DA ILIMLI B R EKONOM DE YEN GIDA A LARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DA ILIMLI B R EKONOM DE YEN GIDA A LARI"

Transkript

1 Tar m, g da ve tasar m: 176 DA ILIMLI B R EKONOM DE YEN GIDA A LARI Ezio Manzini

2 Girifl Murat Öztürk Bu kitapta yer alan tar m, g da ve mekan iliflkilerini konu al p, sanayileflmifl g da üretiminin olumsuz sonuçlar n dikkat çekerek, alternatif bir yaklafl m sunan di er bir çal flma da Ezio Manzini taraf ndan kaleme al nd. Manzini, tar m ve g dan n uzun dönemde sürdürülemez olan y k c sanayi modellerine karfl, bir örne ini tar m iflletmeleri ile tüketiciler aras nda kurulan iliflki a lar n n oluflturdu u, çeflitli örgütlenme modellerinin alternatif oluflturdu unu ileri sürmektedir. Manzini, bu tar msal/g da alt sistemleri ile tasar m faaliyetleri aras ndaki iliflkilere odaklanarak özellikle yeni g da a lar n n oluflturulmas ve sürdürülebilir çok yerelli toplumun nüveleri olarak yayg nlaflt r lmas nda tasar m n olas rolünü ele almaktad r. Manzini, g dan n, geleneksel alg lan fl ndan uzaklaflarak, herhangi bir sanayi ürünü gibi tasarlanabilir bir ürün haline gelmesine bu geliflmeye ba l olarak yayg nlaflan g da tasar m deyimine karfl durarak böyle olmas gerekmiyor diyor. Çünkü:sanayileflmifl, adeta bir makine gibi iflleyen tar m-g da sistemi açl k sorununa bir çözüm getiremedi i gibi, obezli in sorun haline gelmesine neden olmufl ve bu sistem ayn zamanda kaynaklar savurganca kullanmakta, at k üretmekte, topra yoksullaflt rmakta, genetik ve kültürel çeflitli i azaltmaktad r. Manzini, bugünkü tar m-g da sistemine elefltirisine flunlar da ekliyor; bu modeller art k modas geçmifl olan sanayi yöntemlerinin tar ma uygulanmas d r. Bu modeller nedeni ile tarlalar sanayi alanlar, bitkileri ve hayvanlar makineler, g da maddelerini de standartlaflt r p önemsizlefltirilecek mallar olarak alg lama yayg nlaflm flt r. Üstelik bu modellerin eko sistemi bozmas, toplumsal örgütlenme, ak l ve uzmanl n y llanm fl örüntülerini silme ve tüketicilerin sa l klar n n bozmas gibi baflka maliyetleri de söz konusudur. Manzini ye göre, belki geçmiflte yaflam n devam için verimlilik ve üretim art fl sa lama zorunlulu u bu sanayileflmifl tar m anlaml k l yordu ancak, günümüzde çevre sorunlar ndaki art fl, açl k sorununun çözülememifl olmas, hayvanlarda artan salg n hastal klar, kötü beslenmeye ba l olarak geliflen hastal klar, GDO lara yönelme bu sistemde kriz oldu unun aç k göstergeleridir. 177 Bu sorunlara çözüm getirecek alternatifleri ö renme sürecine bir katk yapmak amac ile Manzini, tasar m perspektifinden yaklaflarak günümüzdeki tar m sistemlerini tasnif etmekte ve alternatiflerini bu temelde dile getirmektedir.

3 178 Manzini, günümüzdeki tar m g da sistemini üst üste binmifl befl katmandan oluflan makro bir sistem olarak görmektedir. Bu yaklafl ma göre bu befl sistemin katman olarak en alt nda Geleneksel sistem yer almaktad r, bu sistemin geleneksel bilgi-deneyim birikimi ile sanayi öncesi tar mdan geriye kalan, ya halen canl, varl n sürdüren bir gelenek ya da ortadan kaybolan bir sistemin kal nt lar durumundad r. Bu sistemin tasar mla ilgili talepleri yoktur, egemen tar m-sanayi sisteminin tehdidi alt ndad r ve ço u durumda bu egemen sistem taraf ndan bo ulmaktad r. kinci katmanda, Klasik tar msal ifller yer almaktad r; yukar da belirtilen sanayileflme formülleri ba lam nda örgütlenen tar mg da sistemidir. Bu sistemin tasar m talepleri de klasiktir: tar m makineleri, ürün paketleme, g da maddeleri haz rlanmas nda kullan lan ayg tlar ve donan m ve iletiflim stratejileri gibi. Sonraki katmanda Deneysel tar m iflleri bilefleni yer almaktad r. Bu katman n bafll ca amac da ürünlerin ve hizmetlerin ortaya koydu u deneyimlerin özelliklerini araflt rmak ve gelifltirmektir. Bu sistemin geliflimi ile ürün tan m na, üretildi i yere, yani sat fl ve restoran hizmetleri anlay fl na iliflkin tasar m talepleri ortaya ç km flt r. Sonraki bileflen ise leri tar m iflleridir: sistemin bu parças denetimli, organik g da ürünlerine yönelik büyük talebe s naî aç dan yan t vermeye çal fl r. Organik ve biyo dinamik ürün yetifltirme yöntemlerinin yayg n biçimde uygulanmas n ve geliflkin minimal g da iflleme süreçlerinin kullan lmas n öngörür. Bu sistem önemli bir tasar m kapasitesi gerektirmektedir. En son bileflen olarak da Toplumsal deneyim.gelmektedir:toplumsal deneyimler, iletiflim imkanlar - n n art fl ile do al ürünlere olan talebin art fl, sürdürülebilir çözüm aray fl gibi baz dinamikleri harekete geçirmektedir. Bu yarat c topluluklar ço u örnekte belirli bir sorunu çözmede veya yeni bir f rsat yaratmada yeni yollar gelifltiren bireysel veya toplu, kendili inden örgütlenmelerin sonucudur. Az say da özel durum d fl nda bu toplumsal deneyimler henüz tasar m için net ve bilinçli bir talep ifade etmemektedsir. Manzini, tar m g da sisteminin son iki katman olan, deneysel tar m iflleri ve toplumsal deneyimlerin alternatif oluflturmada oynayabilece i roller oldu unu ileri dürmektedir. Deneysel tar m ifllerinin öne ç kan örneklerinden biri Slow Food hareketidir; bu hareket bilgiden, tatlardan, mahallerden ve sosyal adetlerden oluflan de erli bir tarihsel miras

