IDEOLOGY AS PART OF NEW FORMS OF DISCIPLINE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "IDEOLOGY AS PART OF NEW FORMS OF DISCIPLINE"

Transkript

1 Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 14, Haziran 2015, s Gülsüm KAYMAK 1 Nilüfer ÖZTÜRK AYKAÇ 2 YENİ DENETİM BİÇİMLERİ BAĞLAMINDA İDEOLOJİ Özet Bu makale, küreselleşme diye özetlenen çığırda, tükendiği iddia edilen ideolojinin serüvenini izlemeyi hedeflemekte, onu çağdaş literatürde anlamsız kılmaya çalışan yaklaşımları tartışmaya açmaktadır. Son dönem sosyal teoride önemli bir yer işgal eden tartışma; demokrasi alanında yaşanan gelişmeler neticesinde ideolojilerin günümüzde tükendiğidir. Politik ve sosyal alanda yaşanan gelişmeler, toplumsal ve siyasal kimliklerin kayganlaşmasını beraberinde getirmektedir. Peki, bu durum ideolojik sorunların önemini yitirdiğini ve ideolojinin sonunun geldiğini söylemek için yeterli bir gerekçe midir? Yoksa aksine, Althusser in çağırma şeklinde adlandırdığı ideoloji, tam da bu noktada daha cazipleşen bir megafon gibi mi görünmektedir? Bu kontekst ile öncelikle ideoloji kavramı, nüvelendiği tarihsel süreci ile işlenecek, ardından sosyal teoride ele alınışı bakımından irdelenecek, son olarak yeni denetim biçimleri bağlamında varlığı ortaya konulacak ve tükenmediği savunulacaktır. Anahtar Kelimeler: İdeoloji, sosyal teori, kimlik hareketleri, tüketim kültürü, medya. IDEOLOGY AS PART OF NEW FORMS OF DISCIPLINE Abstract This paper, in the epoch summarised as globalization, has aimed at viewing the adventure of ideology pretended to be wasted and has brought forward approaches aiming to render the ideology meaningless in contemporary literature. The discussion engages a certain role in recent social theory is that; ideologies have been used up as a consequence of developments in relation with democracy. 1 Öğretim Görevlisi, Batman Üniversitesi Sosyal Hizmetler Bölümü, 2 Ar. Gör., Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü,

2 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 40 Developments experienced in political and social spheres have brought about social and political identities becoming slippery. Well, is this situation a sufficient reason to say that ideological problems lost their significance and ideologies have come to an end? Or the other way round, ideology as Althusser named calling just at this point seems like a charming megaphone just at this point? Within this context, the concept of ideology will be handled with its historical process it s been cored, and then it will be evaluated in relation to its interpretation in social theory and finally its existence will be exhibited via new discipline mechanisms and it will be defended that ideologies have not wasted away. Key Words: Ideology, social theory, identity movements, consumption culture, media. Giriş Kökleri Aydınlanma felsefesine kadar uzanan, sosyal bilimlerde olduğu kadar siyaset biliminde de sıklıkla kullanılan kavramlardan biri olan ideoloji, akademik dünyanın anlaması ve anlatması zor terimlerindendir. Bu halde bile toplumsal meselelerle ilgilenen kimselerin terminolojisinde önemli bir yer işgal ederek toplumsal olaylar, düşünceler ve akımlarından bahsederken sık referans verilen bir kavram olmuştur. Zaten, onu çetrefilli kılan faktörlerden biri de farklı düşünürlerin ve fikir gruplarının kavram üzerindeki değişik algıları ve yorumlarıdır. Söz konusu engel yetmezmiş gibi, bir de ideoloji ile karıştırılma riski bulunan diğer kavramların pek çok kez ideoloji teriminin içine sokuşturulması tehlikesi vardır. Bazı teorisyenleri inanç-ideoloji ayrımı üzerinde mesai yapmaya zorlayan unsur, inanç gibi dinsel referanslı bir kavramın ideoloji kapsamında yorumlanmasıdır. Değer ve simgelerin toplandığı odak noktası olan din, birçok açıdan Şerif Mardin in deyimiyle ideoloji ile rekabet halinde olan bir başka kurumdur (Mardin, 2006: 118). Yine, bilişsel araçlar olarak kabul gören mitos lar da, dünyayı algılamada sınıflandırmalar yapma, tarihi anlaşılır bir şekle sokma iddiasındadır ve bu yönü ile ideolojileri andırmaktadır. Bu gibi sebeplerden ötürü, Heywood un da dikkat çektiği gibi; terim ile ilgili yerleşik ve üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamaktadır. Kimilerine göre siyasi bir inanç sistemi, kimilerinin bakışına göre eylem yönelimli siyasal ve düşünsel bir öbek, diğer bir görüşe göre dönemlerin hâkim sınıflarının dayatma yolu ile uygulamaya koydukları fikirler, farklı bir görüşe göre ise kapsayıcı bir yaşama formu (Heywood, 2007: 7), ideoloji kelimesini karşılamaktadır. Yaşanan anlam karmaşasını az çok gidermek ve ideoloji kavramının karanlıkta kalan yönlerini aydınlatabilmek adına, ilk olarak ideolojinin tarihi seyrinin ele alınması uygun görülmüştür. 1. Kavramın Tarihsel Durakları Kimi teorisyenlerin hudutlarını çizmenin zor olduğundan söz ettiği ideoloji, sözcük anlamı olan fikir bilimi nin (Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, 2008: 348) yanı sıra, bugün yoğunlukla nesnel olmayan fikirler ürünü çağrışımı şeklinde kullanılmaktadır. Oysa kavram, Avrupa nın fikir tarihinde bambaşka bir anlamda ortaya çıkmıştır (Mardin, 2006). Aydınlanma nın bilgiyi dinin elinden alıp akla ve bilime bırakmasını takip eden süreçte, doğru düşündürmenin bir yolu olduğuna inanan bir grup düşünür tarafından doğru düşünme bilimine verilen isim olmuştur. Fransız düşünürleri Condillac ( ) ve Helvétius ( ) bu düşünürlerin fikirlerini besleyen önemli kaynaklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu

3 41 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji kavramsallaştırma günümüzde kısmen de olsa hâlâ devam eden ideoloji-bilim tartışmasının temellerinin de atılmasını sağlamıştır. Condillac a göre, o zamana dek geçerli olduğu kabul edilen, insanın dünyayı içinde bulunduğu durumlara göre algıladığı, ruhsal kalıbına göre dünyayı irdeleyip, hükümlere vardığı önermesi yanlıştı. Condillac, asıl doğru olanın bunun tam tersi olduğunu ileri sürüyordu. Ona göre dil, bilgimizi sistematikleştiren simgeler sistemiydi. Bu sistem ne kadar rasyonel çalışırsa dışarıdan gelen girdileri, etkileri o kadar doğru algılayabilirdik. Dilde veya kullanılışında bir pürüz olduğunda da gerçekleri yanlı olarak algılardık. Dolayısıyla hakikatlere varabilmek ve onları pürüzsüz olarak algılamak için de dilimizle rasyonel bağlar kurmak durumundaydık (Mardin, 2006: 22-23). Dönemsel bağlamıyla söyleyecek olursak, doğru düşünmenin yolu olan ideoloji, Condillac a göre, yansız ve doğru kullanımına bağlıydı. Yani içten bir biçimlendiriciye değil, dıştan bir etkene ihtiyaç vardı. Bir diğer Aydınlanma düşünürü olan Helvétius de bu konuyu ayrıntılı olarak ele almıştır. Bu düşünüre göre, İnsanlar benliklerini asıl olarak dıştan gelen etkilerle kazanırlar; dolayısıyla dışarı ile bağıntı, ilişki önemlidir ve bu bağıntı insanın insanlaşmasında en önemli rolü oynar. Örneğin bir insandaki ahlaki düzeyi ve düşünme kudretini oluşturan eğitim sistemidir ve bu sistemi de saptayan ve uygulamaya koyan, gözetleyen devletin politikasıdır (Mardin, 2006: 23). Devletin kontrolü altındaki sistemin değişmesi durumunda, sonuçların da değişebileceğine dikkat çeken Helvetius, yaptığı bu vurgu ile Condillac ın teorisini ileri götürmüş ve güçlendirmiştir. İdeoloji konusunda Condillac ve Helvetius gibi isimlerin önemi açık ve büyüktür. Zira benliğin içsel etkenlerden ziyade dışsal etkenlerle biçimlendirilmesi, onların yaklaşımları ile dikkat çekmiş ve ideoloji formunu kazanmaya başlamıştır. İdeoloji teriminin daha bilinçli olarak kullanılması ve tartışılması ise biraz daha sonralara, 1790 ların ikinci yarısına dayanmaktadır. 16. yüzyıldan itibaren kendini başta Avrupa da göstermeye başlayan ve daha sonraları kuvvetli bir ivme kazanan, Sanayi Devrimi odaklı ve başlangıçlı toplumsal değişimler; klasik düşünme ve yaşama formlarında değişikliklere yol açmıştır. Toprağa dayalı bir ekonomi anlayışından sanayileşmeye varan kâr odaklı ekonomiye geçiş, yeni üretim türlerinin ve bu türlerin erbaplarının ortaya çıkması, yeni sınıfların oluşumu ve sınıfsal ayrımların belirginleşmesi, birey olarak insanın öneminin artması yeni soruları, yeni cevapları ve bu cevapları açıklayacak yeni kavramların oluşmasını sağlamıştır. İdeoloji kavramının da bu dönemde üretilmesi şaşılmayacak bir durumdur. İdeoloji kavramı 1797 de Fransız düşünürlerinden Antoine Destutt de Tracy tarafından düşüncelerin bilimi kastı ile üretilmiştir (Örs, 2009: 8-9). Tracy, o dönemde ideologlar diye bilinen ekibin önderi olarak ideolojinin düşünce bilimi terimlerini tümüyle karşılamakta olduğu görüş ve iddiasındadır. Tracy ve meslektaşlarına göre hayvansal yaşamın bir yönünü teşkil eden zeka, yalnızca duyu algılamaları yoluyla fikir üretebildiğinden ideoloji zoolojinin bir parçası olarak düşünüldü. Daha açık bir ifadeyle bu dönemde ideoloji zihinsel faaliyetleri fizyolojik temelle açıklayacak bir bilim olarak algılanıp yorumlanmıştır. Napolyon döneminde de etkisini sürdüren bu akım, daha sonra özellikle din hakkındaki olumsuz görüşlerinden ötürü Napolyon tarafından eleştirilmiş ve bu ekibe verilen her türlü devlet desteği geri çekilmiştir (Mardin, 2006: 24-25). Napolyon bununla da kalmayıp ekibi belirsiz metafizikçiler adı altında kötülemiş, fikir bilimlerinin tehlikeli bir ideoloji ilanı olduğunu öne sürerek reddetmiş ve bu kimseleri din ve yasaların özünü inkar etmekle suçlayıp Fransız halkının düşmanı saymıştır. Bu olaylar akabinde ideoloji ; gerçekleri çarpıtmak, insanların zihinlerini bulandırarak onları yönlendirmek

