DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ"

Transkript

1 ALTINCI BÖLÜM:SERİ-PARALEL DEVRELER Anahtar kelimeler Bleeder akımı (kaçak akım), bleeder direnci, köprü devresi, köprüleme ve paralelleme, toprak referansı, yük, yük akımı, yüklenmiş gerilim bölücü, yükleme etkisi, seri-paralel devre, alt devre ve weston köprü devresi. Elektronik cihazların ve sistemlerin çoğu seri-paralel devrelerden oluşur. Bu bölümde seri ve paralel devreler konusunda edinilen yeterliliklere dayanılarak karmaşık devrelerin analiz edilmesi üzerinde durulacaktır. Tüm devrenin tasarımına bağlı olarak devrenin değişik parçalarında yapılan değişikliklerin birbirine göre daha çok ya da daha az ve farklı şekillerde etkili olduğu gösterilecektir. Ayrıca bazı özel uygulamalar hakkında bilgiler verilecektir. Bu bölümde kazandırılacak yeterliklerden sonra öğrenci Seri-paralel devreyi tanımlar. Öncelikli karakteristiklerini öğrenir. Toplam direnci belirler. Toplam akımı ve herhangi bir yerdeki akımı hesaplar. Devrenin herhangi bir yerindeki gerilimleri hesaplar. Devrenin herhangi bir yerindeki gücü hesaplar. Seri-paralel devrelerdeki kopuklukların etkilerini analiz eder. Seri-paralel devrelerdeki kısa devrelerin etkilerini analiz eder. Basit seri-paralel devreler tasarlar. Yükleme etkilerini açıklar. Yüklenmiş gerilim bölücüye ilişkin değerleri hesaplar. Köprü devrelerine ilişkin hesaplar yapar. SERİ-PARALEL DEVRE NE DEMEKTİR?

2 Şekil 6.1. Basit bir seri-paralel devre Seri-paralel devre, hem seri, hem de paralel bağlı bileşenlerden oluşur. Bu bileşenler bir hat üzerinde olabileceği gibi dallanmış yapıda da olabilir. Seri-paralel devrelerdeki seri bileşenler, diğer bileşenlerle seri bağlanmışlardır. Burada bileşenlerle anlatılan tek bir devre elemanının olabileceği gibi, bir çok bileşenin oluşturduğu devre yapısı da olabilir. Şekil 6.2. Seri-paralel devrede seri bileşenler Şekil 6.3. Seri-paralel devrede paralel bileşenler Seri-paralel devredeki paralel bileşenler diğer bileşenlerle paralel bağlıdırlar.

3 SERİ-PARALEL DEVRELERİN SERİ VE PARALEL KISIMLARININ ÇÖZÜMLENMESİ VE TANINMASI İÇİN YAKLAŞIMLAR 1) Çözümlemeye kaynağa göre en uzak noktadan başlayıp kaynağa doğru ilerlerken karşımıza çıkan seri ve paralel kısımları veya bileşenleri tanımlayalım. 2) Seri bağlı elemanları tanımlamak için ana akım yollarını çizelim. İçlerinden aynı akım geçen elemanlar ve devre yapıları birbiri ile seri bağlıdır. 3) Paralel bileşenleri tanımlamak için ortak gerilimleri gözleyelim. Birbiri ile paralel olan elemanları veya devre yapılarının her iki ucu da aynı gerilim bağlantı noktalarına sahiptir. 4) Paralel bileşenleri tanımlamak için ortak gerilimleri gözleyelim. Birbiri ile paralel olan elemanları veya devre yapılarının her iki ucu da aynı gerilim bağlantı noktalarına sahiptir. 5) Birbiri ile paralel bağlı eleman veya devre yapılarını tanımlamak için akımın dallandığı noktaları gözleyelim. a) Akımın dallandığı nokta paralel bileşenlerin bir ucudur. b) Bazı akımların birleştiği nokta paralel bağlı bileşenlerin bir uç noktasıdır. 6) Devrenin seri kısımlarında akımlar ortak ve direnç ve gerilimler toplamsal etki gösterirler. Paralel kısımlarda ise gerilim ortak ve kol akımları toplamsal etki göstermektedir. Şekil 6.4. Seri devre kısımlarını tanımlamak için ortak akım yollarının çizilmesi.

4 Şekil 6.5. Paralel devre kısımlarını tanımlamak için ortak gerilim noktalarının gözlenmesi Şekil 6.6. Paralel devre kısımlarını tanımlamak için akımın dallandığı ve birleştiği noktaların gözlenmesi. SERİ-PARALEL DEVRELERDE TOPLAM DİRENÇ Devrenin toplam gerilimi ve toplam akımı biliniyorsa toplam direnci (eş değer direnç) hesaplamak oldukça kolaydır. Ohm kanununu kullanarak toplam direncin hesap edilmesi Buna göre (VT) toplam gerilim (IT) de devrenin toplam akımı ise eş değer direnç: R T =V T / I T

5 Kaynağa göre en uzak noktadan kaynağa doğru ilerleme yaklaşımını kullanarak toplam direncin hesap edilmesi 1) Kaynağa göre en uzak noktadan başlayarak ve kaynağa doğru ilerlerken karşılaşılan seri, paralel ve eseri-paralele bileşenlerin çözümlenmesi ile hareket edilir. Şekil 6.7. Eşdeğer direnci bulmak için devrenin çözümlenmesi. 2) Öncelikle paralel kısımları tanımlayalım. Yukarıdaki devrede R 2 ve R 3 ün gerilimleri ortak ve dallandıktan sonra tekrar birleşen akımlar aynıdır. Öyleyse bu iki eleman paralel bağlıdır. Bunların paralel eş değeri 5Ω dur. 3) Şimdi devrenin diğer kısımlarına bakalım. Toplam akım R 2 ve R 3 ten geçerken ayrılmakta ve sonra birleşmektedir. Bu akım R 1 den de aynen geçmektedir. Öyleyse R 2 ve R 3 ün paralel eş değeri R 1 ile seridir. R 1 10Ω olduğuna göre devrenin toplam direnci = 15Ω olur. Devreyi sadeleştirerek yaklaşımı ile eş değer direncin hesap edilmesi Bu yaklaşımda devrenin bazı kısımları daha basit hale getirilerek devrenin sadeleştirilmesi sağlanmaktadır. Örnek aşağıdaki şekilde verilen devrede R T yi hesaplayalım. 1) R 3 ve R 4 birbiri ile paralel bağlıdır. İkisinin eş değeri olarak R e1 =5KΩ bulunur. R 3 ve R 4 yerine artık Re1 yerleştirilebilir. Bu şekilde devrede bir sadeleşme sağlanacaktır. 2) Bu durumda zaten seri bağlı olan R 5 ve R 6 ya R e1 de eri hale gelecektir. Seri bağlı bu üç direncin eş değeri 25KΩ olur. Yukarıdaki şeklin C ile belirtilen aşamasında devrenin son hali görülmektedir. 3) En son bulduğumuz 25KΩ luk eş değer direnç ile R 2 direnci paralel bağlıdır. Bunların eş değeri olan R e2 =7,14KΩ dur. Yukarıdaki şeklin D ile gösterilen parçasında devrenin bu hali çizilmiştir. 4) Son olarak R 1 ile R e2 seri bağlıdır. Yani; R T = R 1 + R e2 = 10kΩ + 7,14kΩ = 17,14kΩ