4 ile spekülatif olmayan bir tasar m çal flmas yap labilece ini göstermektedir. Bu hareket, spektaküler sonras tasar - m yayg nlaflt rmakta, geleneksel miras en geliflmifl teknoloji ve örgütsel imkanlarla yeniden üreterek sürdürülebilir bir gelece in tohumlar n atmaktad r. Manzini, klasik g da tar m g da sistemine karfl potansiyel bar nd ran ikinci katman olarak toplumsal deneyim ve çok yerelli topluluklar görmektedir. Teknolojinin imkanlar n da kullanarak gelifltirilen yeni iliflki a lar, çok yerellikli, mahallerin ve topluluklar n yayg n bir çeflitlilik kazand bir dünya oluflturmaktad r. Bu topluluklar n hem kendi özel kimlikleri vard r hem de d fl temasa aç k ve haz rl kl - d rlar. Üretici ile tüketicinin daha yak n temas n da içeren bu sistemlerde, ileri tar m ifllerinin geliflimini yönlendirebilecek, bu yönlendirmeyi sürdürülebilirlik ilkesini daha aç k gözeterek yapabilecek çok yerellikli bir sistem öngörülebilir. Manziniye göre tar m-g da sistemi bu flekilde örgütlenmeye elverifllidir; g da ve tar m arazisi herkesin yaflam aç s ndan iki temel ö edir, bu ikisi etraf nda daha genifl ölçekle ilgi ve hareket yarat labilir. Bu örgütlenmeler, kendili inden örgütlenmeler olarak afla dan yukar geliflebilir ve tasar mc lar da bu erdemli süreçte yerlerini alabilirler. Onlar da, topluluk inflas na, görünürlü ün gelifltirilmesine, iletiflim kanallar n n daha ak flkan hale getirilmesine katk da bulunabilirler. Daha da öteye bu topluluklar n etkinliklerinin yay lmas ve kolaylaflmas na katk sunacak platformlar n yaflama geçirilmesine yard mc olabilirler, g da a lar - n n gelifltirilmesine katk da bulunabilirler. Gerçekten de estetik ve duyumsal alg lama her tür insan iliflkisinde temel boyutlard r ve bu iliflkilerin objesi g da gibi önemli ve can al c bir fleyse durum daha da böyledir. 179 Manzini çal flmas n bir tar m metaforuyla sonland rmakta ve tasar mc lar, hem yeni hem de eski kültürlerin tohumlar n n gerçek anlamda yeflerip sürdürülebilir bir g da ve tar m gelece inin bitkilerine dönüflebilece i topra n haz rlanmas nda iflbirli ine girebilirler demektedir, bu düflüncenin yaflam buldu u gelecekte de, ifadenin içerdi i tüm zenginliklere sahip, güzelim zeytinlikler olacakt r.

5 1. Girifl t ar m çok özel bir üretim faaliyetidir. G da da çok özel bir üründür. Tar m n ve g dan n geleneksel sanayi modellerine do ru itilmesi, bir bütün olarak al nd nda uzun vadede tamam yla sürdürülemez olman n yan s ra, k sa vadede de olumsuz sonuçlar veren bir tar m-g da sistemine yol açm flt r. Bereket versin, tar m-g da sistemi tümüyle bu y k c tarzda biçimlenmemifltir. Konuya daha dikkatli bakarsak, çeflitli örgütlenme modellerinin benimsendi i ve farkl de erlerin yarat ld farkl alt sistemler görebiliriz. Bunlar n aras nda en ilgi çekici olanlardan biri, tar m iflletmeleri ile tüketiciler aras nda yeni iliflki türlerinin tan mland ve s nand, yeni geliflen bir alt sistemdir. Bu makale, bu alternatif tar msal/g da alt sistemleri ile farkl tasar m faaliyetleri aras ndaki iliflkileri sunmaktad r. Makale, özellikle yeni g da a lar n n güçlendirilmesinde ve sürdürülebilir çok yerelli toplumun tohumlar olarak yayg nlaflt r lmas nda tasar m n (olas ) rolü üzerinde durmaktad r. 2. G da ve tasar m 180 Tasar m n tarihçesi, geleneksel olarak sanayinin tarihçesiyle iliflkilidir. Bugüne dek tasar m n tar mdaki rolü asgari düzeyde kald gibi, g dada, daha do rusu gastronomide de öyledir. Hep denilir ki tar m ve gastronomi ile sanayi aras nda, dolay s yla tan m gere i tasar m aras nda dünyalar kadar fark vard r Ancak bugünlerde tasar m ile g da sistemi aras ndaki olas bir buluflmadan giderek daha fazla söz edilmektedir. G da tasar m ifadesi art k a zlarda sak z olmufltur (oysa ne anlama geldi i henüz net de ildir). Bütün bunlar, tar m n art k sanayileflmifl oldu unu, g dan n da her bak mdan baflkalar gibi bir sanayi ürünü haline geldi ini kuflkuya yer b rakmayacak flekilde ortaya koymaktad r (Meroni, 2003; 2004). Bu mant ktan devam edersek, tasar m, insan faaliyetinin bu alan n tamamen sanayileflmeye götüren bir baflka etmen olarak görülebilir. Bu, çeflitli örneklerle desteklenen meflru bir düflüncedir; iyi de, gerçekten böyle olmas m gerekiyor? Bugünkü haliyle sanayileflme gerçekten de olabilecek tek fley mi, her fley tasar m aç s ndan m görülmeli? Bu sorulara burada verece imiz yan t hay r d r ve bunun da çeflitli nedenleri vard r. Tasar m n sanayi toplumuyla birlikte do du u, kendi derinliklerinde s naî geliflmenin erken aflamalar na özgü kavramlar, de er sistemlerini ve ifl yapma tarzlar n bar nd rd do rudur. Ne var ki, sanayi toplumu de iflmifltir ve bugün de h zla de iflmeye devam etmektedir. Sanayinin kendisi de iflti i gibi, onunla birlikte, hatta ondan önce tasar m da de iflmifl, s naî de iflimin itici güçlerinden biri haline gelmifltir. Dolay s yla, tasar m n tar m faaliyetlerinde ve g da üretiminde bir rolü olabilecekse ve olmal ysa, bu rol flimdi, egemen eko-

