TÜRKÇE DEKİ TANITSALLIK BELİRTEN SIFATLARIN VE BELİRTEÇLERİN YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERSLERİNDE ÖĞRETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKÇE DEKİ TANITSALLIK BELİRTEN SIFATLARIN VE BELİRTEÇLERİN YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERSLERİNDE ÖĞRETİMİ"

Transkript

1 T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇENİN ÖĞRETİMİ ANABİLİMDALI YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ PROGRAMI YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRKÇE DEKİ TANITSALLIK BELİRTEN SIFATLARIN VE BELİRTEÇLERİN YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERSLERİNDE ÖĞRETİMİ Kudret ÖKTEM ÖZTÜRK İzmir 2012

2

3 T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇENİN ÖĞRETİMİ ANABİLİMDALI YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ PROGRAMI YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRKÇE DEKİ TANITSALLIK BELİRTEN SIFATLARIN VE BELİRTEÇLERİN YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERSLERİNDE ÖĞRETİMİ Kudret ÖKTEM ÖZTÜRK Danışman Prof. Dr. Veli Doğan GÜNAY İzmir 2012

4 i

5 ii

6 iii

7 iv TEŞEKKÜR Tüm yüksek lisans çalışmam boyunca beni hep destekleyen, deneyimlerini ve bilgilerini paylaşan ve hep babacan bir tavırla yaklaşan sayın tez danışmanım ve anabilim dalı başkanı Prof. Dr. V. Doğan Günay a üzerimdeki emekleri ve katkılarından dolayı sonsuz teşekkürler. Bana her zaman her konuda yardım eden ve tavsiyelerde bulunan ve kendisini hem bir akademisyen hem de bir öğretmen olarak örnek alacağım sevgili hocam Yar. Doç. Dr. Özden Fidan a çok teşekkür ederim. Ayrıca tez savunma sınavımda geri bildirimleriyle çalışmama katkıda bulunan Yar. Doç. Dr. Nevin Akkaya ya teşekkür ederim. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimini ve beni bu alanda destekleyen Yaşar Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu müdürü Sayın Engin Ayvaz a teşekkür ederim. Ders materyallerimde dinleme çalışmalarını hazırlamamda bana yardımcı olan Özlem Akyaz, Nazlı Tunç Aslan, Savet Bengi ve Caner Yevimli ye ve uygulama olanağı bulduğum Yaşar Üniversitesi yabancı personeline de ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Sonsuz desteği ve anlayışı için sevgili ofis arkadaşım ve dostum Hilal Tatış Özsoy a çok teşekkür ederim. Ayrıca yardım ve görüşleriyle tezimi yazmamda bana katkı sağlayan sevgili Funda Uzdu Yıldız a, Ayşin Karakurt Önder e ve adını sayamadığım tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. En önemlisi beni bugünlere kadar yetiştiren ve asla desteklerini üzerimden eksik etmeyen sevgili anneme, babama ve ağabeyime minnetimi sunmak istiyorum. Son olarak beni her zaman sabırla ve anlayışla karşılayan, cesaretlendiren ve tüm bu yorucu süreç boyunca beni hem destekleyen hem de yardımlarını esirgemeyen sevgili eşim Hüseyin Öztürk e ne kadar teşekkür etsem azdır.

8 v İÇİNDEKİLER YEMİN METNİ... i TEŞEKKÜR... iv İÇİNDEKİLER... v TABLOLAR DİZİNİ... viii ÇİZELGELER DİZİNİ... ix ÖZET... x ABSTRACT... xi BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ 1.1.Problem Durumu ve Problem Tümceleri Alt Problemler Amaç ve Önem Sayıtlılar Sınırlılıklar... 4 İKİNCİ BÖLÜM İLGİLİ YAYIN VE ARAŞTIRMALAR 2.1. Felsefe ve mantıkta kiplik Kip ve kiplik Geleneksel dilbilgisinde kiplik Kiplik, görünüş ve zaman Kip ve zaman ilişkisi Görünüş ve kiplik Kiplik Türleri Frank Palmer Jennifer Coates Simon Dik... 42

9 vi Joan Bybee ve diğerleri Jan Nuyts ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TANITSALLIK ve KURAMSAL ÇERÇEVE 3.1. Bilgisellik ve Tanıtsallık Üzerine Tartışmalar Chafe nin Bilme Biçimleri Sınıflandırması İnanç Tümevarım Duyusal kanıt Söylentiye Dayalı Kanıt Tümdengelim. 67 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ARAŞTIRMA YÖNTEMİ VE ÖRNEKLEM 4.1.Döküman Analizi Yöntemi Çalışmanın Örneklemi Çözümleme Yöntemi BEŞİNCİ BÖLÜM BULGULAR VE TARTIŞMA 5.1. Tanıtsallık Bildiren Belirteçler Mutlaka Kesinlikle Elbette Tabii (ki). 92

10 vii Gerçekten Herhalde Belki Galiba Asla Resmen Kuşkusuz/Şüphesiz Muhtemelen Bölüm Özeti Tanıtsallık Bildiren Sıfatlar Kesin Emin Muhtemel / Olası Mümkün Olanaksız / İmkânsız Bölüm Özeti SONUÇ Öneriler ve Ders Materyalleri KAYNAKÇA Sözlükçe EK 1: Konuşma Metni EK 2: Konuşma Metni

11 viii TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1. Kip ve kiplik farkı Tablo 2. Kip ve kiplik tanımları. 10 Tablo 3. Alan yazında kip tanımları Tablo 4. Görünüş ve zaman ayırımı Tablo 5. Palmer ın kiplik ayırımı ve örnekleri Tablo 6. Bilgisellik ve tanıtsallığın farkı Tablo 7. Cinque nin işlevsel baş sıralaması Tablo 8. Sargın ın Türkçede tanıtsallığı kodlayabilen dilsel düzenekler ve işlevleri çizelgesi Tablo 9. Mutlaka belirteci ile kullanılan biçimbirimler.. 81 Tablo 10. Kesinlikle belirteci ile kullanılan biçimbirimler 87 Tablo 11. Elbette belirteci ile kullanılan biçimbirimler.. 90 Tablo 12. Tabii (ki) belirteci ile kullanılan biçimbirimler.. 93 Tablo 13. Gerçekten belirteci ile kullanılan biçimbirimler 100 Tablo 14. Herhalde belirteci ile kullanılan biçimbirimler Tablo 15. Belki belirteci ile kullanılan biçimbirimler 112 Tablo 16. Galiba belirteci ile kullanılan biçimbirimler Tablo 17. Asla belirteci ile kullanılan biçimbirimler Tablo 18. Muhtemelen belirteci ile kullanılan biçimbirimler. 134 Tablo 19. Tanıtsallığı kodlayabilen belirteçler ve işlevleri çizelgesi. 139 Tablo 20. Tanıtsallık belirten sıfatların yan tümcelerde kullanıldıkları biçimbirimler Tablo 21. Tanıtsallığı kodlayabilen sıfatlar ve işlevleri çizelgesi.. 164

12 ix ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1: Banguoğlu nun kip ayırımı Şekil 2. Geleneksel dilbilgisinin kiplik ayırımı Şekil 3. Dik in görünüş için sunduğu anlamsal değişkenler Şekil 4. Palmer ın kiplik ayırımı Şekil 5. Coates in kiplik ayırımı Şekil 6. Coates in anlamsal kip kümeleri Şekil 7. Dik in kiplik ayırımı.. 44 Şekil 8. Kipliğin gelişim yolları.. 46 Şekil 9. Bilgisel kipliğin Palmer ve Bybee ye göre alt ulamları 54 Şekil 10. Palmer a göre tanıtsallığın alt ulamları Şekil 11. Bazı belirteçlerin kiplik değerlerinin süreklilik çizelgesi Şekil 12. Bazı belirteçlerin kiplik değerlerinin süreklilik çizelgesinin genişletilmiş sürümü Şekil 13. Bazı sıfatların kiplik değerlerinin süreklilik çizelgesi Şekil 14. Tanıtsallık belirten belirteçlerin kiplik değerlerinin süreklilik çizelgesi ve işlevleri 168 Şekil 15. Tanıtsallık belirten sıfatların kiplik değerlerinin süreklilik çizelgesi ve işlevleri

13 x ÖZET Yüksek Lisans Tezi TÜRKÇE DEKİ TANITSALLIK BELİRTEN SIFATLARIN VE BELİRTEÇLERİN YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE DERSLERİNDE ÖĞRETİMİ Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yabancı Dil Olarak Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı Yabancı Dil Olarak Türkçe Eğitimi Programı Kip ve kiplik kavramlarından yola çıkan çalışmamız kip-zaman, kip-görünüş ilişkileri ve kiplik ulamları hakkında detaylı bilgiler içermektedir. Alanyazında farklı tanımlanan bilgisel kiplik ve tanıtsallık tartışmalarına yer verilmiştir. Ayrıca tanıtsallığın mantıksal olarak bilgisellikten önce gelmesi ve önermelerin güvenilirlik belirtmelerinde öncelikle kanıtların rol oynadığı gerçeğinden hareketle incelenen sıfatların ve belirteçlerin tanıtsallık bildirdiği varsayılmıştır. Çalışmamızda incelenen sözcüklerin anlamını ve kullanımını bağlam içinde örneklendirmek amacıyla Doküman Analizi yöntemi kullanılmıştır. Bunun için her bir sıfat ve belirteç için beş farklı gazeteden alınan tümcelerle örneklem oluşturulmuştur. Araştırmada 12 belirteç ve 8 sıfat incelenmiştir. Çalışmamızda incelenen sıfatlar ve belirteçlerin Chafe nin bilgiyi bilme yollarına göre gruplandırılmış ve Lyons un öznel-nesnel kiplik ayrımına göre hangi grupta olduğunu ortaya çıkarılmıştır. Bu bulgular Yabancı Dil Olarak Türkçe derslerinde konunun daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına ışık tutmaktadır. Çalışmamızın sonunda bu belirteçlerden ve sıfatlardan bazıları için Yabancı Dil Olarak Türkçe öğretimine ilişkin ders materyali örneklerine yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: belirteç, ders materyali, kiplik, sıfat, Tanıtsallık, yabancı dil,

14 xi ABSTRACT Master s Thesis TEACHING THE ADVERBS AND ADJECTIVES EXPRESS EVIDENTIALITY IN TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE CLASSES Dokuz Eylül University Institute of Educational Sciences Department of Teaching Turkish as a Foreign Language Teaching Turkish as a Foreign Language Program Emerging from the concepts of mood and modality, this study includes detailed information about modality-tense and modality-aspect relationships, and modal categories. Discussions on Evidentiality and Epistemic modality described variously in literature take place in our study. Moreover, it is assumed that the adjectives and adverbs analyzed in this study express Evidentiality considering the facts that Evidentiality takes priority over Epistemology logically and evidence plays a primary role in the reliability of propositions. In an effort to explain the meaning and usage of the words analyzed in a context, Document Analysis Method is used. To do so, a sample is generated by gathering sentences for each adverb and adjective from five different newspapers. In the research 12 adverbs and 8 adjectives have been analyzed. In our research, the adjectives and adverbs analyzed are grouped according to Chafe s modes of knowing and it is showed in which group these words take place in Lyons objective-subjective modality distinction. These findings cast light upon the understanding of the topic comprehensively in teaching Turkish as a foreign/second language. Additionally, course material samples have been prepared with some of these adverbs and adjectives for teaching Turkish as a foreign language which is included at the end of the study. Key words: adjectives, adverbs, course materials, foreign/second language teaching, Evidentiality, modality,

