından Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu yöneticileri ve personeline yönelik German Energy Regulation başlıklı bir sunum gerçekleştirilmiştir. PwC Almanya ofisi uzmanlarından Klaus GERDES ve Jan ZÖCKLER tarafından gerçekleştirilen sunumda, Almanya enerji piyasalarında yaşanan liberalizasyon süreci, ayrıştırma, altyapı ve piyasa erişimi ile şebeke endüstrilerinin tarifelendirilmesine yönelik düzenlemeler ele alınmıştır. Gerek doğal gaz piyasası gerekse elektrik piyasasına yönelik Almanya deneyim ve uygulamalarının yer aldığı sunum, ülkemiz liberalizasyon süreci kapsamında gerçekleştirilen uygulamalar ile Almanya deneyiminin kıyaslanmasına olanak sağlamıştır. Özellikle eğitim kapsamında yer alan elektrik ve doğal gaz şebeke endüstrilerinin tarifelendirilmesinin yer aldığı bölümde, tarife metolojilerine yönelik detaylı bilgi paylaşımının gerçekleştirildiği interaktif bir oturum gerçekleştirilmiştir. PricewaterhouseCoopers- Türkiye yöneticileri Rüçhan ZİYA ve Fulya İLBEY e böyle bir organizasyonun hazırlanmasında geçen emekleri için; konuşmacılar Klaus GERDES ve Jan ZÖCKLER e ise bilgi birikimleri ve deneyimlerini bizlerle paylaştıkları için Enerji Uzmanları Derneği adına teşekkür ederiz. Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Taslağı Görüşe Açılmıştır. Elektrik piyasasında yan hizmet tedariğine ilişkin ticari esasları düzenleyen Enerji Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği 27/12/2008 tarihli Resmi Gazete de, nihai dönem için tasarlanmış olan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği ise 14/04/2009 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Bu çerçevede daha önce 22/01/2003 tarihli Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde söz konusu yönetmeliklerle uyum sağlamak üzere değişiklik yapmak ihtiyacı hasıl olmuştur. Bu doğrultuda yapılan çalışma sonucunda hazırlanmış olan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Taslağı tüm ilgililerin görüş, öneri ve katkılarını almak üzere 1 Haziran 2009 tarihine kadar EPDK internet sayfasında yayımlanacak olup, görüşleriniz adresine gönderilebilir.

5 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 5 EPDK dan Haberler Petrol Piyasasında Dağıtıcılar Arası Ticarette Yeni Uygulama Bilindiği üzere, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunun 9 uncu maddesinde Dağıtıcılar arası akaryakıt ticareti Kurulun iznine bağlıdır. hükmü yer almaktadır. Söz konusu Kanun hükmü, 01/08/2006 tarihine kadar akaryakıt ticaretine ilişkin miktar, yer, tarih ve depo bilgilerinin EPDK ya bildirilmesi kaydıyla dağıtıcılara genel izin verilmesi şeklinde sürdürülmüştür. Bu süreçte, hem teminde bulunan şirketler hem de satış yapan şirketler ticaretini yapmayı planladıkları akaryakıta ilişkin bilgileri ayrı ayrı EPDK ya ibraz etmiştir. Bu uygulama 01/08/2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 796 sayılı Kurul Karar ı ile dağıtım şirketlerinin karşılıklı olarak onayladıkları talepleri doğrultusunda, üçer aylık dönemler için verilen bir izin haline dönüştürülmüştür. 01/01/2008 tarihinden itibaren ise söz konusu izinler için hem temin hem de satış yapan şirketlerin ödemesi gereken izin bedelinin alınmasına başlanmıştır. Son olarak alınan 22/04/2009 tarih ve 2073 sayılı Kurul Kararı uyarınca; 796 sayılı Kurul Kararı 01/07/2009 tarihinden itibaren tamamen yürürlükten kalkmakta olup, 01/07/2009 ve 31/12/2009 tarihleri arasında; tüm dağıtıcı lisansı sahiplerine sadece satış talebinde bulunan şirketin bir kez bedel ödemesi ve dağıtıcı lisansı sahiplerinin yapılan satış bildirimine uymaları kaydıyla akaryakıt ticaret izni verilmiştir. Yeni uygulamada; akaryakıt satışı yapacak olan dağıtım şirketleri sadece bir kez bedel yatırmalarının akabinde, tüm taleplerini EPDK ya Oluşuma Bağlı Bildirim olarak ibraz etmeleri halinde anında talepleri uygulamaya konulabilecektir. Diğer taraftan; anılan dönemde, diğer dağıtım şirketlerinden akaryakıt temininde bulunacak şirketlerin akaryakıt satışı yapacak dağıtım şirketleri ile yazılı olarak anlaşmaları ve bu anlaşmalarına uygun davranmaları dışında bu konuda başka hiçbir şey yapmalarına gerek bulunmamaktadır. Rüzgâr lisans başvurularının teknik değerlendirmesi için EİE'ye gönderilecek belgelerde değişiklik yapıldı: 17/05/2009 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine Dayalı Lisans Başvurularının Teknik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik in 5 inci maddesi ile, Rüzgâr Enerjisine Dayalı Lisans Başvurularının Teknik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik in EPDK tarafından EİE ye gönderilecek belgeler başlıklı Ek-2 sinde yer alan 2 nci maddenin (c) bendi c) TEİAŞ tarafından bağlanması öngörülen trafo merkezinin adı ve kapasitesi, ve 3 üncü maddesi 3. Santral sahasında kurulması planlanan rüzgâr türbinlerinin; gücü, kanat çapı, rotor göbek yüksekliği, şeklinde değiştirilmiş ve 4 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece, 17/07/2008 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin 5 inci maddesi çerçevesinde alınması gereken belge rüzgâr enerjisine dayalı lisans başvurularında EİE ye gönderilecek belgelerden çıkarılmış bulunmaktadır.

6 Sayfa 6 Quo Vadis 1 Enerji Piyasası Bülteni Dr.Refik Tiryaki özelinde bağımsız işletme olarak gelişen bayilik faaliyeti sui generis bir yapılanmadır. Bizce intifa sorunu 3 da buradan kaynaklanmaktadır. Petrol sektörünün bilindik dikey bütünleşik yapısını (vertically integrated structure) ülkemiz özelinde kıran ve bayilik faaliyetini Avrupa ve Amerika kıtası ülkelerinden farklı geliştiren bayi işletmeleri, son yıllarda sürekli intifa hakları kavramıyla birlikte anılmaktadır. Bilineceği üzere çağdaş bir hukuk düzeninde tüm sosyal ilişkiler hukuk kurallarının konusudur. Bir hukuk düzeninin insan yaşamını düzenlemekteki temel metni olan Anayasa bizlere bireylerin nelere hakkı olduğu ve devletin neler yapabilip neler yapamayacağı konusunda temel ipuçlarını verir. Bu bapta, Anayasamıza göre herkesin sözleşme hürriyeti (m.48) ve mülkiyet hakkı (m.35) vardır. Herkes malik olduğu şeyler üzerinde istediği gibi tasarrufta bulunabileceği gibi bu tasarruflarını sözleşmelerle gerçekleştirebilir. Mülkiyet ya da sözleşme özgürlüklerinin sınırları tartışması bir yana bırakılarak, ülkemiz hukuk düzeninin bireylerin özgürlükleri ve özellikle de ekonomik özgürlükler bakımından çağdaş Avrupa devletlerinden geri değil, ilerici unsurlara sahip olduğu söylenebilir. Ancak unutmamak gerekir ki sınırsız özgürlük olmaz, sınırları da ancak kanunlar koyar. 2 Sosyal yaşam bakımından Anayasamızın kurucu hükümleri ekonomik ilişkilerin yükselen değeri rekabet bakımından da geçerlidir. Anayasamızın 167 nci maddesi devletin mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemesi için gereken tedbirleri alacağını ve piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu oluşacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önleyeceğini öngörmektedir. Petrol piyasasında yenilikçi bir yapı öngören yasal düzenleme de aslında anılan hüküm kapsamında mütalaa edilir. Nitekim hukuk tekniği bakımından petrol piyasası esasen mal/emtia piyasası olup hizmet ticaretine ilişkin unsurlar da içermektedir. Petrol piyasası faaliyetleri dünyada genel olarak dikey bütünleşik şirketler tarafından icra edilmekte olup ülkemiz Burada kısaca 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunuyla (Kanun) getirilen yapıya ve dağıtıcı-bayi ilişkilerine değinmemiz gerekir. Kanun tüketicinin kullanımına sunulacak akaryakıtlar için rafinerici tarafından üretim ya da rafinerici/dağıtıcı tarafından ithal olmak üzere iki temin kanalı öngörmüştür. Bu akaryakıt dağıtıcı-bayi arasında yapılan tek elden satış sözleşmesi hükümlerine göre bayilere satılmakta, bayiler bu akaryakıtı istasyonlarda kullanıcılara satmaktadır. Yani Kanun, Rafinerici-Dağıtıcı-Bayi-Kullanıcı diziliminde bir zincir ilişkisi kurmuştur. Bilinen petrol piyasası yapısında petrol şirketleri bu faaliyetleri ya bizzat kendileri ya da bünyelerindeki şirketler eliyle yaparlar. Ülkemizde ise bayilerin bağımsız işletme olarak evrilmeleri dağıtıcıların ciddi mali yatırımlarla yürüttükleri bu faaliyetlerde tüketiciye ulaşma noktaları olan bayileri, belli sürelerle de olsa, kendilerine bağlama ve rakiplerine kaptırmama ihtiyacını doğurmuştur. Böylece bayilik/işleticilik sözleşmelerine ilaveten dağıtıcı-bayi arasında uzun süreli kira, tapuya şerh edilmiş kira, intifa hakkı devri, ariyet vb. sınırlı ayni ya da şahsi hakların devrini öngören sözleşmeler ortaya çıkmıştır. Kanun öncesi yapıda göze batmayan bu ilişki rekabet hukuku ve AB düzenlemelerine uyum ilkesinin de etkisiyle son yıllarda gündemin üst sıralarına taşınmıştır. Bayilik faaliyeti ülkemizde rant getirisi yüksek olan bir arazi sahibinin petrol piyasası faaliyetleri yürüten bir dağıtıcı şirket ile anlaşarak bir işletme kurması olarak filizlenmektedir. Pratikte arazi sahibi arazi üzerinde intifa ya da tapu siciline tescil edilmiş uzun süreli kira sözleşmesi ile dağıtıcı şirkete sınırlı ayni hak tanımakta dağıtıcı şirket de bayiye teknik ekipman vb. ayni yardım ve/veya kredi vb. mali destek sağlayarak bir işletme donatmaktadır. Taraflar arasında yapılan bayilik sözleşmesi de öngörülen ticari ilişkiyi düzenlemektedir. Bayinin dağıtıcı şirketten ne kadar ayni ya da nakdi destek alacağı donatılacak ticari işletmenin kapasitesine bağlı olmaktadır. Kanun dağıtıcı ile bayi arasındaki ilişkiyi, dağıtıcının bir ticari işletmeye (gerçek ya da tüzel kişi) akaryakıtı tüketicilere satış ve ikmal yetkisi vermesine dair sözleşme ilişkisi olarak tanımlamaktadır. Bu sözleşme ilişkisi bir özel hukuk ilişkisi olup taraflar ticaret hukuku anlamında tacir dir; basiretli davranmak yükümlülüğü altındadır. Bayilik sözleşmesi yapan tacirler arasında ayrıca hangi sözleşmelerin yapıldığı, her sözleşmenin hangi amaca yöneldiği ancak yapılacak inceleme sonucunda anlaşılabilir. Ancak bilinen bir gerçek var ki o da; dağıtıcıların bayilerini başka dağıtıcılara kaptırmamak, diğer bir deyişle sadece kendi ürünlerini satmasını sağlamak amacıyla uzun süreli sözleşmelerle bağlama ihtiyacı içinde olduklarıdır.