6 nomik ve kültürel modeldeki krize iliflkin derin bilgiden, sürdürülebilirlik yönünde gerçek ad mlar vadeden alternatif tar msal ve g da sistemlerinin gelifltirilmesinde tasar m n oynayabilece i rolün tan nmas yla belirlenmelidir. Bu söylenen, tasar m n s naî bir aktör olarak do as n n (sanayi kültürü tan m - n n bafll ca itici güçlerinden biri olarak) inkâr edilmesi anlam na gelmez. Kastedilen, tasar m n, do rudan do ruya sanayi kavram n n kendisinin yeniden tan mlanmas nda rol oynayabilece i ve oynamas gerekti idir. Özellikle burada ele ald m z konu aç s ndan söylenen, bugüne dek hüküm süren e ilimin tersi yönünde hareket edebilecek bir tar m, g da sanayi ve da t m sisteminin pekifltirilmesine tasar m n da kendi katk s n yapmas d r. 3. Güzellik ve tar m 'Ne kadar güzel bir zeytinlik Yaflad m Toscana da bir zeytinlik güzel görünüyorsa bugün de böyle denir. Baflka bir deyiflle güzellik pek çok kifli taraf ndan bir tar m alan n n sahip olmas gereken niteli i ifade eden en özlü terimdir güzellik kuflkusuz verimlili i de içerir ama orada kalmaz. Güzel bir zeytinlik elbette verimli olmal d r; ama bir bahçe gibi, hatta ondan fazla bak ma da ihtiyac vard r. Bir zeytinli in güzelli i bir dizi etkinli in sonucudur: A açlar n budanmas ve bak m, zeytinli in çevresindeki alan n bak m, sulama kanallar n n sürekli temizlenmesi ve terasl arazide kuru duvar efliklerinin bak m gibi. Bu farkl etkinliklerin hangi s kl kla yap laca, örne in budama gibi y ll k ifllerden kuru duvar efliklerinin bak m gibi gelecek kuflaklar da etkileyecek yaflam boyu yap lmas gereken ifllere kadar çeflitlilik gösterir. 181 Güzel bir zeytinlik kiflinin ilgisi ile kolektif yarar birlefltirir. Zeytinli in sahibi kendisi için bir fley yapar, ancak ayn zamanda çevresindeki toplulu un tümü için büyük önem tafl yan iki ifli yaparak temel bir toplumsal görevi yerine getirir: hidro-jeolojik sistem ve peyzaj kalitesi. Bunlar yaparak toplumsallaflm fl ekonomik de er üretir; çünkü Toscana ve benzeri yerlerde insanlar n koruduklar peyzaj, turizm ekonomisinin bafll ca itici güçlerinden biridir. Güzel bir zeytinlik iyi zeytinya verir; yaln zca görünüflü de il kokusu, tad da iyi olan, besleyici de eri yüksek zeytinya. Buradan ç kan zeytinya ayn zamanda bir sosyal ifllemcidir; çünkü toplulu un tümünün kat ld bir süreç sonucu ortaya ç km flt r, yerel sohbetlerin konusudur ve bu bak mdan toplumsal yeniden üretime katk da bulunur (Malaspina ve Vugliano, 2005). Burada sözünü etti imiz güzel zeytinlik ve destekleyici de erlerinden oluflan dünyas, bize tarihin derinliklerinden kalan bir mirast r. Dünyan n birçok yerinde bu de erler ve adetler bugün kültürel fosiller, geçip gitmifl bir dünyan n kal nt lar olarak görülebilir. Baflka yerlerde ise bunlar, e er modern ça a giriliyorsa, geliflmenin s n rlay c lar, geçmiflte kalmas gereken fleyler say l r. Bu notlarda, farkl düflünebilece imizi veya farkl düflünmemiz gerekti ini gös-

7 termeye çal flaca z. De erler sistemi ve destekleyici adetleriyle güzel zeytinli imiz bütünüyle farkl biçimde görülebilir: bir kültürel fosil, geliflmeyi s n rland r c vb de il, tersine gelecek için bir tohum ; geçmiflten kalan, ancak yeni bir zeminde geliflebilecek, yeni olas geleceklere kap açabilecek bir varl k olarak görülebilir. Bu konular daha derinlemesine tart flmadan önce girifl mahiyetinde bir ek daha yapmak istiyorum. Özetlenen olas l destekleyici savlar temel olarak dünyan n kuzeyindeki deneyimlerden, toplumsal ve kültürel ba lamlardan türetilmifltir. Oysa dünyan n kuzeyi, burada örneklenen Toscana tepeleri gibi az say - da istisna d fl nda bu tür düflüncelerin ve ifl yapma tarzlar n n üretimde verimlilikle ilgili yeni düflünceler ve piyasa kültürünün y k c nüfuzu karfl s nda neredeyse tümüyle tarihe gömülmüfltür. Bu ba lamlarda, belirtilen olas l n gerçekleflmesi, imkâns z olmasa bile nesnel olarak bak ld nda güçtür: Çünkü bu olas l n gerçekleflmesi, art k yok olmak üzere olan, kesintiye u ram fl geleneklerin canland r lmas n gerektirmektedir. Buna karfl l k, vurgulanmas gerekir ki, e er hakk verilirse ayn olas l n gezegenimizin baflka yerlerinde, sözünü etti imiz de erlerin ve adetlerin hala ayakta durdu u ve daha da yaflayabilece i Güneyde ve Do uda gerçekleflmesi çok daha mümkündür. 4. Modas geçmifl s naî modeller 182 fiimdi zeytinli imizin bulundu u Toscana tepelerinden ayr l p afla ya, vadinin dibine ve bir bütün olarak dünyaya bakal m. Görece imiz, dev bir paradoksal makine gibi iflleyen tar m-g da sisteminin egemenli i olacakt r. Öyle çarp t bir sistem ki, daha açl k sorununu çözemezken obezli i günümüzün en önemli sorunlar ndan biri haline getirmifl. Dahas, ayn sistem, sonuçlar n elde edebilmek için ha bire at k üretiyor, kaynaklar tüketiyor, topra yoksullaflt r yor ve gerek genetik gerekse kültürel çeflitlili i azalt yor. Peki, nas l oluyor da böylesine paradoksal bir durum geliflebiliyor ve (hemen hemen) herkes taraf ndan kabul edilir say labiliyor? Yan t, uzun bir öyküdür (bak n z, Capatti et al, 1998; Capatri ve Montanari, 2002). Bugün bildi imiz tar m-g da sistemi, art k modas geçmifl s naî olarak tan mlayabilece imiz, ama çok uzun süre baflar l formüller say lm fl fikirlerin ve örgütlenme modellerinin tar ma uygulanmas d r. Bu fikirler ve örgütlenme modelleri yüzünden tarlalar sanayi alanlar, bitkileri ve hayvanlar makineler, g da maddelerini de standartlaflt r l p önemsizlefltirilmesi gereken mallar olarak gördük. Üstelik her ne pahas na olursa olsun: ekosistemi bozma, toplumsal örgütlenme, ak l ve uzmanl n y llanm fl örüntülerini silme, sonunda yararlan c lar olmalar gereken tüketicilerin sa l klar pahas na flleri böyle götürmeye içsel olan sorunlar n karfl s nda geçmiflteki tutum ki bugün de hayli yayg nd r, bütün bunlar n kaç n lmaz kötülükler oldu u fleklindeydi; bütün bunlar, büyüme ad na vermemiz gereken kurbanlard (dünyan n geliflmekte olan denilen bölgelerinde); ekonomik aç dan hayatta kalabilmek için