4 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 42 amacıyla başvurulan olumsuz çağrışımlarla bütünleşmiştir (Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, 2008: 348). Mclellan ın bilgimize sunduğu üzere; ideoloji kavramının ilk ayak izlerine Fransa dışında Almanya da da rastlanmaktadır. Almanya da İngiltere başlangıçlı Sanayi Devrimi nin hatırı sayılır bir şekilde vücut bulması ve beraberinde Alman Romantik hareketinin insana ve yaşadığı dünyaya önem atfetmesi, ideolojinin bu çevrede de tartışılmasına olanak vermiştir. Bu gelişmeler altında ideoloji kavramı, büyük çoğunluğu ile Karl Marx ve onun ünlü çalışması Alman İdeolojisi ne (1846) dayandırılarak aktarılmıştır (Mclellan, 2005: 7-10). Yukarıdaki bağlamda düşünüldüğünde, Tracy ile Fransa da ve Marx ın tesiri ile Almanya da form kazanan ideoloji, içerisinde bir parça objektiflik barındırıyorsa da toplumsal ve politik yönlendirmeden bağımsız bir yerde değildir. Devrimin son aşamasında ilk kez Tracy tarafından kullanılan kavramın aslında Fransız devletinin sorunlarına çözüm üretmek amacıyla çeşitli düşünceler geliştirmek üzere kurulan bir kontekst olduğunu düşünmek olanaklı hale gelmektedir. Tracy in düşünme bilimi söylemlerine karşın söz konusu ilişkiler, amaçlar ve arayışlar ideoloji kavramına ilk damgasını vurmuştur. Bu nedenle kavram Napolyon un tutumunun da etkisiyle, başlangıçta düşünmenin kuralları ve yöntemlerini inceleyen bir bilim olmaktan öte düşünceyi ve bilgiyi Fransa nın hizmetine sokmaya yönelen bir arayışın kavramlaştırılması gibi düşünülebilmektedir. Söz konusu dönem, ideolojinin günümüzde taşıdığı tüm diğer çağrışımları da içinde barındırmıştır. Fikir bilimi, fikirlerin altında yatan sınıf, iktidar mücadelesi, fizyoloji gibi fikir üretmenin ötesindeki temeller, hayalci ve yıkıcı oldukları iddiasıyla reddedilerek mit, öğreti ya da siyasi-kültürel plana hizmet etme amacıyla belli grupların kullanımda oldukları gibi bağlamlar bu dönem anlayışı içinde bir arada bulunmaktadır (Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, 2008: 348). Öte yandan kavramın Almanya daki dayanağı durumunda olan Marxist çözümlemede de anlamın toplandığı nokta çok farklı değildir. Daha sonra da işleneceği gibi Marx a göre bilinci belirleyen şey toplumsal varoluş tur ve bu yüzden bilincin ideolojik bir düşünceye saplanarak yanlış bilinç e dönüşmesi muhtemeldir (Marx, 1976). Tüm bu kontekstin politik çıkarlar taşıyan misyonu nedeniyle ideoloji de buna bağlı bir dünyada doğmaktadır. Nitekim bütün ideoloji tarihi boyunca bu politik egemenliğin özellikle de sosyal sahadaki baskınlığından söz edilebilir. Gramsci nin hegemonya modelinin ana izleği, Althusser deki devletin ideolojik aygıtları nın temellendiği zemin budur. 2. Sosyal Teoride İdeoloji İdeoloji kavramı sosyal teoride genel olarak 3 temel bağlama işaret etmektedir: 1) faşizm, komünizm, çeşitli milliyetçilikler örneğinde gözlemlenebilecek çok özel düşünüş biçimleri; 2) Marksist literatürde ifade edildiği şekliyle belli ölçüde çarpıtılmış ve belli bir sınıfa ya da çıkara hizmet eden bilgi setleri; 3) özellikle bilgi sosyolojisi kapsamında değerlendirildiğinde anlam kazanan, bilimsel bilgi, din, gündelik hayat bilgisi gibi birçok alanı kapsayan fikirler (Abercrombie, Hill ve Turner, 2006: 191). Sosyolojik teori açısından ideolojiyi ele aldığımızda öncelikle, sosyolojinin bir bilim olarak doğuşuna tanıklık eden 19. yüzyıla gönderme yapan ve ideolojilerin bugün dahi tutunmasına olanak sağlayan muhafazakarlık, liberalizm, sosyalizm gibi fikir akımlarının üzerinde durmak gerekmektedir.