7 Mayıs 2009 Sayı 3 Bu kapsamda gerçekleştiği düşünülen intifa hakkının devri ya da kira sözleşmelerinin bayilik sözleşmeleriyle ilişkisi son yıllarda bir rekabet hukuku sorunu olarak ileri sürülmüştür. Rekabet hukuku açısından konuya bakıldığında mesele dikey bütünleşik yapı içinde tüketiciye ulaştırılan diğer sektörlerde olduğu üzere dikey anlaşmalara ilişkin grup muafiyeti tanınıp tanınmayacağı sorunu olarak kabul edilmektedir. Dikey anlaşmalar Rekabet Kurumu(RK) tarafından üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs (örneğin üretici, toptancı, sağlayıcı, müşteri, lisans alan ve veren) arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar şeklinde tanımlanmaktadır. 4 Dikey anlaşmalar, piyasada teşebbüslerin üretim ve dağıtım sürecini en iyi şekilde kurmaları ve bunun sonucunda pazarda markalar arası rekabetin oluşmasını/ artmasını sağlayan özellikleriyle geçici süreli muafiyete tabi tutulabilmektedirler. Nitekim ülkemizde de bu yönde genel nitelikli Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği yayımlanmak suretiyle hangi anlaşmalara Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan yasaklara göre denetlenmekten muafiyet tanınacağı belirlenmiştir. Nitekim petrol piyasası bakımından bayilik sözleşmeleri de bu kapsamda değerlendirilmiş ve Avrupa Komisyonu tarafından benzer olaylarda tanınan beş yıllık muafiyet süresi ülkemizde de kabul görmüştür. RK nın bu yaklaşımını tesis ettiği 2003 tarihli Shell&Cabbaroğlu kararının en az bu yaklaşım kadar önemli diğer yanı ise bayilik sözleşmesi ile dağıtıcı bayi arasında yapılan intifa hakkının devri ya da kira sözleşmelerini farklı sözleşmeler olarak kabul etmesi olmuştur. RK bu nitelikteki sözleşmelerin bayilik sözleşmeleriyle ilişkisini kabul etmekle birlikte bayilik (veya işleticilik) sözleşmelerinin bu sözleşmelerden ne ölçüde etkileneceğine dair hususların bir rekabet hukuku sorunu olmayıp özel hukuk hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar kamuoyunda RK nın bayilik sözleşmeleri ile intifa hakkının devri, uzun süreli kira veya ariyet sözleşmelerini ayrı sözleşmeler olarak kabul ettiği şeklinde yorumlanmıştır. Böylece bayilik sözleşmeleri beş yıl ile sınırlı yapılırken dağıtıcı bayi ilişkisinin bir diğer veçhesini oluşturan kredi sözleşmesi, intifa hakkının devri sözleşmesi, kira sözleşmesi gibi sözleşmeler uzun süreli yapılmakla rekabet yasağının süresini fiilen uzatacak şekilde kullanılmaya başlanmıştır. RK nın Shell&Cabbaroğlu kararında benimsediği yaklaşımın hukuksal olarak hatalı olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Gerçekten de RK, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2001 tarihli bir kararına binaen bu yaklaşımı benimsemiş görünmektedir. Nitekim Yargıtay HGK ilgili davada, dağıtıcı-bayi ilişkisi kapsamında kurulan intifa hakkının devri ve bayilik/işleticilik sözleşmesinin feshi davası ve karşı dava, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin sözleşme ilişkisi üzerine inşa edildiğini, tarafların tacir olduğunu ve basiretli davranmakla mükellef olduklarını belirleyerek taraflardan birinin basiretli davranarak kendini (=yatırımlarını ve sözleşme ilişkisinden beklentilerini) garantiye almaya yönelik davranışlarının özel hukuk ilişkisi çerçevesinde düşünülmesi gerektiğine hükmetmiştir. Nitekim RK nın Shell&Cabbaroğlu kararının iptal istemi Danıştay tarafından da reddedilmiştir. Buna binaen RK da mezkûr yaklaşımını sürdürmüştür. Ancak Danıştay Shell&Cabbaroğlu kararındaki yaklaşımını 2008 yılı içinde terk etmiş ve RK nın Shelll&Cabbaroğlu yaklaşımına paralel sonuca ulaştığı Akdağ&Total kararında farklı bir hüküm kurmuştur. Danıştay 13. Dairesi bu karara karşı açılan iptal davasında dağıtıcı-bayi arasında imzalanan intifa sözleşmesi ile bayilik sözleşmesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini hükme esas alarak RK kararını iptal etmiştir 6. RK da bu sonuç üzerine önüne gelen iki olayda dağıtıcı bayi ilişkisini düzenleyen bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde koşulları belirlenen muafiyetten yararlanabilmesi için, bayiler üzerine getirilen rekabet yasağının süresinin beş yılı aşmaması gerektiğine ve dağıtıcı ve bayi arasındaki bayilik sözleşmesi ile bağlantılı kredi sözleşmesi, ekipman sözleşmesi, uzun süreli kira sözleşmesi ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi ya da ayni hakların da rekabet yasağının süresini fiilen uzatacak şekilde kullanılamayacağını karara bağlamıştır. Kurum bu tür sözleşmelerin varlığı halinde, beş yılı aşan süreler bakımından, 2002/2 sayılı Tebliğ de tanınan muafiyet koşullarının ortadan kalkacağına da karar vermiştir. Sayfa 7 Bayilik sözleşmeleri beş yıl ile sınırlı yapılırken dağıtıcı bayi ilişkisinin bir diğer veçhesini oluşturan kredi sözleşmesi, intifa hakkının devri sözleşmesi, kira sözleşmesi gibi sözleşmeler uzun süreli yapılmakla rekabet yasağının süresini fiilen uzatacak şekilde kullanılmaya başlanmıştır.

8 Sayfa 8 RK nın bu yaklaşımını geliştirdiği kararlarının gerekçesi, bilebildiğimiz kadarıyla, henüz yayımlanmamıştır. Bu nedenle beş yıl sınırlamasını intifa haklarına da teşmil ederken nasıl bir ekonomik analizden yararlandığını bilme imkânına henüz ulaşamadık. Ancak ülkemiz petrol piyasasının Avrupa ve Amerika piyasalarına nazaran farklı özellikleri olması ve bilhassa bayilik faaliyetinin bağımsız işletme olarak örgütlenmiş olmasının zikredilen beş yıl muafiyet süresinden nasıl etkileneceği merak konusudur. Bu konunun sektör tarafından yapılacak bir ekonomik analizde ortaya konulması faydalı olacaktır. Öte yandan sermaye yoğun bir faaliyet olarak bayilik faaliyetinin mevcut standartlarda yapılmaya devam edilebilmesi için dağıtıcılarca verilecek ekipman ve/veya kredi desteğinin beş yıl süreli rekabet yasağı muafiyeti rejiminde de devam edip etmeyeceği karar gerekçesinde cevabı açıklanması beklenen bir sorun olacaktır. Ayrıca bu yaklaşımın ülkemizde sayıları yaklaşık olan (istasyonlu akaryakıt) bayilik faaliyetinin dağıtıcılarca yapılmasına (=dikey bütünleşik yapının kurulmasına) sebebiyet verip vermeyeceği, KOBİ mahiyetindeki bu işletmelerin bu yönde evrilecek bir değişimden nasıl etkilenecekleri de bir başka soru olarak cevaplanması gerekenler listesindedir. Şimdi ne olacak sorusuna kısaca değinerek sonuca ulaşmak istiyorum. RK nın 2002 tarihli anılan Tebliği, 2003 tarihli ilke niteliğindeki karar(lar)ı ve son geliştirdiği yaklaşımı dikkate alınarak şu belirlemeler yapılmaktadır: tarihi ve öncesinde imzalanan tüm bayilik veya eşdeğeri sözleşmelerdeki rekabet yasağına ilişkin hükümler tarihinde sona erecektir, tarafları haklarını hukuk devletinde yargı mercileri önünde arayabileceklerdir. Bu cümleden işin doğrusunu Danıştay ın bileceği söylenebilir. Ancak unutmamak gerekir ki zaman en büyük hakemdir. Ancak daha şimdiden RK nın akaryakıt bayilik sözleşmelerine tanıdığı muafiyet süresini diğer sektörlere paralel olarak beş yıl olarak değerlendirmesi ve intifa haklarına ilişkin yaklaşımını iki yanlış şeklinde değerlendirenler bulunduğunu hatırlatmak gerekir. Bu çerçevede iki yanlışın bir doğru etmeyeceği söylenmektedir 7. Ben kararın etkilerine dair geniş bir ekonomik analiz yapmadan yargıya varmanın doğru olmayacağını düşünüyorum. Şimdiye kadar bu konuda konuşan kimse bu nitelikte bir ekonomik/ekonometrik analize binaen görüş bildirmedi. Bu nedenle aceleci davranmamak gerektiğini düşünüyorum. Son söz olarak ise ülkelerin hukuk düzenlerinin ülkelerin ihtiyaçlarına göre şekillenmesi gerektiğini, ihtiyaçlara göre biçilmemiş elbiselerin ya bol ya da dar geleceğini hatırlatmak isterim. Dipnotlar 1. Latince Nereye anlamına gelmektedir. Enerji Piyasası Bülteni 2. Mülkiye hakkı, sözleşme özgürlüğü ve bu hakların/ özgürlüklerin sınırlandırılması konularında bkz. Refik TİRYAKİ, Ekonomik Özgürlükler ve Anayasa, Yetkin Kitabevi, Ankara, Akaryakıt sektöründe intifa hakları sorununu inceleyen akademik bir çalışma için bkz; Yusuf BÜYÜKAY-Murat DOĞAN, Akaryakıt Bayilik sözleşmelerinde İntifa Hakkı Kurulması Şartının Rekabet Hukuku Açısından Değerlendirilmesi, Rekabet Hukukunda Güncel Gelişmeler Sempozyumu VII, Nisan 2009, Kayseri. (Sempozyum kitabı Rekabet Kurumu tarafından basılacaktır) Bu sözleşmelere bağlı, onlarla ilişkili olarak yapılan sınırlı ayni veya şahsi hak doğuran tüm sözleşmeler tarihinde sona erecektir, tarihinden itibaren bayilerin intifa, uzun süreli kira vb. sözleşmelere binaen yeni sözleşme yapmaya zorlanması halinde RK nın 4054 s. RKHK nın 4 üncü maddesi uyarınca soruşturma başlatacaktır. 4. Terimler için bkz: Rekabet Terimleri Sözlüğü, Rekabet Kurumu Yayınları, Ankara, (www.rekabet.gov.tr) 5. RG, Danıştay 13 Diresinin E.2006/1604 K. 2008/4196 K.T Prof.Dr. Yılmaz ASLAN, Kayseri de gerçekleştirilen Rekabet Hukukunda Güncel Gelişmeler Sempozyumu VII oturumunda sözlü beyanda bulunmuştur. Sempozyum kitapçığı yayımlandığında bu görüşlerine ulaşılabileceğini düşünmekteyim. Sona gelirken bir idari kurum olarak RK nın da bu kararlarında yanılmış olabileceğini söylemek isterim. Konunun

9 Mayıs 2009 Sayı 3 Politikalar, Modeller, Talep Tahminleri ve Senaryolar Sayfa 9 Barış Şanlı 1 Enerji politikası ile ilgili konuşmak isterdim ama böyle bir politika var mı? tarzında geçiştirilesi esprilerle başlayan birden fazla konuşmaya şahit olmuşumdur. Aynı şey dış politika için de denir. Aynı şeyler dünyanın hemen her ülkesinde söylenir. Demokratik haklarımızdan biridir. Burada olmayan, bir politika mıdır? Yoksa kendi kafamızda belirlediğimiz politikaların gerçekleştirilmemiş olması mıdır? Ya da hepsinin ötesinde ülkemiz özelinde, bize eğitim sistemimizin yıllar boyu sindirtmiş olduğu, doğru cevap beş şıkkın arasında, hadi bul doğru-yanlış farkı mükemmeliyetçiliği midir? Ya da top koşturmamış uzman futbol yorumcularından teslim aldığımız, sahada olmayı bilmeden nasıl top koşturulacağı konusundaki derin stratejik çözümleme kültürünün sevecen bir üyesi miyiz? Eski TEK Genel Müdürlerinden biriyle yaptığımız sohbette, eskiden liderlerin kendilerine rakip gördükleri milletvekillerini Enerji Bakanı yaptığından bahiste bulunmuş, gerek sağ gerek sol kesimden isimlerle iddiasını ispatlamaya çalışmıştı. Sebebi belki de çok basittir, enerji politikalarında doğrular o kadar net ve zamanla sabit değildir. Politika yapanlar ne yaparsa yapsın, yanlış yaptın deme kapıları ardına kadar açıktır. Bu yüzden enerji politikalarının 4 boyutlu olduğunu öğrenmem gerektiği hususunu kendime hep hatırlatmışımdır. Ekonomik büyüme, sosyal içerik, fiyat ve zamanla enerji politikalarının duruşu, etkileri ve sonuçları değişmektedir. Bu böyle olmalıdır tarzındaki kestirmeci yaklaşımlara bulaşmamak isterim. Çünkü politika yapanlar ile diğerleri arasındaki temel fark, ikisinin de neyin nasıl olması gerektiğini bildikleri halde, birinin reel politika ile yüzleşmek zorunda kalmasıdır. Tüm bu septik-kuşkucu-doğru bulunamazcı yaklaşım sadece mükemmeliyetçi beklentileri olanlar için bir girizgâh olarak düşünülmelidir. Çünkü enerji modellerinin, taleplerin ve senaryoların enerji politikalarını yansıtması ve onlara dayanak olması beklenir. Ardından oluşturulan denklem bütünlerinin ürettiği tahmin rakamlarının da gerçeği yakalaması beklenir. Ben dedim edebiyatından inciler döktürme hakkınız saklıdır. Bir diğer taraftan düşünelim. Eğer her şey denklemlerle izah edilebilseydi, çok başarılı bir ekonometrici enerji konusunda hiç bir şey bilmeden, tamamen istatistiksel metotlara dayanan modeliyle, tüm enerji uzmanlarından daha başarılı sonuçlar çıkarırdı. Ben de buna şahit olamadım. Denklemler, yazılımlar, programlar hepsi aslında bir aynadır sanki. Bunları iyi kurgulamış olmamız sadece aynadaki görüntünün daha net, daha gerçek olmasını sağlar. Aynada gördüğümüz ise kendi yapmak istediğimiz, kendi uzmanlığımız ve kendi öngörülerimizdir. Devlette kendi aynasını almıştır-yapmıştır ve enerji talebini hesaplamıştır. Aynası MAED, gördüğü de devletin DPT nin büyüme tahminleri, kurumların beklentileri, siyasi iradenin çizdiği yoldur. Bir de bu modeller, Enerji Bakanı Müsteşarı Sayın Selahattin Çimen in dediği gibi Ne olacak diye değil, ne olmalı şeklinde tasarlanır. Yani geleceği bilmeyi çalışmaktan çok, hedeflediğimiz büyümeyi yakalarsak, bu kapasite, bu kaynaklar bize yeter mi sorusunda bir cevaptır devletin yaptığı Ama model yapmak devlet tekelinde değildir, isteyen herkes yapabilir, hatta çok da iyi olur. Bir bilgi havuzu olur, politika yapıcılara yatırımcılara alternatif yol haritaları sunar. EPDK uzmanlarının bir kısmı da çok başarılı, teknik modeller yapmaktadır. Tüm bunlarla ilgili okuyucuya bir tüyo vermekte yarar görüyorum. Modelin sonuçlarına mutlaka ekonomik büyüme tahminleri ile birlikte bakın. Hangi büyüme oranına hangi talebi bulmuş bu önemli. Mesela ben ekonomik büyümeyi %8 öngörüp, enerji talep artışını %4, elektrik talep artışını da %6 görüyorsam, aynalarda problem olma ihtimali yüksektir. Nihayetinde bu şekilde bir elektrik talebi doğru çıkarsa, model doğrudur denebilir mi? Ekonomik Fiyat Büyüme Diyelim ki girdilerden birini yanlış tahmin ettiniz, alt sonuçlar yanlış çıkabilir. Fakat toplamsal sonuçlarda geleceği tutturabilirsiniz. Mesela elektrikte doğalgaz tüketiminin daha hızlı artacağını öngörürsünüz, fakat taşıma sektöründe CNG li araçların gireceğini öngörmezsiniz. Doğalgaz talebi yavaş artar ama araçlar için CNG kitlerinin fiyatı teknolojik bir yenilikle düşer. Toplamda doğalgaz talebini sayısal olarak tuttursanız da modeliniz tartışmalıdır. Tabii Zaman Sosyal İçerik