8 bunlar zorunluydu (tar m n uzun süredir sanayileflmifl oldu u yerlerde). Ancak, günümüzde ifller de iflmektedir. Çevre sorunlar n n apaç k ortaya ç kmas, hayvanc l kta salg nlar n yayg nlaflmas, kötü beslenme al flkanl klar yüzünden ortaya ç kan hastal klar, genetik olarak de ifltirilmifl organizmalara yönelme, bunlar n hepsi, her ne pahas na olursa olsun verimlilik sa lama çabalar na ra men insanl n büyük bölümünün halen açl kla bo ufltu u gerçe ini örtememektedir. Hepsi birlikte al nd nda bütün bu olgular, s naî tar m-g da modelindeki krizin sakl tutulabilece i noktay çoktan aflm flt r. Egemen modeldeki krizin tetiklemesiyle, sürdürülebilir nitelikteki bir tar m-g - da sisteminin nas l olabilece i konusunda yeni fikirler ortaya ç kmaktad r. Yeni düflünüfl biçimleri do maktad r: topra n ifllenmesi ve g da üretimine yeni bir bak fl getiren düflüncelerdir bunlar. Art k salt ekonomik verimlilik mant yla hareket etmeyip, kifliye, topluma ve do aya iliflkin insan eyleminin en köklü d flavurum biçimleri olarak kabul edilebilecek bir yeni tarz söz konusudur. Burada, sanayiye, ekonomiye ve topluma iliflkin yeni bak fl tarzlar gündemdedir. Öyle ki, burada bir topra n ifllenmesi en baflta toprak anay gözetme, insanl n bugün ve gelecekte yararlanabilece i en de erli kaynak olan topra a özen gösterme anlam na gelecektir. Yeni fikirlerin egemen oldu u bu toplumda g - da maddelerinin üretimi, haz rlanmas ve tüketilmesi ayn zamanda bir gereklili in karfl lanmas, zevk ve toplumsal uyumun bir biçimi olarak görülecektir bunlar salt biyolojik mekanizmalar m z beslemenin ötesinde daha genel bir çerçevenin bir parças olarak alg lan p gerçeklefltirilecek köklü etkinliklerdir. Sözü edilen bu genel çerçeveyi günümüzde sürdürülebilirli e geçifl olarak adland r yoruz (Manzini ve Jegou, 2003). 183 Yeni geliflmekte olan bu fikirlerin yeni ve genel bir kalk nma modeline nas l dönüflebilece i veya tam anlamda sürdürülebilir bir tar m-g da modelinin nas l iflleyebilece i gibi konular hem bu notlarla amaçlananlar n hem de yazar n kapasitesinin ötesindedir. Ayr ca, sürdürülebilirli e geçifl bir toplumsal ö renme süreci oldu undan, kimsenin bu kapasitede oldu unu ileri sürmesi de mümkün de ildir. Burada dile getirilen yeni fikirler, iflte bu kolektif ve kapsaml ö renme sürecine bir katk da bulunma amac n tafl maktad r. Kuflkusuz eksiksiz de ildir. Ancak gene de gündemdeki oluflumun kimi özelliklerine iflaret etme, özellikle burada bizi as l ilgilendiren konu olarak tasar m n bu olufluma nas l katk da bulunabilece ine fl k tutma bak m ndan yararl olabilir. 5. Tar m-g da sistemi eklemlenmesi Günümüzdeki tar m-g da sistemi, katmanl bir gerçeklik, farkl tar m felsefelerinin ve g da kültürlerinin varl klar n yan yana sürdürdükleri bir makro sistem olarak tan mlanabilir. Burada bu sistemin befl katman üzerinde duraca z: Geleneksel, klasik, deneysel ve ileri tar m-ifl sistemleri ile toplumsal deneyimler. Tasar m n yerini buldu u ve kendi seçeneklerini belirledi i ba lam da bu katmanl gerçekliktir.

9 Geleneksel sistem. Bölgeden belgeye de iflmek üzere, k rsall k tarihinden günümüze uzanan ve günümüzün tar m-g da sisteminin alt katman ndaki örgütlenme biçimlerini ve geleneksel bilgi-deneyim birikimini görüyoruz. Sistemin bu alt katman, sanayi öncesi tar mdan geriye kaland r; onun bilgileri, örgütlenmeleri, yerel ve mevsimsel g da devreleridir. Görebildi imiz kadar yla bu alt katman bölgelere göre ya halen canl, varl n sürdüren bir gelenek ya da ortadan kaybolan bir sistemin kal nt lar durumundad r. Bugünkü haliyle bu alt sistemin tasar mla ilgili talepleri yoktur. E er varsa da, ilerde görece imiz gibi, bu durum sistemin baflka bir biçime dönüflmekte oldu unu gösterir. Sözü edilen alt katman egemen tar m-sanayi sisteminin tehdidi alt ndad r ve ço u durumda bu egemen sistem taraf ndan bo ulmaktad r. Klasik tar msal ifller. Burada kastedilen, daha önce ele al nan devri geçmifl sanayileflme formülleri ba lam nda örgütlenen tar m-g da sistemidir. Geldi i yer tar msal firmalar n ve hayvanc lar n kitlesel üretimi ve tüketimidir; sanayileflmifl dememizin nedeni bu ifllerin mekanize olmas, kimyasallaflmas ve daha yak n zamanlarda da biyo-teknolojileflmesi dir. Sanayileflmifl ülkelerde bugünkü g da ve tar m sektörünün baflat durumdaki bilefleni budur ve bugünkü e ilimlere bak l rsa henüz sanayileflmemifl ülkelerde de ayn sistem ilerde baflat duruma gelecektir. 184 Klasik tar m-sanayi sisteminin tasar m talepleri de klasiktir: tar m makineleri, ürün paketleme, g da maddeleri haz rlanmas nda kullan lan ayg tlar ve donan m, bir de farkl l k gözetmeyen bir kamuya yönelik gene farkl l k gözetmeyen iletiflim stratejileri (olta olarak da düflük fiyatlar n ve cezp edici reklamlar n kullan lmas ). Deneysel tar m iflleri. Tar m-g da sisteminin bu bilefleni, verili bir anda en zorlay c mant k neyse en fazla onun taraf ndan belirlenmektedir ve bafll ca amac da ürünlerin ve hizmetlerin ortaya koydu u (veya koymas gereken) deneyimlerin özelliklerini araflt rmak ve gelifltirmektir. Bu araflt rmalar g da maddelerinde ve bunlar n üretildikleri yerlerde ayr cal kl bir uygulama alan bulmufltur (g da maddelerinin ve üretildikleri tipik yerlerin özellikle duyusal ve deneysel do as düflünüldü ünde, durum aç kça ortadad r). Tar m-g da sisteminin bu yeni ve geliflen bilefleninin son birkaç on y l içinde ortaya ç k fl yla birlikte, tasar mla ilgili yeni talepler de belirmifltir. Bu talepler, ürün tan m na, üretildi i yere, yani sat fl ve restoran hizmetleri anlay fl na, hatta tasar m uygulamalar olarak yeni g da ürünlerinin daha en bafltan planlan p ona göre uygulamaya geçilmesine iliflkindir (bu son söylenen, g da tasar m n n tam karfl l yla uygulama alan d r). Önemi nedeniyle bu konu ilerde yeniden ele al nacakt r. leri tar m iflleri. Burada söz konusu olan, giderek büyüyen çevresel ve toplumsal sorunlar n çözümünü teknolojide gören günümüzdeki tar m-g da sisteminin bir yönüdür. Denetimli, organik g da ürünlerine yönelik büyük talebe s naî