6 Şekil 6.8. Sadeleştirme yöntemi ile eş değer direnç hesabı

7 SERİ-PARALEL DEVRELERDE AKIM Seri-paralel devrelerde toplam akımı ve akım dağılımını belirlemek için aşağıdaki devreyi kullanalım ve çözüm için ohm kanununu, Kirchhoff kanunlarını, akım bölücü eşitliklerini ve diğer yöntemleri uygulayalım. Şekil 6.9. Örnek bir seri-paralel devre Bu devrede toplam akımı bulmak oldukça kolaydır. Ama önce kaynak gerilimini ve toplam direnci bilmek gerekir. Devrede bunlar verildiğine göre toplam devre akımı: I T =V s / R T =175V / 175Ω=1A Şimdi de akım dağılımlarına bakalım: 1) R 1 ve R 7 dirençlerinden 1A geçmelidir. Çünkü bu iki devre elemanı hem kaynakla, hem de geri kalan devrenin eş değeri ile seri bağlıdır. Bir başka ifade ile R 1 ve R 7 den IT akımı geçmektedir. 2) R 2 direnci ile R 2 den sonraki devre yapısının eş değer direnci birbirine eşit (250Ω) olduğundan toplam akımın bu iki kola eşit olarak bölüneceğini söyleyebiliriz. Sonuç olarak R 2 den ve dış daldan geçecek akımlar 0,5 er Amper olacaktır. 3) Dış daldan geçen 0,5A lik akım akımın yolu üzerinde bulunan ve birbirine seri bağlı olan R 5 ve R 6 dirençlerinden aynen geçecektir. Daha sonra C noktasında R 3 ve R 4 dirençlerinden geçmek üzere ikiye ayrılacaktır. R 3 ve R 4 birbirine eşit değer sahip olduğundan her ikisinin akımı da 0,25A olacaktır. Bu akımlar D noktasında tekrar birleşerek 0,25A değerine ulaşıp A noktasına varacaktır. Eş değer direnci bulmak için kaynağa göre en uzak noktadan başlayıp kaynağa doğru çözüm yaparak ilerlemenin çoğu kez daha faydalı bir yol olduğunu söylemiştik. Fakat devre akımını çözümlerken kaynak gerilimi ve toplam akımla işe başlayıp kaynaktan ileriye doğru devre akım dağılımının belirlenmesi gerekmektedir. Buna göre devre akımları şu sıra ile belirlenebilir: I T ; R 1 den geçen akım ve R 7 den geçen akım = 1A R2 den geçen akım; R5 ve R6 dan geçen akım = 0,5A R3 ve R4 ün her birinden geçen akım =0,25A

8 Konunun başında da belirttiğimiz gibi başkaca çözüm yöntemleri de kullanılabilir. Örnek Yukarıda üzerinde durduğumuz devrede toplam akımı 1A olarak bulduktan sonra bilinenleri kullanarak bilinmeyenleri hesaplayalım. Çözüm 1) I T akımı R 1 ve R 7 den geçtiğine göre ohm kanununu kullanarak gerilim düşümlerini hesaplayabiliriz. V 1 =I T. R 1 =1A. 25Ω=25V V 7 = I T. R 7 =1A. 25Ω=25V 2) Kirchhoff un gerilim kanununa göre kapalı bir çevre boyunca gerilim düşümlerinin toplamı uygulanan gerilime eşittir. Yani; V 1 +V AB +V 7 =175V 25+V AB +25=175V V AB =125V 3) Kirchhoff un akım kanununa göre A noktasına giren akımlar A noktasından çıkan akımlara eşittir. Yani R 2 den geçen akımla dış daldan gelen akımın toplamı I T ye eşittir. a) Ohm kanunu kullanarak R 2 den geçen akımı bulalım. I R2 =V 2 / R 2 = 125V / 250Ω =0,5A b) Kirchhoff un akım kanununu kullanarak dış dalın akımını bulalım. I DIŞ =I T I R2 =1A 0,5A=0,5A 4) Ohm kanunu ve Kirchhoff un gerilim kanununu kullanarak diğer bilinmeyenleri hesaplayalım. Dış koldaki akım ve direnç değerleri bilindiğine göre; a) V 6 =I DIŞ. R 6 = 0, = 50V b) V 5 =I DIŞ. R 5 = 0, = 50V c) Kirchhoff un gerilim kanununa göre V CD =V AB V 5 V 6 = =25V d) Ohm kanununa göre I R3 =V 3 / R 3 =25 / 100=0,25A e) I R4 =V 4 / R 4 = 25 / 100 =0,25A SERİ-PARALEL DEVRELERDE GERİLİM Seri-paralel devrelerde gerilimler iki şekilde ele alınabilir: 1) Seri bağlı bileşenler üzerindeki gerilimler 2) Paralel bağlı bileşenler üzerindeki gerilimler Ele alınan bir bileşenin üzerine düşen gerilim o elemanın direnç değerine ve devredeki yerine bağlıdır. Elemanın devre üzerindeki yeri toplam devre akımının ne kadarının kendi üzerinden geçeceğini belirler. Akımın değerine göre eleman üzerinde düşen gerilim de doğrudan etkilenir. Konuyu daha iyi anlamak için aşağıdaki devre örneği üzerinde ohm kanunu yöntemi ile direnç ve gerilim bölücü yöntemlerini kullanarak çalışalım.

9 Şekil Bir seri-paralel devrede gerilimlerin çözümlenmesi. Öncelikle ohm kanunu yöntemini kullanalım. 1) R CD = R 4.R 5 / (R 4 +R 5 ) = 5kΩ 2) R 3 +R CD +R 6 = 15kΩ 3) R AB = (R 2 ).(R 3 +R CD +R 6 ) / (R 2 +R 3 +R CD +R 6 ) = 7,5KΩ 4) R T = R 1 +R AB = 15kΩ 5) I T = V T / R T = 15V / 15KΩ = 1mA 6) V 1 = I T. R 1 = 1mA. 7,5KΩ = 7,5V 7) R 2 direnci ile devrenin R 2 den sonraki kısmının eş değeri olan kolun direnç değeri birbirine eşit ve 15KΩ olduğundan bu iki koldan geçen akım da aynı olacaktır. Yani; V 2 = 0,5 I T. R 2 = 0,5mA x 15kΩ = 7,5V V 3 +V CD +V 6 = 7,5V 8) V 3 = 0,5 IT. R 3 = 0,5mA. 5kΩ = 2,5V 9) R 4 ve R 5 dirençlerinin değerleri eşit olduğundan akımları da eşittir ve 0,25 er ma dir. V 4 = 0,25 I T. R 4 = 0,25mA. 10kΩ = 2,5V V 5 = 0,25 I T. R 5 = 0,25mA. 10kΩ = 2,5V 10) V 6 = 0,5 I T. R 6 = 0,5mA.5kΩ = 2,5V Aynı örneği şimdi de direnç ve gerilim bölücü yöntemleri ile çözelim. 1) Devreye dikkatle bakarsanız şunları görürsünüz: a) R 4 ve R 5 paralel bağlıdır ve böylece R 4 =R 5 dir. b) Buna göre R 4 ve R 5 in eş değeri olan R 4-5 =5kΩ dur. c) R 3, R 4-5 ve R 6 birbirine seri bağlı olup toplamı 15kΩ olan bir direnç kolunu oluştururlar. Ayrıca bu üç elemanın dirençleri aynı olduğundan ve birbirine seri bağlandıklarından içlerinden geçen akımla birlikte gerilim düşümleri de eşit olacaktır. d) Bu 15kΩ eşdeğer dirençli kol ile değeri 15kΩ olan R 2 paralel bağlıdır. Böylece AB arasındaki eşdeğer direnç 7,5kΩ olacaktır. e) Bu 7,5kΩ luk eş değer direnç ile değeri 7,5kΩ olan R 1 seri bağlıdır. Direnç değerleri ve içlerinden geçen akım aynı olan bu elemanların gerilimleri de eşit olacağından Kirchhoff un gerilim kanununa göre kaynak gerilimini eşit olarak paylaşacaklardır. 2) Gerilim bölücü ilkelerinin uygulanması ile; a) VAB=(RAB / RT) x VT=(7,5KΩ / 15KΩ) x 15V=7,5V b) VCD=(R4-5 / R3+R4-5+R6) x VAB=(5KΩ / 15KΩ) x 7,5V=2,5V c) V3=V4-5=V6 d) V2=VAB e) V1=(R1 / RT) x VT=(7,5KΩ / 15KΩ) x 15V=7,5V