15 1 BİRİNCİ BÖLÜM I. GİRİŞ Son zamanlarda kip üzerine yapılan araştırmalarda bir artış gözlenmektedir. Yine de bu araştırmalar yetersizdir. Kipliğin daha önceki çalışmalarda ele alınmamış pek çok yönü vardır (Aijmer ve diğer., 2008). Örneğin, Türkçede kiplik ile zaman kavramları birbiri yerine kullanılmaktadır. Geleneksel dilbilgisinde bildirme kipleri başlığı altında zaman ekleri incelenmektedir. Bu eklerden çoğunun aynı zamanda kiplik de bildirmektedir ancak, alt ulamlarına bakıldığında şimdiki zaman, geçmiş zaman gibi zaman anlamları anlatılmaya çalışılmaktadır. Oysaki ikisi birbirinden farklı kavramlardır. Alanyazında kip ve kiplik olmak üzere iki kavram tespit edilmiştir. Bu kavramların arasındaki fark ortaya konacaktır. Bu çalışmada kip kavramının tanımları verilecek, görünüş ve zamanla olan ilişkisi değerlendirilecek ve kip ulamları üzerinde durulacaktır. Çalışmanın ikinci bölümünü bu temel kavramlar ve tanımları oluşturmaktadır. Alan yazında kiplik ulamları farklı düzlemlerde incelenmiştir. Mantıkta kiplik temel olarak bilgisel ve yükümlülük şeklindedir. Dilbilimde ise, pek çok bilim insanı kipliği bilgisel, tanıtsal, kök, devinimsel gibi farklı başlıklar altında incelemiştir. Yine ikinci bölümde bu ulam ayrımlarına detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Bunlardan bilgisel kiplik (İng. epistemic modality), en çok tartışılanlardan biridir. Genel olarak bilgisel kiplik olasılık, olabilirlik ya da çıkarımsal kesinlik bildirir. Ancak dünya dilleri üzerinde yapılan çalışmaların sonucunda bilginin kaynağını kodlayan dilsel düzenekler olduğu saptanmış ve kiplik ulamları yeniden yorumlanmaya başlanmıştır. Bilginin kaynağını kodlayan kipliğe tanıtsallık (İng. evidentiality) adı verilmektedir. Bilgisel kiplik ile tanıtsallık arasındaki ayırım konusu alan yazında çok tartışılmıştır. Bu konuyla ilgili tartışmalara üçüncü bölümde yer verilmiştir. Yine aynı bölümde tanıtsallığın tanımı yapılmış ve tezin kuramsal çerçevesini oluşturan Chafe nin bilgiyi bilme biçimleri anlatılmıştır.

16 2 Dördüncü bölümde doküman analizi yöntemi tanıtılmış ve araştırmamızın verilerini oluşturmadaki önemine yer verilmiştir. Bu bölümde araştırma yöntemine ve tanıtsallık belirten belirteçlerin ve sıfatların nasıl tespit edildiğine ve örneklemin nasıl oluşturulduğuna yönelik bilgiler verilmiştir. Beşinci bölümde Türkçede tanıtsallığı kodlayan belirteçler ve sıfatlara yer verilmiştir. Bunların kullanımlarıyla ilgili daha derin içgörü kazanabilmek için yazılı metinlerden elde edilen dokümandan örnekler verilmiş ve tartışılmıştır. Son bölümde ise bu belirteçlerin ve sıfatların yabancıl dil olarak Türkçe öğretimine yönelik tavsiyelere ve ders öğretim materyallerine yer verilmiştir Problem Durumu ve Problem Tümceleri Ayrıca yabancı dil olarak Türkçe öğretimi gün geçtikçe daha da yaygınlaşmaktadır. Alanın gelişmesiyle beraber hazırlanan ders öğretim materyallerinin de bu gereksinimlere göre düzenlenmesi gerekmektedir. Araştırmamızın en önemli problemini bu sözcüklerin nasıl öğretileceği oluşturmaktadır. Tanıtsallık belirten belirteçlerin ve sıfatların öğretimi de çalışmamızın en büyük problemini oluşturmaktadır. Diğer temel problemler de bu konunun temelini ortaya koymaktadır. Türkçede kiplik üzerine yapılan çalışmaların çoğunda tanıtsallık yalnızca {-miş} ve {-DI} biçimbirimleri arasındaki karşılaştırma olarak verilmiştir. Oysaki dilbilimdeki gelişmeler tanıtsallığın yalnızca biçimbirimlerle değil, belirteçler, sıfatlar ya da tonlama yoluyla da işaretlenebileceğini göstermektedir. Buradan yola çıkarak çalışmayı şekillendiren problemler şöyle özetlenebilir: Türkçede tanıtsallık belirten belirteçler ve sıfatlar nelerdir? Bu belirteçlerin ve sıfatların anlamsal ve kullanımsal farkları nelerdir?

17 3 Bu sözcükler yazılı basın dilinde nasıl kodlanırlar ve ne tür sözdizimsel özelliklere sahiptirler? Tanıtsallığı işaretleyen belirteçler ve sıfatlar Yabancı Dil Olarak Türkçe derslerinde hangi seviyede ve nasıl öğretilmelidir? Çalışmamızda bu dört temel soruya cevaplar aranacaktır Alt Problemler Alan yazındaki tanıtsallığın tartışmalı tanımı ve özellikle bilgisel kiplikle olan ilişkisi net bir tanıtsallık tanımı yapılmasını gerektirmektedir. Bu durum çalışmanın ilk alt temel problemidir. Bunun yanı sıra yukarıda belirtilen ana sorunların alt problemleri şöyledir: Kip ile kiplik arasında ne fark vardır? Kip, görünüş, zaman ilişkisi nedir? Kiplik ulamları nelerdir? Tanıtsallık nedir? Tanıtsallık ile bilgisel kiplik arasındaki ilişki ve fark nedir? Doküman analizi yöntemi nedir? 1.3. Amaç ve Önem Bu çalışmanın üç temel amacı vardır. Birincisi Türkçedeki tanıtsallık kavramının net çerçevesini çizmektir. İkincisi, tanıtsallık belirten belirteçlerin ve sıfatların saptanması ve bunların kullanımsal/anlamsal farklılıklarının ortaya konmasıdır. Sonuncusu ise bu saptanan ve tanımlanan belirteçlerin ve sıfatların Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik materyallerin hazırlanmasına ilişkin öneriler sunmaktır.

18 4 Tanıtsallık üzerine ülkemizde yapılan çalışmaların sayısı oldukça azdır. Özellikle de alanyazında tanıtsallık belirten sıfatlar üzerine yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. Belirteçlerle ilgili yapılan birkaç çalışma vardır ancak hiçbiri bu kadar kapsamlı değildir. Çalışmamızın bu anlamda büyük bir boşluğu dolduracağı ümit edilmektedir Sayıltılar Bu çalışmada tanıtsallık bir kiplik türü olarak değerlendirilmiştir. Alan yazında incelenen belirteçlerin ve sıfat biçimlerinin yakın ya da karşıt anlamlarının da tanıtsallığı işaretlediği öngörülmüştür. Ayrıca öğretim hedefi sözcük olduğu için, materyallerde geçen dilbilgisi yapılarının bilindiği varsayılmıştır Sınırlılıklar Türkiye de var olan bütünce çalışmaları hala devam etmekte olduğu için incelenecek belirteç ve sıfatlarla ilgili yeterli sayıda veri bulunmaması nedeniyle sözlü bütünce örnekleri çalışmamızda yer almamaktadır. Bunun yanı sıra yazılı bütünce örnekleri de çalışmaya başladığımız süre zarfında inceleme yapılamayacak kadar az olması, kendi örneklemimizi hazırlamamıza neden olmuştur. Yine bunun sonucu olarak ne sözlü dilde ne de yazılı dilde sıklık çalışması yapılabilmiştir. Bu sınırlılıklardan dolayı araştırmamızda doküman analizi yöntemi uygulanmıştır. Türkçe alanyazında konuyla ilgili çok fazla çalışma yoktur. Bundan dolayı var olan çalışmalardan saptanan belirteçler ve sıfatlar eşanlamlıları ya da karşıt anlamlıları da ele alınarak incelenmiştir.

19 5 İKİNCİ BÖLÜM İLGİLİ YAYIN VE ARAŞTIRMALAR 2.1. Felsefe ve Mantıkta Kiplik Kiplik her zaman dilbilimcilerin olduğu kadar filozofların ve mantıkçıların da büyüleyici buldukları bir alan olmuştur (Hoye 1997:1). Yani kiplik yalnızca dilbilgisi ya da dilbilimin değil, matematiğin, sosyolojinin, mantığın, felsefenin de ilgilendiği bir konudur. Bu alanda yapılan çalışmalar dilbilimdeki çalışmaları da doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemiştir. Bu bölümde bu alanlardan bizi ilgilendiren felsefe ve mantığın kiplikle olan ilişkilerine değinilecektir. Bu alanlardan felsefeyi ele alırsak, bilindiği gibi felsefe insanlığın en eski bilgilerinden biridir. İnsanın yaşama ve akıl yürütme becerilerini kazanması üzerine bir düşünceler sistemidir. Böyle olunca, konuşan kişinin sözcesiyle ya da alıcısıyla olan tutumları dilbilgisinin ve dilbilimin yanında felsefeyi de ilgilendirme doğal bir durumdur. Platon felsefe için doğruyu bulma yolunda düşünsel bir çalışmadır der. Bu doğruları belirlemek için filozoflar önermelerde bulunurlar. Felsefede bir önermede kullanılan sözceler kiplik bildirirler. Örneğin bazı şeyler doğrudur; bazı şeyler yanlış. Bazıları doğrudur ama yanlış olabilirlerdi. Bazıları doğrudur ama yanlış olamazlardı. Bu önermeler bilgisel (İng. epistemic) kiplik bildirirler. Kısaca bilgisel kiplik konuşucunun bir bilginin doğruluk derecesi karşısında takındığı tavırdır. Bilginin doğru bir biçimde iletilebilmesi için kiplik filozofların vazgeçilmezidir. Verilen her bilgi dil aracılığıyla iletilir. Ludwig Wittgenstein ın da dediği gibi Dilimin sınırları dünyamın sınırları demektir 2. Bu noktada gerçekleri dilin sınırlarına rağmen anlatabilmek için dili çok iyi bilmek ve dilin kipsel yönlerini çok iyi anlamak gerekir. Kipliğin felsefedeki yeriyle ilgili olarak Hale (1999:487) şunları söyler: Gereklilik (öyle olmalı) ve olasılık (öyle olabilir) kavramları ve ihtimal (İng. contingency) kavramının türevi (öyledir ama başka türlü de olabilir) pek 2 Internet Encyclopedia of Philosophy, <http://www.iep.utm.edu/wittgens/> son erişim