10 aç dan yan t vermeye çal fl r. leri tar m iflleri, sanayinin büründü ü en ilginç biçimlerin tar mdaki ifadesidir. Organik ve biyo dinamik ürün yetifltirme yöntemlerinin yayg n biçimde uygulanmas n ve geliflkin minimal g da iflleme süreçlerinin kullan lmas n öngörür. DOP {garantili üretim süreçlerinde üretilmifltir) ve IGP (garantili co rafi kökene sahiptir) etiketleri ayn gözle, ileri tar msal ifller fikrinin hukuksal temsili olarak görülebilir. G da sanayinin bu özelliklere sahip geliflkin bir sanayi olarak görülmesi önemli bir kasar m kapasitesini gerektirir. Aç kt r ki, bu söylenen teknik ve örgütlenme düzeylerinde geçerli olman n yan s ra kültürel ve iletiflimsel düzlemde de geçerlidir. Bu da tasar ma yönelik henüz embriyon durumunda bir talebe yol açar: g da gibi duyarl bir üretim alan na yönelen geliflkin sanayi için s naî tasar m. Bu konuya da ileride yeniden dönece iz. Toplumsal deneyim. Bu, tar m-g da sisteminin en son ve en dinamik, ayr ca gelece i henüz belirsiz katman d r. letiflim a lar n n yayg nlaflmas, do al g - da maddelerine olan talep ve daha genel olarak da sürdürülebilir çözüm aray fl gibi kimi önemli dinamiklerin harekete geçiricisidir. At fta bulundu umuz toplumsal deneyimlere yol veren de bir bütün olarak bu makro e ilimlerdir. Bunlar hem talep taraf ndan (toplu sat n alma gruplar gibi) hem de arz taraf ndan ( Yavafl Yiyecek [ fast food a karfl ] örgütlenmeleri, organik ürün a lar gibi) gelen deneyimlerdir. Bunlara ayn zamanda yarat c topluluklar olarak da at fta bulunuyoruz; çünkü bunlar ço u örnekte belirli bir sorunu çözmede veya yeni bir f rsat yaratmada yeni yollar gelifltiren bireysel veya toplu kendili- inden örgütlenmelerin sonucudur. Az say da özel durum d fl nda bu toplumsal deneyimler henüz tasar m için net ve bilinçli bir talep ifade etmemifltir. Bununla birlikte, benim görüflüme göre, sürdürülebilir bir tar m-g da sisteminin yayg nlaflt r lmas nda potansiyel olarak yap c rolünü oynayabilmesi için tasar - m n tam da bu tür projelere odaklanmas gerekir. Bu görüflün gerekçeleri afla- daki paragraflarda aç klanmaktad r. 185 fiimdi, tasar m n tar m-g da sistemindeki en yeni iki katmanda oynayabilece i rolü daha ayr nt l olarak aç klamaya çal flaca m. ki katman, deneysel tar m iflleri ve toplumsal deneyimdir. 6. Deneysel tar m iflleri ve g da tasar m Deneysel tar m iflleri, yeni ortaya ç kan hizmet ve deneyim ekonomisinin (Pine ve Gilmore, 1999; Jordan, 2000) geleneksel (s naî) tar m-g da sistemi içindeki flekillenme tarz d r. Bu olgunun ayr ks bir yan da ürünlerin ve üretim yerlerinin çeflitlili ine verilen önemdir. Bu ise klasik sanayi modelinde bulunan ve dayat lan standartlaflt rma politikas na ters düflen ve hiç kuflkusuz olumlu say lmas gereken bir e ilime iflaret eder. Ne var ki potansiyel olarak olumlu olan bu kayma, g da ve tar m n spektaküler hale getirilmesi bafll alt nda toplanabilecek bir dizi olumsuz sonuçla etkisiz b rak lmaktad r.

11 Pratikte süreç flöyle ifllemektedir: hizmet ve deneyim ekonomisi bugünkü haliyle sürekli olarak güçlü bir duygusal tepkiyi tetikleyebilecek kapasitede taze kültürel ve toplumsal kaynaklarla yeniden beslenmek zorundad r. Baflka bir deyiflle bu kaynaklar n görülmeye de er bir ilginçlik yaratabilmesi gerekir. Söz konusu taze kaynaklar ço u kez geleneksel sistemin (daha do rusu geleneksel sistemden geriye kalan n) içsel olarak bar nd rd bilgi havuzundan, adetlerden ve özgül yerelliklerden harekete geçirilir. E er bu kaynaklar n kullan lmas yeniden yarat lmalar için f rsat da sa l yorsa, bu kendi bafl na kötü bir fley de ildir. Ancak, durum böyle de ildir. Söz konusu kaynaklar n ilginçlik ve ayr ks l k ad na kullan lmas, bunlar gerçekte ne olduklar n n d fl nda bofl imgeler haline getirme e ilimi tafl maktad r. 186 Yerlerin, topluluklar n ve ürünlerinin kimli ine iliflkin etrafl bir düflünce olmadan (ve fiziksel ve toplumsal kaynaklar n sürdürülebilir kullan m na iliflkin herhangi bir duyarl l k bulunmadan) deneyim ve hizmet ekonomisi bizi g da maddelerine, topluluklara ve yerel kimliklere sanki bunlar tan t lacak ve tüketilecek mallarm fl gibi davranmaya götürür. Sonuçta tipik olarak yerel ürünler ticari markalara, üretim yerleri ve üretici topluluklar tema parklar na ve buralarda yaflamakta olanlara dönüfltürülmektedir. Dahas, sahici herhangi bir kamuoyu ilgisi de en hazc boyuta indirgenmektedir (öyle ki, ilgili birçok televizyon program na bir tür g da pornografisi gibi bak lmas bile mümkün hale gelmektedir). Bafllang çta ilginç olduklar kadar pratik sonuçlar aç s ndan umut k r c olan bu dinamiklerin karfl s nda, Slow Food un ( Yavafl G da ) ola anüstü etkinlikleri yer almaktad r. Bu konuya ilerleyen paragraflarda dönece im. Ancak önce, tasar m n bugünkü baflat e ilimlerle nas l karfl laflt n, ne yapt n, ne yapabilece ini/yapmas gerekti ini k saca ele alal m. Deneysel tar m ifllerinin tasar ma yönelik net ve yüksek taleplerinden söz etmifltik. Tasar mc lar da bu talebe genel olarak kendi fikirlerini ve al flkanl klar n yeni gerekliliklere göre uyarlayarak yan t vermifllerdir. Baflka bir deyiflle tasar mc lar kendilerini hizmet ve deneyim toplumunun davran fl ve düflüncelerine göre uyarlam fllard r. Tasar mc lar, böyle yaparak, klasik yetkinliklerini (ürün ve iletiflim tasar m ) güncelleyerek ve daha yarat c yönlerini (stratejik tasar m ve hizmet tasar m ) uyarlayarak, yeni oluflan tar m-g da sisteminde önemli ve faal bir rol oynamaya bafllam fllard r. Bunu söyledikten sonra, üzülerek eklemem gerekir ki bu önemli ve faal rol henüz tasar mc lar yapt klar fleyin anlam konusunda derinlikli düflüncelere tafl mam flt r. stisnai durumlar d fl nda (ki bunlar n oldu u kesindir) tasar mc lar hizmet ve deneyim ekonomisine sorgusuz sualsiz girmifller, kendileri de ortadaki spektakülerlefltirme sürecinin ana güçlerine kat lm fllard r. Tasar mc lar, ekonomide ve medyada halen egemen olan düflünce biçiminin yönlendirdi i bu rolden s yr lmak için, kendilerine önerdikleri deneyimlerin anlam konusunda daha derinlikli sorular sormal d rlar. Gerçi güç bir ifltir, ama