10 Örnek DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Aşağıdaki devrede eşdeğer direnci ve devre akımını bulunuz. Çözüm SERİ-PARALEL DEVRELERDE GÜÇ Şekil Seri-Paralel devre uygulaması örneği Seri-paralel devrelerde güç hesabı yapılırken seri ve paralel devrelerde kullanılan yöntemlerden yararlanılır. Kısaca hatırlayacak olursak: 1) Toplam güç = V T. I T = I T 2. R T = V T 2 / R T 2) Toplam güç bileşenler üzerinde dağılan güçlerin toplamıdır. 3) Herhangi bir bileşenin gücü hesaplanırken o bileşene ait akım, gerilim ve direnç değerleri kullanılır.

11 Örnek DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Aşağıdaki devrede eşdeğer direnci, devre akımını ve devreden çekilen toplam gücü bulunuz. Çözüm Şekil Seri-paralel devrede güç hesabı örneği Devrenin toplam direncini hesaplarsanız 30Ω olduğunu göreceksiniz. Kaynak gerilimi de 30V olduğuna göre devre akımı 1A dir. Bu akım iki kola bölünmektedir. Kollardan birinde R 4 ve R 5, diğerinde R 6 ve R 7 bulunmaktadır. Kolların toplam dirençleri birbirine eşit olduğundan kol akımları da eşit ve 0,5A olacaktır. Aynı şekilde birbirine paralel bağlı olan R 2 ve R 3 ün dirençleri eşit olduğundan akımları da eşit ve 0,5 er Amper olacaktır. Böylelikle her bir elemandan geçen akım ve elemanların direnç değerleri bilindiğine göre gerilim düşümleri ve güç dağılımları kolayca hesaplanabilir. Mesela; P R7 = V. I = 10V. 0,5A = 5W ; P R1 = 10V. 1A = 10W bulunabilir. Kaynaktan çekilen toplam güç de 30V. 1A = 30W olacaktır.

12 Seri-paralel devrelerde en yüksek eğerli direncin en çok veya en düşük gücü çekeceğini söylemek mümkün değildir. Güç dağılımı direncin değeri kadar devrede bulunduğu yer ve devrenin tasarımı ile ilgilidir. Mesela yukarıdaki devrede R 7 nin değeri R 1 in değerinin iki katı olmasına rağmen harcadığı güç R 1 in harcadığının yarısıdır. Benzer şekilde direnç değerleri aynı olan R 1 ve R 2 farklı değerlerde güçler çekmektedir. SERİ-PARALEL DEVRELERDEKİ KOPUKLUKLARIN ETKİLERİ Daha önce belirttiğimiz gibi seri-paralel bir devrede bulunan herhangi bir devre elemanının bulunduğu yer ile elektrikî parametreler arasında çok yakın bir ilişki vardır. Benzer olarak devrenin herhangi bir yerinde oluşan kopukluğun etkisi kopukluğun nerede oluştuğuna bağlı olarak oldukça değişik sonuçlar doğurabilmektedir. Mesela ana devre akımının aktığı kaynağa bağlantı yolu üzerinde oluşan bir kopukluk devrenin bütün akımının kesilmesine yol açacaktır. Diğer yandan paralel kollardan bir tanesinden oluşan kopukluk devre direncinde belirgin artışa yol açsa da devre akımını sıfıra indirmeyecektir. Ayrıca kopukluğun gerçekleştiği kol ile ilgili bileşenlerin akım, gerilim ve güç dağılımları değişse bile uygulanan gerilim aynı değerde kalacaktır. Şekil Toplam akımı kontrol etmenin iki yolu Yukarıdaki devrede 1KΩ luk direncin uçlarındaki gerilim 10V olarak ölçüldüğüne göre bu dirençten geçen akım 10V / 1KΩ=10mA olacaktır. Kaynağın seri bağlı olan bu kol üzerinde oluşacak bir açık devre sonucunda devrenin toplam direnci sonsuza çıkacak ve toplam akımı sıfıra düşecektir. Seri devrelerde öğrendiğimiz gibi bu durumda açıklığın olduğu yerde kaynak gerilimi okunacak, fakat seri bileşenler üzerindeki gerilim düşümü 0V olacaktır. Eğer kaynakla seri bağlı olmayan bir devre bölgesinde açık devre gerçekleşirse akım ölçümleri ile bunu anlamak mümkün olacaktır. Eğer devre akımı kolayca ölçülemiyorsa devre üzerinde bir çok yerde yeteri kadar gerilim ölçmek gerekebilir. Bu ölçümlerin normale göre az ya da çokluğunu değerlendirerek açık devrenin nerede olduğu mantıkla belirlenebilir.

13 SERİ-PARALEL DEVRELERDE OLUŞAN KISA DEVRELERİN ETKİLERİ Aşağıdaki şekle göre kısa devre olayı toplam devre akımını taşıyan hat üzerinde gerçekleştiğinden toplam akım artacak, kısa devre edilen bileşen üzerindeki gerilim düşümü sıfıra inecek ve kaynak gerilimi dışında devredeki diğer bütün gerilimler artacaktır. Buna göre R 1 direnci kısa devre olursa R T 10kΩ dan 7,5kΩ a düşecek V T 100V a sabit kalacak, I T 10mA den 13,33mA e çıkacak, V R1 sıfıra düşecek, devrenin geri kalanının gerilimi artacaktır. Eğer kısa devre seri-paralel devrenin ana akımının geçmediği başka herhangi bir yerinde ise ; toplam akım artacak, toplam direnç düşecek, kısa devre elemanı ve bununla paralel bağlı olduğu için kısa devre edilmiş olacak, diğer elemanların gerilimleri sıfıra düşecek ve diğer devre elemanlarının gerilimleri nerede bulunduklarına bağlı olarak artacak ya da azalacaktır. Şekil Bir seri-paralel devrede ana devre akımını taşıyan hat üzerinde oluşan kısa devrenin etkileri Şekil Seri-paralel bir devrenin ana akımının geçmediği bir yerinde oluşan kısa devrenin etkisi.