20 6 çok filozofun olmazsa olmazlarındandır. Hale burada felsefenin kipliğe geleneksel bakışına değinir: gereklilik ve olasılık. Felsefede, önermelerin anlaşılır bir biçimde sunulması için dilin bu kiplik verilerinden yararlanılır. Mantığın kiple ilgili verilerine baktığımızda bu ilişki Encyclopedia Britannica da şöyle açıklanmaktadır: Mantıkta kip (İng. mood) kurucu önermelerin niceliğine (evrensel ya da belirli) ve niteliğine (olumlu ya da olumsuz) göre ulamsal kıyasların sınıflandırılmasıdır. Önermelerin dört türü vardır: Evrensel olumlu, evrensel olumsuz, belirli olumlu ve belirli olumsuz. Her bir kıyasın üç tane kıyası ve her önermenin dört farklı biçimi olabileceği için kıyasın 64 farklı örüntüsü (kipi) vardır. Burada öncelikle nitel ve nicel önermelerin ne olduğunu açıklamakta fayda görüyoruz. Bir önermenin niceliğinden, o önermenin tümel, tikel ve tekil olması kastedilir. Ancak tekillik bir önermenin formuna ait bir özellik değildir (Özlem, 2004:138). Özlem in önermenin formu ile sözünü ettiği önermenin özne ile yüklem arasındaki bir bağlantıda kendini göstermesidir. Bunu Ahmet insandır örneğini vererek açıklar. Bu tümcedeki yüklem öznenin bütünü için söylenmiştir. Bu onun tümel özeliğini gösterir. Tikel önermelerde ise ya özne bir bölümüyle ele alınır ya da yüklem öznenin bir bölümü için söylenir. Öyleyse önermenin formel bir özelliği olan nicelik, o önermenin tümel veya tikel olmasından başka bir şey değildir (Özlem, 2004:138). Nitelik ise görece anlaşılması daha kolaydır. Önermelerin olumlu ve olumsuz olarak iki türü olması onun niteliği ile ilgilidir. Olumlu önerme, yüklemde bildirilenlerin öznede bulunduğunu, olumsuz önerme ise yüklemde bildirilenin öznede bulunmadığını ifade eden önermedir (Özlem, 2004:139) Kip mantığı (İng. modal logic) ise dil felsefesinin bir dalıdır. Felsefedeki doğruluk ve yanlışlığın, gereklilik ve olasılıkla etkileşimini içeren çalışma yolları kip mantığının konusudur (Cresswell ve Huges 1996). Yani kip mantığı, bilgisel ve yükümlülük kiplerinin kendi içlerindeki etkileşimiyle ilgilenir. Anna Wärnsby kip mantığıyla ilgili şunları söyler:

21 7 Olasılık ve gereklilik gibi kavramlarla ilgilenen, dil felsefesinin bir dalı olan kip mantığı dilbilimcilerin kiplik anlayışından oldukça etkilenmiştir. Von Wright a göre kip mantığı dört kiple (İng. mode) ilgilenir: gerekirlik (İng. alethic) (doğruluk kipi), bilgisel (bilgi kipi), yükümlülük (zorunluluk kipi) ve varoluşsal (var olma kipi). Von Wright ayrıca devingenliği (yetenek kipi) beşinci kip olarak önerir (2006: 11 12). Bu alıntıda da görüldüğü gibi dilbilim ve kip mantığı içiçedir ve birbirlerini etkilemektedir. Olasılık (possibility) bilgisel (epistemic) kipliğin; gereklilik (necessity) ise yükümlülük (deontic) kipliğinin içerisinde yer alır. Bu nokta bize kipliğin geleneksel ayırımını göstermektedir: bilgisel ve yükümlülük. Felsefede bu ayırımın gereklilik ve olasılık şeklinde olduğuna değinmiştik. Günümüzde de dilbilim alanında kiplikle ilgili çalışmalara bakıldığında bu iki türün hala tartışılmaya devam edildiği görülmektedir. Dilbilimciler bu terimleri genişleterek, örneğin tanıtsallık (İng. evidentiality), devinimsel (dynamic) kiplik ya da kök (root) kiplik gibi yeni türler de belirlemişlerdir. Bu terimler kiplik türleri bölümünde açıklanacaktır (bkz syf:34). Kip ayrımlarıyla ilgili farklı görüşler vardır. Örneğin Stanford Felsefe Ansiklopedisinde kip mantığının, mutlaka (necessarily) ve muhtemelen (possibly) ifadelerinin kullanımlarını içeren akıl yürütme üzerine çalıştığı belirtilir. Fakat kip mantığı terimi benzer kurallarla ve farklı pek çok simgeyle bir mantık ailesini genişçe kapsayacak şekilde daha çok kullanılır. Bu mantıklardan en bilinen dört tanesi şöyledir: Mantıklar Simgelediği ifadeler Kip mantığı Yükümlülük mantığı Zamansal mantık gereklidir olasıdır. zorunludur izin verilmiştir. yasaklanmıştır. Sorun her zaman olacaktır. Sorun olacaktır. Sorun her zaman olmuştur.

22 8 İnançla ilgili kiplik Sorun idi. x şuna inanır: Buraya kadar felsefe ve mantığın kip ile bağlantısına değinildi ve geleneksel anlamda felsefe ve kip mantığında kipliğin bilgisel ve yükümlülük kiplikleri şeklinde ikiye ayrıldığı belirtildi. Yukarıdaki sınıflandırma da geleneksel ayırım ile aynıdır. Bu sınıflandırmaya göre çalışmamızda kip mantığı içinde...olasıdır kısmı ile ilgilenilecektir. Bu yüzden diğer türler çalışmamızın kapsamı dışında bırakılmıştır. Bybee ve Fleischman (1995:4) kiplik kavramını kendi anlayışları ve yorumlarıyla ilgili olarak kökenlerinin dil mantığına ve özellikle de bilgisel ve yükümlülük kiplikleri arasındaki farka uzandığını söylerler. Kip mantığının bu modları (modes) çalışmanın ilerleyen bölümlerinde tek tek ele alınıp incelenecektir. Buna dayanarak dilbilimde incelenen kiplik kavramının, felsefe ve mantıktaki kiplik kavramına dayandığı söylenebilir. Kipi sözceleme kuramları çerçevesinde inceleyenler de vardır. Örneğin Günay (2002:86) sözceyi sözce öznesinin durumu ve/ya edimi hakkındaki bilgiler içeren bir söylem olarak tanımlar. Böylece ilgili öznenin yaptıkları, sözcesi ile kendisini bağımlı kıldığı sorumlulukları ya da yükümlülükleri, durumu ya da bir başka özneden beklentisi üretilen sözcede belli olur. Ayrıca iki sözce arasındaki etkileşimlerle oluşan bağıntılar da vardır. Günay işte bu bağıntıları yani sözce öznelerinin birbirlerini değişik biçimlerde etkilemesini kip olarak değerlendirir ya da iki öznenin oluşturduğu sözceler yardımı ile birbirlerini etkilemesinde kipsel bir durumdan söz edildiğini söyler Kip ve Kiplik Alan yazın tarandığında genel olarak eylemsel ulamlar üç ana başlık altında incelenir. Bunlar kiplik, zaman ve görünüştür. Zaman ve görünüş kavramları ilerleyen bölümlerde ele alınacaktır. Bunlardan kipliği ele alırsak, onun diğerlerine

23 9 göre tanımlanması daha zordur. Çünkü kiplik her ne kadar genellikle eylemle ilgili olsa da tümce içinde sadece eyleme ya da tümceciğe bakmak yeterli değildir. Bunun sebebi, bir tümcenin kipsel değerinin tüm tümcenin ve hatta bağlamın da çözümlenmesi ile ortaya çıkmasıdır (Corcu, 2003a:20). Yine aynı savı destekleyen Bybee ve diğerleri (1995:2) de kipliğin farklı yollarla dile getirildiğini söyler. Bu yollar şöyledir: Biçimbirimsel, sözcüksel, sözdizimsel ve tonlama. Çalışmamızın konusu belirteçler ve sıfatlar olduğu için, bu yollardan sözcüksel olanı kullanılacaktır. Ayrıca bu sözcüklerin kullanıldığı dilbilgisel düzenekler de incelenecek ve bu biçimbirimlerle uyumlarına değinilecektir. Tümce içinde kullanıldıkları yerle ilgili olarak veriler incelenecek, yani sözdizimsel olarak da ele alınacaktır. Tüm bunlarla ilgili ayrıntılar dördüncü ve beşinci bölümlerde verilecektir. Kiplikle ilgili çalışmalara bakıldığında anlamı ve kullanım yerleri farklı iki kavram karşımıza çıkmaktadır: Kip (mood) ve kiplik (modality). Türkçede yaptığımız alan yazın taramasında böyle bir ayırımla karşılaşılmadı. Ancak bu alandaki önemli çalışmaların hepsinde kip ve kiplik ayrı kavramlar olarak ele alınıp incelendiği gözlemlendi. Bybee ve diğerlerinin (1994:181) kip i kiplik ten ayırma yöntemi şöyledir: kiplik kavramsal bir alanken, kip onun çekimlenmiş anlatımıdır. Yani kip, kipliği işaret etmek için kullanılan bir yığın ayırıcı biçimlerdir. Bu ayırıcı biçimlere {-mali}biçimbirimi Türkçede örnek olarak verilebilir. Kiplik ise Glossary of Linguistic Terms te 3 dilbilgisel düzenekler (başka bir deyişle kipler) tarafından işaret edilen edimsel gücün bir yüzeyidir. Bu düzenekler edimsel noktayı ya da konuşmacının genel niyetini ya da ifade edilen önermenin inandırıcılığına, zorunluluğuna, istenmesine ya da gerçekliğine bağlılığını gösterir. Yani, {- mali}biçimbirimi kip iken onun taşıdığı anlam olan gereklilik kipliktir. Bu örnek Bybee ve diğerlerinin yaptığı ayrımın Türkçedeki uygulamasını özetlemektedir. Ayrıca aşağıdaki Tablo 1 de, kip ve kiplik arasındaki farkı temel çizgileriyle ortaya koymaktadır. 3 What is mood and modality, <http://www.sil.org/linguistics/glossaryoflinguisticterms/whatismoodandmodality.htm> son erişim

24 10 Tablo 1. Kip ve kiplik farkı KİP {-mali} Kavramsal alanın çekimlenmiş anlatımı KİPLİK Gereklilik Kavramsal alan Konuşurken her zaman var olan gerçeklerden söz etmeyiz. Bunun yanı sıra niyetlerimizden, tahminlerimizden, önerilerimizden, umutlarımızdan vb den de söz ederiz. İşte kiplik bu anlamları göstermek için kullanılan terimdir yani bir olayın edimsellikle (actuality) olan ilişkisini gösteren durumdur (Balcı, 2004:110). Sonuçta tahminler, niyetler gerçekler değildirler, birer varsayımdırlar. Kip ise bir dilde kipliği işaretleyen bükümlü ulamdır. Burada verilen kip ile kiplik arasındaki farkı da aşağıdaki gibi tablo üstünde gösterilebilir: Tablo 2. Kip ve kiplik tanımları KİP Kişilerin beklentilerini dilde işaretleyen, gösteren ya da belirten bükünlü ulamlardır. KİPLİK Kişilerin beklentilerini (gerçekler, niyetler, tahmin, öneri, umut) göstermek için kullanılan terimdir. Kip ve kiplik arasındaki ayırımın alan yazına girişine bakıldığında, 1992 yılında New Mexico Üniversitesinde yapılan Mood and Modality adlı sempozyumda hem klasik hem de modern Avrupa dillerinde kiplik ve kip terimlerinin geleneksel bildirme ve istek adlarından daha uygun olduğu fark edilmiştir (Palmer, 2001: XV). Buradaki kullanımı ise buraya kadar anlatılanlardan farklıdır. Bu bilgiye göre kip ve kiplik terimleri geleneksel dilbilgisi bölümde değineceğimiz (bkz: s.13) bildirme ve istek kipleri yerine önerilmiştir.