5 43 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji Kanlı Fransız devriminin kullanıma açtığı şiddet olgusuna serzeniş; yine devrimin neticesinde yayılan bireysel özgürlüğe alternatif toplum vurgusu, aristokrasinin düşüşe geçmiş çıkarlarını koruma güdüsüyle birlikte muhafazakarlık ideolojisini devrim ve liberalizm eleştirisi üzerinden beslemiştir. Daha sonraki dönemde özellikle klasik sosyologların betimlemesini yaptığı Aristokratik/demokratik; Feodal/kapitalist; mekanik/organik; geleneksel/ussal bürokratik; kırsal/kentsel; cemaat/cemiyet (toplum) gibi dikotomik tipolojiler modern dönemde muhafazakarlık tarafından içleri doldurulan kavramlar olarak sosyoloji zeminini hazırlamıştır (Ünsaldı ve Geçgin, 2013). Bu alt yapı, bireyin aklın mutlak iradesinden çıkarılıp toplum potasına atılma sürecini açıklayarak ve bozulan toplumsal düzenin inşası bağlamında odak noktayı topluma çekerek daha sonraki yüzyılda toplum bilimi olan sosyolojinin doğuşuna önemli katkı sağlamıştır. Liberalizm ise, ekonomik bağlamı bir kenara bırakıldığında, dönemin muhafazakar çizgisine karşı devrimle ortaya çıkan bireyin hakları ve özgürlüğüne sahip çıkma çabasında olmuştur. Özellikle özgürlük ve eşitlik talepleri doğrultusunda bireyi sınırlayan devlet ve topluma dair aidiyetlerin bertaraf edilmesi bu ideolojinin temel talebidir. Ancak bu toplumu tamamen saf dışı bırakmak değil, aksine dönemin yaygın sorusu olan Toplumları bir arada tutan nedir? sorusunu referans alıp başka türlü cevaplamaktır. Örneğin, önde gelen temsilcilerden Tocqueville, bunu demokrasi diye cevaplar (Ünsaldı ve Geçgin, 2013: 73). Sosyal teoriye katkıda bulunan dönemin üçüncü ana ideolojisi olan sosyalizm, Marksist düşünceye referans olması ve sonraki tartışmaları önemli ölçüde şekillendirmesiyle dikkati çekmektedir. 19. yüzyıl boyunca özellikle İngiltere, Fransa ve Almanya örneklerinde gelişme ve çeşitlenme göstermiş olmakla beraber temel çıkış noktası, özellikle liberalizm bağlamında anlam kazanan bireycilik ve piyasa mekanizması karşıtlığı doğrultusunda özetlenebilir. Bu özellikleriyle muhafazakarlıkla benzerlikler taşımasına rağmen din noktasında ayrışır. Muhafazakarların dine yaptığı vurgu ve nostaljik özlem, sosyalistlerde bu anlamıyla mevcut değildir. Ancak, sosyolojinin öncüsü sayılabilecek Saint Simon örneğinde olduğu gibi, reformist bir yeni din yaklaşımına da rastlanabilmektedir. Sosyalist düşüncenin daha sıkı bir temsilcisi olan Proudhon ise bilimsel sosyalizm terimini kullanarak sosyalizmi toplumu sahada anlamada kullanır. Mutlak toplum ya da mutlak birey anlayışının ötesinde, bu ikisini birbiriyle ilişki içinde gören ve tanımlayan Proudhon, vizyonunun genişliğini göstererek çağdaşlarından ayrılır. Bu ilişkide devleti değil kişiler arasındaki yardımlaşma ve dayanışmayı vurgular. Bu yorumuyla da Marx ı ve diğer devrimci sosyalistleri etkileyecek anarşist fikirlere kapı açar (Ünsaldı ve Geçgin, 2013). Marx ın katkısı ve ideolojiye ilişkin yorumu biraz ileride tartışılacak olup bu kısımda en dar anlamıyla sosyalizmi sosyal teoriye etkisi bakımından incelemekle yetineceğiz. Kavrama sosyologlar üzerinden bakarken ideoloji ve ideologlara olumsuz bakışı sürdüren Comte u analiz dışı bırakıp ideolojiye dair ilk sosyolojik saptamaları yapan Durkheim ile yola çıkabiliriz. Durkheim e göre ideolojiler nesnel toplum koşullarına yaslanmaz. Bu koşulların var ettiği gerçeklikler yerine, zihinde çeşitli kurgular ve kalıplar aracılığıyla çarpıtmalar yapılır. Gerçeklik zihinde ya da topluluk ilişkilerinde çarpıtılarak üretilir ve yerini fikirlere bırakır. İkinci işlemde, zihindeki fikirler nesnel gerçeklik yerine konmaya çalışılır. İşte Durkheim toplumsal fenomenler yerine koyduğumuz bu şeye nosyon adını vermektedir. Nosyonları da ilk ve kaba nosyonlar olarak ikiye ayırır. Durkheim e göre bunlar bütün bilimlerin temelinde bulunmakta, olguların yerine geçerek idol haline gelmekte ve onları bozmaktadır (Durkheim, 1985: 53-56).

6 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 44 İdeoloji kavramını bilgi sosyolojisi alanında değerlendirerek sosyal teoriye ve ideolojik tartışmalara katkı veren bir diğer önemli isim Karl Mannheim dır ( ). Mannheim, 1936 yılında yayımlanan Ideology and Utopia adlı eseriyle birlikte Marksist ideoloji anlayışını, tüm bilgi türlerini ve toplum anlayışını sınıf temelli ele almalarını eleştirmiş; birçok başka sosyal grup ve sürecin bilgi üretimine katkıda bulunacağını, dolayısıyla Marksist anlayıştan öte bir bilgi sosyolojisi ve ideoloji anlayışını savunmuştur (Abercrombie, Hill ve Turner, 2006: 234). Onun ideoloji kavramsallaştırmasında, sosyolojik analizi gerektiren özel ve genel/total olmak üzere iki temel ayak vardır. Özel biçimlendirmede, şeyin içinde bulunduğu toplumsal konumu bilinçsizce gizleme ya da açığa çıkarması düşünülmelidir. Başka bir deyişle, konumsal belirlenimlilik eleştirisinde bulunan ideologların kendi düşünceleri de konumlarının etkisinde kalmakta ve bu konum bilgisini açığa çıkarmaktadır. Genel anlamda ise, sorgulanan fikirlerin doğruluğu ya da yanlışlığı gündeme gelmektedir. Burada, ideolojik bir analiz yaparken kendininki dahil tüm görüşlerle muhatap olma cesareti gösterilmelidir (Zeitlin, 1997: 386; Giddens, 2005: ). Bu iki bağlam, ideolojinin savunusunun da eleştirisinin de hem içeriden hem dışarıdan etkiye açık olduğunu gösterir. Muhalif görüşlerin eleştirisini yapıyorsak kendi görüşümüzü de eleştiriye açık tutmalıyız ki gerçek anlamda ideolojik analizi mümkün kılabilelim. Bu anlamda Marksist ideoloji analizinin Mannheim için neden sorunlu olduğu daha anlaşılırdır. İdeolojinin çarpıklığını savunmak, bu savunuyu yapanların kendi içinde bulunduğu ideolojik konumu ve yapılanmayı da açığa çıkarmaktadır. Bu da kavrama ilişkin sosyal teoride bulunma hevesinde olanın sınıf üyeliğinin ötesinde ideolojiye ilişkin çoklu bir bakış açısı taşımasını zorunlu kılar. Toplum mu, topluma ilişkin düşünme şekilleri mi? sorusu ile ikinci tarihsel durağımız olan Marx ın ideoloji kavramına bir derece daha yaklaşılmış olunur. Zira Marx için ideolojinin anlamı bu noktada toplanmaktadır. Marx için toplum yapısına dair fikirler alanı ekonomi alanından ayrılamaz ve fikirleri ideolojik kılan, bu fikirlerin şeyleri egemen sınıfın yararına gizlemesidir (Marshall, 1999: 320). Marx ın içeriden görüş olarak anladığı, toplumsal ve özellikle iktisadi özelliklerin toplum dinamiğinin zembereğini teşkil etmesidir. Marx a göre toplumu harekete geçiren iktisadi ilişkilerdir ve mesele dış görünüşe aldanmamaktadır: Fikirlerin, tasarımların ve bilincin üretimi, ilkin doğrudan ve dolaylı bir biçimde insanların maddi faaliyetine ve maddi ilişkisine bağlıdır ve gerçek yaşamın dilidir. İnsanların tasarımları, düşüncesi ve zihinsel ilişkisi, burada onların maddi davranışlarının dolaysız anlatışı olarak kendini gösterir Bilinç hiçbir zaman bilinçli varlıktan başka bir şey olamaz ve insanların varlığı, onların gerçek yaşam süreçleridir. (Marx, 1976: 44) Marx ın sosyal yaşam bilinci belirler savı kendisinin ideolojiyi nasıl kullanmış olduğunu anlatmakta önemli bir tutamak sağlamaktadır. Bu sav ışığında yanlış bilinç kuramını anlamamız kolaylaşacaktır. Bu andan itibaren ideoloji analizi, insanların bilinçlerinin ötesine geçme, etkinliklerinin gerçek -maddi- temellerini açığa çıkarma ve yine bu temelleri toplumsal dönüşüme hizmet için kullanma anlamını kazanmıştır (Giddens, 2005: 335). Marx, toplumsal olaylarda değerlendirmeyi tersine çevirip, gerçekleri olduğu gibi göremeyen ve ideolojinin maddi temelini ortaya koyamayan yukarıdan aşağıya tarih anlayışının tersine yaşamın maddi gerçeklerinden yola çıkan aşağıdan yukarıya analiz yaparak toplumsal yaşamda doğru ya da gerçek olanı yakalamaya çabalamıştır. Belirleyici olanın dış dünya girdileri olduğu, insanın toplumsal bir canlı olup bağımlı bir değişken olarak çevre ile