12 karfl laflt rma aç s ndan ortada s ra d fl bir olgu, Slow Food vard r. Slow Food, duyumsal deneyimin, kaynakland klar bilgi ve örgütlenme biçimleri ile birlikte özellikleri olan ürünlerin güvence alt na al nmas na ve de erlenmesine ba lanabilece ini bize baflar l biçimde gösteren bir kurulufltur. Kurulufl, bu yolla, yerel g da üretiminin kültürel çeflitlili i gibi de erli bir ortak varl n korunmas nda ve yenilenmesinde son derece önemli bir rol oynamaktad r ( lk talya da bafllamakla birlikte bugün tüm dünyada). Presidi dello Slow Food', talya da yayg n, özellikleri olan yerel ürünleri korumay amaçlayan yerel kurulufllard r. Slow Food a tasar mc gözüyle bak ld - nda görülen, kan mca, stratejik tasar m n, hizmet tasar m n n ve deneyim tasar m n n günümüzde tar m ve g da dünyas na uygulan fl n n en olumlu örne- idir (oysa bildi im kadar yla birkaç y l öncesine kadar bu giriflimin öncülerinden hiçbiri tasar m camias ile önemli bir iliflkiye sahip de ildi). Slow Food bize bilgiden, tatlardan, mahallerden ve sosyal adetlerden oluflan de erli bir tarihsel miras n spektaküler yollardan tüketilmesinin çok ötesine geçen bir tasar m çal flmas yap labilece ini göstermifltir. Slow Food spektaküler sonras tasar m yayg nlaflt rmaktad r (Thackara, 2005); bunlar bofl imgelere ve çabuk tüketime dönüfltürmeden kimli i gelifltirebilmekte, önemli deneyimler oluflturabilmektedir. Bu etkinli i, geleneksel miras m z yeniden üretmenin bir vesilesi haline getirebilmekte, bunu en geliflkin teknolojik ve örgütsel olanaklara (daha önce söz edilen ileri tar m iflleri) uydurabilmekte ve buradan sürdürülebilir bir gelece in tohumlar n elde edebilmektedir (Manzini ve Vezzoli, 2002; Manzini ve Jegou, 2003; Meroni, 2005). 187 Sözü edilen olanaklar daha da açmak için, bir ad m daha at p toplumsal deneyim ve bunun tasar ma uzanan olas yönlerini düflünmemiz yerinde olacakt r. 7. Toplumsal deneyim ve çok yerellikli toplum Konu, önceki paragrafta sunulmufltu: a sistemlerinin yayg nlaflmas, do al g dalara olan yayg n talep ve sürdürülebilir çözüm aran fllar yeni düflünme ve yapma yollar n n önünü açm flt r. Bu durum hem arz hem de talep taraf için geçerlidir. sterseniz, son y llarda üzerinde çok konuflulan a örgütlenmelerinin sonuçlar üzerinde özel olarak dural m. Bu olgu, ba lant l l k durumunda çok büyük bir yayg nlaflmay beraberinde getirmifltir (kastedilen, somut olarak mümkün anlaml etkileflim say s d r). Elde edilen bu üst düzey ba lant l l k ise yeni örgütlülük biçimleri için elveriflli bir zemin oluflturmufltur. Burada a art k teknik bir altyap olman n ötesine geçerek dikey hiyerarflileri k ran, buna karfl l k yatay, arac s z ve potansiyel olarak ayn konumda olanlar n bulacaklar çözümler aç - s ndan güçlü ve yeni bir örgütlülük modeli haline gelmifltir. Bütün bunlar yeni bir örgütlenmeler ailesi tasavvur etmemize imkân tan maktad r. Burada söz konusu olan, ademi merkezi ve daha genifl sistemlere aç k örgütlenmelerdir; geleneksel olarak düflük ba lant l l k sistemlerine dayal ifl

13 yapma tarzlar ndan ç karak, pekifltirilmifl ifl yapma tarzlar n neredeyse s f rdan bafllayarak yeniden tasarlayabilen bir örgütlenme modelidir. Hiç kuflkusuz, a modellerinin köklü biçimde benimsenmesi, bugün karfl laflt m z toplumsal ve çevresel sorunlar n çözümünü kendi bafl na sa layamaz (El Kaide ve kimi pedofil kurulufllar bile günümüzde mevcut yatay iletiflim teknolojisini kullanarak a örgütlenme modellerinin ak ll ca uygulanmas n temel almaktad r). Ancak gene de, gerek bu örgütlenme modelleri gerekse bunlar mümkün k lan teknoloji, tar m-g da sisteminde yeni yaklafl mlar gelifltirilmesi aç s ndan de- er tafl yan ilginç ve umut verici imkânlar sunmaktad r. Özellikle internetin yayg nlaflmas, kendilerini ortaya ç karan alanlardan çok ayr, operasyonel alanlarda yeni fikirleri, kimi önemli ve potansiyel olarak yarat c konular gündeme getirmifltir: örne in, a ekonomisi, aç k kaynak sistemleri ve akran örgütlenmeleri gibi) (Stalder ve Hirsh, 2002; Cottam ve Leadbeater, 2004). Bütün bunlar bir flekilde g da-tar m sistemine aktar labilir mi? G da a ifadesinden ne anlayabiliriz? Bu sorular n henüz net ve ayr nt l yan tlar yoktur. Bununla birlikte, at fta bulunulan sosyal deneyimlerle ilgili olarak kimi k smi yan tlar daha flimdiden belirmifltir. 188 Adil ticaret sat n alma gruplar, kentlerdeki organik ürün pazarlar n (çiftçi pazarlar ), yeni üretici/tüketici iliflkileri (bir a ac evlat edinin veya sebze mevsimi biletleri ) gibi etkinlikleri göz önünde bulundurun Ancak, adil bir ticaretteki baflar n n, birbirlerinden çok ayr yerlerde olsalar bile üreticilerle tüketiciler aras nda do rudan ve adil iliflkilerin mümkün oldu unu somut olarak ortaya koydu unu da dikkate al n. fiimdi, as l olarak arac s zl k konusunu merkeze alan bu etkinlikleri, yerel ürünlerin yerel ürünlerin de er bulmas na yönelik etkinliklerle iliflkilendirelim (EMUDE, 2004). Burada bir kez daha Slow Food etkinlikleri akla gelmektedir: 'presidi detlo Slow Food' yerel kurulufllar n n tüm talya da yayg nlaflmas, belirli yerel ürünlerin korunmas n amaçlayan yerel kurulufllar, Terre Madre nin tüm dünyada binlerce küçük çiftçiyi, hayvanc y ve bal kç y belirleyip özel üretim ve g da know-how u temelinde bir a halinde iliflkilendiren ola anüstü giriflimi Bunlar ve umut verici benzer baflka durumlar hep birlikte bir bütün olarak görürsek, ortaya tar m-g da sistemi ile ilgili yeni bir vizyon ç kacakt r (belki de yepyeni bir dünya vizyonu!) Ortaya ç kan, çok yerellikli bir sistem, mahallerin ve topluluklar n yayg n bir çeflitlilik kazand bir dünya d r. Bu topluluklar n kendi özel kimlikleri olmakla birlikte d fl temasa aç k ve haz rl kl d rlar. Yerel topluluklar n yüksek bir iliflkilenme potansiyeli vard r; di er yerel topluluklarla iliflki içindedirler; internetteki akran kurulufllarda oldu u gibi, kim yararl ysa onunla gerekti inde temasa geçerler. A ekonomisinde çok yerellikli bir sistem görürüz. Bu sistemde mevcut dü- ümler ve ba lant lar n say s dü ümlerin kendisinden daha önemlidir ve g da