25 11 İki kavram arasındaki ayrımın tüm dillerde zor olduğu da bu alanda yapılan çalışmalarda zaman zaman dile getirilmektedir. Bybee, Perkins ve Pagliuca bu kavramlarla ilgili şunları söyler: Kip ve kiplik, zaman ve görünüş kadar kolay tanımlanamaz. Genellikle yapılan tanım, kipliğin konuşmacının (öznel) tavırları ve fikirlerinin dilbilgiselleşmesi olduğu yönündedir. Kip ve kiplik üzerine (Palmer 1986 gibi) son yıllarda yapılmış farklı dillerdeki çalışmalar, kiplik kavramlarının tanımlarının içerdiğinden daha fazlası olduğunu göstermiştir. Hatta aslında kipliğin kavram alanının az ama öz bir tanımına ve dilbilgisel ifade edilmiş bir parçasına ulaşmak imkânsız olabilir. Bybee 1985 te kip ulamının en iyi işlevlerle alakalı artzamanlı bir dizi olarak görüldüğünü tartışmış ve gerçek kiplik algısının bu art süremli ilişkilerin çalışılmasıyla ortaya çıkacağını önermiştir (1994: 176). Bu alıntıdan da anlaşıldığı üzere kip ve kiplik kavramlarını tanımlamak çok güçtür. Genel olarak kiplik, konuşmacının önermeyle ilgili öznel görüşlerinin dilbilgiselleşmesi olarak tanımlanır. Ama kiplik bu tanımın anlattığından daha fazlasını içerir. Çünkü hiçbir kiplik belirticisi bulunmayan tümcelerde bile kiplik olabilmektedir. Örneğin Su 100 C derecede kaynar tümcesi, önermenin kesin doğru olduğunu ortaya koyan bilgisel bir kiplik içerir. Bunları göz önünde bulundurduğumuzda, karşımıza tanımlanması zor bir kavram çıkmaktadır. Bybee (1985), bunun en iyi artsüremli çalışmalarla yapılabileceğini savunur. Fakat konuyla ilgili olarak Nuyts buna karşı çıkar: Bybee nin gerçek bir kiplik anlayışı, artsüremli ilişkiler çalışmalarından ortaya çıkar öngörüsü doğrultusunda onlar çok fazla inanç beyan etmiştir. Yine de eğer kavramın anlaşılması çok zorsa, temel anlayış anlamında gerçekten uygun mudur sorusunu kendiliğinden ortaya çıkarır (2006:5) Burada Nuyts kiplik anlayışının artsüremli ilişkiler kurarak açıklanamayacağını vurgulamaktadır. Ona göre kiplik oldukça tartışmalı bir ulamdır. Palmer (2001) ise kipi gerçeklik/gerçek dışılık (realis/irrealis) ya da bildirme/isteme (indicative/subjunctive) zıtlıklarıyla sınırlandırılmış biçimsel bir ulam olarak görür. Palmer a göre bidirme/isteme ile gerçeklik/gerçek dışılık arasında tipolojik bir fark yoktur (2001:4). Her ikisi de gerçek ve gerçek dışılığın kavramsal özelliklerini ifade eder. Bu bilgilerden sonra Palmer ın görüşleri daha tutarlı olduğu savlanabilir. Çalışmada aksi belirtilmediği sürece kip ve kiplik

26 12 kavramları Palmer ın açıkladığı biçimde kullanılacaktır. Bu çalışmada art zamanlı bir çalışmaya yer verilmeyecektir. Ayrıca Palmer kipsel sisteme (modal system) de değinir. Palmer kipsel (modal) sıfatını kipi (mood) değil, kipliği (modality) tanımlamak için kullanır 4. Bybee ve Fleischman kip kavramını şöyle açıklar: Kip, kipsel işlevi olan eylemin biçimsel olarak dilbilgiselleşmiş bir ulamıdır (1995:2). Kiplik ise dil ile aktarılan anlam üyeleri ile ilgili anlamsal alandır (semantic domain). Burada da yine 1994 teki araştırmasında söylediğini yineler ve şunları ekler: Kipler genellikle eylemsi dizilerin ayırıcı kümelerinde çekimsel olarak ifade edilirler. Örneğin bildirme, istek, dilek, emir, koşul vb. ki bunlar dilden dile sayıca ve anlamsal ayırımlar bakımından değişir. Kiplik ise dilin ifade ettiği anlamın elemanları ile ilgili anlambilimsel bir alandır. Emir, dilek-koşul, dikkatlilik (intentive), varsayım, gücüllük, yükümlülük, söylenti, istek (hortatory), ünlemlilik gibi ince ayrıntıların geniş bir alanını kapsar. Kiplik bir dilde çok çeşitli yollarla ifade edilir: biçimbirimsel, sözdizimsel, sözcüksel ya da vurgulama yoluyla (1995:2). Kısaca özetlersek kip dilbilgisel bir ulamdır, kiplik ise anlambilimsel alandadır. Kipler yalnızca bükünlüdür (inflectional) fakat kipliği ifade etmenin biçimbirimsel, sözdizimsel gibi pek çok yolu vardır. Ayrıca kiplik, kipe göre daha geniş bir alandır ve daha ince ayrıntıları içerir. Bu kavramlar birbirlerinden farklıdır. Onları aynıymış gibi kabul etmenin bir anlamı yoktur, özellikle de kip, kipliği işaretleyen tek ulam olmadığı için ve anlamları sadece kipsellikle sınırlı olmadığı için. Ayrıca kipin bildirdiği anlamların çoğu (edimsöz, gerçeklik durumu, kanıtsallık) tamamen kipsel değildir (Pietrandrea, 2005:19). Daha önce de değinildiği üzere kiplik yalnızca kip ya da kipsel sistemle belirlenmez. Kiplik bildiren farklı belirteçler ve sıfatlar da vardır ki bu da çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Türkçe kaynaklara baktığımızda da yine kiplik bir eylem ulamı olarak ele alınmıştır: 4 Toops, Gary Howard; 2003 <http://muse.jhu.edu/journals/language/v079/79.4toops02.pdf> son erişim

27 13 Kiplik, zaman ya da görünüş gibi bir eylem ulamıdır. Nasıl ki zaman, eylemin sözcelem anına göre tanımlanan dilsel zaman dilimini, görünüş ise yüklemin zaman içindeki yayılımını işaretliyorsa, kiplik de sözcede aktarılan önerme içeriğine yönelik konuşucu tutumu ya da sözcenin bilgisel doğruluğuna yönelik konuşucu yorumunu işaretler. Ancak, zaman ve görünüş büyük ölçüde yüklemle ilişkili iki ulam olarak tanımlanırken kiplik, sadece yüklemle değil tüm tümceyle, hatta tümcenin söylemde aldığı değerler sonucu aktardığı sözceyle, betimlenen bir ulamdır (Corcu, 2010: 17). Buradan da anlaşıldığı üzere kiplik yalnızca yüklemle ilgili bir ulam değildir, tüm tümceye yayılmış bir alandır. Bu bölümde kipliğin görünüş ve zaman gibi bir eylemsel ulam olmasına rağmen, onlar kadar kolay tanımlanamadığına değinildi. Kipliği anlamak için sadece eyleme bakmanın yeterli olmadığı ve kipliğin biçimbirimsel, sözcüksel, sözdizimsel ve tonlama yollarıyla da aktarılabileceği tespit edildi. Ayrıca kip ve kiplik arasındaki farktan da söz edildi. Kiplik kavramsal bir alan iken kip onun çekimlenmiş halidir. Bununla ilgili olarak {-mali}biçimbirimini örnek olarak verdik. Gereklilik kiplik alanında yer alırken, onun çekimlenmiş hali olan {-mali} kiptir. Özetle, çalışmamızda kullanacağımız kip tanımı şöyledir: kip belli bir dildeki kiplik dizgesini oluşturan tüm dilbilgisel birimleri temsilleyen dilsel göstericidir Geleneksel Dilbilgisinde Kiplik Geleneksel dilbilgisi incelendiğinde kipliği ele alış şekillerinin az çok farklı olsa da genellikle aynı şeylerin üzerinde durulduğu göze çarpmaktadır. Çoğunlukla yapılan ayırımlar eylem çekimleri üzerinde durur. Örneğin Banguoğlu (2007:441) ekleri eylem tabanına gelme sırası olarak şöyle ayırır: 1. zaman, 2. tarz (mode), 3. kişi ve 4. sayı. Eylem tabanlarına bu eklerin farklı şekillerini getirip bitmiş eylem oluşturmasına fiil çekimi adını verir. Zaman ve varsa tarz eki ile uzatılmış bir eylemin teklik ve çokluk kişi ekleri almasını ise kip olarak adlandırır. Bu tanıma göre kip zaman, tarz ve kişi eklerinin bir araya gelmesiyle oluşan kavramdır. Buna göre, eylem çekimi kavramının kipi kapsadığı görülmektedir ve aralarındaki fark net değildir. Banguoğlu (2007:442) daha sonra eylem çekiminde zamanın esas olduğunu

28 14 vurgular ve bundan dolayı kip yerine zaman teriminin de kullanıldığını söyler. Zamanları asıl zaman kipleri başlığı altında toplar ve ikiye ayırır: ana zamanlar ve yan zamanlar. Ana zamanlar geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanlarken, yan zamanlar dolaylı geçmiş ve geniş zamanlardır. Bunların dışında yine bir zamanın içinde geçen ve bir kişiye ait eğilim ifade eden uyarı kipleri vardır. Dört türü vardır: dilek-şart, istek, gereklilik ve buyuru. Bunları özetleyecek olursak karşımıza şöyle bir şema çıkmaktadır: Şekil 1. Banguoğlu nun kip ayırımı Kipler Asıl Zaman Kipleri Uyarı Kipleri Dilek-şart Ana Zamanlar Yan Zamanlar İstek Gereklilik Geçmiş Dolaylı geçmiş Buyuru (emir) Şimdiki zaman Geniş zaman Gelecek Yine benzer olarak Kahraman (2001:128) kipi eylemlerin zaman ya da dilek anlamı yüklenerek anlatımda kullanılabilecek kalıplara girmiş ve bir kişiye bağlanmış biçimleri olarak tanımlar ve kipleri bildirme ve dilek (tasarlama) kipleri olarak ikiye ayırır. Bildirme kiplerini de kendi içinde beşe ayırır: görülen (belirli) geçmiş zaman kipi, İşitilen (öğrenilen, belirsiz) geçmiş zaman kipi, şimdiki zaman kipi, gelecek zaman kipi, geniş zaman kipi. Dilek kiplerinin ise dört türü vardır: dilek-şart kipi, istek kipi, gereklilik kipi ve emir kipi.