14 Bu örnekte R 3 kısa devre olmuş ve bunun sonucunda R T 10kΩ dan 8,5kΩ a düşmüş, V T 100V da sabit kalmış, I T 10mA den 11,76mA e çıkmış ve R 1 25V tan 29,4V a çıkmış, V R3 ve V R4 sıfıra düşmüş, V R1 arttığından ve V T sabit kaldığından V R2 ve V R5 azalmıştır. SERİ-PARALEL BİR DEVRENİN TASARIMI Basit bir tasarım gerçekleştirmek için her biri 10V ile çalışan 4 tane lambadan oluşan bir elektrik devresini ele alalım. Bu devrede kullanılan üç tane anahtardan ilki ile bütün lambaların enerjisi açıp kapatabilirken, ikinci anahtar ilk anahtarın kapalı olduğu durumda iki lambayı ve üçüncü anahtarda ilk anahtar kapalı iken diğer iki lambayı kontrol etsin. Kaynak gerilimimiz 20V olsun. Aşağıdaki adımları takip ederek devreyi gerçekleştirelim. 1) Kaynak gerilimi 20V ve lambalar 10V luk olduklarından iki tane seri bağlı lambanın 20V luk kaynağa bağlanması gerektiğini kolayca görebiliriz. 2) Toplam dört adet lambamız olduğundan ikişer seri lambadan oluşan iki kolun birbirine ve kaynağa paralel bağlanması gerektiğini görebiliriz. 3) Bir numaralı anahtar toplam devre akımını kontrol edeceğinden bu anahtar kaynak ile geri kalan devre yapısı arasına seri bağlanmalıdır. 4) İkişer lambadan oluşan her iki paralel kolun akımları ayrı ayrı kontrol edileceğinden 2 ve 3 numaralı anahtarlar bu paralel kollara seri olarak bağlanacaktır. Bütün bunların sonucunda tasarlanan devre aşağıdaki gibi çizilecektir: YÜKLENMİŞ GERİLİM BÖLÜCÜLER Şekil Bir seri-paralel devre tasarım örneği Elektronik teknikerlerinin sıklıkla karşılaştığı iki seri-paralel devre uygulaması yüklenmiş gerilim bölücüler ve Weston köprüsü devresidir. Çoğu durumda devre veya sistemin farklı kısımları için farklı seviyelerde gerilimlere ihtiyaç duyulmaktadır. Ek olarak bu farklı kısımların ihtiyaç duyduğu yük akımları da birbirinden farklı olabilmektedir. Gerilim bölücüler ihtiyaç duyulan bu farklı gerilim ve akım değerlerinin sağlanması için kullanılmaktadır. Gerilim bölücülere bağlı olan yükler çoğu kez sabit değerli dirençler yerine belli işlevleri olan devreler olduklarından, yük tarafından talep edilen akımlar işlem sırasında sıklıkla değişmektedir. Bu sebeple gerilim bölücüleri tasarlanırken yük akımındaki makul değişimlerin değişik bölücü çıkışlarında makul olmayan gerilim seviyelerine yol açmaması sağlanmalıdır. Böyle bir gerilim bölücü de yük akımı yok

15 iken bölücü üzerinden geçen akım, daha sonra yük tarafından talep edilen akımın en az on katı olmalıdır. Aşağıdaki şekilde yüklenmemiş bir gerilim bölücü görülmektedir. Burada yüklenmemiş kelimesi ile anlatılan bölücü çıkışlarına akım talep eden herhangi bir cihazın bağlanmamış olmasıdır. Şekil Yüklenmemiş gerilim bölücü Konunun daha iyi anlaşılması için bazı terimlerin tanımlanması faydalı olacaktır. Bu tanımları aşağıdaki şekil üzerinde yapalım: Şekil Yüklenmiş gerilim bölücülerle ilgili terimler

16 1) Yük güç kaynağından çıkan akımın geçtiği cihazdır. 2) Yük akımı güç kaynağına veya onun gerilim bölücü çıkışlarına bağlı olan eleman ya da devrelerin çektiği akımdır. 3) R L yük elemanının direncidir. 4) Toprak referansı devrede ölçülen gerilim değerlerinin tanımlanması için kullanılan elektrikî referans noktadır. Çoğunlukla bir devrenin elektrikî toprak referansı ortak bir metal iletken yoldur. Bu yol çok sayıda eleman veya devreden geçtikten sonra güç kaynağının bir tarafına elektrikî olarak bağlanmıştır. Baskı devrelerde bu ortak metal iletken yol, çok sayıda elemanı elektrikî olarak bağlayan ortak bir hattır. Devrelerde genellikle dönüş yolu olarak kullanılmaktadır. Kablolu elektrik devrelerinde toprak noktası ortak referans noktası ve bağlantı noktasıdır. 5) Bleeder akımı (kaçak akım), güç kaynağının çıkışı arasına bağlanmış bleeder direnci veya dirençli bir ağ içinden geçen sabit bir akım olarak değerlendirilir. Güç kaynaklarının çoğu çıkış gerilimini dengelemeye yardım etmesi amacıyla kaynaktan sabit en küçük akımı çekmesi için bleeder dirençleri kullanırlar. Bunun sebebi değişik yükler için akımı daha yüksek oranda sabit tutabilmektedir. 6) Bleeder direnci, kaynaktan bleeder akımını çeken ve güç kaynağı devresine paralel bağlanan direnç veya direnç ağıdır. Bir diğer önemli işlevi güvenlik amacıyla devre kullanımı sona erdikten sonra güç kaynağı kondansatörlerini boşaltmaktır. 7) Potansiyometre gerilim bölücü eleman olarak kullanılan üç uçlu direnç cihazıdır. Bu uçlardan biri cihazın bir başında ikincisi diğer başında ve üçüncüsü de direnç elemanı boyunca konumu değişebilen tarayıcı kolda bulunan kontaktır. Tarayıcı kolun konumu direnç değerini belirleyerek kendi ile diğer kontaklar arasındaki gerilimlerin ayarlanmasını sağlar. Şekil Potansiyometre İki elemanlı bölücü ve yükü Aşağıdaki devre üzerinde biraz düşünelim. A noktası ile toprak referansı arasındaki gerilimin RL bağlanmadan önce 25V iken RL nin bağlanması sonrasında 16,66V a düşmesinin sebebi nedir? RL bağlanmadan önce devremiz aynı değerli iki dirençten oluşan basit bir seri devre olduğundan kaynak gerilimi bu iki direnç üzerinde eşit olarak (25V) dağılmaktadır. Yük direnci bağlandıktan sonra yeni bir akım yolu oluşmaktadır. RL üzerinden geçen akım R1 den geçen akımın bir bölümüdür. Bu durumda R1 yüklenmemiş gerilim bölücü akımı ile RL den geçen yük akımının toplamını taşımaktadır.