7 45 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji etkileştiği, maddenin esas olduğu Marx la birlikte tartışılagelmiştir. İdeoloji, dünyayı nasıl görmek gerektiğini bildirir ve toplumsal yaşam biçiminin yorumlanmasını sağlar. Marx a göre ideolojik düşünmek, toplumsal gerçekliği nesnel maddi yapılarla açıklamaktan kaçarak düşünce ile yorumlama yoluna gitmektir. Bu bağlamda Marx a göre ideoloji, bir çarpıtma biçimidir. Werner Stark tan aktarımla kapitalist sırf kapitalist olduğu için, kapitalist kaldıkça uydurma bir dünyada yaşamaya mahkûmdur (Mardin, 2006: 36). İdeoloji kendilerini haklı görmek, göstermek isteyen egemen oluşuma yardım eden bir dünya görüşüdür ya da böyle bir dünya görüşünü temsil etmektedir. Marx bir toplumda egemen sınıfın çıkarı ile egemen düşüncenin birlikte var olmak zorunda olduklarını belirterek ideolojik oluşumun bu ilkeye bağlı olarak oluşup yaşadığını söyler. Bu durumda ideoloji, kapitalist düzende siyasal iktidarı meşrulaştırmaya, bireyi sisteme entegre etmeye yardımcı fakat genellikle de yanlış fikirler kümesi olarak tanımlanmaktadır. Proletaryanın sosyal ilişkilerini, toplumsal bağlamlarını ve dolayısıyla da kendilerini, başkalarının fikirleri aracılığı ile anlamaya yönlendirildikleri Marx tarafından vurgulanır (Marx, 1976). Tam da bu noktada ideolojiyi maddi bir pratik, yaşananın bir aynası olarak gören Louis Althusser i değerlendirmemiz kaçınılmaz olmaktadır. Aynı zamanda Marxist bir sosyal teorisyen olan Fransız düşünürün ideoloji çözümlemesi Marx ınkinden farklıdır. Althusser, ideolojiyi, toplumsal yaşantıyı farklı biçimde fakat her zaman ve her aşamada kendiliğinden etkileyen bir oluşum gibi ele almaktadır. Daha doğrusu ideoloji ile toplumsal pratik iç içedir ve toplumun ekonomik yapı ve ilişkilerinin dışına taşınmıştır. İdeoloji, bir sınıfın diğerine kabul ettirdiği bir fikirler dizgesinden çok, tüm sınıfların katıldığı süregiden ve her yana yayılmış pratikler dizgesi olarak yeniden tanımlamıştır. Bu sınıfların bu pratiklere katılması, pratiklerin artık başat sınıfın çıkarlarına hizmet etmediği anlamına gelmemektedir. Aksine bu hizmeti kesinlikle yerine getirirler. Bu anlamıyla tarihsel-olmayan bir gerçekliktir ideoloji, zira tarihin her döneminde mevcuttur (Althusser, 2010). Yeniden tanımlanan ideoloji Marx ın inandığından çok daha etkilidir, çünkü dışarıdan değil içeriden işlemektedir. Ayrıca tüm sınıfların düşünce ve yaşam biçimlerine derinden işlemiştir (Fiske, 2003: 223). Althusser e göre ideolojiden kaçmak mümkün değildir. Toplumsal değişimi Marx ın kuramı kaçınılmaz, Gramsci ninki olası, Althusser in kuramı ise olanaksız görür (Fiske, 2003: 227). Hayat pratiği olan ideoloji Althusser de hayatla birlikte başlar. Sistem, ideolojiyi bireye yaymanın yoludur. Bu yol adeta kendiliğinden çalışan mekanik bir yöntemdir. Bu içerik Marx ın Kapital de ideolojiyi tanımlamak için söylediği bilmiyorlar ama yapıyorlar cümlesinden mülhem gibidir. Daha önce de belirtildiği gibi Marx, işçilerin kendilerini, kendilerine ait olmayan düşünceler aracılığıyla anlamaya zorlandıklarını, itildiklerini söyler. Althusser de bu durum bir sonuç olarak doğrudur. Ancak ona göre süreç farklı işlemektedir. Daha net bir ifade ile temel tez, Her ideoloji ancak bir özne aracılığı ile ve özneler için var olabilir demektir (Althusser, 2010: 99). Çünkü ideolojinin oluşumuna tüm sınıflar katılır. Örneğin özneleri çağırma her sınıfa özgüdür. Böylece yeniden tanımlanan ideoloji toplumsal sistem içinde dışarıdan değil içeriden işlemekte ve sistemi temelinden yakalamaktadır (Fiske, 2003: 223). Bu önemli saptamasıyla Marksist kimliğine uygun olarak Althusser, düşünsel olanın maddi olanın içinde gerçekleştiğine dikkat çeker. Yine onun kavramsallaştırması ile söylenirse devletin ideolojik aygıtları maddi bir yapı olarak kendi ideolojik oluşumlarını topluma çıktı olarak verir. Bu maddi şeyler; pratikler, ritüeller, maddi ideolojik aygıtlardır (Üşür, 1997).

8 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 46 Dolayısıyla maddi olanla düşünsel olanı kesin çizgilerle birbirinden ayırma ve onları kilitleme gibi bir sistematiği olmayan Althusser, bu yanı ile Gramsci yi andırır. Gramsci nin ideolojiye verdiği konum muadillerinden şu noktada farklıdır: Sistemin sürekliliğini sağlayan ana yapılar kadar dönemler arasında da bağlantıyı kuran harç dokudur ona göre ideoloji. Bu durumda ideoloji sözcüğünü genel itibariyle iki anlamda kullanmıştır. Her insanın toplumda belirli bir sınıfsal konum içinde yaşadığını, insanın içinde bulunduğu konumunun bir parçası olduğunu ve bu sınırlamanın ideoloji tarafından çizildiğini öne sürmüştür. Diğer taraftan da ideolojinin gerçeğe karşı gösterilen bir tepki olduğuna ve bu durumun yaygın bir alışkanlık haline geldiğine dikkat çekmiştir (Lukacs, 1978: 149). Dolayısıyla Gramsci, ideoloji konusunda bir bakıma olumsuz olmayan bir duruş sergilemiş, Marxist düşüncedeki zayıf ideoloji anlayışını irdelemiştir. Suçu, ideolojiyi yararsız ya da süprüntü olarak görenlerde aramıştır. Onlar ideolojiyi salt ekonomik temel tarafından belirlenmiş şekilde göredursunlar, Gramsci ideolojinin psikolojik bir geçerliliğe sahip olduğuna dikkat çekmek istemiştir. İnsanların hareket ettikleri, kendi kavramlarının bilincini edindikleri ve ideoloji sayesinde mücadele ettikleri bir alan yarattıklarını vurgulamıştır. Lukacs ın da dikkatlere sunduğu gibi Gramsci ye göre toplumsal sınıfların ideolojik düzeyde temsili mümkündür ve bu ilişkinin temelinde bir dünya görüşünün varlığı yatmaktadır (Lukacs, 1987). Gramsci nin kuramı hegemonya kavramını kurumsallaştırır. Hegemonya kavramı sayesinde ideolojiyi bir mücadele sahası gibi düşünmemiz mümkünleşmektedir. Hegemonya, çoğulluğun kendisini ikincil konuma koyan sisteme rızasını amaçlanmaktadır. Bu bağlamda düşünüldüğünde ortak duyu inşası, temel hegemonya stratejilerinden biri olarak karşımıza çıkar. Yönetici sınıfın duyusunu ortak duyu gibi kabul etmek hegemonyayı tekrar tekrar inşa etmenin vazgeçilmez yolu gibi görünmektedir. Haliyle, ortak duyu olarak kabul gören fakat yönetici sınıfın ideolojik hedeflerini gerçekleştiren fikirlerin ortaya çıkacağı şüphesizdir. Kavramı modern sosyolojiden biraz daha yakınlara, bugünlere taşıdığımızda karşımıza Habermas çıkar. Onun kuramında beklendiği gibi ideoloji, bir kavram olarak doğası gereği ideoloji eleştirisiyle ilintilidir. Bu yaklaşımla ideoloji, fikirleri bilinç ve akılcı süreçler dışındaki güçlerin yönlendirmesiyle oluşur ve bu süreçlerin ne olduklarının ve nasıl işlediklerinin açığa çıkarılmasını sağlar (Giddens, 2005: 346). İlgili tartışma bir sonraki bölümde daha detaylı olarak işlenmektedir. 3. İdeolojinin Bugünü 20. yüzyılın genel havası, gündelik hayatın birçok alanında ideolojilerin görünürlüğünü artırmıştır. Totaliter, faşist, komünist rejimler bu görünürlüğün baş aktörleri olup halktaki çok sesliliği bastırmış ve eleştirel düşünceyi yok etmeye çalışmıştır (Ansart, 2011: 357). İkinci Dünya Savaşı ndan çıkıldığında savaş öncesini vurgulayan ideolojik çatışmaların devam edip etmeyeceği merakla bekleniyordu. Fakat 1950 li yıllara doğru eski ideolojik çatışmalar açısından, hiç değilse ortamın ve belirtilerin değişmesi bakımından, yeni bir durumla karşılaşıldığı kanısı yaygınlaşmaya başladı. Lipset in ifadesiyle farklı ideolojileri temsil eden iki süper devlet in çıkarlarının çok zaman sağ-sol özelliklerine nispeten daha ağır bastığı görüldü. Diğer taraftan da Avrupa nın iç politikasında ideolojik kamplara ayrılma etkeni yerini yeni etkenlere bırakıyormuş gibi bir görüntü belirdi. Pek çok devlet bir zamanlar ideolojik bir konu olarak damgalanan iktisadi planlamayı, toplumun iktisadi düzenliliğini sağlayan bir teknik gibi görmeye başladı. Birçok