29 15 Daha pek çok geleneksel dilbilgisinin kipe bakışını göteren kaynak vardır. Örneğin Gencan (2007:321) kipi eylemlerin zaman ve anlam özelliklerine göre girdiği çeşitli ekler olarak tanımlar. Dilek kiplerinin özel bir zaman anlamı yoktur. Hepsinde kendini pek göstermeyen- bir gelecek zaman ayırtısı sezilir. Bu yüzden kipleri zamanlarına göre değil de anlamlarına göre adlandırdığını söyler (2007:342). Burada dikkati çeken nokta isteme kiplerinin aslında zamanla ilgili bir bağlantısı olduğuna değinilmesi ama adlandırma yaparken bunun göz ardı edilmesidir. En genel hatlarıyla ele aldığımızda geleneksel dilbilgisinin kip ayrımı şöyledir: Şekil 2. Geleneksel dilbilgisinin kiplik ayırımı Kipler Bildirme Dilek {-(I)yor} (şimdiki zaman) {-mali} (gereklilik kipi) {-DI} (belirtili geçmiş zaman) {-sa} (istek kipi) {-miş} (belirtisiz geçmiş zaman) {-A} (dilek-şart kipi) {-Ar} (geniş zaman) Ø (buyuru kipi) {-AcAk} (gelecek zaman) Buraya kadar özetlemek gerekirse, Banguoğlu kip başlığı altında iki ana sınıflandırma yapar. Asıl zaman kipleri ve uyarı kipleri. Asıl zaman kiplerini de kendi içinde ana ve yan zamanlar olarak ikiye ayırır. Gencan ise kipleri bildirme ve dilek başlıkları altında ele alır. Bildirme kipleri ulamı altında zamanları inceler. Her ikisinde de kip başlığı altında zaman ekleri vardır. Görüldüğü gibi geleneksel dilbilgisinin kipliğe bakış açısında tutarsızlıklar vardır. Kip terimi yerine zaman terimi kullanılmaktadır. Oysaki bu iki terim

30 16 birbirlerinden oldukça farklıdır. Bir sonraki bölümde konunun daha iyi açıklanması için kiplik, zaman ve görünüş üzerinde durulacaktır Kiplik, görünüş ve zaman Kiple kiplik arasındaki farka daha önce değinilmişti. Kiplikle ilgili olarak yapılan araştırmalarda kipliğin tanımlanmasının bile sorunlu olduğu ortaya çıkmıştı. Hoye nin (1997:1) de belirttiği gibi insan dilinin ve düşüncesinin anlaşılması zor fakat aynı zamanda da en temel ulamı olan kipliğin tanımı, betimi ve çözümlemesi için yeni içgörülere hâlâ gereksinim duyulmaktadır. Özellikle de Türkçe için daha fazla çalışma yapılmasına gereksinim vardır. Kipliğin en temel tanımı için Cambridge Advanced Learner s Sözlüğünde kip (modal) sözcüğüne bakıldığında şu açıklamayı görmekteyiz: Tümcenin ana eyleminin açıklamadığı olasılık gibi fikirleri açıklayan başka eylemlerle beraber kullanılan { mali} (must), {-Abil} (can) gibi eylemlerdir. Bu tanımda sözü geçen ana eylemin kiplik bildirmemesi durumuna değinilmesini yerinde buluyoruz. Bilindiği gibi kiplik yalnızca kiplik bildiren biçimbirimlerle yapılmamaktadır. Bunun yanı sıra kiplik vurguyla, belirteçlerle, sıfatlarla ya da eylemlerle de yapılabilir. Örneğin gerekmek, istemek, inanmak gibi eylemler kendi sözlük anlamları nedeniyle kiplik bildirirler. Eğer tümcede bu eylemlerden biri yoksa ve kiplik anlamı verilmek istenirse İngilizcede bu kip yardımcı eylemleri (modal verbs) kullanılarak yapılır. Bu tanım İngilizcedeki kip kavramını vermektedir; Türkçede ise bu yapıların bazıları biçimbirim şeklindedir. Bu biçimbirimler anlam ve işlev olarak Türkçede kiplik bildirirler. Türk Dil Kurumu nun Büyük Türkçe Sözlüğünde ise kip tanımı şöyledir: Fiillerde belirli bir zamanla birlikte konuşanın, dinleyenin ve hakkında konuşulanın, teklik veya çokluk olarak belirtilmiş biçimi, sıyga. Bu tanım Banguoğlu nun (2007) kip tanımına benzemektedir. Daha önce de değindiğimiz gibi (bkz syf:13) Banguoğlu kipi bir eylemin teklik ve çokluk kişi ekleri alması olarak tanımlar. Bu tanımda kipin zamanla ilişkisine bir gönderme yapılmıştır. Ancak yine de bu tanımın kip-zaman, kip-görünüş ilişkileri ve kiplik bildiren yapılar

31 17 düşünüldüğünde yetersiz olduğunu söylemek olasıdır. Bu konuları ileriki bölümlerde ayrıntılı olarak ele alıp değerlendireceğiz. Ayrıca İngilizce ve Türkçe sözlüklerdeki kip tanımındaki farklılık da ilgi çekicidir. İngilizcede kip olasılık gibi fikirleri (yükümlülük, bilgisellik şeklinde çoğaltılabilir) açıklama işlevi vurgulanırken; Türkçede ise işlevi değil de yapısı üzerinde yapılan bir tanım söz konusudur. Alan yazını incelediğimizde kiplikle ilgili çeşitli tanımlar yapılmıştır. Bunların arasında kipliği sözceleme kuramı çerçevesinde inceleyenler vardır. Örneğin Günay ın (2002:86) çalışmasına bakıldığında yüklemi değiştiren bir durum olarak tanımlanan kiplik, kişinin kendi isteği ya da dışarıdan gelen bir baskıdan dolayı eylem yapması, bir başka özne tarafından yapmaya zorlanması ya da öznenin kendi yetenek ve isteklerinin ortaya çıkmasını belirten sözceler olarak tanımlar. Günay ın bu tanımı geleneksel bilgisel-yükümlülük kiplik ayrımını kapsar. Buna ek olarak kipliğin yetenek ve istek boyutlarını da ele almaktadır. Kiplikle ilgili tartışmalar incelendiğinde kipliği bizim gibi dilin önemli özellikleri arasında görenler vardır. Örneğin Nuyts a göre kiplik bir dilin anlam çözümlemesi içindeki temel kavramlar arasında altın ailelerden biridir. Buna rağmen, hâlâ en sorunlu ve tartışılan kavram olmaya devam etmektedir: onun nasıl tanımlanacağı ve karakterize edileceği, hatta bırakın onu verilerin gözlemsel çözümlemelerine tanımların nasıl uygulanacağı ile ilgili hiçbir fikir birliği yoktur. Ve son bir çözüm yönüne giden hiçbir tartışma ya da girişim izi de yoktur (2006:5). Bu alıntıdan da anlaşılacağı gibi bir sözcenin anlamının ortaya konulmasında kipliğin önemli bir yeri vardır. Ancak kiplik hâlâ üzerinde çalışılmaya devam edilmesi gereken bir alandır. Kipliğin tanımıyla ilgili alan yazın tarandığında farklı tanımlar görülmektedir. Örneğin Göksel ve Kerslake e göre kiplik bir durumun üzerinde hemfikir olunan bir gerçek olarak mı yoksa başka bir şekilde mi sunulduğuyla ilgilidir (2009: 338). Bu tanıma göre kiplik sözcede anlatılan olay ya da durumun gerçek mi yoksa varsayım mı olduğu ile ilgilidir. Hâlbuki bu tanım kipliğin kapsamının bir parçasıdır, tamamı değildir. Diğer tanımlara bakıldığında bu tanımın biraz sığ kaldığını varsayabiliriz.

32 18 Dilaçar kipi fiilin bir gramatikal ulamı (1971:106) olarak ele alır. Bu açıklamayla şu anlaşılmalıdır: fiilin gösterdiği sürecin hangi psikolojik koşullar altında meydana geldiğini ya da gelmek istendiğini bildiren ve ruh durumunu, kişisel duyguları, niyeti, isteği belirten ulam. Yani Dilaçar kipliği, sözceyi söyleyen kişinin ruh halini yansıtan bir dilbilgisel ulam olarak yorumlar. Buradaki tanımda da bir eksiklik söz konusudur. Örneğin Keman çalabilirim tümcesinde ne tür bir ruh durumundan bahsedilebilir. Burada konuşucu keman çalabilme yeteneği hakkında bilgi vermektedir. Göksel ve Kerslake kiplik tanımında bilginin gerçekliğini ön planda tutarken, Dilaçar konuşucunun ruh halini öne çıkarmıştır. İki tanım birbirinin eksiğini tamamlamaktadır. Fatma Erkman-Akerson kip işlevinin oldukça karmaşık olduğunu söyler ve genel olarak konuşmacının dile getirdiği önerme hakkındaki yorumu olarak tanımlar (2008:268). Daha öncesinde Akerson un Ozil (1998: 55) ile yaptığı çalışmada kipliği konuşmacının tümce biçiminde somutlaştırdığı önermesine kendi bakış açısını da eklemesi olarak tanımlar. Anlatılan olaya ya kendi tanık olmuştur, ya başkasının tanık olduğu, başkasından duyduğu bir olguyu anlatmak istemektedir ya da bir tahminde, istekte bulunmaktadır. Konuşmacının tümcelere kattığı istek, niyet, olasılık, zorunluluk, tanık olma/olmama vb. gibi bakış açıları dilbilimde kip olarak adlandırılır. Bu alıntılara bakıldığında Dilaçar dan farklı olarak Akerson ve Ozil kipliğin konuşucunun psikolojik durumunu yansıttığından bahsetmez. Kiplik ya önermenin kaynağını göstermekte ya da bir isteği, gerekliliği veya varsayımı anlatmaktadır. Vardar ın tanımı ise hem Dilaçar ın hem de Akerson ve Ozil in tanımlarını kapsar. Kipin, eylemin belirttiği oluş karşısında konuşucunun tutumunu; bir başka deyişle, konuşucunun salt bildirmeyle mi yetindiğini, yoksa bir yorumda mı bulunduğunu, istek, dilek, koşul, gereklilik, buyrum mu anlattığını gösteren eylem biçimlerinin özelliği olduğunu söyler (Vardar, 2007: 135). Bu tanımların hepsinin özeti aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

33 19 Tablo 3. Alan yazında kip tanımları Gerçeklik Varsayım/ Ruh Niyet/ Tanık Gereklilik Koşul Buyurum Kaynak Tahmin/ hali İstek olma/ gösterme yorum olmama Göksel& Kerslake Dilaçar Akerson & Ozil Vardar Tüm bu tanımlar da göz önünde bulundurularak kipliği şöyle tanımlayabiliriz: kip, konuşucunun sözce ile ilgili kişisel duygularını, tutumunu, fikirlerini, çıkarımlarını ve yorumlarını yansıtan ya da bilginin kaynağını bildiren, kişinin istek ve yeteneklerini anlatan, sözcenin gerçeklik derecesini gösteren dilbilgisel bir ulamdır. Bu çalışmada aksi belirtilmediği sürece kip kavramı bu tanımdaki biçimiyle kullanılacaktır. Yine de bu tanım da kiplik durumunu her yönüyle ele alıp açıklamadığı da söylenebilir. Bu tanımın yetersizliğinden değil, alandaki betimlemelerin ya da sınırlamaların tam olarak yapılmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Özellikle Türkçe gibi çağdaş dilbilim kuramlarıyla yeterince incelenmemiş diller için kip kavramının içeriğini doldurmak zor olabilir.