10 Sayfa 10 Enerji Piyasası Bülteni MAED Bakanlıktaki görevim esnasında da MAED in 2005 modelini (Windows tabanlı) tanıma fırsatı buldum. Sadece MAED değil, MedPro, World Enegy Model vb. birçok modeli uzmanları ile birlikte çalıştım. MAED eskimesi zor bir model, çünkü aslolan modelin yazılım tarihi veya Fortran tabanlı çalışıyor olması değil. Denklemler sonunda çok az değişiyor. Daha çok, çalışma biçimi ve felsefesi önemli. MAED in bu son versiyonu hala geliştiriliyordu. Hatta MAED in akrabalarından bir de MedPro var. Onu da EİE çalıştırdı ve yanılmıyorsam çalıştırmaya devam ediyor. MAED 2009 veya Enerdata dan Bernard Chateu(MAED i yazanlardan birinin de kendisinin olduğunu anlatmıştı) nun MedPro su 2010 versiyonunu çıkarsa, Markal 2007 versiyonundan daha iyi diyebilecek miyiz? Vista mı iyi XP mi? Cevap değişir. Sonuç Coğrafyacımız, üzerinize afiyet çok orijinal bir insandı, mutlaka bir kazık soru sorardı. Sorularından birini hiç unutma imkânım olmadı. Amerika nın keşfi neden gecikti?. Aklınıza tekrar keşfedilmesine gerek kalmasın diye gibi felsefi içerikli espriler gelebilir ki, sanırım sınıfın çoğu işi şamataya vurmuştu. Doğru cevap: Açık denizlerde hareket edebilmek için gerekli araçların keşfini beklemiştir olacakmış. Benim anladığım, hedefe doğru yola çıkarken, mutlaka sizi hedefe ulaştıracak araçlarınızın olması lazım. Bunu para verip alabilirsiniz veya geliştirirsiniz, tercih sizin Talep programı 2 Rar dosyasını açıp index.html dosyasını tıklayın, o kadar. Flash hariç bir şey kurmanıza gerek yok ve program çalışırken internetten veri alıp göndermiyor. Ayrıca MAED 2004 çalışması sonuçlarına yakınsayan bir Excel dosyasını daha önce forumlarda bölüşmüştüm 3. En nihayetinde modeller birer ayna, aynada oluşan görüntü karşısında duran biz uzmanların tahmini, ve aynanın açısı ile yönü ise senaryolarımız. Modelin yeni olması sadece ek enerji taşıyıcılarını tanımlama imkânı tanır veya belirli detay hesaplamalarda bazı değişiklikler yapar. Her kurum kendine göre bir model alır, kullanır veya kurar. Mesela Uluslararası Enerji Ajansı paket yazılımdan bağımsız bir model tasarımı yapıyor ki modellemede sanırım en heyecanlı noktalardan biri. Modelin her noktası, bağlantısı sizin kontrolünüzde. Kalıplara bağlı kalmadan parmak izlerinizle çamuru şekillendirmek. Dipnotlar 1. Dünya Enerji Konseyi TMK, IEEE, IAEE üyesidir. 2. Açıklama:http://www.emo.org.tr/ekler/ af8f2d772af73f6_ek.pdf Program : Home/files/bsanli_etalep.rar?attredirects=0 3. MAED Talep : Yakınsama barissanli/home/files/bsanli_maed.xls?attredirects=0 Ben kendi geliştirdiğim araçların birkaç tanesini bu vesile ile paylaşmak istiyorum. Bir tanesi EMO Enerji Konferansında tanıtma imkânı bulduğum, Internet tabanlı Elektrik

11 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 11 Dağıtım Özelleştirmeleri ve Geçiş Dönemi Tarifelerine Bir Bakış Bilal Öğünlü 1. Dağıtım Özelleştirmelerinin Neresindeyiz? 1 Türkiye elektrik sektörü 90 lı yıllara kadar kamuya ait tekel konumdaki Türkiye Elektrik Kurumu nun (TEK) kontrolü altında iken, 1993 yılında liberal piyasa ve özelleştirme hedefleri doğrultusunda TEK; üretim, iletim ve toptan satıştan sorumlu Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. (TEAŞ) ve dağıtımdan sorumlu Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Daha sonra, 2001 yılında 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun yürürlüğe girmesiyle, TEAŞ; üretimden sorumlu Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), toptan satıştan sorumlu Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) ve iletimden sorumlu Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) olmak üzere 3 farklı kuruma ayrılmıştır. Günümüz itibariyle kamunun elektrik sektörü üzerindeki hâkim konumu hâlâ devam etmektedir. İletim (sistem ve piyasa işletmeciliği) ve toptan satışta, sırası ile kamu şirketleri olan TEİAŞ ve TETAŞ faaliyet göstermektedirler. Yine diğer bir kamu şirketi olan TEDAŞ ve sahibi olduğu dağıtım şirketleri, mevcut 21 dağıtım bölgesinden 20 sinde dağıtım faaliyetini gerçekleştirmekte iken bu 20 bölgeden ikisi özelleştirilmiş ve on altısı ise henüz özelleştirme aşamasındadır. 1996`da açılan ihalelerde Menderes ve Göksu bölgelerini kazanan Aydem ve Akedaş, Enerji Bakanlığı`na karşı açtıkları davaları kazandıkları ve ayrıca tahkime başvuracaklarını ilan ettikleri için, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB); bu bölgeleri sona bırakmıştır. Bunun yanında, ÇEAŞ ve Kepez`in faaliyet alanında lisans alan Toroslar ve Akdeniz Elektrik Dağıtım Şirketleri`nde Uzan Grubu ve şirket hissedarlarının girişimleri nedeniyle sorun yaşanması olasılığı bulunmaktadır. Tüm bu özelleştirmeler, tüm sermayesi ÖİB ye devredilmiş bölgesel dağıtım şirketlerinin işletme hakkına dayalı olarak hisselerinin % 100 blok satışı yöntemi ile gerçekleştirilmektedir. Söz konusu özelleştirmelerin amaçları şu 5 madde halinde ifade edilebilir: Varlıkların verimli işletilmesi, maliyetlerin düşürülmesi, Elektrik enerjisi arz güvenliğinin sağlanması ve arz kalitesinin artırılması, Kayıp-kaçak oranlarının azaltılması, Yenileme ve genişleme yatırımlarının özel sektör tarafından yapılması, Rekabet sonucu sağlanan faydaların tüketicilere yansıtılması. Bu amaçlar doğrultusunda 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde içinde bulunduğumuz dağıtım özelleştirmeleri süreci ile TEDAŞ a ait Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. deki %100 oranındaki ÖİB hisselerinin Özelleştirme Yüksek Kurulu nun (ÖYK) 19 Eylül 2008 tarihli Kararı gereğince, Başkent EDAŞ a ilişkin ihalede ABD Doları bedelle en yüksek teklifi vermiş olan Enerjisa Elektrik Dağıtım A.Ş. ile tarihinde, Sakarya EDAŞ a ilişkin ihalede ABD Doları bedelle en yüksek teklifi vermiş olan Akcez Konsorsiyumu ile tarihinde satış sözleşmesi imzalanmıştır. Böylece, Başkent EDAŞ ve Sakarya EDAŞ ın devir süreci tamamlanırken, Meram EDAŞ için ÖYK nın kararı beklenmektedir. Bunula birlikte Aras EDAŞ ile ilgili ÖYK kararı beklenirken, Danıştay tarafından, düşük çıkan ihale bedelinden dolayı kamu yararı gözetilmediği ve yeterli rekabet tesis edilmediği gerekçesi ile İhale Komisyonu Kararı için Yürütmeyi Durdurma Kararı alınmıştır. İhalesi yapılan söz konusu 4 elektrik dağıtım şirketinin özelleştirilmesiyle yaklaşık 2,4 milyar dolar gelir sağlanması hedeflenmektedir. Bununla birlikte; ÖİB tarafından, Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş., Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. deki %100 oranındaki hisse, blok satış yöntemi ile özelleştirilecektir. İhalelerde son teklif verme tarihi olarak belirlenmiştir. Böylece; devredilenler, tamamlanacak özelleştirmeler ve mevcut sözleşme tadili ile yakın zamanda aşağıdaki 30 ilde dağıtım faaliyetlerinin özel sektör eliyle yürütülmesi hedeflenmektedir. Özelleştirmelerde kullanılan bu işletme hakkı devri yolu ile hisse satışı (İHDHS ya da İHS) modelinin amacı, yatırımcıya işler durumda bir dağıtım şirketi devretmektir. Dağıtım şirketinin kurulması, İHD sözleşmesinin imzalanması, dağıtım ve perakende satış lisansının verilmesi ve Enerji Satış Anlaşmalarının imzalanması işlemleri bu modelin uygulanabilmesi için gerekli adımları oluşturmaktadır. Bu işlemlerin tamamı ihale ilanları öncesinde tamamlanmış durumdadır. İHS modelinde mevcut varlıklar ile özelleştirme sonrası yatırımcı tarafından gerçekleştirilecek yatırımlar sonucu oluşacak yeni varlıkların mülkiyeti TEDAŞ ta kalırken, yatırımcı, dağıtım tesislerinin ve bu tesislerin işletilmesinde zorunlu diğer unsurların işletme hakkı ile birlikte yeni yatırımları gerçekleştirme yükümlülüğünü üstlenmektedir. EPDK tarafından onaylanmış tüm yatırımlar, yatırımcı tarafından gerçekleştirilecek ve tarifeler üzerinden geri alınacaktır. Sözleşme süresinin bitmesi veya sözleşmenin feshi durumunda tarifeler üzerinde henüz geri alınmamış yatırımlar, yatırımcının kusurunun söz konusu olduğu durumlar haricinde, TEDAŞ tarafından yatırımcıya geri ödenecektir.

12 Sayfa Geçiş Döneminde Dağıtım Tarifeleri²: Strateji Belgesinde yer alan temel esaslara göre elektrik piyasamızda dağıtım sistemi öncelikli olmak üzere dağıtım ve üretimde yeniden yapılanma sürecine girilmiştir. Bu belge ile özelleştirmede önceliğin dağıtım sistemine veriliyor olmasının nedeni, serbest piyasa için piyasa yapısını doğrudan etkileyecek şebeke oluşumunu kurmak olduğu düşünülmektedir. Özelleştirme süreci için planlanan yapısal değişikliklere cevap verebilmesi için ve kamudan özel sektöre yumuşak bir geçişi sağlama adına dağıtım sisteminde yeni bir tarife metodolojisine geçilmiştir. Bu tarife metodolojisine geçiş dönemi tarifeleri denilmektedir. Bu yeni kurgu ile ulaşılacak hedeflenen liberal yapının temel amacı, sistem verimliliğini artırarak enerji maliyetlerinin düşürülmesini sağlamaktır. Bu çerçevede, dağıtım tarifeleri, maliyetlere dayalı, yatırımların denetlendiği, kayıpkaçak hedeflerinin önceden tespit edildiği, işletme verimliliğinin sağlandığı bir yapı üzerine kurulmuştur. Geçiş dönemi tarifeleri olarak kabul edilen, ilk uygulama dönemi olan yılları arasındaki beş yıllık dönem, 2010 yılından itibaren uygulamaya geçmesi planlanan tamamen maliyetlere dayalı tarife yapısına geçiş süreci olarak tanımlanmıştır. İçinde bulunduğumuz özelleştirme sürecinde, mevcut dağıtım şirketlerinin tarifeleri ve bu tarifelerin hesaplanmasına temel oluşturan gelir gereksinimleri bu şirketlere talip olan sermayeye neye talip olduklarını belirtecek bir gösterge olması için EPDK tarafından onaylanmış ve uygulamaya konulmuştur yılından itibaren uygulanacak tarifelerde abone gruplarının büyük çoğunluğunda maliyet tabanlı tarifelere geçilmesi hedeflenmektedir. Elektrik Piyasasında dağıtım sistemini ilgilendiren tarifeler aşağıdaki gibi 4 kısımda incelenebilir: Perakende satış tarifeleri, Dağıtım sistem kullanım tarifeleri, Perakende hizmet tarifeleri, İletim tarifeleri. Enerji Piyasası Bülteni Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili mevzuat hükümleri gereği, elektrik piyasası tarifelerindeki dikey bütünleşik yapı ayrıştırılmıştır. Buna göre; perakende satış tarifesi, dağıtım şirketi tarafından satın alınan enerjinin ortalama fiyatını yansıtan bir fiyat tavanı yöntemine sahiptir. Dağıtım sistem kullanım ve perakende hizmet tarifeleri ise bu faaliyetlere ilişkin işletme giderlerini ve yatırım harcamalarını karşılamaya yönelik gelir tavanı yöntemine sahiptir. İletim tarifesi ise kamuya ait iletim şirketi olan TEİAŞ tarafından fatura edilen ve tüketiciye aynen yansıtılan iletim maliyetlerinden oluşur. Tarifeler içerisinde nihai enerji fiyatının oluşmasında kullanılan önemli bir unsur da ulusal tarife uygulamasıdır. Strateji Belgesinde belirtildiği üzere, bölgesel tarife uygulaması söz konusu olduğunda ortaya çıkacak olan fiyat eşitsizliği nedeni ile ilk uygulama döneminde ulusal tarife uygulamasının devam etmesi öngörülmüştür. Sonuç olarak geçiş dönemi süresince ulusal tarifenin uygulanması sonucu bazı bölgeler, özellikle kayıp-kaçak oranlarının bölgeler arasında çok farklılık göstermesi nedeni ile belirlenmiş olan gelir tavanının üzerinde gelir elde ederken, diğerleri gelir tavanının altında gelir elde etmektedirler. EPDK, uygulamaya konulan fiyat eşitleme mekanizması sayesinde bölgeler arası gelir-gider transferi yaparak elde edilen gelir ile hedeflenen gelir tavanı arasındaki farkı ortadan kaldırmaktadır yılları için TEDAŞ tarafından hazırlanan geçiş dönemi tarifeleri EPDK tarafından onaylanmış ve uygulamaya konulmuştur. Yürürlükteki bu tarifeler uygulama dönemi boyunca piyasada oluşan maliyetlerin değişmesi sonucu gelir tavanı ve fiyat tavanında meydana gelecek değişiklikler ile bir takım düzeltmelere tabi tutulmaktadır. Gelir tavanı, bir dağıtım bölgesinde dağıtılacak olan enerji miktarından bağımsız olarak dağıtım şirketine garanti edilmiş bir gelir olduğu için dağıtılan enerji miktarındaki öngörülen ile gerçekleşen değerler arasındaki sapmalar ile şirketin toplayacağı gelir değişecektir. Buna göre dağıtım şirketinin, tüketimdeki olası azalmalardan dolayı gelir tavanında öngörülenden daha düşük bir gelir elde etmesi duru- Kaynak : ELDER