14 ve nas l üretildi i gibi temel bilgiler, herhangi bir ortak varl n sürdürülebilir kullan m ile s n rl olmak üzere tüm topluluklara aç kt r. K sacas, geliflkin tar m ifllerinin geliflimini yönlendirebilecek, bu yönlendirmeyi sürdürülebilirlik ilkesini daha aç k gözeterek yapabilecek çok yerellikli bir sistem öngörmekteyiz (Manzini, 2004a,b; Da lm fl Ekonomi Laboratuarlar, 2005). 8. Stratejik tasar m ve yeni g da a lar E er özetlenen vizyon uygulanacaksa ve çok yerellikli tar m-g da sistemi ço- unluk aç s ndan bir gerçeklik haline gelecekse, o zaman üretici, tüketici ve üretici-tüketici topluluklar n n saflar n s klaflt rmalar ve kendilerini görünür k lmalar gerekecektir. Bu kesimler, ürünlerini ve becerilerini, ihtiyaçlar n ve dileklerini ve bunlar karfl lamaya yönelik istekliliklerini ortaya koymalar gerekir. Gerçek anlamda temaslar kurabilecekleri, tekliflerini sunabilecekleri, salt ekonomik olmay p komflulu u da gözeten iliflkiler gelifltirebilecekleri ve yerine göre dayan flma sergileyebilecekleri bir platform, bir altyap olmas gerekir. Kan mca tar m-g da sistemi bu flekilde örgütlenmeye elverifllidir. Az nl kta kalsalar da ele ald m z deneyimler bize bunun mümkün oldu unu göstermektedir. Dahas, g da ve tar m arazisi herkesin yaflam aç s ndan iki temel ö edir. Bu ikisi etraf nda daha genifl ölçekle ilgi ve hareketle yarat labilir. Bunlardan söz ederken, gereklilik ve hoflnutluktan, geçmifl ve gelecekten bahsedebiliriz. Unutulma riski alt ndaki bilgi ve beceriler bunlar n etraf nda yeniden canland - r labilir. G da bize yerel ve mevsimlik ürünlerin kalitesini yeniden keflfetmemizde yard mc olabilece i gibi, çok uzaklarda, ancak tan d k ve dost bir topluluk taraf ndan ürünleri tatmam z da sa layabilir. Böylece, Slow Food slogan nda oldu u gibi yemesi de düflünmesi de hofl olan ürünler bulabiliriz. 189 Bütün bunlar, toplumsal anlamda kendi kendine örgütlenmeler olarak afla - dan yukar geliflebilir. Ancak, tasar mc lar da bu erdemli süreçte yerlerini alabilirler. Onlar da kendi özel becerileriyle topluluk inflas na, görünürlü ün gelifltirilmesine, iletiflim kanallar n n daha ak flkan hale getirilmesine ve bu topluluklar n etkinliklerinin yay lmas n ve etkililefltirilmesini kolaylaflt racak platformlar n yaflama geçirilmesine yard mc olabilirler. Buradan, deneyim tasar - m alan ndaki becerilerini devreye sokarak g da a lar n n gelifltirilmesine katk da bulunabilirler. Bu a larda estetik ve duyumsal özellikler gene devrededir; ancak spektakülerlefltirme e iliminden ar nm fl olarak: gerçekten de estetik ve duyumsal alg lama her tür insan iliflkisinde temel boyutlard r ve bu iliflkilerin objesi g da gibi önemli ve can al c bir fleyse durum daha da böyledir. Bir tar m metaforuyla sonland racak olursak, tasar mc lar, hem yeni hem de eski kültürlerin tohumlar n n gerçek anlamda yeflerip sürdürülebilir bir g da ve tar m gelece inin bitkilerine dönüflebilecekleri topra n haz rlanmas nda iflbirli ine girebilirler: bu gelecekte, ifadenin içerdi i tüm zenginliklere sahip güzelim zeytinlikler olacakt r.

15 REFERANSLAR Capara', A., de Bernard!, A. ve Varni, A. (Eds.) (1998). ZAlimentazione. Annali 13, Storia d'ltalia, Torino: Giulio Einaudi editore Capatri, A. ve Montanari, M. (2002). La Cucina Italiana. Storia di ma Cultura. Roma-Bari, Editori Laterza. Cottam, H. ve Leadbeater, C. (2004). Open Welfare: Designs on the Public Good. London, Design Council. Distributed Economy Labs (2005). Developing andmanaging Regional Value-Networks. Landskrona, DELabs. EMUDE - Emerging user demands for sustainable solutions (2004,). Social Innovation as a Driver for Technological and System Innovation, research working papers. Jordan, P. (2000). Designing Pleasurable Products.London, Taylor ve Francis. Malaspina, R. ve Vugliano, S. (2005). Paesaggi Coltivati. Interreg III MEDOC, Paesaggi Mediterranei, research working paper. Manzini, E. (2004a). Towards a cosmopolitan localism. In: Spark! Design and Locality (Eds. J. Verwijnen and H. Karkku), Helsinki, University of Arts and Design. Manzini, E. (2004b). A cosmopolitan localism. \n;medesign_forme del Mediterráneo, (Eds. Fagnoni, R., Gámbaro, 190 P. ve Vannkok, C), Firenze, Alinea Editrice. Manzini, E. ve Jegou, F. (2003). Sustainable Everyday. Scenarios of Urban Life. Milano, Edizioni Ambience. Manzini, E. ve Vezzoli, C. (2002). Product-Service Systems and SustainabUity. Opportunities for Sustainable Solutions. Paris, UNEP Publisher. Meroni, A. (2003). II design dei sistemi alimentary. In: Design Multiverso. Appunti di Fenomenología del Design (Eds. Bertola, P. ve Manzini, E.), Milano, Edizioni Polidesign. Meroni, A. (2004). Design e Innovazione di Sistema Nel Settore Alimentare. Una Ricerca Progettuale. Milano, Edizioni Polidesign. Meroni, A. (2005). Strategic Design for the Food Sector: Ifie Food-System Innovation, paper presented at the Agrindustrial Design, Universty of Economics, Izmir, April Pine, J.B. ve Gilmore, J.H. (1999). The Experience Economy. Work is Theatre and Every Business a Stage. Boston, Harvard Business School Press. Stalder, F. and Hirsh, J. (2002). Open Source Intelligence. First Monday 7(6). ThackaraJ. (2005)./» the Bubble. Boston, MIT Press.