9 47 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji ülkede eskiden sosyalizmin sivri bir önerisi olarak görülen sosyal güvenlik tedbirleri şimdi olağan görülmeye başlandı (Mardin, 2006: ). Bu yumuşama döneminde ve özellikle Soğuk Savaş ın sona ermesiyle birlikte ideoloji kavramı konusunda yapılan değerlendirmeler de önemli farklılıklar göstermeye başladı. İlk kez Amerikalı sosyolog Daniel Bell (1965) post-endüstriyel olarak tanımladığı yeni dönemde ideolojilerin sonunun geldiğini iddia etti. Bu söylemin dayandığı temel, modern toplumlarda artık makro teoriler ve ideolojilerin oluşturulamayacağı teziydi. Bu teze göre özellikle günümüz Batı dünyasında etik ve ideolojik sorunların önemi azalmış, insanlar ve topluluklar özellikle maddi kazanımların peşinden gitme eğilimi içine girmişlerdi. Siyasetin, iktisadi olanın ve hatta kültürel olanın gerisinde kalarak önemini yitirdiğini savunan Bell, bu argümanını destekleyebilmek için 1960 lı yılların kültürel nitelikli olduğunu ileri sürdüğü gençlik hareketlerini, feminist toplumsal hareketleri ve özellikle ABD de baş gösteren etnik hareketleri dayanak göstermiştir. Bell, bu tür hareketlerin özel alana girdiğini, kamusal alanı belirleyen en önemli unsurun ise politik-ideolojik kutuplaşmanın ötesine geçmesi gerektiğini düşündüğü postendüstriyel iktisadi gelişme olduğunu iddia etmiştir (Kaya, 2004: 2). Gerçekten de günümüz dünyası büyük teknolojik yeniliklere, ekonomik ve politik dönüşümlere, kültürel ve iletişimsel gelişmelere, teknolojik ve sosyal formasyonun yaygınlığına tanık olmaktadır. Yerel bir sosyal örgüt olan internet aracılığı ile küresel bilgi ortamına yerleşmektedir. Örneğin 24 Nisan 1988 tarihinde dünyanın herhangi bir yerindeki insan hakları ihlallerini bütün dünyaya duyuran Uluslararası Af Örgütü (AI) nün merkezi, Colorado da küçük bir kasabada yaşayan bir çiftin evidir. Kişisel bilgisayarın uyduya entegre imkanlarıyla yerel düzeyde üretilen haber bilgisi bütün dünyaya ulaşmıştır. Küreselleşme üzerinde çalışan sosyolog Robertson, yaşanan gelişmeleri dünyanın bir bütün olarak düşünülmesi şeklinde tanımlamaktadır (Robertson, 1999: 49). Yeni teknolojiler eşliğinde taşınan değerler, semboller ve inanışların duvarları delip geçtiğinden söz eden Friedman a göre dünya düzleşmiştir. Dünya yeni elektronik ağlarla duvarlarından arınmış; dijital, kablo ve çeşitli bağlantılarla birbirine bağlanmıştır (Friedman, 2006: 153). Öte yandan bu gelişmelerin eleştirel yankıları da çok geçmeden sahne almıştır. Habermas örneğinde göreceğimiz gibi, bilim ve teknolojideki gelişmeler teknokratik akıl adı altında hakim ve bireyleri çok yönlü kuşatan bir ideolojiye dönüşmüştür (Giddens, 2005: 346; Habermas, 2013). Bu durum, kitlelerin kendi politikasızlaştırılmalarına inandırılmaları ve neticede varlığımızın iki temel koşulundan biri olan dilde; gündelik yaşam bağlamında toplumsallaştırılma ve bireyselleştirilmenin iletişim dili ile olan ilişkisini temelden zedelemektedir. Bu zedelenme, teknik ilerleme ve bunları kullanma akılcılığı yanılsamasıyla beraber, eski sınıfsal düşünme tarzlarına geri dönülmesine, dolayısıyla ideoloji ile eşitsiz, çarpık iletişim düzeninin yeniden kendi yoluyla kurulmasına ve günümüzde de yaşamasına olanak tanır (Habermas, 2013: 67). Bunların yanı sıra, küreselleşme diye özetlenen çığırın, toplumsal ve siyasal kimliklerin kayganlaşmasını, çoğullaşmasını ve melezleşmesini de beraberinde getirdiğinden söz edilmektedir. Bir yandan ulusallık çağının sona erdiği yönündeki tartışmalar devam ederken bir yandan da yerel davetiyeler basılmaktadır. Ekonomik ve politik etkenleri ikincilleştiren ve kültürü her şeyi kaplayan bir unsur gibi gören kimlik merkezli yaklaşımların yükselişte olduğu doğrudur. Hatta, son derece daraltıcı bir bakış sunan söz konusu yaklaşımların kontekstinde düşünüldüğünde ideolojinin sarsıldığını söylemek mümkün gibi görünmektedir.

10 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 48 Oysa tam aksine ideolojik seslenişler farklı tonlamalarla devam etmektedir. Doğru olanın yakalanması ve içinde bulunulan nebuladan kurtulunması amaçlandığında, ideolojinin tükendiğini bir çırpıda söylemek zor olacaktır. Zira toplumsal yaşantıyı her aşamada ve kendiliğinden etkileyen ideoloji, tam da Althusser in ifade ettiği gibi bireyi sisteme çağırmanın bir yoludur ve bu seslenme son bulmayacaktır. Zira sistem; tüm toplumsal katmanların katıldığı, süregiden ve kendiliğinden çalışan bir mekanizmadır. Dolayısıyla hemen her birey bu çağrıdan payına düştüğü ölçüde etkilenecektir. Bu çağrı ille de teröristik değildir. Ancak totaliterdir. Çünkü sadece toplumun teröristik bir politik eşgüdümü değil, düşüncelerin çıkar çevreleri tarafından manipülasyonu yoluyla işleyen bir eşgüdüm de totaliterdir. Totaliterliğe götüren şey yalnızca belirli bir hükümet biçimi değildir. Bunu partiler, gazeteler, reklamlar ve daha nice üretim ve tüketim dizgesi de yapabilir ve yapmaktadır (Marcuse, 2010). Örneğin ABD nin Afganistan ı işgal etmeye başlamasıyla ekranlarda bilgisayar oyununu andıran savaş görüntüleri izlenmeye başlandı. Gıda taşıyan konvoyların bombalanması veya masum sivillerin öldürülmesi gibi haberler egemen yayın organları tarafından duyurulmadı. Oysa madalyonun öteki yüzü farklıydı. Yaşanan yıkımı makyajla kapamaya çalışan sonsuz özgürlük operasyonunun, aslında dibi karanlık ölüm kuyusu haline gelmiş olduğu görülemedi. Bugün de benzer bir buğulu gözlük dağıtma kampanyası geçerlidir. Sistem, insanların yeni düzene uygun düşmeyen kısımlarını kesip, kırpıp atan insan artığı üretmeye devam etmektedir. Tüm mücadelesini sadece kimliği üzerinden vermek zorunda hisseden yığınlar, böylesi bir ideolojik organizasyonun ürünüdür. Bir anda herkes, sadece kimliği yüceltip politikayı ve diğer sosyal unsurları önemsiz kılan biteviye bir toplumun öznesi olmuştur. Günümüzün özgül yeni ideolojilerinden biri, topluma dökülen bu parçalayıcı damlacıklardır. Bauman ın da dikkate sunduğu gibi gerçekten de inanılmaz bir kimlik ve anlam üretimi söz konusudur: Benim mahallem, benim cemaatim, şehrim, okulum, ağacım, nehrim, plajım, şapelim, benim barışım, benim çevrem Küresel tornadoya karşı savunmasız kalan insanlar gittikçe kendilerine daha çok sarılmaya başlamışlardır. Ancak kendilerine sarıldıkça küresel tornado karşısında iyice dayanaksızlaşıp, yerel kimlik ve anlamlara, aynı zamanda kendi hayatlarının anlamlarına karar veremez olmuş ve savrulmaya başlamışlardır. (Bauman, 2012: 143) Bugünün ayırt edici ideolojisinden bir diğeri de, özgürlüğü ihtiyaçlar ile boğmadır. Bir şeyi yapma ya da yapmama, kullanma ya da yok etme, ona sahip olma ya da onu reddetme olanağının varlığı bugün de tartışılmalıdır. Günümüz insanının gereksinimi ön koşullandırılmıştır. Marcuse nin çarpıcı ifadesi ile içinde bulunduğumuz dünyanın yeteneği, savurganlığı gereksinime çevirme yeteneğidir. Bir yığın insan reklamlar ile uyum içinde dinlenme, eğlenme, davranma ve tüketme; başkalarının sevdiklerini sevme ve nefret ettiklerinden nefret etme gibi yanlış gereksinimler içindedir. (Marcuse, 2010: 22-25) Karşılanmaları birey için doyum verici olan söz konusu gereksimler, bütünün hastalığını tanıma ve hastalığı iyileştirme şansını kavrama yeteneğini durdurur. Aslında yukarıdan dayatılan bu ideoloji sayesinde, türesizliğin sürdürülmesi amaçlanır. O zaman sonuç, mutsuzluk içinde coşkudur. Toplumsal denetimler, savurganlığı üretip, tüketimi zorunlu kılarlar. Gerçek bir zorunluluğun olmadığı böyle bir yerde; aptallaştırıcı bir çalışma, kendini sansürleyen basın unsurları, mağazalar, markalar, reklamlar arasında yalpalayıp duran özgür insanlar vardır. Birey