34 20 Kip kavramının daha iyi anlaşılması için onun zaman ve görünüşle olan ilişkisini de anlamak gerekir. Bundan dolayı sonraki bölümde bu ilişkiler açıklanacaktır Kip ve Zaman ilişkisi Kip ve zaman ilişkisini açıklamak için öncelikle zaman kavramını açıklığa kavuşturmak gerekir. Cambridge Sözlüğü zamanı, eylemin gerçekleştiği anı gösteren eylem ulamı olarak tanımlar. Bu tanım çok genel bir tanımdır. Vardar ise benzer bir tanım yapar ama ayrıntıları da ekler. Zaman sözcüğünü eyleme bağlı olarak gerçek ya da doğal sürenin çeşitli dilbilgisel bölümlerini belirten ulam ve bu ulama bağlı olarak ortaya çıkan alt ulamların her biri şeklinde tanımlamıştır. Şimdiki, geçmiş ve gelecek zaman bölümlemesinin evrensel bir nitelik taşımadığını savunur (2007: 227). Her ne kadar evrensel nitelik taşımadığı konusunda Vardar la aynı düşüncede olsak da, özellikle yabancı dil öğretiminde böyle bir ayırımı yerinde bulmaktayız. Neticede zaman süregiden bir akıştır; başı, ortası ve sonu yoktur. Ancak zamanı gerçekteki bu akışkan niteliğiyle ele almak dünyayla başa çıkabilmek açısından son derece engelleyicidir (Erkman-Akerson ve Ozil, 1998). Balcı zamanı, belli bir zaman içinde olayın yerleştiği bir dilbilgisel sınıf (2004:109) olarak tanımlar. Zaman bizim bildiğimiz gibi zamansal bir boyutunu belirtir ve çizgiseldir. Konuşurken olayların görüldüğü zamandan kendimize bir nokta seçeriz. Zamandaki bu nokta bizim gönderim (reference) noktamızdır ve zaman bu noktayı esas alarak olayları zaman içine yerleştirmek için kullanılır. Genel olarak konuşmanın geçtiği an gönderim noktası olarak seçilir. Olay gönderim noktasından önce de olabilir, gönderim noktasını da içerebilir ya da gönderim noktasından sonra da olabilir. Zamanın bir diğer özelliği de onun gösterimsel ulamda olmasıdır. Zamanın yorumlanması sözcenin zamanı ile bağıntılıdır te gerçekleşen bir olay bugün geçmiş tir çünkü bizim yorumlama refrans noktamız 2004 tür. Ama aynı olay 1923 te şimdi 1922 de ise gelecek olarak yorumlanır (2004: 109). Tüm bunları kısaca özetlersek zaman, sözcenin söylendiği anın çıkış noktası seçilerek, ona göre geçmiş, gelecek ya da o andan sözedildiğini gösteren

35 21 dilbilgisel bir ulamdır. Ayrıca burada dikkat edilmesi gereken nokta gerçek zamanla dilbilgisel zamanın farklı kavramlar olduğudur. Mutlak zamanın ilki insansal algılanışı, diğeri uzamsal algılanışıdır. Bu yüzden öncelikle dilsel zaman ile gerçek zaman ayrımını yapabilmeliyiz. Yani, mutlak zamanın insansal algılanışına karşın farklılaşan dilsel zamanlar! Çünkü dilin zamana ait sınıflamaları bizim zihnimizdeki sınıflamalardan genellikle farklıdır. (Uzun, 1998). Bizim burada zaman diye adlandırdığımız kavram dilbilgisel zamandır. Yine bu üçlü ayırımı (geçmiş, şimdiki, gelecek) destekleyen Schaaik (2001:64) makalesinde Johanson un bakış (aspektotempora) terimiyle neyi belirtmeye çalıştığına dair bilgiler verir. Evvelki (önceki), evvel-olmayan ve ileriye yönelik şekinde üçlü ayrım (İng. tripartite division) yapar ve bunların zaman/görünüş için çekimlilik seviyesinde yapıldığını belirtir. Bize göre burada yapılan şey aslında kullanılan terimlerin değişmesidir. Johanson geleneksel dilbilgisindeki gibi şimdiki, geçmiş ve gelecek terimleri yerine, zihinsel sınıflamaya uygun terimler tercih eder. Örneğin geleneksel dilbilgisinin ayrı ayrı tanımladığı geniş ve şimdiki zaman terimleri yerine evvel-olmayan zaman terimini kullanır. Daha sonra bu grubu kendi içinde Türkçe için üçe ayırır. Yani evvel-olmayan grup içindeki önermeler üç şekilde yapılır: şimdiki1 (-ir) şimdiki2 (-yor) ve şimdiki3 (-mekte) (Schaaik, 2001:66). Bu gruplamanın güzel olan bir yanı da {-mekte} ekini de içermesidir. Çünkü geleneksel kip ayırımlarının hiçbirinde bu ekin yer aldığını gözlemlemedik. Dilbilgisel zamanı sadece üçlü bir ayrım olduğunu düşünmeyenler de vardır. Örneğin Dilaçar (1971:111) zaman gramatikal ulamının kimi dillerde isimlerde de bulunduğunu ama Türkçede yalnızca fiillerde kullanıldığını söyler. Eskiden, zamanın bitmişlik ve bitmemişlik olarak iki türü olduğu sayılırken zamanla geçmişlik, şimdilik ve geleceklik olarak üçe ayrılmıştır. Buradan anlaşıldığı gibi eskiden bitmişlik ve bitmemişlik terimleri zaman için kullanılırken, artık görünüş için

36 22 kullanılmaktadır. Bu terimler bir sonraki bölümde (bölüm ) tartışılacaktır. Dilaçar aynı kitabında önemli olanın sadece zaman eklerinin tanınması olmadığını, bunun yerine eylemde zaman kavramını ve zaman bölümlerini tanımak olduğunu vurgular. Daha sonra saltık zamansızlık, tamamlanmış şimdilik, geçmiş gelecekliği, alışkı geçmişliği gibi on beş tane zaman başlığı verir (Dilaçar, 1971). Bizce, Dilaçar burada zaman ve görünüş kavramlarını karşılaştırmaktadır ve bunların birleşimlerini ayrı başlıklar altında ele almaktadır. Fakat zaman kavramı yalnızca dilbilgisel zamanı göstermez. Bazı durumlarda kiplik de bildirirler. Bununla ilgili olarak Balcı (2004:110) konuşurken sadece zamanları kullanmadığımızı, aynı zamanda niyetlerimizi, tahminlerimizi, önerilerimizi, içgüdülerimizi, umutlarımızı, taleplerimizi, isteklerimizi vb ifade ettiğimize değinir. Bu betimlemeye bir örnek vererek açıklama yapmak daha aydınlatıcı olacaktır. Örneğin {-(A/I)r}geniş zaman eki olarak kabul edilse de Maç 1 1 berabere biter gibi bir tümcede zamandan çok kiplik bildirir. Burada bu biçimbirimin kattığı anlam kipliktir. Ayrıca Balcı zaman, kip ve görünüş arasına sınır çizmenin oldukça zor olduğuna çünkü bunların doğaları gereği birbirleriyle ilişkili olduklarına değinir. Örneğin geçmiş, çoktan gerçekleştiği için bilinen gerçek olarak sınıflandırılır; fakat gelecek henüz gerçekleşmiş olmadığı için bilinmez ve gücüldür (2004:110). Yani olayın geçmişte olması zaman bildirirken, bilinen bir gerçek olması kiplik bildirir. Görünüşle ilişkisi ise ileriki bölümde ele alınacaktır. Bu noktada geleneksel dilbilgisine tekrar baktığımızda kipleri ikiye ayırdığını görmekteyiz: bildirme ve isteme. Buna göre bildirme kipleri zaman bildirirler. Örneğin şimdiki zaman gönderim noktasını gösterirken, gelecek zaman gönderim noktasından sonraki bir zamanı göstermektedir. Buradaki ikiliği Uzun şöyle açıklar: Buradaki gariplik basit bir soyutlama yapamamadan kaynaklanır. İsteme kiplerinde olduğu gibi salt kipsel değil de, bildirme kiplerinde olduğu gibi zamansal aktarımı ekleyebiliriz. Yani kip eki diye bilinen eklerin, ayrıca zaman eki olma olasılığı da işin içine katılabilir. Öyleyse, eylem çekiminde iki çizgi, iki yön, iki düzlem, iki düzey vb. bulunduğunu varsayabiliriz. Biri kip, diğeri de zaman düzlemi. Türkçenin geleneksel dilbilgisinde, kipsel değil de zamansal alt ayırımları bulunan bir kip (bildirme kipi) saptayıp, bunun karşısına bu kez zamansal değil kipsel ayırımları bulunan bir kip (isteme kipi) çıkarmak, aslında tamamen kavramsal tabanlarda kalmanın bir sonucudur (1998).

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

Yeter Torun, Türkçede Gelecek Zaman ve Kiplik Özellikleri, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, 209 s. ISBN:

Yeter Torun, Türkçede Gelecek Zaman ve Kiplik Özellikleri, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, 209 s. ISBN: Dil Araştırmaları Sayı: 16 Bahar 2015, 323-327 ss. Yeter Torun, Türkçede Gelecek Zaman ve Kiplik Özellikleri, Karahan Kitabevi, Adana, 2013, 209 s. ISBN: 978-605-4454-87-7 Aysun Demirez Güneri * 1 Dilbilimin

Detaylı

ANLAMA ve ANLATMA SÜRECİNDE KİP ve KİPLİK. MODAL and MODALITY in THE PROCESS of UNDERSTANDING and INTERPRETATION

ANLAMA ve ANLATMA SÜRECİNDE KİP ve KİPLİK. MODAL and MODALITY in THE PROCESS of UNDERSTANDING and INTERPRETATION ANLAMA ve ANLATMA SÜRECİNDE KİP ve KİPLİK Pelin SEÇKİN 1 ÖZET Anlama ve anlamlandırma konusunda insanın eylemlerini bir kalıba sokarak anlatımı kolaylaştırmak noktasında dilbilgisel biçim gibi anlamlara

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU Dersin Kodu : AFYA 101 Dersin Adı : Yabancılar için Türk Dili ve Kültürü I Okutman : E-posta : Telefon : 0.216.578 00 00 (Dahili: 2178) Ders Amacı Yabancılar

Detaylı

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ 22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ Eğitimde Rehberlik Hizmetleri kitabına gösterilen ilgi, akademik yaşamımda bana psikolojik doyumların en büyüğünü yaşattı. 2000 yılının Eylül ayında umut ve heyecanla

Detaylı

Caner Kerimoğlu, KİPLİK İNCELEMELERİ VE TÜRKÇE, İzmir: Dinozor Kitabevi, 2011, 340 s.

Caner Kerimoğlu, KİPLİK İNCELEMELERİ VE TÜRKÇE, İzmir: Dinozor Kitabevi, 2011, 340 s. Türkbilig, 2014/27: 161-168. Caner Kerimoğlu, KİPLİK İNCELEMELERİ VE TÜRKÇE, İzmir: Dinozor Kitabevi, 2011, 340 s. Pelin SEÇKİN * Anlam bilimin bir parçası olan kiplik ifadeler (modality), Türkiye de oldukça

Detaylı

BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ

BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ Aylin YAZICIOĞLU Afyon Kocatepe Üniversitesi,Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı ÖZET: Eğitim,bireylerde istendik davranışları

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım 2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI 2.1. Tanım Regresyon analizi, bir değişkenin başka bir veya daha fazla değişkene olan bağımlılığını inceler. Amaç, bağımlı değişkenin kitle ortalamasını, açıklayıcı

Detaylı

Dilek Ergönenç Akbaba * 1

Dilek Ergönenç Akbaba * 1 Dil Araştırmaları Sayı: 15 Güz 2014, 298-302 ss. Habibe Yazıcı Ersoy, Başkurt Türkçesinde Kip, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları; 1112, Ankara, 486 s. ISBN 978-975-16-2831-2

Detaylı

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde doktora yapan her öğrenci yeterlilik aşamasını

Detaylı

ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI. :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.

ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI. :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No. ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI 1.KURUMUN ADI 2.KURUMUN ADRESİ 3.KURUCU TEMSİLCİSİ ADI :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.79 Fethiye /MUĞLA :ARTI ÖZEL

Detaylı

Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce II

Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce II DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce II AFEC 362 T+U Saat Kredi AKTS 2 0+6 3 5 Ön Koşul Dersleri AFEC 361 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ingilizce

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Öğretim Teknolojisinin Kavramsal Çerçevesi Dr. Erinç Erçağ Kaynak: Editör: Prof. Dr. Hüseyin Uzunboylu - Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Eğitim Doğumdan

Detaylı

T.C. UFUK ÜNİVERSİTESİ

T.C. UFUK ÜNİVERSİTESİ T.C. UFUK ÜNİVERSİTESİ FAKÜLTE: BÖLÜM: ANABİLİM DALI: PROGRAM: Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü İngiliz Dili Eğitimi Lisans PROGRAM DERSLERİ VE ÇIKTILARI BAĞLANTI MATRİKSİ PROGRAM DERSLERİ

Detaylı

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME ÖĞRETMENLERİNİN YAZILI SINAVLARINDA NOKTALAMA KURALLARINA UYMA DÜZEYLERİ: ERDEMLİ İLÇESİ ÖRNEKLEMİ

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME ÖĞRETMENLERİNİN YAZILI SINAVLARINDA NOKTALAMA KURALLARINA UYMA DÜZEYLERİ: ERDEMLİ İLÇESİ ÖRNEKLEMİ İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME ÖĞRETMENLERİNİN YAZILI SINAVLARINDA NOKTALAMA KURALLARINA UYMA DÜZEYLERİ: ERDEMLİ İLÇESİ ÖRNEKLEMİ Özet İsmail Yavuz ÖZTÜRK* Yazıda anlatıma açıklık getirmek, cümlelerin yapısını

Detaylı

T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü

T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü SAYI:2015/ 03.005 T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Size özel Genel İngilizce Programları (Başlangıç Düzeyi, Orta Düzey, Orta Üstü Düzey)

Detaylı

İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ

İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ İNGİLİZCENİN SEVİYELERİ A1 Beginners Elementary Dil Eylemleri Gramer Konuşma İşaretleri Kelime Hazinesi Konular Yönler; Alışkanlıkların ve rutin düzeninin Kendinden bahsetme (kişisel bilgilerin paylaşımı);

Detaylı

fizik güncesi ALBERT EINSTEIN DAN 10 HAYAT DERSİ Haftalık E-bülten MARMARİS KAMPÜSÜ

fizik güncesi ALBERT EINSTEIN DAN 10 HAYAT DERSİ Haftalık E-bülten MARMARİS KAMPÜSÜ fizik güncesi MARMARİS KAMPÜSÜ Haftalık E-bülten Sayı: 3 / 13.03.2015 Hazırlayanlar Defne TÜRKER Herkes zekidir. Ancak bir balığı ağaca tırmanma kabiliyetine göre değerlendirirseniz tüm hayatını aptal

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma II (ELIT 108) Ders Detayları

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma II (ELIT 108) Ders Detayları İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma II (ELIT 108) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma II ELIT 108 Bahar 3

Detaylı

Sirküler Rapor 01.12.2014/209-1 GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 (GDS 3400) YAYIMLANDI

Sirküler Rapor 01.12.2014/209-1 GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 (GDS 3400) YAYIMLANDI Sirküler Rapor 01.12.2014/209-1 GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 (GDS 3400) YAYIMLANDI ÖZET : Tebliğde, en iyi tahmine ve hipoteze dayalı varsayımlara yönelik inceleme prosedürleri de dâhil olmak üzere,

Detaylı

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME Fatih KALECİ 1, Ersen YAZICI 2 1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I ELIT 107 Güz 3 0 0

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU iii TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Rabia HOŞ tarafından hazırlanan " Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında

Detaylı

Hatırlama, tanıma, tanımlama, söyleme,yazma,seçme, -Kavram bilgisi. isimlendirme,eşleştirme, sıraya koyma, listeleme, -Olgu bilgisi

Hatırlama, tanıma, tanımlama, söyleme,yazma,seçme, -Kavram bilgisi. isimlendirme,eşleştirme, sıraya koyma, listeleme, -Olgu bilgisi BİLİŞSEL ALANLA İLGİLİ HEDEF DAVRANIŞ YAZMA Bilişsel alan öğrenilmiş davranışlardan zihinsel yönü ağır basanların kodlandığı alandır. Daha öncede belirttiğimiz gibi öğrenilmiş bir davranış hem bilişsel,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkçe nin Yabancı Dil Olarak Öğr. I. YDI401 7.Yarıyıl 2+0 2 4. Ön Koşul Dersleri.

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkçe nin Yabancı Dil Olarak Öğr. I. YDI401 7.Yarıyıl 2+0 2 4. Ön Koşul Dersleri. DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkçe nin Yabancı Dil Olarak Öğr. I YDI401 7.Yarıyıl 2+0 2 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ-II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ EĞİTSEL SÜRECİ EĞİTSEL NEDİR? Özel Eğitimde Değerlendirme, genel olarak çocukla ilgili sorunların (Akademik, davranışsal ya da fiziksel) belirlenip incelenmesi ve bireyle ilgili eğitimsel kararlar alınması

Detaylı

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ

FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEN, EDEBİYAT, FEN - EDEBİYAT, DİL VE TARİH - COĞRAFYA FAKÜLTELERİ ÖĞRETİM PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME VE AKREDİTASYON DERNEĞİ FEF LİSANS PROGRAMLARI DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ FEDEK FEN, EDEBİYAT, FEN-EDEBİYAT,

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı PROGRAMLAR Türk Din Musikisi Lisans Programı Konservatuvarımız Türk Müziği Bölümü kapsamında açılmış olan program genel amacıyla, ülkemiz topraklarındaki tarihsel müzik geleneklerinin inceliklerini kavramış,

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ PROF. DR. EMRAH CENGİZ Bilim Tanımı, Nitelikleri ve Temel Kavramlar Bilim Tanımı Bilimsel

Detaylı

İletişimin Bileşenleri

İletişimin Bileşenleri Düşünce, bilgi ve duyguların; sözcük, yazı ve resim gibi semboller kullanarak anlaşılır hale getirilmesi, paylaşılması ve etkileşim sağlanmasıdır. İletişim Sürecinde; Dönüt (feedback) sağlanamıyorsa iletişim

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 8 Bilimsel Süreci* 1. Gözlem alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi Toplama Yazın Taraması 3.

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

Çevre Mühendisliği Bölümü Staj Esasları

Çevre Mühendisliği Bölümü Staj Esasları Çevre Mühendisliği Bölümü Staj Esasları TANIM: Staj, akademik öğrenim süresi boyunca edinilen teorik ve uygulamaya yönelik bilgilerin ışığında, uygun görülen birimlerde (laboratuvar, büro, işletme, arıtma

Detaylı

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK)

GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) GÜVENCE DENETİMİ STANDARDI 3400 İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ (TASLAK) İÇİNDEKİLER Paragraf Giriş....1-7 İleriye Yönelik Finansal Bilgilere İlişkin Denetçi Tarafından Verilen Güvence...8-9

Detaylı

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER ÇALIŞTAYI SAHTECİLİK VE YOLSUZLUKLA MÜCADELEDE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: ASOSAI 2012 FİLİPİNLER

Detaylı

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MART, 2017 MUĞLA T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ.... ANABİLİM DALI.... BİLİM

Detaylı

Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 4/3 2015 s. 1268-1289, TÜRKİYE TÜRKÇE DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE KİP

Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 4/3 2015 s. 1268-1289, TÜRKİYE TÜRKÇE DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE KİP Giriş TÜRKÇE DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE KİP Öz Mehmet Volkan DEMİREL Caner KERİMOĞLU Çalışmada Türkçenin öğretiminde kip kategorisinin ele alınış biçimleri incelenmiştir. Araştırma yöntemi olarak tarama modelinin

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Çağdaş Eğitim *Toplumların ihtiyaç ve beklentileri durmadan değişmiş, eğitim de değişen bu

Detaylı

BÖLÜM 1 SINAVLARA HAZIRLANMAK

BÖLÜM 1 SINAVLARA HAZIRLANMAK İÇİNDEKİLER GİRİŞ... XI BÖLÜM 1 SINAVLARA HAZIRLANMAK 1 Sınav Süreci...3 Giriş...3 Neden Sınav Oluruz?...4 Sınav Süreci...5 Sınavlara Hazırlanmak...6 Sınava Girmek...7 Sınavlara Rağmen Öğrenmek...8 Değişik

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNDE DİL

MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNDE DİL MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNDE DİL (*) Okay DOĞUTEPE 1.ÖZET Yabancı dil bilmenin toplumumuzda öneminin artmasıyla üniversitelerimizde yabancı dilde eğitim tartışması başlamıştır. Bu bidiride de dilin toplum üzerindeki

Detaylı

Dersin Adı Kodu Yarıyıl (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) AKTS Yabancı Dil III FTR215 Güz 3-3 4 Önkoşullar

Dersin Adı Kodu Yarıyıl (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) AKTS Yabancı Dil III FTR215 Güz 3-3 4 Önkoşullar Yabancı Dil III Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Uygulama Laboratuar (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) AKTS Yabancı Dil III FTR215 Güz 3-3 4 Önkoşullar Yok Dersin dili İngilizce Dersin Türü Zorunlu Dersin

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

TFRS 13 GERÇEĞE UYGUN DEĞER ÖLÇÜMÜ

TFRS 13 GERÇEĞE UYGUN DEĞER ÖLÇÜMÜ T.C OKAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ TFRS 13 GERÇEĞE UYGUN DEĞER ÖLÇÜMÜ SERKAN IġIKÖNDER VEYSEL YEREBASMAZ ĠġLETME ANABĠLĠM DALI MUHASEBE ve DENETĠM YÜKSEK LĠSANS PROGRAMI ULUSLARASI FĠNANSAL

Detaylı

PROJE HAZIRLAMA Proje;

PROJE HAZIRLAMA Proje; PROJE HAZIRLAMA PROJE HAZIRLAMA Proje; önceden belirlenmiş bir süre içerisinde değişim yaratmayı hedefleyen, birbiriyle ilişkili amaç ve hedefleri olan, uygulanması sonucunda çeşitli ürünlerin elde edildiği

Detaylı

Zorunluluk Kipliği Belirtisi mali nın Anlamsal İçyapısı. Arş. Gör. Demet Corcu demetc@mersin.edu.tr Ankara Üniversitesi

Zorunluluk Kipliği Belirtisi mali nın Anlamsal İçyapısı. Arş. Gör. Demet Corcu demetc@mersin.edu.tr Ankara Üniversitesi Zorunluluk Kipliği Belirtisi mali nın Anlamsal İçyapısı Arş. Gör. Demet Corcu demetc@mersin.edu.tr Ankara Üniversitesi This article makes a semantic analysis of the only Turkish grammatical marker for

Detaylı

BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ

BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ Frekans dağılımlarının betimlenmesinde frekans tablolarının kullanılmasının yanı sıra grafik gösterimleri de sıklıkla kullanılmaktadır. Grafikler, görselliği

Detaylı

VERİ TOPLMA ARAÇLARI

VERİ TOPLMA ARAÇLARI VERİ TOPLMA ARAÇLARI GÖZLEM GÖRÜŞME ANKET ANKET Anket, insanların yaşam koşullarını, davranışlarını, inançlarını veya tutumlarını betimlemeye yönelik bir dizi sorudan oluşan bir araştırma materyalidir.