13 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 13 şebeke için bağlantı, ölçme ve kontrol hususları her zaman beraberinde problemler getirecektir. munda oluşacak gelir eksikliği, bir sonraki yılda uygulanacak olan nihai tüketici tarifelerinin EPDK nın düzenlemesi altında revizyonu ile giderilmiş olacaktır. Bununla birlikte, EPDK tarafından onaylanmış olan yılları geçiş dönemi gelir tavanına, yine EPDK tarafından yayımlanan Enerji Piyasası Endeksi (EPE) ile enflasyon düzeltmesi yapılmaktadır. Perakende fiyat tavanı için ise, dağıtım şirketi enerji tedarikinde gerçekleşen referans maliyet değişikliklerini doğrudan tarifelere ve dolayısı ile tüketicilere yansıtacaktır. Düzenlemeye tabi bu tarifelere ek olarak; şebekeye ilk bağlantı kurulumu ücreti olan bağlantı bedeli, tahakkuk ettirilmiş bir faturanın ödenmeme olasılığına karşı alınan güvence bedeli getirisi ile sistemden çıkartma ve sisteme bağlama gerektiğinde alınan kesme-bağlama bedeli dağıtım şirketinin diğer gelir kalemlerini oluşturmaktadır. Geçiş dönemi tarifelerine ilişkin açıklanması gereken birçok şey bulunmaktadır. Konuyu fazla uzatmamak için detay düzenlemeleri, EPDK nın onayladığı bölgesel tarifeler, tarife metodolojisi ve tarife usul ve esasları dokümanlarına bırakıyoruz. Bunlara Çalışalım: Bu kısımda özelleştirme aşamasında olan dağıtım sistemimiz ve geçiş dönemiyle ilgili bir kısım sorunlara değinilecektir: Yıllar süren özverili çalışmalar sonucu dağıtım sistemimizin ülkemizin tamamını kapsaması sağlanmış ve böylelikle ülkemizin % 100 elektrifikasyonu başarı ile tamamlanmıştır. Fakat uzun yıllar yatırıma gerek duyulmadan kullanılan dağıtım sistemi artık yer yer ihtiyaçlara cevap veremez hale gelmiştir. Dolayısı ile kısa vadede yeni yatırımların kapsamlı bir şekilde devreye girmesi gerekmektedir. Bu yatırımlar özelleştirme sonrası özel şirketler tarafından muhakkak yapılacaktır, fakat özelleştirmelerin hukuksal düzenlemelere takılarak gecikmesi durumunda yatırımların kısa vadede kamu eli ile yapılması gerekebilir. Dağıtım sistemimizde kapsamlı bir otomasyon yoktur ve sistemimiz bir bütün halinde ölçülüp değerlendirilememektedir. Bu nedenle ortaya konulan kayıp-kaçak oranları güvenilir değildir. Özelleştirmeler sonrası bir bölgenin işletmesini yapan özel şirketin gelir gereksinimi için ilk sorgulayacağı parametre bu orandır. Bir bölge için öngörülen kayıpkaçak oranına itiraz eden bir şirketin getirdiği alternatif oranı değerlendirecek doneler elimizde bulunmamaktadır. Şirketin tahakkuk ettirilmiş faturalarının özellikle kamu kesiminden tahsilâtı kolay olmamaktadır. Bu konu da özelleştirme öncesi çözülmesi gereken konulardan birisidir. Geçiş döneminde gelir tavanı hesaplanırken kamu şirketlerinin ölçülemeyen verileri dikkate alınmıştır. Özelleştirme sonrası düzenlemeye tabi tarifeler içerisinde onaylanan her parametre için yargı yolu açılabilir. Geçiş dönemi sonrası özel şirketlere uygulanacak verimlilik parametresi için somut çalışmalar yapılmalıdır. Çünkü bu parametre gelir gereksinimini doğrudan etkileyecek bir bileşen olacaktır. Dolayısı ile amacı kâr etmek olan bir şirketi rahatsız edecek ilk unsur bu parametrenin değeridir. Geçiş dönemi için öngörülen yatırım harcamaları, şu anki sistemi ciddi bir yatırım yapmadan özelleştirme sürecine taşımak için planlanmış, şirketin sürdürülebilir bir gelir elde etmesini sağlayan bir yatırım miktarıdır. Önümüzdeki dönem tarifelerine etki edecek bu yatırım harcamaları için somut verilere dayalı bir çalışma yapılmalıdır. Çünkü özel şirketler şebeke işletmesini devraldığında ciddi bir yatırım ihtiyacı duyacak ve bir takım öngörüler ile yatırım ihtiyaçlarını değerlendirilmek üzere EPDK ya sunacaklardır. Her bir sorun aslında tek başına üzerinde durulması gereken bir konudur. Fakat burada, bundan sonraki çalışmalara ışık tutması amacı ile bu problemler, üzerinde fazla durulmadan özetlenmiştir. Dipnotlar; 1. T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı resmi internet sitesi: Dağıtım şirketlerinin tasarrufunda olacak mülkiyet sınırları teamüllerde kalmayarak net bir şekilde belirlenmeli ve mevzuat içerisinde düzenlenmelidir. Aksi takdirde, işletme hakkı özel sektörde olacak 2. T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun resmi internet sitesi:

14 Sayfa 14 Enerji Piyasası Bülteni Uzun Dönemli Doğal Gaz Alım - Satım Sözleşmelerinde Fiyat Nedim Korkutata Hukuki ya da finansal bir takım engellerden dolayı, doğal gaz üretim kuyularından başlayıp nihai tüketicilere teslim noktasına kadar uzanan tedarik zincirinin tamamına tek bir tedarikçinin sahip olamaması, zincirin her bir aşamasında farklı tarafların katılımını ve sorumluluğunu gerekli kılmıştır. Bu nedenle sorumlulukların eşgüdümlü olarak tanımlanabilmesi, doğal gaz sevkiyat ve tesliminden kaynaklanan maliyetlerin taraflar arasında bölüştürülmesi hususları hukuki, ekonomik ve teknik bir araç olan uzun dönemli sözleşmelerle temin edilmeye çalışılmakta olup, söz konusu sözleşmeler günümüz doğal gaz piyasalarında en önemli teslim aracıdır. Ülkemizin taraf olduğu uzun dönemli sözleşmelerin yapısı dünya genelinde (özellikle Avrupa da) mevcut sözleşmelerin yapısı ile uyuşmaktadır. İlgili sözleşmelerin içerikleri çoğunlukla gizli olduğundan dolayı bu sözleşmelere erişmek ve nicel analizler yapmak imkânı bulunmamakla birlikte, sözleşmelerin genel yapılarından hareketle piyasalar üzerindeki etkileri ile ilgili tahminler yapılabilmektedir. Uzun dönemli alım-satım sözleşmelerinin en kritik (kritik olduğu kadar da popüler) hükümleri fiyat hükümleridir. Avrupa ve Asya gibi bazı bölgelerde mevcut uzun dönemli sözleşmelerde fiyatın alternatif yakıt olarak petrol ürünlerine endekslenmesi genel teamül olarak doğal gazın alıcı tarafını uzun dönemde rakip ürünlerin fiyatlarından daha yüksek fiyatlarla karşılaşmaktan korumaktadır. Doğal gaz zincirinde risk paylaşımı alıcının miktar riski ve satıcının fiyat riskinden müteşekkildir. (Neuhoff ve Hirschhausen, 2005) Türkiye için sözleşme fiyatı, genellikle bazı uluslararası serbest piyasalarda ilan edilen petrol ürünlerinin fiyatlarına endekslenerek oluşturulmuştur. Örnek bir fiyat formülü şu şekilde ifade edilebilir: P n = P 0 * (c 1 *P 1 P/P 1 P 0 + c 2 *P 2 P/P 2 P 0 + c 3 *P 3 P/P 3 P 0 ) * GCV/ GCV 0 ± K P n : n döneminde oluşacak fiyat P 0 : Baz fiyat c i : i. petrol ürünün katsayısı, c i =1 P i P: i türü petrol ürününün fiyat oluşumuna esas periyottaki ortalamaları üzerinden hesaplanan güncel fiyatı P i P 0 : i türü petrol ürününün baz fiyatı GCV: Ödemeye konu doğal gazın ortalama ısıl değeri GCV 0 : Baz ısıl değer. (9000 ya da 9155 kcal gibi) K: Düzeltme faktörü Formülde yer alan P n, P 0, c i, PP, K parametrelerinin her biri alıcı ve satıcı taraflar arasında münferiden pazarlık konusu olabilmekte ve bu parametrelerin seçimi ciddi çalışmalar ve analizler gerektirebilmektedir. Baz alınan petrol ürünleri fiyatlarının, ödeme döneminin hemen öncesindeki 3-6 aylık ortalamaları alınıp formüle yerleştirilerek ödemeye esas fiyat belirlenmektedir. Bu kadar geriye gidilmesi ve geniş bir zaman diliminin esas alınmasının fiyat dalgalanmalarının azaltılması gibi çok önemli bir getirisi olmakla birlikte, piyasaların güncel gerçeklerinden kopma ihtimali gibi bir dezavantajı da vardır. Petrol ürünlerinin fiyatlarında ciddi düşüşler yaşanırken doğal gaz fiyatlarında düşüş olmamasından kaynaklanan kamuoyu tepkisi de unutulmamalıdır. Kimi sözleşmelerde P 0 değeri, büyük miktarlarda alım yapılması durumunda, düşebilmektedir. Bu hüküm, asgari alım taahhüdünün üzerinde, yıllık sözleşme miktarı ya da üzerinde alım yapılmasının teşvik edilmesi için satıcı tarafından konulan bir hükümdür ve ithalatçının lehinedir. Doğal gaz fiyatının petrol fiyatlarına endekslenmesinin öngörüyü arttırmasının yanında, alıcılar bakımından önemli dezavantajları vardır. Petrol ile doğal gazın ne oranda yedek yakıtlar oldukları bilinmeden (ya da doğal gazın petrol dışında da yedek yakıtları olduğu alıcı ve satıcılar tarafından bilindiği halde) iki ürün fiyatı arasında tam bir ilişkinin kurulması hatalıdır, çünkü petrol ürünleri dışındaki bir takım ürün fiyatlarının da formüllerde yer alması gerekmektedir.

15 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 15 LPG, kömür, elektrik gibi diğer enerji kaynaklarının kullanım alanının doğal gazınki ile kesiştiği bilinmektedir. Bu ürünlerin doğal gaza alternatif olabilme kapasiteleriyle orantılı olarak formüllerin sonucunu etkilemesi alıcının satın aldığı doğal gazı pazarlayabilmesi açısından gereklidir. Nitekim gelişmiş bazı piyasalarda yakın dönemlerde imzalanan sözleşmeler doğal gaz fiyatlarını enerji havuz fiyatlarına, doğal gaz spot piyasa fiyatlarına ya da bunların bileşimlerine bağlamaktadır. (Neumann ve Hirschhausen, 2006) Uzun dönemli sözleşmeler belirli bir ticaret miktarını garanti altına aldıkları için satıcıların marjinal maliyetlerini düşürmekte, bu sayede marjinal maliyetler ile spot piyasaya çıkan ürünlerde fiyat rekabetine imkân tanımaktadır. Alıcının almayı taahhüt ettiği birimler için marjinal maliyetin düşmesi söz konusudur, ama fiyatın maliyet yerine başka parametrelere endekslenmesi alıcı tarafı düşük maliyetin fiyat yansıması ile elde edilecek getirilerden uzaklaştırabilmektedir. Doğal gaz devlerinin aynı zamanda petrol üreticisi de olmaları ve petrol fiyatlarını etkileyebilmeleri hususu mevcut fiyat formüllerinin alıcıların mağduriyeti ile neticelenebileceği sonucunu vermektedir. Fiyat maddelerine ilişkin tereddütlerin var olması bu maddelerin değişmez olduğu anlamına gelmemelidir. Piyasalarda yaşanan değişimlerin fiyatlara yansımadığı, mevcut fiyat koşulları ile alıcının doğal gazı pazarlamasının ya da satıcının ticari faaliyetini devam ettirmesinin güç olduğu gibi nedenler ile fiyatlarda revizyon talebinde bulunulabilir ve taraflar arasında anlaşmayla fiyat formülü değiştirilebilir. Anlaşmanın olmaması tarafların tahkime gitmesi ile neticelenebilir. Revizyon taleplerinin sınırlı tutulması için birkaç yıllık zaman sınırları konulmuştur. Mağduriyetlerin yaşanmaması için fiyatın ilk belirlenmesi aşamasında ithalatçı şirketlerin öngörülü olması gerekmektedir. Miktarlara ilişkin belirsizliği azalttığı kati olmakla birlikte, uzun dönemli sözleşmelerin fiyat belirsizliğini de azaltan bir araç olduğu yönünde düşünceler mevcuttur. Buna karşın, fiyatı hiçbir şekilde öngörülemeyen petrol ürünlerine endekslenen formülasyonlar neticesinde ortaya çıkacak olan fiyatın öngörülebilmesi imkânsızdır. Bu açıdan yalnızca endekslemenin yetmeyeceği, alıcı ve satıcıyı koruyan ilave mekanizmaların çalıştırılması gerektiği görülmektedir. Serbestleşme ve ilave LNG arzı ile birlikte alıcıların sayısının arttığı göz önüne alındığında sözleşmelerin esnek fiyatlar üzerine bina edileceği kuvvetle muhtemeldir. (Cahagne, 2004) Son zamanlarda imzalanan sözleşmeler İngiltere deki spot piyasalara endekslenen fiyatlar içermekte ve artık al ya da öde zorunluluğu içermemektedir. (Neumann ve Hirschhausen, 2006) Dünya piyasalarında gerçekleşen fiyat hareketlerinin takibi açısından fiyatların spot piyasalara endekslenmesi olumlu olsa da bir takım tereddütleri beraberinde getirmektedir. Örneğin, piyasaların tam kapasiteye yakın olması ile birlikte ortaya çıkan fiyatlarda aşırı dalgalanma durumu, spot piyasada bazı oyuncuları spekülasyon ile kâr elde etmeye sevk edebilmektedir. Kaynaklar Neuhoff K., Hirschhausen C.V., Long-Term vs. Short-Term Contracts: A European Perspective on Natural Gas, July 2005 Neumann, A., Hirschhausen, C.V., Long-Term Contracts and Asset Specificity Revisited An Empirical Analysis of Producer- Importer Relations in the Natural Gas Industry, Chair of Energy Economics and Public Sector Management, Dpt. of Business and Economics, Dresden University of Technology, May 2006 Cahagne, F., LNG Regional Markets vs. OPEC Gas. Berlin, Presentation at the 3rd ASPO Conference, 2004 Gelişmiş bazı piyasalarda yakın dönemlerde imzalanan sözleşmeler doğal gaz fiyatlarını enerji havuz fiyatlarına, doğal gaz spot piyasa fiyatlarına ya da bunların bileşimlerine bağlamaktadır. Neumann ve Hirschhausen, 2006