11 49 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji ve toplum arasındaki düzeneğin işleyişi değişmiş ve tüketim de tutukluk yapmıştır. Kitlesel iletişim araçları ve kitlesel üretim, herkesi bu sürece uyumlu olmaya zorlamaktadır. Frankfurt Okulu nun tanımlamasıyla, kültür endüstrisi nin ürettiği magazinel radyo ve televizyon yayınları, filmler, gazeteler gibi piyasa ürünleri tek tipleştirici ideolojinin taşlaşmış ve yaygınlaşmış çıktılarıdır (Adorno ve Horkheimer, 2010: 219). Darwinci dünyanın karanlık hakikatine geri dönülmektedir: En iyi uyum sağlayanın hayatta kalabildiği dünya. Bu yüzden birey, özgür (!) bir ekonomik özne olarak kendini pazarda kanıtlamaya zorlanmaktadır. Kişiler, kitle kültürü kafesi içinde Neysen, o olacaksın! (Adorno ve Horkheimer, 2010: 221) ya da Paran kadar konuş! terimleriyle yargılanmaktadır. İnsanlar kendilerini metalarında tanımaya başlamışlar; ruhlarını otomobillerinde, telefonlarında, ev eşyalarında görmeye çalışmışlardır. Yine Marcuse den mülhem söyleyecek olursak; çeşitliliğin, bolluğun ve özgürlüğün olduğu yanılgısı son derece yaygındır. Oysa efendilerin ve kölelerin özgürce seçimi, efendileri ve köleleri ortadan kaldırmaz. Geniş bir mallar ve hizmetler türlülüğü içinde özgür seçme, özgürlüğü imlemez. İdeolojilerin sonunun geldiğini hiç imlemez. Eğer bu mallar ve hizmetler yeknesaksa ve korku yaşamı üzerindeki yeni denetimleri destekliyorsa... Günümüzde ideoloji ile ilgili polemiklerin yoğunlaştığı ideolojinin sonu tartışması, daha çok Daniell Bell ve Seymour M. Lipset in kuramsal beslemesini yaptığı, kapitalizmin dönüştüğü yeni biçim doğrultusunda artık çalışan sınıfların da yönetime ve siyasete demokratik katılım olanağı bulmasına mütevellit eski tip sağ ve sol tandanslı ideolojilerin son bulduğu tezi üzerinedir (Abercrombie, Hill ve Turner, 2006: ). Ancak o artık sadece eşitsizliklerin ya da sömürünün üzerini kapatan bir örtü değil, gerek kitle kültürü ve kültür endüstrisi yoluyla gerekse propagandayla iç içe geçerek güçlenmiş ve kendi yapısını terörde oluşturarak dünyanın tehdit eder yüzü haline gelmiştir (Adorno ve Horkheimer, 2010: 222). İdeolojinin sonuna ilişkin bir tez öne sürmek, mevcut egemenlik biçimlerini meşrulaştırmaya hizmet etmek anlamına dahi gelebilir. Buna mukabil, Giddens ın deyişiyle Marksist düşünce dahil ideolojilerin sonunun geldiğine dair herhangi bir iddiada bulunan söylem biçimi; bizzat kendisi ideolojik olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Hatta C. Wright Mills, mevcut düzende -gerici veya devrimciköklü değişiklikler yapma zorunluluğunu ilan eden bir inanç sistemi olarak Bell in kullandığı anlamdaki ideolojiyi nihayete ermiş ilan etmenin zaten bir ideoloji olduğunu dile getirenler arasındadır (Giddens, 2005: 373). İdeolojilerin yaşayabilmeleri için kendilerine dayanak olacak bir kitle olması zorunluluktur (Karpat, 2014: 313). Günümüzde küreselleşme ve çokkültürlülük politikalarının etkisiyle yalnız tek tipleştirici kültür fetişizmi anlamındaki ideolojiden değil, birey ya da grup olarak yaşam temsili talebindeki kimlik hareketlerini besleyen ideolojilerin varlığından da söz edebiliriz. Tüm bunlara ek olarak, ideolojinin kavranması meselesinin ve ideolojiye dair tartışmaların genel sosyolojik tartışmalarla birlikte düşünülmesi gerektiği de aşikardır (Ansart, 2011: 358). Toplumlar var olmaya devam ettiği müddetçe kuramsal ve kavramsal yaklaşımlar da oluşturulmaya devam edeceğinden, ideolojilerin de bir nihayete ermeyeceğini söylemek kaçınılmazdır. Sonuç İdeolojinin günümüzde sosyolojik açıdan ele alınmasının esas konusu fikir ile toplumsal eylem arasındaki bağdır. Fikirlerin ve bilincin üretimi doğrudan ve dolaylı olarak insanların

12 Gülsüm Kaymak - Nilüfer Öztürk Aykaç 50 sosyal yaşamlarına bağlıdır. Sosyal gerçeklikte, belirleyen ve belirlenen olduğu doğrudur. İşte ideoloji bu ilkeye bağlı olarak oluşmaktadır. İdeoloji, dünyayı nasıl görmek gerektiğini bildirir ve yaşam biçiminin yorumlanmasını sağlar. Sosyal bilimlerde Aydınlanma nın özgürleştirici aklı ile başlayan ideoloji tartışması, Fransa ve Almanya geleneği içinden günümüze çeşitli bağlamlara eklemlenerek gelmiştir. Küreselleşen dünyada ise sermaye egemenliğini ve hareketliliğini meşrulaştırmak ve bütünün pürüzsüz işleyişi incelenmesi gereken bir bağlam haline gelmiştir. Yürürlükteki yeni denetim biçimi; toplumun kimlik politikaları, tüketim kültürü, teknokratik akıl ile düzleştirilmesidir. Küreselleşmenin olabildiğince çok kimliğe göz kırpması, iyi geçindiği kapitalizmin hedeflerine yardımcı olma amacındandır. Yerelliklerin sesi daha toklaşmakta, farklılıkların rengi koyulaşmaktadır. Böylelikle öznelerin politik alanda kapladıkları alanlar daraltılır. Tüm ve tek mücadelesini kimliği üzerinden yürüten, kamusal sahada daha sessiz olan, suskun kalma hakkında ısrar eden kişiler, böylesi bir organizasyonun mahsulüdür. Günümüzün bir diğer özgül ideolojisi de gereksinimlere ve tüketim metalarına boca edilmiş ideolojidir. Üretici aygıt ve hizmet; bilişim, eğlence, konut, giysi ve daha nice meta ile birlikte tutum, davranış, düşünce, entelektüel ve duygusal tepki satar ve dayatır. Böylece bireyin her yanıyla bütüne bağlandığı katışıksız ve yön verilebilir bir toplum üretilir. Bu üretim sürecinde başrollerden biri medyaya verilmiştir. İdeolojinin derin varlığını direttiğimiz ve denetimlerin etkinliğini aşırı ölçüde büyüttüğümüz düşünülebilir. Ancak bu karşı çıkış öncesi, medyanın doktrin aşılama gücü anımsanmalıdır. Egemen sistemin çağrısı kitle iletişim araçlarının megafonuyla büyük bir gürültüye çevirebilmekte ve ideolojinin akması kolaylaşmaktadır. İdeolojinin sonu tezi, bir gerçeklik sürçmesidir. İdeolojik baskı ve egemenlik son bulmayıp aksine genişlemiştir. Ekonomik ve politik almaşıkların fazlalığı ideolojinin sonunu imlemez. İdeolojik dizge kendini kitlesel üretim ve kitlesel dağıtım içine boca etmiştir. Böyle bir ortamda teorik anlamda ya da hakiki anlamda ideolojilerin tükendiğini savunmak, gerçeği doğru okuyamamakla eşdeğerdir. KAYNAKLAR ADORNO, T.; HORKHEIMER, M., (2010), Sosyolojik Açılımlar (Çev., M. Sezai Durgun-Adnan Gümüş), Bilgesu Yayıncılık, Ankara. ALTHUSSER, Louis, (2010), İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları (Çev., Alp Tümertekin), İthaki Yayınları, İstanbul. ANSART, Pierre, (2011), Sosyolojik Düşünce Sözlüğü (Çev., Bülent Arıbaş), İletişim Yayınları, İstanbul. BAUMAN, Zygmunt, (2012), Akışkan Aşk (Çev., Işık Ergüden), Versus Yayınları, İstanbul. DURKHEIM, Emile, (1985), Toplumbilimsel Yöntemin Kuralları (Çev., Cemal Bali Akal), B/F/S Yayınları, Ankara. FISKE, John, (2003), İletişim Çalışmalarına Giriş (Çev., Süleyman İrvan), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara.