17 Eğer R1 den geçen akım artar ve r! in direnç değeri değiştirilmezse R1 üzerine düşen gerilim artmalıdır. Bu durumda R1 in gerilimi 25V tan 33,33V a artacak ve A noktası ile toprak arasındaki 25V luk gerilim 16,66V a düşecektir. Gördüğünüz gibi bunun sebebi yükün bağlanmasıdır. Değişik yüklerde üç elemanlı bölücü Şekil İki elemanlı bölücü devresi Şekil Yüklü ve yüksüz gerilim bölücülerin karşılaştırılması (gerilim bölücü devresine yükün bağlanmasının etkisi)

18 Üç elemanlı gerilim bölücüye yük bağlanması ile oluşan değişiklikler iki elemanlı bölücü ile benzerlik gösterir. Aşağıdaki üç elemanlı ve yüklü gerilim bölücüyü ohm kanunu ve Kirchhoff un gerilim kanununu kullanarak ele alalım. Seri ve paralel devreler hakkındaki bilgimizi kullanarak R T toplam direncini hesaplayabilirsiniz. Örneğimizde R L yük direnci R 2 ve R 3 ün seri bağlantısına paraleldir. Bunun anlamı 50kΩ luk yük direnci ile A ve toprak referansı arasında bulunan 50kΩ luk eş değer dirence paralel bağlandığıdır. Ohm kanununu kullanarak I T akımını bulalım. I T = V T / R T = 75V / 50kΩ =1,5mA I T akımı R 1 üzerinden geçtiği için R 1 üzerinde düşen gerilim: V 1 = I T. R 1 = 1,5mA. 25kΩ = 37,5V olur. A noktası ile toprak referansı arasında bulunan iki kol 50kΩ luk eşit dirençlere sahip olduğundan (R L =R 2-3 ) = 50kΩ toplam akım bu iki kola eşit iki parçaya bölünerek dağılacaktır. Yani 1,5mA lik akım A noktasından itibaren her iki kola 0,75mA değerinde bölünecektir. Bunun sonucunda R L üzerindeki gerilim düşümü ile R 2-3 üzerinde gerilim düşümü 0,75mA.50kΩ = 37,5V olacaktır. Birbirine eşit değerde olan R 2 ve R 3 seri dirençleri üzerinde de 0,75mA.25kΩ = 18,75 er Volt değerinde gerilimler düşecektir. Kirchhoff un gerilim kanununa göre kapalı bir döngü boyunca gerilim düşümlerinin toplamı uygulanan gerilime eşit olacağından A noktası ile toprak referansı arasındaki gerilim 37,5V olmalıdır. R 1 üzerindeki gerilim düşümü 37,5V olduğuna göre kaynak geriliminden 37,5V çıkarıldıktan sonra kalan gerilimin A noktası ile toprak referansı arasına düşeceğini söyleyebiliriz. Bütün bunlardan sonra arzu edilen özellikte gerilim seviyelerinin ve yük akımlarının elde edilebildiği bir yüklü gerilim bölücü için tasarım ve çözümleme işlemlerini beraberce yapalım. Aşağıdaki şekilde istenen özelliklere sahip bir devre tasarımı görüyorsunuz. Bu gerilim bölücü sistem şu gerilim ve akım seviyelerini sağlamaktadır. Yük1 (R L1 ) = 12,5mA de 25V Yük2 (R L2 ) = 25mA de 75V Yük3 (R L3 ) = 50mA de 225V Bleeder akımı (kaçak akım) I B = 400mA Şekil Yüklü bir gerilim bölücü devresinin tasarım ve çözümlemesi

19 Ek olarak 1, 2 ve 3 numaralı yükler için direnç değerlerinin hesabını yapalım. Verilen bilgileri kullanarak yük dirençlerini hesaplamak kolay olduğu kadar ilginçtir de. Her bir yük üzerindeki istenen gerilimleri ve geçmesi talep edilen akımları bildiğimize göre ohm kanununu uygulayarak yük dirençlerini şu şekilde bulabiliriz: R L1 = 25V / 12,5mA = 2kΩ R L2 = 75V / 25mA = 3kΩ R L3 = 225V / 50mA = 4,5kΩ Şimdi de yüklere uygun gerilimleri sağlayacak olan R 1, R 2 ve R 3 gerilim bölücü dirençlerinin değerlerini belirleyelim. 1) Devreye bakarsanız yük akımlarının hiç birinin R3 ten geçmediğini görürsünüz. Bir başka ifade ile R 3 üzerinden sadece 400mA lik Bleeder akımı (kaçak akım)(i B ) geçmektedir. R L nin gerilimi 25V olduğundan ve R 3 ve R L1 paralel bağlandığından R 3 ün geriliminin de 25V olması gerektiğini kolayca görebiliriz. Sonuç olarak R 3 = 25V / 400mA = 62,5Ω olarak bulunur. 2) R 2 içinden geçen akım 400mA lik Bleeder akımı (kaçak akım)ile yük1 üzerinden geçen 12,5mA lik akımın toplamı (412,5mA) olmalıdır. R 2 üzerine düşen gerilim 75V tan R 3 üzerine düşen gerilim çıkarıldıktan sonra elde edilen değer kadar olmalıdır. Buna göre V R2 =50V tur. O zaman R 2 = 50V / 412,5mA = 121Ω olmalıdır. 3) R 1 üzerinden geçen akım Bleeder akımı (kaçak akım)ile 1 ve 2 numaralı yüklerden geçen akımların toplamına eşit olmalıdır. R 1 üzerinden 400mA, yük1 üzerinden 12,5mA ve yük2 üzerinden 25mA geçtiğine göre R 1 den geçen akım 437,5mA dir. Böylece R 1 üzerinde düşen gerilim 225V tan B noktası ile toprak arasında düşen gerilim çıkarılarak elde edilecek değer kadar olmalıdır. Bu değer 225V-75V=150V tur. Buna göre R 1 in değeri R1=150V/437,5mA=343Ω olur. Aşağıda tasarımın tamamlanmış hali görülmektedir. Gerilim bölücü çıkışının değiştirilmesi Şekil Tasarlanan gerilim bölücü Aşağıdaki şekle bakalım. Potansiyometrenin tarayıcı kolu 1 konumunda iken 20kΩ luk yük direnci ile potansiyometrenin toplam direnci 30kΩ paralel bağlıdır. Bu durumda A noktası ile toprak arasındaki eş değer direnç 12kΩ dur. Gerilim bölme eylemi 12kΩ luk paralel eş değer direnç ile 28kΩ luk direncin

20 toplamı olan 40kΩ luk toplam dirence 200V luk kaynak geriliminin dağıtılması ile gerçekleştirilir. Yani R L üzerinde 200V un 12/40 ı (60V) düşecektir. Bu durumda 28kΩ luk direnç üzerinde düşen gerilim =140V olacaktır. Şekil Potansiyometrenin ayarlanması ile çıkış geriliminin değiştirilmesi Diğer taraftan tarayıcı kolun konumu 2 ye alınırsa (toprak) R L nin her iki ucu da toprağa bağlanacaktır. Bu durumda R L uçlarındaki gerilim 0V olur. Bunun anlamı potansiyometreyi kullanarak R L uçlarındaki gerilimin 0V ile 60V arasında değiştirilebileceğidir. Elektronik devreler üzerinde kazanacağınız tecrübeler potansiyometrenin değiştirilebilir gerilim bölücü yeteneğinin oldukça kullanışlı olduğunu gösterecektir. Örnek Aşağıdaki devrede R L uçlarındaki gerilimi, R L ye dağıtılan gücü, R L yi, R 2 yi bulup R 2 deki değişim yüzünden V RL aniden azalırsa bunun R 2 nin artmasının mı yoksa azalmasının mı bir sonucu olacağını belirtiniz. Benzer şekilde R 1 deki değişim yüzünden V RL aniden azalırsa bunun R 1 nin artmasının mı yoksa azalmasının mı bir sonucu olacağını belirtiniz. R L devreden ayrılırsa V R2 değeri ne olur? Çözüm