16 Sayfa 16 Enerji Piyasası Bülteni Dengeleme ve Uzlaştırma Piyasası: Uygulama, Sorunlar, Öngörüler Ercüment Camadan Dengeleme ve Uzlaştırma Piyasası (DUP) elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesi amacıyla faaliyette bulunan bir organize piyasadır. 17 Mart 2004 tarihli Yüksek Planlama Kurulu Kararı ile açıklanan Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi nde dengeleme ve uzlaştırma mekanizmasının Ocak 2005 tarihinden itibaren uygulanması öngörülmüştür. Bu çerçevede, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) Resmi Gazetede 12 Aralık 2004 tarihinde yayımlanmıştır. Ancak, yönetmelik hükümleri 1 Ağustos 2006 tarihine kadar sanal olarak uygulanmış ve piyasa nakdi olarak faaliyete Ağustos 2006 da girmiştir. 14 Nisan 2009 tarihinde ise piyasa yapısında önemli değişiklikler öngören yeni DUY yayımlanmıştır. Bu yönetmeliğe ilişkin nakdi uygulamaya Ekim ayında başlanacak ve uygulama bu aydan önceki üç ayda sanal olarak gerçekleştirilecektir. 1 Ekim 2009 tarihine kadar, dengeleme ve uzlaştırma faaliyetleri yürürlükten kaldırılmış olan eski DUY hükümlerince devam ettirilecektir. Bu yazının temel amacı hâlihazırda uygulanmakta olan DUP taki bazı uygulamalar ve sorunlara vurgu yaparak yeni yönetmelikle birlikte bu uygulama ve sorunlarda ne tür değişiklik ve gelişmelerin olabileceğini ele almaktır. DUP, Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği ile temelleri atılan yan hizmetler piyasaları göz ardı edilirse, Türkiye deki tek organize elektrik toptan ticaret piyasası olması ve bu piyasadaki fiyatların rekabetçi bir yapı içerisinde belirlenmesi sebebiyle elektrik piyasasında önemli bir yere sahiptir. Nitekim, yatırımcılar yatırım düzeylerini bu piyasada oluşan fiyatları dikkate alarak belirlemekte ve TETAŞ elektrik enerjisi alımı için yapmış olduğu ihalelerde katılımcılarca verilen fiyatları değerlendirirken DUP fiyatlarını esas almaktadır. Bu piyasada oluşan fiyatlar üretim tesisi yatırımcılarına kredi sağlayan bazı bankalar tarafından da önemli bir parametre olarak ele alınmaktadır. DUP ta gerçekleştirilen işlemler temelde dört aşamadan meydana gelmektedir. İlk aşama piyasa katılımcılarının tekliflerini verdiği aşamadır. Piyasa katılımcıları, uzlaştırma dönemi bazında, dengeleme amaçlı üretim artışlarında talep ettikleri yük alma ve üretim azalışlarında ödemeyi kabul ettikleri yük atma fiyatlarını ayda iki kere piyasa işletmecisine (PMUM) bildirmektedirler. Bir sonraki günün her bir saati için emreamade kapasite, günlük üretim programı, minimum kararlı üretim düzeyi gibi bilgiler ise piyasa işletmecisine her gün verilmektedir. İkinci aşamada sistem işletmecisi piyasa katılımcıları tarafından verilen teklifleri kendi yapmış olduğu talep tahminini dikkate alarak değerlendirmekte, yük alma tekliflerini en düşük fiyata sahip olandan en yükseğe doğru sıralayarak ve yük atma tekliflerini en yüksek fiyata sahip olandan en düşük fiyata sahip olana doğru sıralayarak kabul edilen teklifleri belirlemektedir. Üçüncü aşamada teklifleri kabul edilen katılımcılar sistem işletmecisinden aldıkları yük alma veya yük atma talimatlarını ilgili saatte yerine getirmektedir. Son aşamada ise piyasa katılımcılarının borç ve alacakları piyasa işletmecisi tarafından uzlaştırılmaktadır. Gün Öncesi Dengeleme Gerçek Zamanlı Dengeleme Hâlihazırdaki mekanizmada gün öncesi piyasası gibi bir spot piyasa oluşturulmamış olup DUP un amacı elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesi olarak tanımlanmıştır. Ancak, uygulamadaki piyasa aynı zamanda de facto bir gün öncesi piyasasını da içerisinde barındırmaktadır. Diğer yandan piyasada oluşan SMF ler ve SDF ler bu de facto gün öncesi piyasası fiyatları ile gerçek zamanlı dengelemenin ve dolayısı ile dengelemenin gerçek bedelinin ayrıştırılabilmesine ve bu bedelin uzlaştırmanın taraflarına doğru bir şekilde yansıtılmasına imkân tanımamaktadır. Dolayısıyla, fiyatların geleceğe yönelik sinyal verme gücü de tartışmalı hale gelmektedir. Yürürlükteki mekanizma içerisindeki piyasa katılımcılarının kendilerini dengeleme ve sistem işletmecisine dengelenmiş bir piyasa bırakma zorunluluğu yoktur. Herhangi bir üretici hiç ikili anlaşmaya sahip olmasa bile üretim programı verebilmektedir. Mevcut Durum Planlanan Mekanizma Birinci Aşama İkinci Aşama Mevcut Dengeleme Mekanizması Gün Öncesi Planlama + Dengeleme Güç Piyasası Gün Öncesi Piyasası + Dengeleme Güç Piyasası Aylık ve 3 Zamanlı Uzlaştırma Saatlik Uzlaştırma Saatlik Uzlaştırma Şekil 1: Dengeleme Mekanizması

17 Mayıs 2009 Sayı 3 Yeni DUY ile öngörülen mekanizmada gün öncesi dengeleme ile gerçek zamanlı dengeleme birbirinden ayrılmaktadır. İlk aşamada gün öncesi planlama mekanizması ve gerçek zamanlı dengelemenin gerçekleştirileceği dengeleme güç piyasası kurulacaktır. İkinci aşamada ise gün öncesi piyasası ile dengeleme güç piyasasından oluşan bir yapı tesis edilecektir. Böylelikle gün öncesi fiyatları ile gerçek zamanlı dengeleme fiyatları birbirinden ayrıştırılacaktır. Yeni mekanizma ile birlikte sistem işletmecisine (MYTM) katılımcıların üretim ve tüketimlerini beklentileri çerçevesinde dengelemiş oldukları bir piyasada gerçek zamanlı dengeleme yapma olanağı sağlanacaktır. Dönemlik Uzlaştırma Saatlik Uzlaştırma Uygulamadaki DUP ta piyasa katılımcılarının uzlaştırılması uzlaştırma dönemi bazında belirlenen sistem dengesizlik fiyatları (SDF) üzerinden gerçekleştirilmektedir. Uzlaştırma dönemleri gündüz (06:00-17:00), puant (17:00-22:00) ve gece (22:00-06:00) dönemleridir. SDF, sistem işletmecisi tarafından ilgili saat için kabul edilmiş son teklifin fiyatına eşit olarak belirlenen saatlik sistem marjinal fiyatlarının (SMF) ağırlıklı ortalaması alınarak uzlaştırma dönemi bazında ve aylık olarak belirlenmektedir. SDF nin belirtilen şekilde belirlenmesi bir kısım sorunlara yol açmaktadır. Şekil 2, 5 Mayıs 2009 gününe ait yük eğrisini göstermektedir. Şekil 2 de de görülebileceği üzere aynı uzlaştırma dönemindeki saatler çok farklı tüketim niteliklerine sahip olabilmektedir. 22:00-23:00 saati ile 05:00-06:00 saatinin ikisi de gece uzlaştırma dönemi içerisinde yer alsa da tüketim düzeyleri arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Birinci saat talebin yüksekliği nedeniyle genellikle yük alma talimatlarının verildiği ve yüksek SMF lerin ortaya çıktığı bir saattir. İkinci saat ise düşük talep nedeniyle genellikle yük atma talimatlarının verildiği ve düşük SMF lerin oluştuğu bir saattir. Benzer bir karşılaştırma gündüz dönemindeki 16:00-17:00 ve 06:00-07:00 saati için de yapılabilir. Dönemlik uzlaştırma uygulaması sonucu aynı uzlaştırma dönemindeki bütün saatler için tek SDF nin uygulanması nedeniyle üretim tarafı katılımcıları tekliflerini ve günlük üretim programlarını verirken saatlerdeki veya günlerdeki tüketim karakterlerini değil ay sonunda oluşacak SDF yi dikkate almaktadırlar. Dolayısıyla, bu birimlerin teklifleri maliyetlerini veya gerçek programlarını yansıtmamaktadır. Sorunun daha iyi anlaşılabilmesi bu durum bir örnekle açıklanabilir. Gece dönemi için SDF nin 120 YTL/MWh olarak belirleneceği bir ay için herhangi bir üretim birimi gecenin ileri saatlerinde yüksek günlük üretim programı vererek üreteceği enerjiyi 120 YTL/MWh üzerinden satmayı garanti altına almaktadır. Bu saatte sistem işletmecisi talebin üzerinde verilen günlük üretim programı toplamından dolayı yük atma talimatları vermekte ve saatlik SMF 120 YTL/ MWh değerinin altında oluşmaktadır. SMF nin 70 YTL/MWh olarak oluştuğunu varsayarsak ilgili üretici 120 YTL/MWh bedeline satmayı garanti altına aldığı üretiminin bir kısmını üretmemek için kabul edilen yük atma teklifi aracılığıyla 70 YTL/MWh bedelini ödemektedir. Diğer bir ifadeyle, üretici hiç üretmeyeceği enerjiyi 70 YTL/MWh a sistemden satın almakta 120 YTL/MWh a satmaktadır. Üretici, herhangi bir üretimde bulunmaksızın MWh başına 50 YTL kazanmaktadır. Söz konusu durum üreticilerin pek çoğunun gecenin ilerleyen saatleri ve sabahın ilk saatlerinde yüksek günlük üretim programı ve diğer saatlerde minimum hatta 0 günlük üretim programı vermelerine yol açmaktadır. Başka bir deyişle, üreticiler saatler arasındaki fiyat farkından faydalanarak arbitraj yapmaktadırlar. Sayfa 17 Diğer yandan, hafta sonundaki elektrik tüketimi ile hafta içindeki elektrik tüketimi benzer özellikler taşımamaktadır. Özellikle Pazar gününde talep diğer günlere göre düşük olmaktadır. Bu durum Nisan ayına ait yük eğrisini gösteren Şekil 3 te net bir şekilde görülebilmektedir. Resmi tatil günlerinde ve dini bayram tatillerinde de talep seviyesi diğer günlere kıyasla düşük olmaktadır. Ancak, mevcut uygulamada tüm günler için aynı SDF ler (uzlaştırma dönemi bazında) uygulanmaktadır. Dolayısıyla, üreticiler saatlik SMF lerin düşük olduğu tatil günlerinde de yüksek günlük MW SAATLER Şekil 2: 5 Mayıs 2009 a ait yük eğrisi 2