13 51 Yeni Denetim Biçimleri Bağlamında İdeoloji FRIEDMAN, Thomas, (2006), Dünya Düzdür (Çev., Levent Cinemre), Boyner Yayınları, İstanbul. GIDDENS, Anthony, (2005), Sosyal Teorinin Temel Problemleri (Sosyal Analizde Eylem, Yapı ve Çelişki) (Çev., Ümit Tatlıcan), Paradigma Yayıncılık, İstanbul. HABERMAS, Jürgen, (2013), İdeoloji Olarak Teknik ve Bilim (Çev., Mustafa Tüzel), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. HEYWOOD, Andrew, (2007), Siyasi İdeolojiler (Çev., Özgür Tüfekçi), Adres Yayınları, Ankara. HILL, S.; TURNER, B.; ABERCROMBIE, N., (2006), Dictionary of Sociology, Penguin Books, UK. KARPAT, Kemal, (2014), Osmanlı dan Günümüze Kimlik ve İdeoloji, Timaş Yayınları, İstanbul. KAYA, İbrahim, (2006), Sosyal Teori ve Geç Modernlikler/Türk Deneyimi, İmge Yayınevi, Ankara. LUKACS, György, (1978), Birey ve Toplum (Çev., Veysel Atayman), Günebakan Yayınları, İstanbul. MARCUSE, Herbert, (2010), Tek Boyutlu İnsan (Çev., Aziz Yardımlı), İdea Yayınevi, İstanbul. MARDİN, Şerif, (2006), İdeoloji, İletişim Yayınları, İstanbul. MARSHALL, Gordon, (1999), Sosyoloji Sözlüğü (Çev., Osman Akınhay-Derya Kömürcü), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara. MARX, K.; ENGELS, F., (1976), Alman İdeolojisi (Çev., Selahattin Hilav), Sosyal Yayınları, İstanbul. Modern Toplumsal Düşünce Sözlüğü, (2008), (Çev., Melih Pekdemir), İletişim Yayınları, 1. Baskı, İstanbul. ROBERTSON, Roland, (1999), Küreselleşme/Toplum Kuramı ve Küresel Kültür (Çev., Ümit Hüsrev Yolsal), Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara. SANCAR ÜŞÜR, Serpil, (1997), İdeolojinin Serüveni, İmge Kitabevi, Ankara. SENNETT, Richard, (2002), Kamusal İnsanın Çöküşü (Çev., Serpil Durak), Ayrıntı Yayınları, İstanbul. ÜNSALDI, L.; GEÇGİN, E., (2013), Sosyoloji Tarihi (Dünya da ve Türkiye de), Heretik Yayıncılık, Ankara. ZEITLIN, Irving M., (1997), Ideology and the Development of Sociological Theory, Prentice-Hall Inc., USA.

IDEOLOGY AS PART OF NEW FORMS OF DISCIPLINE

IDEOLOGY AS PART OF NEW FORMS OF DISCIPLINE Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 14, Haziran 2015, s. 39-51 Gülsüm KAYMAK 1 Nilüfer ÖZTÜRK AYKAÇ 2 YENİ DENETİM BİÇİMLERİ BAĞLAMINDA İDEOLOJİ Özet Bu makale, küreselleşme diye özetlenen

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

Dr. Zerrin Ayşe Bakan

Dr. Zerrin Ayşe Bakan Dr. Zerrin Ayşe Bakan I. Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Yeni Güvenlik Teorilerine Bir Bakış: Soğuk Savaş'ın bitimiyle değişen Avrupa ve dünya coğrafyası beraberinde pek çok yeni olgu ve sorunların doğmasına

Detaylı

KİMLİK, İDEOLOJİ VE ETİK Sevcan Yılmaz

KİMLİK, İDEOLOJİ VE ETİK Sevcan Yılmaz KİMLİK, İDEOLOJİ VE ETİK Sevcan Yılmaz Adem in elması nasıl boğazında kaldı? Adem: Tanrım, kime görünelim kime görünmeyelim? Tanrı: Bana görünmeyin de kime görünürseniz görünün. Kovuldunuz. Havva: Ama

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri -

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6. Ön Koşul Dersleri - DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR 452 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel kavramları, insan ve toplum yaşamında

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Medya ve İletişim Merkezi İstanbul Enstitüsü İstanbul Enstitüsü

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015 N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR 26 Kasım 2015 SİYASİ İRADENİN ÖNÜNDE İKİ SENARYO Kapsamlı bir reform ve kalkınma hareketine girmek Toplumsal barış Çözüm süreci Yeni anayasa Başkanlık arayışı ve kutuplaşma

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyasal Partiler ve Çıkar Grupları POLS 337 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU RADYO VE TELEVİZYON PROGRAMCILIĞI PROGRAMI. 2012-13 Güz Yarıyılı. Dersin adı: Bağlamsal Çalışmalar

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU RADYO VE TELEVİZYON PROGRAMCILIĞI PROGRAMI. 2012-13 Güz Yarıyılı. Dersin adı: Bağlamsal Çalışmalar T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU RADYO VE TELEVİZYON PROGRAMCILIĞI PROGRAMI 2012-13 Güz Yarıyılı Dersin adı: Bağlamsal Çalışmalar Dersin Kodu: RTP.1103.1 AKTS Kredisi: 3 1. yarıyıl Zorunlu/Seçmeli 3saat/hafta

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Dış Politikası POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

Toplumsal dönüşüm. Modern toplumun net sınırları ve net bir şekli yoktur.

Toplumsal dönüşüm. Modern toplumun net sınırları ve net bir şekli yoktur. Toplumsal dönüşüm Modern toplumun net sınırları ve net bir şekli yoktur. Evrensel değerler tespit edilerek yerel anlamı olan değerler yanında bu değerlerin eğitimi verilmelidir. Yerel değerlere dayanan

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

2. Iletisim Adresi : Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü,

2. Iletisim Adresi : Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü, 1. Kisisel Bilgiler (Ad,Soyad) : H. Tülin Öngen (Hoşgör) Doğum yeri ve tarihi: Ankara, 1949 Mezun olduğu okullar: İzmir Kız Lisesi (İzmir, 1964-1967) W. Groves High School (Birmingham, Michigan, A.B.D.

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Haz: Emrah GÖKER, 4 Mayıs 2007 Ekonomi insanların nasıl tercih yaptıklarıyla ilgili ise, sosyoloji insanlara nasıl yapacak hiçbir tercih bırakılmadığıyla ilgilidir.

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II Dersin Adı Dersin Kodu 1200.9202 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 2 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

Dr. Halise Kader ZENGİN

Dr. Halise Kader ZENGİN Bilişsel ve duygusal zekanın farklı işlevlerinin olduğu ve birbirlerinden ayrı çalışmadıkları son yıllarda yapılan psiko-fizyoloji ve beyin MR çalışmalarıyla açıklık kazandı. Bilişsel ve duygusal zekası

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ İLE PROGRAM YETERLİLİKLERİ İLİŞKİSİ

BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ İLE PROGRAM YETERLİLİKLERİ İLİŞKİSİ Alana Özgü Yetkinlik YETKİNLİKLER İletişim ve Sosyal Yetkinlik Öğrenme Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ. 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ. 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARİHİ 5. Hafta: 20. YY Toplumsal Düşüncesi I: Rasyonalizm Sorunu UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar, ilgili ders kitabındaki

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

BİLGESAM GENÇLİK PLATFORMU TÜZÜĞÜ

BİLGESAM GENÇLİK PLATFORMU TÜZÜĞÜ BİLGESAM GENÇLİK PLATFORMU TÜZÜĞÜ Madde 1: Topluluğun Adı Ve Merkezi a)topluluğun Adı : Bilgesam Gençlik Platformu dur. b)topluluğun Merkezi : İstanbul dur. Madde 2: Topluluğun Kurulma Amacı 1-BİLGESAM