21 Şekil WESTON KÖPRÜ DEVRESİ Köprü devreleri olarak adlandırılan özel bazı seri-paralel devreler elektronik devrelerde ölçümler yapmak için kullanılmaktadır. Aşağıda Weston köprüsü denilen ve çok yaygın kullanılan bir köprü devresi verilmektedir. Dikkatlice bakarsanız köprü dengede olduğunda A ve B noktaları arasındaki gerilim farkı 0V tur. Bu denge durumu sadece köprünün sağ kolundaki dirençlerle sol kolundaki dirençlerin oranı eşit olduğunda gerçekleşebilir. Köprünün sol kolunda R 1 =10kΩ ve R 2 =20kΩ dirençleri bulunmaktadır. Sağ kolda ise R 3 =50kΩ ve R 4 =100kΩ dirençleri vardır. Devreye 150V luk gerilim uygulandığında R 1 üzerine düşen gerilim devre geriliminin üçte biri yani 50V olacaktır. Bunun sebebi sol kolda toplam 30kΩ luk direnç olması ve R 1 in bu değerin üçte biri kadar (10kΩ) değerde olmasıdır. Öyleyse R 2 üzerinde 150V un üçte ikisi yani 100V luk bir gerilim düşümü olacaktır. Benzer şekilde sağ kolda bu 150V un üçte biri R 3 te ve üçte ikisi de R 4 te düşecektir. A ve B noktaları arasındaki gerilim farkını sıfır olduğuna dikkat ediniz. Bunun sebebi A noktasının gerilim kaynağının negatif ucuna göre potansiyelinin 100V olması ve bunun aynı şartlarda B noktası için de aynen geçerli olmasıdır. Her iki noktanın gerilim kaynağının negatif ucuna göre potansiyelleri 10 er Volt olduğuna göre bu iki değerin

22 farkı tabii ki 0V tur. Dengelenmiş durum dediğimiz budur ve bu durum hem sağ, hem de sol kolun üstteki dirençleri ile alttaki dirençlerinin oranı aynı olduğunda ortaya çıkar. Yani; (R 1 / R 2 ) = ( R 3 / R 4 ) olduğunda köprü dengededir. Burada önemli olan dirençlerin değerleri değil, bu değerlerin oranıdır. Orandaki değişme bu koldaki gerilim dağılımını değiştirmektedir. Seri devreler anlatılırken gerilim dağılımından yeterince bahsedilmişti. Her iki kolun gerilim dağılımı eşit olduğundan her bir kolun orta noktasının potansiyeli de eşit olacak ve köprü dengelenecektir. Weston köprü devresi özel bir uygulama olup bilinmeyen direnç değerlerinin ölçülmesinde kullanılır. Köprü devresi dengelendiğinde A ve B çıkış uçları arasındaki potansiyel fark 0V olur. Bunun tersine köprü dengede değilken bu uçlar arasında dengesizlikle doğru orantılı bir gerilim mevcuttur. Bilinmeyen direncin değerinin bulunması ile ilgili bir Weston köprü devresi uygulamasına birlikte bakalım. Devre aşağıda verilmiştir. Şekil Weston köprü devresi ile ilgili kavramlar 1) Birbirine eşit değerde R 1 ve R 2 dirençleri kullanalım. 2) Sıfırı ortada hassas bir ampermetre kullanarak A ve B uçları arasına bağlayalım. 3) Değeri ayarlanabilen bir direnci R 3 olarak kullanalım. Bu direnç ayarlanan değerinin okunabilmesine uygun olmalıdır. Aşağıdaki şekilde böyle bir direnç kutusu örneği verilmiştir. 4) Bilinmeyen direncin (R X ) ayarlanabilir direnci bağladığımız kola bağlayalım. 5) Sol koldaki R 1 ve R 2 dirençleri aynı değerde seçildiğinden sağ koldaki ayarlı direnç ile bilinmeyen direncin değeri aynı olduğu anda köprü dengelenecektir. Bu durumda hassas ampermetrenin sıfır değerini gösterdiğinin göreceksiniz. Köprü dengesizken sıfırı ortada hassas ampermetre ya sola saparak akımın bir yönde daha fazla olduğunu, ya da sağa saparak diğer yönde daha fazla akım olduğunu8 gösterecektir. Sapmanın hangi yönde olduğunu A ve B noktaları arasındaki potansiyel farkın kutuplanması belirlemektedir. 6) Değişken direncin ayarlanması ile 0A okunan durum (köprü dengede) sonucuna erişildiğinde bilinmeyen direncin değeri değişken direncin bu son haldeki ayarlanmış değerine eşit olacaktır.

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: SERİ DEVRELER

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: SERİ DEVRELER DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: SERİ DEVRELER Anahtar kelimeler Üreteç, pil, Kirchhoff un gerilim kanunu, açık devre, seri devre, kısa devre, gerilim bölücü. Seri devrelerle çok sayıda sistemde karşılaşmak mümkündür.

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ SEKİZİNCİ BÖLÜM: AĞ ÇÖZÜMLEME TEKNİKLERİ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ SEKİZİNCİ BÖLÜM: AĞ ÇÖZÜMLEME TEKNİKLERİ SEKİZİNCİ BÖLÜM: AĞ ÇÖZÜMLEME TEKNİKLERİ Anahtar Kelimeler Yıldız üçgen dönüşümü, üçgen yıldız dönüşümü, çevre, çevre gerilimleri, düğüm, farz edilen çevre akımları, göz. Şu ana kadar öğrendiklerinizle

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ YEDİNCİ BÖLÜM:TEMEL AĞ KURAMLARI

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ YEDİNCİ BÖLÜM:TEMEL AĞ KURAMLARI YEDİNCİ BÖLÜM:TEMEL AĞ KURAMLARI Anahtar kelimeler İki taraflı direnç, sabit akım kaynağı, sabit gerilim kaynağı, verim, empedans, doğrusal ağ, maksimum güç aktarım kuramı, çok kaynaklı devre, ağ, Norton

Detaylı

DENEY 1 Basit Elektrik Devreleri

DENEY 1 Basit Elektrik Devreleri ULUDAĞ ÜNİVESİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTİK-ELEKTONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM203 Elektrik Devreleri Laboratuarı I 204-205 DENEY Basit Elektrik Devreleri Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı Soyadı : Deney

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Bu bölüm, çeşitli şekillerde birbirlerine bağlanmış bataryalar, dirençlerden oluşan bazı basit devrelerin incelenmesi ile ilgilidir. Bu tür

Detaylı

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır.

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır. Ohm Kanunu Bir devreden geçen akımın şiddeti uygulanan gerilim ile doğru orantılı, devrenin elektrik direnci ile ters orantılıdır. Bunun matematiksel olarak ifadesi şöyledir: I V R Burada V = Gerilim (Birimi

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: OHM KANUNU, İŞ, ENERJİ VE GÜÇ Anahtar Kelimeler Enerji, ohm kanunu, kutuplandırma, güç,güç dağılımı, watt (W), wattsaat (Wh), iş. Teknik elemanların kariyerleri için ohm kanunu esas teşkil

Detaylı

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin.

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin. DENEY 2 2.1. AC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. AC voltmetre, AC gerilimleri ölçmek için kullanılan kullanışlı bir cihazdır.

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

KANUNLAR : Bir iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkının,iletkenden geçen akım şiddetine oranı sabittir.