18 Sayfa 18 üretim programı vererek benzer bir arbitraj yapabilmektedirler. Söz konusu arbitraj arayışlarının önlenmesi ve gerçekçi program ve tekliflerin verilebilmesi için saatlik uzlaştırmaya geçilmesi ve her saatteki üretim veya tüketim için ilgili saatin SMF sinin uygulanması gerekmektedir. Nitekim yeni DUY ile birlikte saatlik uzlaştırmaya geçilecektir. Saatlik uzlaştırma ile birlikte üreticiler tekliflerini daha gerçekçi verecek ve arbitraj olanaklarını kaybedeceklerdir. SMF nin Belirlenme Zamanı Hâlihazırda, saatlik SMF ler gün öncesinde belirlenmektedir. Bu SMF ler sistem işletmecisi tarafından 0 etiket değerli talimatlarla kabul edildiği bildirilen tekliflerin en yüksek fiyata sahip olanının fiyatından oluşmaktadır. 0 etiket değerli talimatlar sistemin tamamında arz ve talebin bir gün sonrası için dengelenmesi amacıyla verilen talimatlardır. Diğer tüm talimatlar ise 1 etiket değerli talimatlardır. Gün içerisinde verilen talimatlar dengeleme amaçlı dahi olsa, SMF gün öncesinde belirlendiği için SMF ye yansıtılmamaktadır. Dolayısıyla, SMF dengesizliğin gerçek bedelini yansıtmamaktadır. Son aylardaki talimatlar incelendiğinde bu talimatların çok büyük bir kısmının 1 etiket değerli olduğu görülmektedir. Ancak bu 1 etiket değerli yük alma veya yük atma talimatlarına uygulanan bedeller ilgili saatin SMF si içerisinde dikkate alınmamaktadır. Dolayısıyla, sinyal verme özelliği olmayan ve dengesizliğin gerçek bedelini yansıtmayan fiyatlar oluşmaktadır. Yeni uygulamada gün öncesi dengelemeye ve gerçek zamanlı dengelemeye ilişkin SMF ler ayrıştırılmıştır. Gerçek zamanlı dengelemeye (dengeleme güç piyasasına ait) SMF ler ilgili saatten sonraki iki saat içerisinde belirlenecektir. Dolayısıyla dengeleme amaçlı kabul edilen tüm tekliflere ilişkin fiyatlar SMF hesaplanırken dikkate alınacaktır. Böylelikle piyasa katılımcılarına ve yatırımcılara daha doğru sinyaller veren bir fiyat oluşabilecektir. Talep Tarafı Katılımı Uygulamadaki DUP ta talep tarafı katılımı öngörülmemiştir. Diğer bir ifadeyle, talep tarafı katılımcıları yük alma veya yük atma teklifi verememektedirler. Bu durum fiyata tepki vermeyen bir talep yapısına yol açmaktadır. Sistem işletmecisi tahmin edilen tüketime eşit bir üretim düzeyi sağlayacak şekilde yük alma/yük atma talimatları vermekte ve fiyat sadece arz tarafı katılımcılarının tekliflerine göre şekillenmektedir. Talebin fiyat esnekliğinin 0 a yakın olmasına yol açan bu durum piyasada daha yüksek fiyatların oluşmasına imkân sağlayabilecek bir durumdur. Yeni mekanizma talep tarafının katılımına da olanak sağlamaktadır. Talep tarafının katılımı ile birlikte fiyatlardaki dalgalanmaların azalması mümkün olacaktır. Sonuç Yeni mekanizma ile birlikte DUP un yatırımlara sinyal vermesinin ve belirsizlikleri azaltmasının sağlanması için piyasanın uygulamaya girdiği günden itibaren ideal bir biçimde çalışmasının sağlanması gerekmektedir. Aksi takdirde tarihin tekerrür etmesi ve belirsizliklerin maliyetinin yüksek olması muhtemeldir. Sistemin çalışmasına yönelik suistimallere imkân tanınması risk düzeyi yüksek olan ve sürdürülebilir olmayan bir piyasanın oluşmasına, mevcut arz sıkıntısını daha da artmasına ve belki de serbestleştirme sürecinin yeniden gözden geçirilerek kamu kurumlarının piyasadaki ağırlığının daha da artırılmasına neden olabilecektir. Dipnot; 1. Yeni DUY un geçici 3 üncü maddesi ikinci fıkrası Mayıs 2009 tarihinde internet adresinden temin edilmiştir. 3. internet adresinden temin edilmiştir. Enerji Piyasası Bülteni MW GÜNLER Şekil 3: Nisan 2009 a ait yük eğrisi²

19 Mayıs 2009 Sayı 3 Sayfa 19 Biyokütle/Biyogaz/Çöp Gazına Dayalı Olarak Kurulacak Üretim Tesislerinin Lisanslandırılması Hasan Alma Dünya enerji çevrelerince sıkça anılan, fakat anıldığı ölçüde henüz enerji üretiminde payı bulunmayan yenilenebilir enerji kaynaklarından birisi olan biyokütle/biyogaz/ çöp gazına dayalı elektrik üretim tesislerinin lisanslandırılmasına ilişkin ülkemiz uygulaması bu yazının konusunu oluşturmaktadır. Okuyucuların, özet olarak sunulan bilgilerin ilgili mevzuatta detaylı karşılıkları bulunduğunu göz önünde bulundurmaları gerekmektedir. I. Genel Olarak Biyogaz/Biyokütle/Çöp Gazı 1. Tanım Çevreyle dost yakıtlar arasında, organik kaynaklı biyokütle/ biyogaz/çöp gazı kayda değer seçeneklerden bir tanesidir. Organik atıklardan elde edilen biyogaz/çöp gazı, hayvansal ve bitkisel atıkların oksijensiz ortamda ayrışması sonucu ortaya çıkan bir gaz karışımı olup bileşiminde % metan (CH 4 ), % karbondioksit (CO 2 ), % 0-2 hidrojen sülfür (H 2 S) ile çok az miktarda azot (N 2 ) ve hidrojen (H 2 ) bulunmaktadır biyogaz/bigaz.htm). (http://www.khgm.gov.tr/kutuphane/ Biyokütle de, petrol ve kömür gibi, güneş enerjisinin depolanmış halidir. Bitkiler güneş enerjisini, karbondioksit ve suyun (H 2 O) glikoz (C 6 H 12 O 6 ) ve oksijene (O 2 ) dönüştürüldüğü fotosentez mekanizması aracılığıyla tutarlar. Biyoyakıtların içerisindeki karbonun, bitkilerin havadaki karbondioksiti kullanması sonucu elde edildiği için, biyoyakıtların yakılması dünya atmosferinde net karbondioksit artışına neden olmamakta ve bu nedenle, atmosferdeki karbondioksit miktarının artışına engel olabilmek için, fosil yakıtlar yerine biyoyakıtların kullanılması gerektiği görüşü savunulmaktadır (http://tr.wikipedia.org/wiki/biyogaz). 1.1 Biyokütle Biyometanlaştırma Süreçleri Biyofotoliz Süreçleri Fermentasyon Süreçleri Piroliz Süreçleri 1.2 Biyogaz / Çöp Gazı : Biyogaz : Hidrojen : Biyoetanol : Pirolitik sıvı Gazlaştırma Süreçleri : Gaz yakıt Karbonizasyon Süreçleri Esterleşme Süreçleri : Biyokömür : Biyomotorin-Biyodizel Biyogaz/çöp gazı organik maddelerin oksijensiz ortamda, farklı mikroorganizma gruplarının varlığında, biyometanlaştırma süreçleri (havasız bozunma- biyolojik bozunma - mikrobiyal bozunma - anaerobik fermentasyonun kontrollü süreci) ile dönüşümünden elde edilen bir gaz karışımıdır. Aşağıdaki şekilde fotosentezbiyogaz / çöp gazı üretimi-kullanımı döngüsü gösterilmektedir. Enerji teknolojisi açısından biyokütle kaynağı olarak; odun (enerji ormanları, ağaç artıkları), yağlı tohum bitkileri (ayçiçek, kolza, soya v.b), karbo-hidrat bitkileri (patates, buğday, mısır, pancar, v.b), elyaf bitkileri (keten, kenaf, kenevir, sorgum,vb.), bitkisel atıklar (dal, sap, saman, kök, kabuk v.b), hayvansal atıklar ile şehirsel ve endüstriyel atıklar değerlendirilmektedir. Biyokütleden; boyut küçültme-kırma ve öğütme, kurutma, filtrasyon, ekstraksiyon ve biriketleme gibi fiziksel süreçler ile biyokimyasal ve termokimyasal dönüşüm süreçleri ile yakıt 3. Türkiye nin Biyogaz Potansiyeli (http://www.biyogaz.com/bgn.htm) elde edilmektedir. Dönüşüm süreçleri ve ürünlerine örnek olarak, uygulamadaki başarısını kanıtlamış aşağıdaki Aşağıdaki tabloda, Türkiye nin hayvansal atık potansiyeline ilişkin veriler biyoyakıtlar verilebilir: sergilenmektedir. (http://www.biyogaz.com/bke.htm) Türkiye'nin Hayvansal Atık Potansiyeline Karşılık Gelen Üretilebilecek Biyogaz Miktarı ve Taşkömürü Eşdeğeri Hayvan Cinsi Hayvan (adet) Sayısı Yaş Gübre Miktarı (ton/yıl) Biyogaz (m 3 /yıl) Miktarı Taşkömürü Eşdeğeri (ton/yıl) Sığır Koyun-Keçi Tavuk-Hindi Toplam Kaynak:http://www.eie.gov.tr/turkce/YEK/biyoenerji/01-biyogaz/bg Turkiye.html

20 Sayfa 20 Enerji Piyasası Bülteni Aşağıdaki tabloda 29/04/2009 tarihi itibariyle Türkiye de biyokütle/biyogaz/çöp gazına dayalı olarak elektrik üretim tesisi kurmak üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (EPDK) alınmış lisanslar gösterilmektedir. Mevcut toplam lisanslı kurulu güç 60 MW seviyesindedir. (http://www.epdk.org.tr/lisans/elektrik/lisansdatabase/ verilentesistipi.asp) Mevcut durumda, Türkiye nin biyogaz/çöp gazı/biyokütle potansiyelinden yeterli derecede faydalandığını söylemek mümkün görülmemektedir. II. Biyokütle/Biyogaz/Çöp Gazına Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin Lisanslandırılması 1. İlgili Mevzuat Şirket CARGILL Tarım ve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. Tesis Kurulu Güç (MW) Bursa 0,120 Enertek Enerji Üretim A.Ş. Harmandalı 4,100 Gaski Enerji Yat. Hiz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 1,659 Yeni Adana İmar İnşaat Ticaret A.Ş. Batı Atık Su 0,803 Yeni Adana İmar İnşaat Ticaret A.Ş. Doğu Atık Su 0,803 Aksa Enerji Üretim A.Ş. Demirtaş 1,390 Belka Ankara Katı Atıkları Ayıklama Değ. Bil. İnş. San. Ve Tic. A.Ş. Ankara 3,200 Ekolojik Enerji Ltd. Şti. Kemerburgaz 0,588 Ekolojik Enerji Ltd. Şti. Karatepe 0,8 Enertek Enerji Üretim A.Ş. Çiğli 3,882 ITC KA Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş. Ortadoğu Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortadoğu Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. ITC KA Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. Mamak 11,360 Kemerburgaz 4,024 Odayeri 14,150 Kömürcüoda 7,800 Sincan Çadırtepe 5,800 TOPLAM 60,479 Biyokütle/biyogaz/çöp gazına dayalı elektrik üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurularına ilişkin olarak ana düzenleme Elektrik Piyasası Kanunudur (EPK). EPK nın 2 nci maddesi ile elektrik piyasası faaliyetleri, 3 üncü maddesi ile de lisans genel esasları ve lisans türleri düzenlenmektedir. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği (LY) ile düzenlenmiş bulunan hususlardan lisans ve lisans alma yükümlülüğü, lisans türleri, lisans başvurusu, inceleme ve değerlendirme, lisansların yürürlüğe girmesi ve lisans bedelleri biyokütle/biyogaz/çöp gazına dayalı elektrik üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurularında uygulamayı belirlemektedir. 2. Lisanslandırma Aşamaları Lisans verilmesine ilişkin hükümler LY ile ayrıntılı olarak düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu hükümler çerçevesinde, Biyogaz/çöp gazı/biyokütleye dayalı üretim tesisi kurmak üzere başvuru yapan tüzel kişilere lisans verilmesi işlemi özet olarak aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır: a) Başvuru sahibi tüzel kişi, lisans başvurusunda gerekli olan belgelerle birlikte EPDK ya başvurmaktadır. (http:// adresinden listeye ulaşılabilir). b) Eksik belge tespit edilir ise, durum başvuru sahibine yazılı olarak bildirilmekte ve on iş günü süre verilmektedir. Bu sürede eksikler tamamlanmaz ise, yeni bir bildirim ile başvuru sahibine son kez on iş günü süre tanınmaktadır. Söz konusu süre içerisinde de eksikliklerin giderilmemesi veya başvurudan vazgeçildiğinin EPDK ya yazılı olarak bildirilmesi halinde, başvuru yapılmamış sayılmakta ve başvuru sırasında sunulan belgeler iade edilmektedir. c) EPDK tarafından, başvuru belgelerinde eksik belge yok ise, lisans bedelinin %1 inin yatırılması için başvuru sahibine on iş günü süre verildiğine ilişkin bildirim yapılmaktadır. Lisans alma bedelinin yüzde birinin EPDK hesabına yatırıldığının ibraz edilmesini takiben lisans başvurusu inceleme ve değerlendirmeye alınmakta ve başvuruya ilişkin bilgiler EPDK internet sayfasında yayımlanmaktadır. Duyurusu yapılan başvurulara, üçüncü şahıslar tarafından on iş günü içerisinde ve sadece kişisel menfaat ihlali açısından yazılı olarak itirazda bulunulabilmektedir. Lisans başvurusunun inceleme ve değerlendirmeye alınması, lisans almaya hak kazanıldığı anlamını taşımamaktadır. İnceleme ve değerlendirmede LY ile belirlenen hususlar göz önünde bulundurulmaktadır. d) İnceleme ve değerlendirmeye alınan lisans başvuruları hakkında EPDK tarafından, kurulacak üretim tesisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında TEİAŞ ve/veya üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesindeki dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden görüş istenmektedir. (Konu hakkındaki görüşlerin bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırılarak EPDK ya sunulması gerekmektedir.) e) Olumlu bağlantı görüşü gelmesi halinde başvuru sahibinin kabul edip etmediği sorulmaktadır. (Bkz. LY 38 inci madde). f) Başvuru sahibinin bağlantı görüşünü kabulünün ardından Kurul tarafından uygun bulma kararı alınmaktadır. Uygun bulma kararında; sermaye yeterliliği, teminat mektubu, ana sözleşme değişikliği gibi gerekli görülen konularda yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için başvuru sahibine 90 günlük süre verilmektedir. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak; özellikle EPK ve LY hükümlerinin başvuru sahiplerince dikkatlice incelenerek ana sözleşmelerinin uygunluğunun (veya 90 günlük süre sonunda uygun hale getirilebilirliğinin) değerlendirilmesi son derece önemlidir. g) 90 günlük süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getiren başvuru sahiplerine lisans verilmektedir. Dipnot; 1. LY 7 nci maddesinin beşinci fıkrasının a bendi uyarınca, biyogaz/biyokütleye dayalı lisans başvurularında enerji kaynağına ilişkin yakıt temin anlaşması veya enerji kaynağının kullanım hakkı ya da diğer ayni haklarının tesis edilmiş olduğunun veya bu hakların tesis edileceğinin yetki sahibi gerçek veya tüzel kişilerce taahhüt edilmiş olduğunun belgelenmesi zorunludur.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: 20 DAĞITIM ŞİRKETİNİN İLK UYGULAMA DÖNEMİNE İLİŞKİN GELİR DÜZENLEMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: 20 DAĞITIM ŞİRKETİNİN İLK UYGULAMA DÖNEMİNE İLİŞKİN GELİR DÜZENLEMESİ HAKKINDA TEBLİĞ Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: 20 DAĞITIM ŞİRKETİNİN İLK UYGULAMA DÖNEMİNE İLİŞKİN GELİR DÜZENLEMESİ HAKKINDA TEBLİĞ Amaç ve kapsam Madde 1- (1) Bu Tebliğ, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun

Detaylı

BEDELLERİ. Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği

BEDELLERİ. Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği OSB DAĞITIM BEDELLERİ Nedim KORKUTATA Nedim KORKUTATA Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği OSB lerin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor!