Detaylı

İKİNCİ DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE TÜRKÇE DİLBİLGİSİ BETİMLEMELERİNİN GÖRÜNÜMÜ

İKİNCİ DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE TÜRKÇE DİLBİLGİSİ BETİMLEMELERİNİN GÖRÜNÜMÜ Çağdaş Türk Dili, sayı 137-138 (1999), 33-41 İKİNCİ DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE TÜRKÇE DİLBİLGİSİ BETİMLEMELERİNİN GÖRÜNÜMÜ Özgür Aydın Bugün Türkçe dilbilgisi kitaplarının kapaklarına bakarak ilk bakışta

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS MESLEKİ İNGİLİZCE II İLH 418 8 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası Almanca İşletme İngilizce III AFEC 363 1 0 + 6 3 5. Ön Koşul Dersleri AFEC 362

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası Almanca İşletme İngilizce III AFEC 363 1 0 + 6 3 5. Ön Koşul Dersleri AFEC 362 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası Almanca İşletme İngilizce III AFEC 363 1 0 + 6 3 5 Ön Koşul Dersleri AFEC 362 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÜNİTE:1. Dil Nedir? ÜNİTE:2. Dil Kültür İlişkisi ÜNİTE:3. Türk Dilinin Gelişimi ve Tarihsel Dönemleri ÜNİTE:4. Ses Bilgisi ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. Dil Nedir? ÜNİTE:2. Dil Kültür İlişkisi ÜNİTE:3. Türk Dilinin Gelişimi ve Tarihsel Dönemleri ÜNİTE:4. Ses Bilgisi ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 Dil Nedir? ÜNİTE:2 Dil Kültür İlişkisi ÜNİTE:3 Türk Dilinin Gelişimi ve Tarihsel Dönemleri ÜNİTE:4 Ses Bilgisi ÜNİTE:5 1 Yapı Bilgisi: Biçim Bilgisi ve Söz Dizimi ÜNİTE:6 Türkçenin Söz Varlığı

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

LSI Keywords İle Sitenizin Sıralamasını Ve Trafiğini Arttırın

LSI Keywords İle Sitenizin Sıralamasını Ve Trafiğini Arttırın LSI Keywords İle Sitenizin Sıralamasını Ve Trafiğini Arttırın Giriş Her web sitesi sahibi, Seo açısından anahtar kelimelerin önemi çok iyi bilir. Fakat içeriğinizi optimize etmek için kullandığınız ana

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi TEMEL KAVRAMLAR Eğitim Öğrenme Öğretme Ortam Teknoloji Araç - gereç Öğretim materyali Eğitim teknolojisi Öğretim teknolojisi İletişim EĞİTİM: Davranışçı yaklaşıma göre eğitim, bireyin davranışında kendi

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Kamu kurum ve kuruluşlarının Ar-Ge temelli süreç yönetimi gerektiren proje veya program bazlı ihtiyaçlarının,

YÖNETMELİK. b) Kamu kurum ve kuruluşlarının Ar-Ge temelli süreç yönetimi gerektiren proje veya program bazlı ihtiyaçlarının, 2 Şubat 2016 SALI Resmî Gazete Sayı : 29612 Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumundan: YÖNETMELİK TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU AR-GE TEMELLİ KAMU İHTİYAÇLARINA YÖNELİK DESTEK

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar YABANCI DİL IV Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar Yabancı Dil IV FTR214 Bahar 3-3 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

WORLD OF LANGUAGE ACADEMY IELTS SINAVI ÖNEMLİ TAVSIYELER. www.wola.com.tr

WORLD OF LANGUAGE ACADEMY IELTS SINAVI ÖNEMLİ TAVSIYELER. www.wola.com.tr IELTS SINAVI ÖNEMLİ TAVSIYELER IELTS TAVSİYE : Genel Okuma-Araştırma Bir konu hakkında daha fazla bir şey öğrenmek için araştırma yapmak anlamına gelir. İnternet arama motorları bu konuyu oldukça kolay

Detaylı

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4

AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Yabancı Dil I Teori Uygulama Laboratuar Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) Yabancı Dil I BES123 1.Güz 3-3 4 Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

BÖLÜM 2 VERİ SETİNİN HAZIRLANMASI VE DÜZENLENMESİ

BÖLÜM 2 VERİ SETİNİN HAZIRLANMASI VE DÜZENLENMESİ 1 BÖLÜM 2 VERİ SETİNİN HAZIRLANMASI VE DÜZENLENMESİ Veri seti; satırlarında gözlem birimleri, sütunlarında ise değişkenler bulunan iki boyutlu bir matristir. Satır ve sütunların kesişim bölgelerine 'hücre

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

KPSS 2007 EB (5) K. ANLATIM SAYFA 56 / 6. SORU 5. Çocuğun içinde yaşadığı çevre onun öğrenme sürecini etkiler. Öğretim stratejileri belirlenirken bu çevreye dikkat edilmeli ve çevre, öğrenme sürecinde

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : Yabancı Dil-1 Ders No : 0010050009 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce I

Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce I DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Almanca Uluslararası İşletme Bölümü için İngilizce I AFEC 361 1 0+6 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Ingilizce Lisans

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Teknik İngilizce II EEE112 2 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde yüksek lisans yapan her öğrenci ders aşamasının

Detaylı

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder:

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder: 1. AMAÇ VE KAPSAM T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ VE ESER PROJESİ HAZIRLAMA ESASLARI Bu Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esasları nın amacı, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. CÜMLENİN ÖĞELERİ Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart,

Detaylı

YABANCI DĠL OLARAK TÜRKÇE SINIFLARINDA ULAÇLARIN ÖĞRETĠMĠNE ĠLĠġKĠN ÖNERĠLER: -(Y)ARAK, -(Y)IP, -DIKTAN SONRA 1

YABANCI DĠL OLARAK TÜRKÇE SINIFLARINDA ULAÇLARIN ÖĞRETĠMĠNE ĠLĠġKĠN ÖNERĠLER: -(Y)ARAK, -(Y)IP, -DIKTAN SONRA 1 YABANCI DĠL OLARAK TÜRKÇE SINIFLARINDA ULAÇLARIN ÖĞRETĠMĠNE ĠLĠġKĠN ÖNERĠLER: -(Y)ARAK, -(Y)IP, -DIKTAN SONRA 1 Ekin ŞEN* Emine OFLAZ KÖLECİ** Tuğba TÜLÜ*** * Dokuz Eylül Üniversitesi, senekin@yahoo.com.tr

Detaylı

T.C. İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ*

T.C. İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ* T.C. İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ* Dayanak MADDE 1- (1) Bu esaslar 17.08.2012 tarih ve 28387 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren İstanbul

Detaylı

Okuyun başarın Okuyun başarın. Okuyun başarın İhtiyaç ile kazanın! Okuyun başarın TÜRKÇE

Okuyun başarın Okuyun başarın. Okuyun başarın İhtiyaç ile kazanın! Okuyun başarın TÜRKÇE Değerli Öğrencilerimiz Bu sene Türkçe branşında sorularımız ÖSYM nin yaptığı değişiklik sonrası açıklamalarına uygun olarak gelmiştir. ÖSYM açıklamasında sözel muhakeme becerilerini ölçen sorulara yer

Detaylı

İngilizce İletişim Becerileri I (ENG 101) Ders Detayları

İngilizce İletişim Becerileri I (ENG 101) Ders Detayları İngilizce İletişim Becerileri I (ENG 101) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İngilizce İletişim Becerileri I ENG 101 Güz 4 0 0 4 4.5 Ön Koşul

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : YABANCI DİL I (İNGİLİZCE) Ders No : 0350040003 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I Doç. Dr. Günseli GİRGİN ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMLERİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK... 1 Giriş... 2 Çağdaş Eğitimde Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin Yeri... 2 Psikolojik Danışma

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10. ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.2013) Derslik B301 1 BİLGİ EDİNME İHTİYACI:

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : YABANCI DİL II (İNGİLİZCE) Ders No : 0070160047 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

İBN RÜŞD DE DİN-FELSEFE İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TE VİL

İBN RÜŞD DE DİN-FELSEFE İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TE VİL T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı İBN RÜŞD DE DİN-FELSEFE İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TE VİL Perihan AYVALI Yüksek Lisans Tezi Çorum 2013 İBN RÜŞD DE DİN-FELSEFE

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

Teori (saat/hafta) Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt, Dinleme ve konuşma çalışmaları, Takım/Grup Çalışması, Rol Oynama/Dramatize Etme

Teori (saat/hafta) Anlatım, Tartışma, Soru-Yanıt, Dinleme ve konuşma çalışmaları, Takım/Grup Çalışması, Rol Oynama/Dramatize Etme Yabancı Dil I Dersin Adı Kodu Yarıyıl Yabancı Dil I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları YAD101 Yok İngilizce

Detaylı

YABANCI DİLLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

YABANCI DİLLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ YABANCI DİLLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS İLERİ İNGİLİZCE II YD-122 I/II 2+0+5 2+0+5 7 Dersin Dili : İNGİLİZCE Dersin Seviyesi :

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI I BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ

Detaylı

8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ * Koyu renkle yazılmış kazanımlar; ulusal sınavlarda (SBS...gibi) sınav sorusu olarak çıkabilen konulardır; diğer kazanımlarımız temel ana dili becerilerini geliştirmeye

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ Veri Tabanı Nedir? Sistematik erişim imkânı olan, yönetilebilir, güncellenebilir, taşınabilir, birbirleri arasında tanımlı ilişkiler bulunabilen bilgiler kümesidir. Bir kuruluşa

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

1- Espriyi Yakalama Yöntemi

1- Espriyi Yakalama Yöntemi 1 TEST SORUSU ÇÖZME YÖNTEMLERĐ 1- Espriyi Yakalama Yöntemi Bu tip sorularda küçük bir espri gizlidir. Bu espri yakalanmazsa, soruyu çözmek için uzun işlemler yapmak gerekir. +2 = 2 +2 = 3 ise, +2 = 4 +

Detaylı

Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu:

Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu: Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu: Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) dil öğrencilerinin bilgi beceri ve yeterlilik düzeylerinin belirlenmesinde standart

Detaylı

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EV YÖNETİMİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ BİLİM DALI OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN

Detaylı

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları

İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I (ELIT 107) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İleri İngilizce Dilbilgisi ve Yazma I ELIT 107 Güz 3 0 0

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ ALANINDA HAZIRLANAN LİSANSÜSTÜ TEZLER ÜZERİNE BİR İNCELEME 1

YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ ALANINDA HAZIRLANAN LİSANSÜSTÜ TEZLER ÜZERİNE BİR İNCELEME 1 Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Graduate School of Social Sciences Yıl/Year: 2014 Cilt/Volume: 11 Sayı/Issue: 25, s. 203-213 YABANCILARA

Detaylı

MUHASEBE ve İŞLETME AĞIRLIKLI İNGİLİZCE SMMMO ÜYE VE STAJYERLERİNE YÖNELİK

MUHASEBE ve İŞLETME AĞIRLIKLI İNGİLİZCE SMMMO ÜYE VE STAJYERLERİNE YÖNELİK MUHASEBE ve İŞLETME AĞIRLIKLI İNGİLİZCE SMMMO ÜYE VE STAJYERLERİNE YÖNELİK 0216 418 1 419 MUHASEBE ve İŞLETME AĞIRLIKLI İNGİLİZCE PROGRAMI HAKKINDA Değerli Oda Mensuplarımız ve Stajyerlerimiz, Denetim

Detaylı