KANUNLAR : Bir iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkının,iletkenden geçen akım şiddetine oranı sabittir. KANUNLAR : Elektrik ve elektronikle ilgili konuları daha iyi anlayabilmek için, biraz hesap biraz da kanun bilgisine ihtiyaç vardır. Tabii bunlar o kadar zor hasaplar değil, yalnızca Aritmetik düzeyinde

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR

9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 9. ÜNİTE OHM KANUNU KONULAR 1. FORMÜLÜ 2. SABİT DİRENÇTE, AKIM VE GERİLİM ARASINDAKİ BAĞINTI 3. SABİT GERİLİMDE, AKIM VE DİRENÇ ARASINDAKİ BAĞINTI 4. OHM KANUNUYLA İLGİLİ ÖRNEK VE PROBLEMLER 9.1 FORMÜLÜ

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi:

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi: DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 12 k direnç 1 adet 2. 15 k direnç 1 adet 3. 18 k direnç 1 adet 4. 2.2 k direnç 1 adet 5. 8.2 k direnç 1 adet 6. Breadboard 7. Dijital

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ. Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü ELE 210 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ. Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü ELE 210 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü ELE 210 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI "ELEKTRONİK WORKBENCH(EWB)" İLE BİLGİSAYAR SİMÜLASYONU DENEY - 1 BASİT RESİSTOR AĞLARI Öğrenme Hedefleri(Deneyin

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ

2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ 2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ 1 Hatları birbirini kesmeyecek şekilde bir düzlem üzerine çizilebilen devrelere Planar Devre adı verilir. Hatlarında kesişme olan bazı devreler de (şekil-a) kesişmeleri yok edecek

Detaylı

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ Elektrik devresi, kaynak ve yük gibi çeşitli devre elemanlarının herhangi bir şekilde bağlantısından meydana gelir. Bu gibi devrelerin çözümünde genellikle, seri-paralel devrelerin

Detaylı

10. ÜNİTE DİRENÇ BAĞLANTILARI VE KİRCHOFF KANUNLARI

10. ÜNİTE DİRENÇ BAĞLANTILARI VE KİRCHOFF KANUNLARI 10. ÜNİTE DİRENÇ BAĞLANTILARI VE KİRCHOFF KANUNLARI KONULAR 1. SERİ DEVRE ÖZELLİKLERİ 2. SERİ BAĞLAMA, KİRŞOFUN GERİLİMLER KANUNU 3. PARALEL DEVRE ÖZELLİKLERİ 4. PARALEL BAĞLAMA, KİRŞOF UN AKIMLAR KANUNU

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ Genel Bilgi MV 1438 hat modeli 11kV lık nominal bir gerilim için

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method)

Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method) Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method) Konular Düğüm Gerilimleri Yöntemi o Temel Kavramlar o Yönteme Giriş o Yöntemin Uygulanışı o Yöntemin Uygulanması o Örnekler

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje Proje Raporu Hakan Altuntaş 11066137 16.01.2013 İstanbul

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI Deney 2 Thevenin Eşdeğer Devreleri ve Süperpozisyon İlkesi 1. Hazırlık a. Dersin internet sitesinde yayınlanan Laboratuvar Güvenliği ve cihazlarla ilgili bildirileri

Detaylı

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Gerilim, Akım ve Direnç Ölçümü 2013 Şubat I. GİRİŞ Bu deneyin amacı multimetre kullanarak gerilim, akım ve direnç ölçümü yapılmasının öğrenilmesi ve bir ölçüm aletinin

Detaylı

DİRENÇLER DĠRENÇLER. 1. Çalışması:

DİRENÇLER DĠRENÇLER. 1. Çalışması: DİRENÇLER DĠRENÇLER 1. Çalışması: Dirençler üzerlerinden geçen akıma zorluk gösteren devre elemanlarıdır. Bu özelliklerinden dolayı gerilimi sınırlamak için kullanılırlar. Çalışırken direnç üzerinde, direncin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

Ölçüm Temelleri Deney 1

Ölçüm Temelleri Deney 1 Ölçüm Temelleri Deney 1 Deney 1-1 Direnç Ölçümü GENEL BİLGİLER Tüm malzemeler, bir devrede elektrik akımı akışına karşı koyan, elektriksel dirence sahiptir. Elektriksel direncin ölçü birimi ohmdur (Ω).

Detaylı

MAK-LAB009 DOĞAL VE ZORLANMIġ TAġINIM YOLUYLA ISI TRANSFERĠ DENEYĠ

MAK-LAB009 DOĞAL VE ZORLANMIġ TAġINIM YOLUYLA ISI TRANSFERĠ DENEYĠ MAK-LAB009 DOĞAL VE ZORLANMIġ TAġINIM YOLUYLA ISI TRANSFERĠ DENEYĠ 1. GĠRĠġ Endüstride kullanılan birçok ısı değiştiricisi ve benzeri cihazda ısı geçiş mekanizması olarak ısı iletimi ve taşınım beraberce

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI K.T.Ü ElektrikElektronik Müh.Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I KICHOFF'UN KIML E GEĠLĠMLE YSSININ DENEYSEL SĞLNMSI KICHOFF'UN KIML YSSI: Bir elektrik devresinde, bir düğümde bulunan kollara ilişkin akımların

Detaylı

Düzenlilik = ((Vçıkış(yük yokken) - Vçıkış(yük varken)) / Vçıkış(yük varken)

Düzenlilik = ((Vçıkış(yük yokken) - Vçıkış(yük varken)) / Vçıkış(yük varken) KTÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Sayısal Elektronik Laboratuarı DOĞRULTUCULAR Günümüzde bilgisayarlar başta olmak üzere bir çok elektronik cihazı doğru akımla çalıştığı bilinen

Detaylı

5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ

5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ 5. AKIM VE GERĐLĐM ÖLÇÜMÜ AMAÇLAR 1. Döner çerçeveli ölçü aletini (d Arsonvalmetre) tanımak.. Bu ölçü aletinin akım ve gerilim ölçümlerinde nasıl kullanılacağını öğrenmek. ARAÇLAR Döner çerçeveli ölçü

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI AMAÇ: Dirençleri tanıyıp renklerine göre değerlerini bulma, deneysel olarak tetkik etme Voltaj, direnç ve akım değişimlerini

Detaylı

İç direnç ve emk. Seri bağlı dirençler. BÖLÜM 28 Doğru Akım Devreleri. İç direnç ve emk. ve emk. Elektromotor kuvvet (emk) kaynakları.