AR& GE BÜLTEN. Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Otomotivde Yeni Dönem! Otomotiv Sektöründeki Rekabet Koşulları Yenileniyor! Türkiye'deki otomotiv sanayi, kurulduğu 1960'lı yıllardan beri AB otomotiv sanayi ile entegrasyonu sağlama çabası içinde bulunmaktadır.

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 06.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28579 ELEKTRİK PİYASASINDA UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

Resmi Gazete Tarihi: 06.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28579 ELEKTRİK PİYASASINDA UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 06.03.2013 Resmi Gazete Sayısı: 28579 ELEKTRİK PİYASASINDA UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELERİ & OSB DAĞITIM BEDELLERİ

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELERİ & OSB DAĞITIM BEDELLERİ ELEKTRİK PİYASASI TARİFELERİ & OSB DAĞITIM BEDELLERİ Nedim KORKUTATA Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği Sunum Planı 1) Düzenlenen Tarifeler 2) Şebeke

Detaylı

TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI

TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI TÜRKİYE de ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU UYGULAMA POLİTİKALARI KISACA EPDK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) elektrik piyasalarının düzenlenmesi amacıyla 4628 sayılı Yasa ile 2001 yılında kurulmuştur.

Detaylı

Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ

Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (24/01/2003 tarihli ve 25003 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya

Detaylı

REKABET KURULU. 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği 1 Tebliğ No : 2002/2

REKABET KURULU. 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği 1 Tebliğ No : 2002/2 REKABET KURULU 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği 1 Tebliğ No : 2002/2 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı, dikey anlaşmaların 7.12.1994

Detaylı

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN 7557 YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4283 Kabul Tarihi : 16/7/1997 Yayımlandığı R.Gazete

Detaylı

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI

ESKİŞEHİR TİCARET ODASI ESKİŞEHİR TİCARET ODASI Sayın Üyemiz EPDK tarafından 9/11/2010 tarihli ve 27754 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları)

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) Elektrik Piyasası Dairesi Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 3 üncü Türkiye Altyapı Finansmanı Konferansı 23 Ekim 2008 - İstanbul Rakamlarla

Detaylı

B İ LGİ DOKÜMANI. Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi

B İ LGİ DOKÜMANI. Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi 2008 B İ LGİ DOKÜMANI Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi Tanıtım Dokümanına İlişkin Hukuki Açıklamalar İşbu Bilgi Dokümanı nda ( Bilgi Dokümanı ) yer alan tahminler ve projeksiyonlar, önemli

Detaylı

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında gerçek ve tüzel kişilerin serbest

Detaylı

MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI

MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI MAHALLİ İDARELERE HİZMET DERGİSİ ARALIK 2009 TARİHLİ SAYISINDAN ALINTI YAPILMIŞTIR BELEDİYELERCE ŞİRKET KURULMASI HALUK NALÇAKAR İçişleri Bakanlığı E. Başkontrolörü 5393 sayılı Belediye Kanununun Şirket

Detaylı

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: İLETİM GELİRİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, TEİAŞ

Detaylı

TANITIM DOKÜMANI. Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi

TANITIM DOKÜMANI. Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi 2009 TANITIM DOKÜMANI Türkiye Elektrik Dağıtım Sektörü Özelleştirmesi Tanıtım Dokümanına İlişkin Hukuki Açıklamalar İşbu Bilgi Dokümanı nda ( Bilgi Dokümanı ) yer alan tahminler ve projeksiyonlar, önemli

Detaylı

İzmir Kalkınma Ajansı Sunum. 7 Ocak 2013, İzmir

İzmir Kalkınma Ajansı Sunum. 7 Ocak 2013, İzmir İzmir Kalkınma Ajansı Sunum 7 Ocak 2013, İzmir 1 2 Neden Lisanssız Elektrik Bizce yakın tarihimizin en önemli adımlarından 3. Köprü, Hızlı Tren Elektrik Piyasası Reformu,Tüccar Lisanssız Elektrik Üretimi,Halk

Detaylı

Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi C Grubu Pay Sahiplerinin Belirlenmesine İlişkin Süreç

Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi C Grubu Pay Sahiplerinin Belirlenmesine İlişkin Süreç Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi C Grubu Pay Sahiplerinin Belirlenmesine İlişkin Süreç EPİAŞ Esas sözleşmesi ve EPİAŞ ın teşkilat yapısı ile çalışma esaslarını içeren Yönetmeliğin son hali 07/05/2014

Detaylı

01.03.2013 ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. SİRKÜLER 2013/44

01.03.2013 ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. SİRKÜLER 2013/44 01.03.2013 ERTÜRK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş. SİRKÜLER 2013/44 KONU: Elektronik fatura düzenlemeleri ile elektrik ve gaz dağıtım şirketleri için getirilen, abone ve tüketim bilgilerinin

Detaylı

FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI

FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI FİNANSAL HİZMETLERE İLİŞKİN MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, 31.01.2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.

Detaylı

CLK BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. (İNDİRİMLİ ELEKTRİK TAAHHÜTNAMESİ MESKEN)

CLK BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. (İNDİRİMLİ ELEKTRİK TAAHHÜTNAMESİ MESKEN) (İNDİRİMLİ ELEKTRİK TAAHHÜTNAMESİ MESKEN) İşbu ek Mesken Elektrik Enerjisi Satış Sözleşmesi nin özel şartlarını ihtiva etmekte olup, Sözleşme nin ayrılmaz bir parçasıdır. 1. SÖZLEŞME İNDİRİM ORANI VE FATURA

Detaylı

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. FAALİYET RAPORU 01.01.2014-31.03.2014 İÇİNDEKİLER I II III IV V VI VII GENEL BİLGİLER YÖNETİM ORGANI ÜYELERİ İLE ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERE SAĞLANAN MALİ HAKLAR

Detaylı

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI

2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI 2011-2012 YEKDEM UYGULAMALARI Nezir AY TEİAŞ Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi Başkanı 07 Kasım 2012 İstanbul 1 Dünya da yenilenebilir enerji kaynakları için uygulanan bazı teşvik mekanizmaları Dünyada,

Detaylı

TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ

TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ TEMİNAT HESAPLAMA PROSEDÜRÜ Amaç MADDE 1 (1) Bu Prosedürün amacı piyasa katılımcılarının piyasaya ilişkin yükümlülüklerini yerine getirememesi veya faaliyetlerini gerçekleştirememesi durumunda, katılımcılar

Detaylı

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNE YANSIMALARI Ercüment CAMADAN 26/03/2012 Sunum Planı 1) Elektrik Piyasasının Yapısı 2) Düzenlenen Tarifeler 3) Şebeke Tarifeleri 4) Perakende Satış Tarifeleri

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

DOĞAL GAZ PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ TASLAĞI. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

DOĞAL GAZ PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ TASLAĞI. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar DOĞAL GAZ PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ TASLAĞI BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; doğal gaz piyasası

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ PROJELERİNDE LİSANSLAMA SÜREÇLERİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR

YENİLENEBİLİR ENERJİ PROJELERİNDE LİSANSLAMA SÜREÇLERİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR YENİLENEBİLİR ENERJİ PROJELERİNDE LİSANSLAMA SÜREÇLERİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR Yücel YAMAN Enerji Uzmanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 26 Kasım 2008 Lisans Başvurusundan Ticari Faaliyete Kaynak Kullanım

Detaylı

ARA DÖNEM FAALIYET RAPORLARI BEKLENTİLER VE SORUNLAR. Uğur Saçmacıoğlu SPK Uzmanı -

ARA DÖNEM FAALIYET RAPORLARI BEKLENTİLER VE SORUNLAR. Uğur Saçmacıoğlu SPK Uzmanı - ARA DÖNEM FAALIYET RAPORLARI BEKLENTİLER VE SORUNLAR Uğur Saçmacıoğlu SPK Uzmanı - Ara dönem faaliyet raporlarının masaya yatırılması Soru işaretleri: Ara dönem faaliyet raporu neden gerekli? Bu gereklilikler

Detaylı

: Şerifali Çiftliği Tatlısu Mah. Ertuğrulgazi Sok.No:1 Yukarı Dudullu Ümraniye İstanbul. Telefon ve Faks Numarası : 216 600 10 00-216 594 53 72.

: Şerifali Çiftliği Tatlısu Mah. Ertuğrulgazi Sok.No:1 Yukarı Dudullu Ümraniye İstanbul. Telefon ve Faks Numarası : 216 600 10 00-216 594 53 72. HALK GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Esas Sözleşme Tadili Tarih:30/12/2014 Ortaklığın Adresi : Şerifali Çiftliği Tatlısu Mah. Ertuğrulgazi Sok.No:1 Yukarı Dudullu Ümraniye İstanbul Telefon ve Faks Numarası

Detaylı

YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE

YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE Resmî Gazete:4.06.2011 Tarih ve 27954 Sayı Yönetmelik Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: YER ALTI DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSİ TEMEL KULLANIM USUL VE ESASLARININ BELİRLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Yeri YEK Kanunu Rüzgar Enerjisinin Ticaret İmkanları YEKDEM DUY Öneriler RÜZGAR SANTRALARINDA ÜRETİLEN ELEKTRİK ENERJİSİNİN PİYASALARDA SATILMASI HULUSİ KARA TÜREB DENETİM KURULU BAŞKANI TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ KONGRESİ TURKISH WIND ENERGY CONGRESS 7-8 KASIM 2012 İSTANBUL İÇERİKİ

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler

Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler Elektrik Piyasası Reformu: Politika Yapıcıları için Ekonomik ve Hukuki Analizler Avukat Dr. Refik TİRYAKİ Dr. Mustafa GÖZEN Enerji Uzmanı Enerji Uzmanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu TMMOB 8. ENERJİ

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN KATILIMCILARINA UYGULAYACAĞI ELEKTRİK DAĞITIM BEDELLERİ İLE BU BEDELLERİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN EL KİTABI

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN KATILIMCILARINA UYGULAYACAĞI ELEKTRİK DAĞITIM BEDELLERİ İLE BU BEDELLERİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN EL KİTABI Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNİN KATILIMCILARINA UYGULAYACAĞI ELEKTRİK DAĞITIM BEDELLERİ İLE BU BEDELLERİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN EL KİTABI İlgili Mevzuat Kurumumuzdan

Detaylı

TÜRKİYE AVRUPA BİRLİĞİ ÇERÇEVE ANLAŞMASI GENEL TEBLİĞİ

TÜRKİYE AVRUPA BİRLİĞİ ÇERÇEVE ANLAŞMASI GENEL TEBLİĞİ TEBLİĞ Maliye Bakanlığından: TÜRKİYE AVRUPA BİRLİĞİ ÇERÇEVE ANLAŞMASI GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 2) Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye arasında, AB'nin finanse ettiği ya da Türkiye-AB ortak finansmanı ile yürütülen

Detaylı

EPDK, PETROL PİYASASINDA YENİ LİSANS İLE MEVCUT LİSANSLARIN TADİL BAŞVURULARINA İLİŞKİN KURUL KARARLARINDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPTI

EPDK, PETROL PİYASASINDA YENİ LİSANS İLE MEVCUT LİSANSLARIN TADİL BAŞVURULARINA İLİŞKİN KURUL KARARLARINDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPTI EPDK, PETROL PİYASASINDA YENİ LİSANS İLE MEVCUT LİSANSLARIN TADİL BAŞVURULARINA İLİŞKİN KURUL KARARLARINDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPTI Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun petrol piyasasında lisans başvurularında

Detaylı

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi AB Çevresel Bilgiye Erişim Direktifi nin Uyumlaştırılması ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü Semineri 18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR 1 2003/4 Çevresel

Detaylı

Türkiye de Fotovoltaik Sistemlerin Projelendirmesi. Projelendirme ve Şebeke Bağlantısı Pratikte Yaşanan Tecrübeler

Türkiye de Fotovoltaik Sistemlerin Projelendirmesi. Projelendirme ve Şebeke Bağlantısı Pratikte Yaşanan Tecrübeler Türkiye de Fotovoltaik Sistemlerin Projelendirmesi Projelendirme ve Şebeke Bağlantısı Pratikte Yaşanan Tecrübeler New Energy, Renewable Energy Mustafa HERDEM Genel Müdür Else Enerji 19.11.2013 Sunum İçeriği

Detaylı

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş.

Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. Alesta Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. FAALİYET RAPORU 01.04.2014-30.06.2014 İÇİNDEKİLER I II III IV V VI VII GENEL BİLGİLER YÖNETİM ORGANI ÜYELERİ İLE ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERE SAĞLANAN MALİ HAKLAR

Detaylı

TİCARİ İLETİŞİM VE TİCARİ ELEKTRONİK İLETİLER HAKKINDA YÖNETMELİK YAYIMLANDI

TİCARİ İLETİŞİM VE TİCARİ ELEKTRONİK İLETİLER HAKKINDA YÖNETMELİK YAYIMLANDI TİCARİ İLETİŞİM VE TİCARİ ELEKTRONİK İLETİLER HAKKINDA YÖNETMELİK YAYIMLANDI Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik ( Yönetmelik ) 15.07.2015 tarihli ve 29417 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

6- REKABET POLİTİKASI

6- REKABET POLİTİKASI 6- REKABET POLİTİKASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bugüne kadar yapılmış olan idari düzenlemeler Ek 6.1 de gösterilmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 6.1 Rekabet

Detaylı

6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 6645 SAYILI SON TORBA KANUN İLE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Bekir AKTÜRK* 52 1. GİRİŞ Türkiye Büyük Millet Meclisinin 7 Haziran 2015 Pazar günü yapılacak olan 25 inci dönem milletvekili

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik

Detaylı

YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI

YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI 10 YILLIK TECRÜBENİN ARDINDAN YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI TARİFELER DAİRE BAŞKANLIĞI Deniz Daştan Enerji Uzmanı Ankara Elektrik Piyasası Dairesi 14 Aralık 2010 PİYASA DÖNÜŞÜM AŞAMALARI 1970

Detaylı

Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU Y ve Y Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Yönetim Kurulu na Giriş Sermaye Piyasası Kurulu

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine ilişkin Yönetmelik 01 Ekim 2013 tarihinde

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında düzenlemeye

Detaylı

4646 SAYILI DOĞAL GAZ PİYASASI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI TASLAĞI İLE ÖNGÖRÜLEN DÜZENLEMELER

4646 SAYILI DOĞAL GAZ PİYASASI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI TASLAĞI İLE ÖNGÖRÜLEN DÜZENLEMELER 4646 SAYILI DOĞAL GAZ PİYASASI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI TASLAĞI İLE ÖNGÖRÜLEN DÜZENLEMELER 1 4646 SAYILI DOĞAL GAZ PİYASASI KANUNUNDAKİ YENİLİKLER Lisans sahibi şirketler aralarında

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar ELEKTRİK PİYASASI TARİFELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında düzenlemeye

Detaylı

ENERJĠ PĠYASASI DÜZENLEME KURUMU TÜRKĠYE LPG DERNEĞĠ SEKTÖR DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI. 14 Mart 2008

ENERJĠ PĠYASASI DÜZENLEME KURUMU TÜRKĠYE LPG DERNEĞĠ SEKTÖR DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI. 14 Mart 2008 ENERJĠ PĠYASASI DÜZENLEME KURUMU ve TÜRKĠYE LPG DERNEĞĠ SEKTÖR DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI 14 Mart 2008 LPG Yaygın Pratik Çevreci Enerji kaynağı Bin ton Türkiye Avrupa nın 2.büyük pazarı 4.500 4.000 3.500

Detaylı

Şehir Etkinlikleri 2013 Konya. 22 Ocak 2013, İstanbul

Şehir Etkinlikleri 2013 Konya. 22 Ocak 2013, İstanbul Şehir Etkinlikleri 2013 Konya 22 Ocak 2013, İstanbul 1 Neden Lisanssız Elektrik Bizce yakın tarihimizin en önemli adımlarından 3. Köprü, Hızlı Tren Elektrik Piyasası Reformu,Tüccar Lisanssız Elektrik Üretimi,Halk

Detaylı

BİLİŞİM EĞİTİM KÜLTÜR ve ARAŞTIRMA DERNEĞİ

BİLİŞİM EĞİTİM KÜLTÜR ve ARAŞTIRMA DERNEĞİ ALT İŞVERENLER TARAFINDAN ÇALIŞTIRILAN İŞÇİLERİN İŞÇİLİĞE BAĞLI GİDERLERİNDE OLUŞAN ARTIŞIN FİYAT FARKI OLARAK ÖDENMESİ Vural ŞAHBENDEROĞLU vsahbenderoglu@gmail.com Kamu Yönetimi Uzmanı ve Siyaset Bilimci

Detaylı

TÜREK 2012. Yalçın KIROĞLU, Ğ Başkan

TÜREK 2012. Yalçın KIROĞLU, Ğ Başkan TÜREK 2012 Lisanssız Elektrik Üretimi i Oturumu Yalçın KIROĞLU, Ğ Başkan 1 Neden Lisanssız Elektrik Bizce yakın tarihimizin en önemli adımlarından 3. Köprü, Hızlı Tren Elektrik Piyasası Reformu 2001 Lisanssız

Detaylı

Doğal Gaz Piyasası İletim Şebekesi İşleyiş Yönetmeliği

Doğal Gaz Piyasası İletim Şebekesi İşleyiş Yönetmeliği Resmi Gazete:26.10.2002 Tarih ve 24918 Sayı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: Doğal Gaz Piyasası İletim Şebekesi İşleyiş Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde

Detaylı

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi Türkiye Elektrik Piyasası Emrah Besci Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi http://emrah.besci.gen.tr Emrah@Besci.gen.tr Elektriğe ulaşamayan 1,267

Detaylı

1-Özel Kartlar veya Yemek Çekleri Kullanılmak Suretiyle Lokanta veya Hizmetlere İlişkin Belge Düzeni

1-Özel Kartlar veya Yemek Çekleri Kullanılmak Suretiyle Lokanta veya Hizmetlere İlişkin Belge Düzeni Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 382) Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile ilgili bazı konularda tereddütler oluştuğu anlaşılmış olup, söz konusu tereddütleri

Detaylı

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne?

Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Doğal Gaz Piyasasındaki Hedef Model Ne? Barış Sanlı 24 Eylül 2014 All Energy Turkey 24.9.2014 Barış Sanlı 1 Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 24.9.2014 Barış Sanlı 2 www.enerji.gov.tr (Yayınlar/Raporlar) 24.9.2014

Detaylı

KİLOMETRE TAHDİDİ UYGULAMASI Av. Mehmet Suat KAYIKÇI

KİLOMETRE TAHDİDİ UYGULAMASI Av. Mehmet Suat KAYIKÇI KİLOMETRE TAHDİDİ UYGULAMASI Av. Mehmet Suat KAYIKÇI I. Gelişimi Akaryakıt istasyonları arasında kilometre tahdidi uygulaması, ilk olarak 19.06.1996 tarihli ve 22671 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Enerji

Detaylı

REKABET KURULU KARARI

REKABET KURULU KARARI Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-1-91 (Muafiyet) Karar Sayısı : 14-54/924-419 Karar Tarihi : 25.12.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin

Detaylı

1. Sınai mülkiyet haklarından elde edilen kazanç ve iratların kapsamı

1. Sınai mülkiyet haklarından elde edilen kazanç ve iratların kapsamı Sayı: 2015/11 Konu: Sınai mülkiyet haklarına ilişkin kurumlar vergisi istisnasının uygulama esaslarının açıklandığı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 21 Nisan 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 21 Nisan

Detaylı

Yatırımcı İlişkileri Direktörü Finans Direktörü 26.07.2001, 18:45 26.07.2001, 18:45

Yatırımcı İlişkileri Direktörü Finans Direktörü 26.07.2001, 18:45 26.07.2001, 18:45 ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No:153 Tepebaşı 80050 İstanbul Tel: (212) 313 1000 Fax: (212) 292 5390 Konu: Sermaye Piyasası Kurulu nun Seri

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU 2001 E P D K E P D MUHSİN ERSOY

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU 2001 E P D K E P D MUHSİN ERSOY ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU 2001 E P D MUHSİN ERSOY K ELEKTRİK ENERJİSİ Organize Sanayi Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik Hakkında Bilgilendirme Toplantısı 9-10 Şubat

Detaylı

Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği

Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği (11/08/2002 tarihli ve 24843 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/36. KONU 424 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Yayımlandı.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/36. KONU 424 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Yayımlandı. DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Sun Plaza No:24 34398 Maslak İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ

Detaylı

Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik

Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik Devlet Bakanlığından: Dış Borç Ödeme Hesabı Oluşturulması ve İşleyişine İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı

Detaylı

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun[1] 25 inci maddesi

Detaylı

Tebliğ. İlişkili Taraf Açıklamalarına İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 24) Hakkında Tebliğ Sıra No: 17

Tebliğ. İlişkili Taraf Açıklamalarına İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 24) Hakkında Tebliğ Sıra No: 17 Tebliğ Türkiye Muhasebe Standartları Kurulundan: İlişkili Taraf Açıklamalarına İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 24) Hakkında Tebliğ Sıra No: 17 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı; ilişkili taraf açıklamalarına

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/127. Bazı Mükelleflere Belirli Konularda Elektronik Kayıt Tutma Zorunluluğu Getirilmiştir.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/127. Bazı Mükelleflere Belirli Konularda Elektronik Kayıt Tutma Zorunluluğu Getirilmiştir. DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Sun Plaza No:24 34398 Maslak İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ

Detaylı

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ. 5782 Sayılı Tapu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hakkında TÜSİAD Görüşü

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ. 5782 Sayılı Tapu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hakkında TÜSİAD Görüşü 5782 Sayılı Tapu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hakkında TÜSİAD Görüşü 5782 Sayılı Tapu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun MADDE 2 2644 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi aşağıdaki şekilde

Detaylı

İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU İZMİR FIRÇA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 01 Temmuz 2015 İzmir Fırça Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin Değerlendirme

Detaylı

Kurulu Kapasite (MW) Denizli, Kızıldere 15,00 82.500.000 Faaliyette

Kurulu Kapasite (MW) Denizli, Kızıldere 15,00 82.500.000 Faaliyette TÜRKİYE DE JEOTERMAL KAYNAKLI ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSİ KURULMASI 1. Türkiye de Jeotermal Potansiyel Türkiye jeotermal potansiyel açısından Avrupa da birinci, Dünyada ise yedinci sırada yer almaktadır.

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII AVRUPA BİİRLİİĞİİ BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği (III-55.1) nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı

Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği (III-55.1) nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği (III-55.1) nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı MADDE 1-2/7/2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan

Detaylı

TEBLİĞ Sermaye Piyasası Kurulundan: PAYLARI BORSADA İŞLEM GÖRMEYEN ORTAKLIKLARA İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR TEBLİĞİ (II-15.

TEBLİĞ Sermaye Piyasası Kurulundan: PAYLARI BORSADA İŞLEM GÖRMEYEN ORTAKLIKLARA İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR TEBLİĞİ (II-15. 23 Ocak 2014 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28891 TEBLİĞ Sermaye Piyasası Kurulundan: PAYLARI BORSADA İŞLEM GÖRMEYEN ORTAKLIKLARA İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR TEBLİĞİ (II-15.2) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. 01.01.2013 28.05.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. 01.01.2013 28.05.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ELEKTRİK PERAKENDE SATIŞ A.Ş. 01.01.2013 28.05.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU Bu rapor, 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Kanun ile 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun uyarınca

Detaylı

SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ

SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ SERBEST ELEKTRİK PİYASASINDA SON GELİŞMELER VE OSB LERİN DURUMU ALİ ERMAN AYTAC 23 KASIM 2012 VI. OSB ENERJİ ZİRVESİ / KAYSERİ 1 OSB ler için SERBEST TÜKETİCİLİK Elektrik Piyasası Kanunu 2. Madde «g» Fıkrası

Detaylı

Yıl Dilimleri (x=yıl) Oran 1 Oran 2 I.Dilim 2003<=x<=2013) %11,00 %9,00 II. Dilim (2013+) %8,00 %6,00

Yıl Dilimleri (x=yıl) Oran 1 Oran 2 I.Dilim 2003<=x<=2013) %11,00 %9,00 II. Dilim (2013+) %8,00 %6,00 Genelge No: 2003/4 Kabul Tarihi: 03.10.2003 Bireysel Emeklilik Sisteminde Kullanılacak Muhtemel Birikim ve Muhtemel Yıllık Gelir Tablolarında Uygulanacak Esaslara İlişkin Genelge (Genelge No: 2003/4) 1.

Detaylı

KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ KURUMLARIN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE ETTİĞİ GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ Ertunç AKSÜMER 32 1.GİRİŞ 1970 li yılların başında Bretton Woods Uluslararası Ödemeler ve Kur Sisteminin sona ermesi ve aynı

Detaylı

Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2003/10)

Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2003/10) Kamu İhale Kurumundan: Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2003/10) 15.08.2003 tarih ve 25200 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4964 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 18 inci

Detaylı

ICCI 2015. 2015 RES Müracaatları ve Türkiye Rüzgar Sektörüne Etkileri. İsmail KURİŞ, EKSİM Yatırım Holding

ICCI 2015. 2015 RES Müracaatları ve Türkiye Rüzgar Sektörüne Etkileri. İsmail KURİŞ, EKSİM Yatırım Holding ICCI 215 215 RES Müracaatları ve Türkiye Rüzgar Sektörüne Etkileri İsmail KURİŞ, EKSİM Yatırım Holding Misyon & Vizyon 1986 yılında kurulan Eksim Yatırım Holding A.Ş., Türkiye nin önde gelen grupları arasında

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, taksitle satış sözleşmelerine ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemektir.

YÖNETMELİK. MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, taksitle satış sözleşmelerine ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemektir. 14 Ocak 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29236 Gümrük ve Ticaret Bakanlığından: YÖNETMELİK TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ. (Sıra No :431)

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ. (Sıra No :431) SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi : 30.12.2013 Sirküler No : 2013 / 50 VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ (Sıra No :431) Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan ; 29.12.2013 tarih ve 28866 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

1. KONU: 2. KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER: 2.1. Vergi Mevzuatında Yer Alan Düzenlemeler:

1. KONU: 2. KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER: 2.1. Vergi Mevzuatında Yer Alan Düzenlemeler: ŞİRKETİN AKTİFİNDE KAYITLI GAYRİMENKULÜN SAT-GERİ KİRALAMA YÖNTEMİ İLE FİNANSAL KİRALAMA ŞİRKETİNE DEVRİNDEN SAĞLANAN FİNANSMANIN GRUP ŞİRKETİNE AYNEN KULLANDIRILMASININ VERGİSEL BOYUTU 1. KONU: Bilindiği

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

Arkan&Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş.

Arkan&Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş. İstanbul, 14.07.2008 56 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2008/72 12.07.2008 tarih ve 26934 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 56 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği nde,

Detaylı

AKFEN HOLDİNG A.Ş. NİN SERMAYESİNİN AZALTILMASINA İLİŞKİN YÖNETİM KURULU RAPORU

AKFEN HOLDİNG A.Ş. NİN SERMAYESİNİN AZALTILMASINA İLİŞKİN YÖNETİM KURULU RAPORU AKFEN HOLDİNG A.Ş. NİN SERMAYESİNİN AZALTILMASINA İLİŞKİN YÖNETİM KURULU RAPORU A. RAPORUN ÇERÇEVESİ İşbu rapor 22/6/2013 tarihli ve 28685 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan VII-128.1. Pay Tebliği nin 19.

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

Kanunda Belirtilen Damga Vergisi İstisnası Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar

Kanunda Belirtilen Damga Vergisi İstisnası Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2009/52 TARİH: 08.07.2009 KONU 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda Belirtilen Damga Vergisi İstisnası Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar

Detaylı

Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar

Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar UMS 37 Jale Akkaş Denetim Ortağı 12 Ekim, 2011 Grant Thornton Türkiye 2011 Grant Thornton Türkiye.Tüm Tüm hakları saklıdır. UMS 37 Karşılıklar Koşullu

Detaylı