Detaylı

Doğal Afetler ve Kent Planlama

Doğal Afetler ve Kent Planlama Doğal Afetler ve Kent Planlama Yer Bilimleri ilişkisi TMMOB Şehir Plancıları Odası GİRİŞ Tsunami Türkiye tektonik oluşumu, jeolojik yapısı, topografyası, meteorolojik özellikleri nedeniyle afet tehlike

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2012). 2013-2017 Stratejik Plan. Ankara: ASPB

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2012). 2013-2017 Stratejik Plan. Ankara: ASPB DERS BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyılı (a) Sosyal Hizmet Yönetimi Önkoşul(lar)- var ise Dersin dili Dersin Türü Dersin verilme şekli Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin

Detaylı

SİYASET VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER Yüksek Lisans Programı (Tezli)

SİYASET VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER Yüksek Lisans Programı (Tezli) SİYASET VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER Yüksek Lisans Programı (Tezli) Genel Bilgi Siyasetin yaşamın her alanında nasıl olması gerektiğine dair düşünebilen, eleştirebilen ve kamusal alanda aktif rol olabilen

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 2 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri PSIR Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ

BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ 2014 YILI FAALİYET RAPORU BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ Oda Faaliyetleri 86 BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ Muhasebecilikte kural, karar ve mevzuat çok sık değişebilmektedir. Bu alanda çalışanların kararlardan haberdar

Detaylı

Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015/1 CİLT: 2 SAYI: 2 s. 215-219

Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015/1 CİLT: 2 SAYI: 2 s. 215-219 Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2015/1 CİLT: 2 SAYI: 2 s. 215-219 KİTAP DEĞERLENDİRMESİ:TÜKETİM TOPLUMU VE DİN Kitap Değerlendirmesi: Tüketim Toplumu ve Din İsmail Demirezen, Ensar

Detaylı

Sinema ve Televizyon da Etik. Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği

Sinema ve Televizyon da Etik. Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği Sinema ve Televizyon da Etik Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği Etik ve Ahlâk Ayrımı Etik gelenek anlamına gelir ve törebilim olarak da adlandırılır. Bir başka deyişle etik, Bireylerin doğru davranış

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

3. Yazma Becerileri Sempozyumu

3. Yazma Becerileri Sempozyumu Prof. Dr. Nurçay Türkoğlu Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi MEDYA OKURYAZARLIĞINI EĞİTİMDE UYGULAMAK Terakki Vakfı Okulları 19.12.2015 MEDYALANMIŞ DÜNYA MEDYA ÇALIŞANLARI YURTTAŞ: kişi/ meslek/

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Psikoanalitik Halkbilimi Kuram ve Yöntemleri DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 KONULAR Psikoanalitik Halkbilimi Kuram ve Yöntemleri Kurucuları ve Okullar ( W. Wundt Okulu,

Detaylı

Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi

Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi Dersin adı / kodu: Küçük Gruplar Sosyolojisi / SOSY1002 Dersiverenöğretimüyesi: Yrd. Doç. Dr. AyşenŞatıroğlu E-mail adresi aysen.satiroglu@istanbul.edu.tr satiroglu.aysen@gmail.com Dersin içeriği: Ders,toplum

Detaylı

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2013-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:5 DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI Değerler bizim hayatımıza yön veren davranışlarımızı şekillendiren anlam kalıplarıdır.

Detaylı

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ ------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ İslam Ülkeleri Düşünce Kuruluşları Platformu (İSTTP); TASAM öncülüğünde İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi devletlerin temsilcileri ile dünyanın

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası Siyasette Orta Doğu POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı. 2. yıl 4. yarıyıl Lisans Zorunlu

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı. 2. yıl 4. yarıyıl Lisans Zorunlu T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE LİSANS PROGRAMI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Dersin Adı: Rönesansta Felsefe Dersin Kodu: FEL 202 Dersin Şubesi: 01 AKTS Kredisi 5 2. yıl 4. yarıyıl

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

A Framework for an Emancipatory Social Science

A Framework for an Emancipatory Social Science Lecture 1 A Framework for an Emancipatory Social Science Erik Olin Wright University of Wisconsin - Madison November, 2007 Çerçeveeve I. Ö Özgürleştirici Sosyal Bilim nedir? II. Üç Vazife III. Sosyalizm'in

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

DOKTORA PROGRAMI BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ

DOKTORA PROGRAMI BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ DOKTORA PROGRAMI BİLİMSEL HAZIRLIK DERSLERİ Bölümümüz tarafından bilimsel hazırlık dersleri alması uygun görülen öğrencilerin toplamda 18 krediyi geçmemek koşuluyla alacağı dersler danışmanları tarafından

Detaylı

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri On5yirmi5.com Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri "Türkiye'deki Sosyo-Kültürel Değişmeler Hakkında Liseli Gençlik Ne Düşünüyor" araştırmasından çarpıcı sonuçlar elde edildi. İşte o araştırma...

Detaylı

Üsküdar Üniversitesi

Üsküdar Üniversitesi Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi RADYO, TELEVİZYON VE SİNEMA BÖLÜMÜ Ders İçerikleri BİRİNCİ YARIYIL (1. Sınıf, Güz Dönemi) İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel

Detaylı

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı Yeni Nesil Devlet Üniversitesi SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı 2015-2016 Tanıtım Broşürü Bölüm Hakkında Genel Bilgiler Kamu Yönetimi, işlevsel anlamda kamu politikaları

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili PSİKOLOJİYE GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( )

Detaylı

HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI DERSİN TANIMI VE UYGULAMASI

HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI DERSİN TANIMI VE UYGULAMASI HASAN KALYONCU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI DERSİN TANIMI VE UYGULAMASI Ders ismi Ders kodu Dönem Teori+Pratik Kredi AKTS EĞİTİM FELSEFESİ SNF114 1 2+0 2 3 Ön Şartlı Ders(ler)

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ GÖRSEL İLETİŞİM TASARIM BÖLÜMÜ

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ GÖRSEL İLETİŞİM TASARIM BÖLÜMÜ ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ GÖRSEL İLETİŞİM TASARIM BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel kavramları, insan ve toplum yaşamında iletişimin

Detaylı

MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI

MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI MEDYA ENTELEKTÜEL PAYLAŞIM PROGRAMI İstanbul Enstitüsü Hakkında İstanbul Enstitüsü, toplumsal, iktisadi ve siyasal alanlarda yenilikçi bilgi ve fikirler üretmek amacıyla yüksek kaliteli, nesnel ve derinlemesine

Detaylı

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM ÇOCUK VE TÜKETİM Yapılan araştırmalar dünyadaki nüfus artışına bağlı olarak marka sayısında da artış olduğunu söylemektedir. Nüfusun farklı gruplara sahip olması ve çocukların da bu gruplar içerisinde

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye- Amerika İlişkileri SPRI 401 1 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.

Laboratuvara Giriş. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10. ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Laboratuvara Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBT 109 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (03.10.2013) Derslik B301 1 BİLGİ EDİNME İHTİYACI:

Detaylı

İlerici Kadınlar Kimdir?

İlerici Kadınlar Kimdir? İlerici Kadınlar Kimdir? Türkiye de AKP iktidarı ile ivme kazanan piyasacılık ve gericilik kadınlar üzerindeki baskıyı daha da artırmıştır. Özellikle son on yılda toplumsal yaşamın dincileştirilmesi kadın

Detaylı

İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı

İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı Amaç Yerel Yönetimler sertifika programının düzenleniş amacı yaklaşan 2014

Detaylı

Teori (saat/hafta) SHO473 2 - - 2 4. Anlatım, Tartışma, Beyin Fırtınası, Rapor Hazırlama ve Sunma, Kuruluş İnceleme ve Rapor Hazırlama

Teori (saat/hafta) SHO473 2 - - 2 4. Anlatım, Tartışma, Beyin Fırtınası, Rapor Hazırlama ve Sunma, Kuruluş İnceleme ve Rapor Hazırlama DERS BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyılı (a) Engellilerle Sosyal Hizmet Önkoşul(lar)- var ise Dersin dili Dersin Türü Dersin verilme şekli Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin

Detaylı

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI. 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber

CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI. 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber CAL 2301 SOSYAL DÜŞÜNCELER TARIHI 4. Hafta: Sosyal Teoride Klasik Dönem: Marx, Durkheim ve Weber UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar ilgili ders kitabındaki,

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SOSYOLOJİYE GİRİŞ SPRI 161 1 3 + 0 3 5. Program Öğrenme Çıktıları 3,7,9,13 3,11,13 7,9,10,11,13

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SOSYOLOJİYE GİRİŞ SPRI 161 1 3 + 0 3 5. Program Öğrenme Çıktıları 3,7,9,13 3,11,13 7,9,10,11,13 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SOSYOLOJİYE GİRİŞ SPRI 161 1 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Fransızca Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989.

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989. Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2002 KİTAP TANITIMI Yrd. Doç. Dr. Hasan KAYIKLIK Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological

Detaylı