İç direnç ve emk. Seri bağlı dirençler. BÖLÜM 28 Doğru Akım Devreleri. İç direnç ve emk. ve emk. Elektromotor kuvvet (emk) kaynakları. BÖLÜM 8 Doğru Akım Devreleri Elektromotor Kuvveti emk iç direnç Seri ve Paralel Bağlı Dirençler Eşdeğer direnç Kirchhoff Kuralları Düğüm kuralı İlmek kuralı Devreleri Kondansatörün yüklenmesi Kondansatörün

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ 7. DİENÇ SIĞA (C) DEELEİ AMAÇ Seri bağlı direnç ve kondansatörden oluşan bir devrenin davranışını inceleyerek kondansatörün durulma ve yarı ömür zamanını bulmak. AAÇLA DC Güç kaynağı, kondansatör, direnç,

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 4

ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 4 Masa No: No. Ad Soyad: No. Ad Soyad: ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 4 --Düğüm Gerilimleri ve Çevre Akımları Yöntemleri İle Devre Çözümleme-- 2013, Mart 20 4A: Düğüm Çözümleme ( Düğüm Gerilimi ) Deneyin

Detaylı

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney

Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları. Arş.Gör. Arda Güney Güç, enerji ve kuvvet kavramları, birimler, akım, gerilim, direnç, lineerlik nonlineerlik kavramları Arş.Gör. Arda Güney İçerik Uluslararası Birim Sistemi Fiziksel Anlamda Bazı Tanımlamalar Elektriksel

Detaylı

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI 6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 FET FETler (Alan etkili transistörler) BJTlere çok benzer yapıdadır. Benzerlikleri: Yükselteçler Anahtarlama devreleri Empedans uygunlaştırma

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

Ders 3- Direnç Devreleri I

Ders 3- Direnç Devreleri I Ders 3- Direnç Devreleri I Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net İçerik 2. Direnç Devreleri Ohm kanunu Güç tüketimi Kirchoff Kanunları Seri ve paralel dirençler Elektriksel

Detaylı

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI

TRANSİSTÖRLERİN KUTUPLANMASI DNY NO: 7 TANSİSTÖLİN KUTUPLANMAS ipolar transistörlerin dc eşdeğer modellerini incelemek, transistörlerin kutuplama şekillerini göstermek ve pratik olarak transistörlü devrelerde ölçüm yapmak. - KUAMSAL

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ IŞIĞA DÖNEN KAFA Proje No:2 Proje Raporu ÖMER FARUK ŞAHAN 12068030 16.01.2013 İstanbul İÇİNDEKİLER

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI DC SERİ JENERATÖR KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ DERSİN

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

DENEY 7 DC DEVRELERDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGULAMALARI

DENEY 7 DC DEVRELERDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGULAMALARI T.C. Maltepe Üniersitesi Mühendislik e Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü EK 01 DEVRE TEORİSİ DERSİ ABORATUVARI DENEY 7 DC DEVREERDE GÜÇ ÖÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGUAMAARI

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı: Işığı Takip Eden Kafa

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Proje Adı: Işığı Takip Eden Kafa YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Proje Adı: Işığı Takip Eden Kafa Proje No: 2 Proje Raporu Mehmet Emin Sonverdi 11068030

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır.

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. BÖLÜM 2 KONDANSATÖRLER Önbilgiler: Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. Yapısı: Kondansatör şekil 1.6' da görüldüğü gibi, iki iletken plaka arasına yalıtkan bir maddenin

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

FET Transistörün Bayaslanması

FET Transistörün Bayaslanması MOSFET MOSFET in anlamı, Metal Oksit Alan Etkili Transistör (Metal Oxide Field Effect Transistor) yada Geçidi Yalıtılmış Alan etkili Transistör (Isolated Gate Field Effect Transistor) dür. Kısaca, MOSFET,

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

YÜKSEK GERİLİM ŞALT SAHALARININ TOPRAKLAMA EMPEDANSLARININ SEL-VAZ YÖNTEMİ İLE ÖLÇÜLMESİ. Ali ÇELİK Test Mühendisi TEİAŞ 14. Bölge Müdürlüğü/TRABZON

YÜKSEK GERİLİM ŞALT SAHALARININ TOPRAKLAMA EMPEDANSLARININ SEL-VAZ YÖNTEMİ İLE ÖLÇÜLMESİ. Ali ÇELİK Test Mühendisi TEİAŞ 14. Bölge Müdürlüğü/TRABZON YÜKSEK GERİLİM ŞALT SAHALARININ TOPRAKLAMA EMPEDANSLARININ SEL-VAZ YÖNTEMİ İLE ÖLÇÜLMESİ Ali ÇELİK Test Mühendisi TEİAŞ 14. Bölge Müdürlüğü/TRABZON 1.Giriş: Yüksek gerilim tesislerinde açma-kapama olayları,

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. DC Motor Hız Kontrolü Proje No: 1

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. DC Motor Hız Kontrolü Proje No: 1 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ DC Motor Hız Kontrolü Proje No: 1 Proje Raporu Cemre ESEMEN 12068033 16.01.2013 İstanbul

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Toplam İkinci harmonik. Temel Üçüncü harmonik. Şekil 1. Temel, ikinci ve üçüncü harmoniğin toplamı

Toplam İkinci harmonik. Temel Üçüncü harmonik. Şekil 1. Temel, ikinci ve üçüncü harmoniğin toplamı FOURIER SERİLERİ Bu bölümde Fourier serilerinden bahsedeceğim. Önce harmoniklerle (katsıklıklarla) ilişkili sinüsoidin tanımından başlıyacağım ve serilerin trigonometrik açılımlarını kullanarak katsayıları

Detaylı

1 Nem Kontrol Cihazı v3

1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM KONTROL CİHAZI v5.0 Nem Kontrol Cihazı v3.0 1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM Havada bulunan su buharı miktarına nem denir. Nem ölçümlerinde mutlak nem, bağıl nem ve spesifik nem hesaplanır. Mutlak nem birim

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK BİPOLAR TRANSİSTÖR

ANALOG ELEKTRONİK BİPOLAR TRANSİSTÖR ANALOG LKTONİK Y.Doç.Dr.A.Faruk AKAN ANALOG LKTONİK İPOLA TANSİSTÖ 35 Yapısı ve Sembolü...35 Transistörün Çalışması...35 Aktif ölge...36 Doyum ölgesi...37 Kesim ölgesi...37 Ters Çalışma ölgesi...37 Ortak

Detaylı

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan)

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan) MAK437 MT2-GERİLME ÖLÇÜM TEKNİKLERİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi ÖĞRENCİ ADI NO İMZA TARİH 30.11.2013 SORU/PUAN

Detaylı

Artvin Meslek Yüksekokulu

Artvin Meslek Yüksekokulu Artvin Çoruh Üniversitesi Artvin Meslek Yüksekokulu Elektrik Programı-Doğru Akım Devreleri Dersi Deney Föyü Öğr. Gör. Çağlar YAZICI 2014-2015 1 DENEY NO :1 :Direnç, akım, gerilim ve güç ölçme :Direnç,

Detaylı

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler TORAKLAMA - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler Genel Bilgi Topraklama Nedir? Elektrik Topraklama Nedir? tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir

Detaylı

Veri Ağlarında Gecikme Modeli

Veri Ağlarında Gecikme Modeli Veri Ağlarında Gecikme Modeli Giriş Veri ağlarındaki en önemli performans ölçütlerinden biri paketlerin ortalama gecikmesidir. Ağdaki iletişim gecikmeleri 4 farklı gecikmeden kaynaklanır: 1. İşleme Gecikmesi:

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ EEKTRİK DEVREERİ-2 ABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ SERİ VE PARAE REZONANS DEVRE UYGUAMASI Amaç: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini ölçmek, rezonans eğrilerini

Detaylı

Deneyle İlgili Ön Bilgi:

Deneyle İlgili Ön Bilgi: DENEY NO : 4 DENEYİN ADI :Transistörlü Akım ve Gerilim Kuvvetlendiriciler DENEYİN AMACI :Transistörün ortak emetör kutuplamalı devresini akım ve gerilim kuvvetlendiricisi, ortak kolektörlü devresini ise

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Direnç (R) Alternatif gerilimin etkisi altındaki direnç, Ohm kanunun bilinen ifadesini korur. Denklemlerden elde edilen sonuç

Detaylı