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Enerji ve Kalkınma Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Kırılma Noktası Dünyanın gerçeklerini kırılma noktalarında daha iyi kavrıyoruz. Peşpeşe gelen, birbirine benzer damlaların bir tanesi bardağın

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri,

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri, İçindekiler ÖNSÖZ... 2 GİRİŞ... 3 Genel Kurul Toplantısı... 3 Yönetim Kurulu nda Üye ve Görev Değişiklikleri... 3 MMKD Stratejik Plan Çalışması... 3 PROJELER... 4 Kapılar Müzecilere Açık Projesi... 4 Derneklere

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı Panel Konuşması Erdem BAŞÇI 7 Nisan 2012, İstanbul Değerli Konuklar, Dünya ekonomisinin son on yılda sergilediği gelişmeler emtia fiyatları üzerinde

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir:

Bu dedi im yaln zca 0,9 say s için de il, 0 la 1 aras ndaki herhangi bir say için geçerlidir: Yak nsamak B u yaz da, ilerde s k s k kullanaca m z bir olguyu tan mlayaca z ve matemati in en önemli kavramlar ndan birine (limit kavram na) de inece iz. Asl nda okur anlataca m kavram sezgisel olarak

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler

1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler 1.6.1. Performans Yönetimi Hakkında Ulusal Mevzuatın Avrupa Standartlarıyla Uyumlaştırılmasına Yönelik Tavsiyeler 5. Sonuçlar ve reform teklifleri 5.1 (Kamu Mali yönetimi ve Kontrol Kanunu) 5.1.1 Performans

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Overview Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industrylevel, and Firm-level Perspective

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM Ali Kamil UZUN / DRT Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 403 404 1. Salon - Paralel Oturum VII - flletmelerde ç Denetimin Kurulmas, Rolü ve Önemi/Ali Kamil UZUN

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Psikolojiye Giriş. Gözden geçirme oturumları. Evrim ve Akılcılık Ders 10. Pazartesi, 26/02, 16.00-18.00 Salı, 27/02, 18.00-20.00

Psikolojiye Giriş. Gözden geçirme oturumları. Evrim ve Akılcılık Ders 10. Pazartesi, 26/02, 16.00-18.00 Salı, 27/02, 18.00-20.00 Gelecek Çarşamba Yapılacak Sınav (olası dağılım) Psikolojiye Giriş Evrim ve Akılcılık Ders 10 Giriş: 4 Beyin: 9 Freud: 9 Skinner: 9 Bilişsel Gelişim: 9 Dil: 9 Algı/Dikkat: 9 Bellek: 9 Aşk: 7 Evrim: 4 Akılcılık:

Detaylı

Genel S ra No: 108 2007/19 Cep Kitapl : XXV ISBN: 978-9944-234-20-7

Genel S ra No: 108 2007/19 Cep Kitapl : XXV ISBN: 978-9944-234-20-7 Genel S ra No: 108 2007/19 Cep Kitapl : XXV ISBN: 978-9944-234-20-7 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen Av. Coflkun Ongun Kapak: Can Eren Bask ve Cilt Can Matbaac l k Tel: +90 212 613 10 77-613 15 47 Birinci

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ ALANI ANKARA 2007 ÖĞRENME FAALİYETİ -19 HALKLA İLİŞKİLER VE

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 19 Ocak 2016 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; Kısa dönemde 144 günlük ortalama $1110.82 trend değişimi için referans takip seviyesi olabilir.

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 10 Kasım 2015 3 Kasım 2015 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; RSI indikatörü genel olarak dip/tepe fiyatlamalarında başarılı sonuçlar vermektedir. Günlük bazda

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

Halkla İlişkiler ve Organizasyon

Halkla İlişkiler ve Organizasyon Halkla İlişkiler ve Organizasyon A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak varlığını hissettirmektedir.

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir B irçok yaz mda olas l k sorusu sordum. Bu yaz mda soru sormayaca m, sadece olas l n matematiksel tan m n verece im. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 say lar aras

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum.

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum. Değerli konuklar, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) çalışmaları kapsamında düzenlediğimiz Kurumsal Yönetim konulu toplantımıza hepiniz hoş geldiniz. 11 Aralık 2001 tarihli Bakanlar

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.10 Tar msal Mülklerin De erlemesi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.10 Tar msal Mülklerin De erlemesi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.10 Tar msal Mülklerin De erlemesi 1.0 Girifl 1.1 Dünyan n birçok bölgesinde tar msal mallar n üretimine ayr lm fl olan araziler en önemli ekonomik

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

10.000 Kad n Giriflimci Sertifika Program

10.000 Kad n Giriflimci Sertifika Program 10.000 Kad n Giriflimci Sertifika Program Gö ün Yar s Kad nlar nd r Çin Atasözü Kad nlara giriflimcilik e itimi verilmesi kifli bafl na düflen geliri 2020 y l na kadar tahminlerimizin %14 üzerinde, 2030

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma yapmaktadır.

Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma yapmaktadır. İnsan Kaynaklarının Dönüşümü 2010 Araştırması Sonuçları www.mercer.com 2010 PERYÖN & Mercer İK Dönüşümü Araştırması Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma

Detaylı

Tavla ve Bilimsel Düflünce

Tavla ve Bilimsel Düflünce Tavla ve Bilimsel Düflünce Y llar önce çok satan bir gazetemiz Türkiye Tavla fiampiyonas düzenlemiflti. Bizde tavlac çok. fl yerlerinde bile tavla oynan r ülkemizde. Bile ine güvenen kat ld flampiyonaya.

Detaylı

Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas

Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas Atatürk ün Dünyas Cengiz Önal 64 Mustafa Kemal in Bursa da Ö retmenlere Konuflmas Han mlar, Beyler! stanbul dan geliyorsunuz. Hofl geldiniz. stanbul un fl k ocaklar n temsil eden yüce heyetiniz karfl s

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK ÇEVRE KORUMA VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Çevre neden bu kadar önemli? Sera etkisi artıyor Doğal kaynaklar bitiyor Maliyetler yükseliyor Gelir eşitsizliği uçurumu büyüyor 2002 yılında Johannesburg da

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ.

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 BU DAY, UN ve SEKTÖRÜMÜZ. Ülkemizdeki bu day ve un sektörümüz y ldan y la geliflim göstermektedir. Ülkemizin bu day yetifltirilme elveriflligi, un fabrikalar m z n teknolojik

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği A.Faruk GÖKSU-ÇEKÜL Vakfı www.cekulvakfi.org.tr www.kentselyenileme.org ÇEKÜL Vakfı, kurulduğu günden bugüne kadar, Kendini Koruyan Kentler adı altında,

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ *

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * Doç. Dr. Meral TEKİN ** Son yıllarda halk eğitimi, toplumdaki öneminin giderek artmasına koşut olarak, önemli bir araştırma alanı olarak kabul görmeye

Detaylı

B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ S O S Y A L B İ L İ M L E R E N S T İ T Ü S Ü İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ D O K T O R A P R O G R A M I

B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ S O S Y A L B İ L İ M L E R E N S T İ T Ü S Ü İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ D O K T O R A P R O G R A M I B E Y K E N T Ü N İ V E R S İ T E S İ S O S Y A L B İ L İ M L E R E N S T İ T Ü S Ü İ Ş L E T M E Y Ö N E T İ M İ D O K T O R A P R O G R A M I İLİŞKİSEL PAZARLAMA 31 MAYIS 2014 K O R A Y K A R A M A N

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

Bilgi A ac n n Kültürel Miras E itimleri başlığı alt nda, gençlerin dile gelen yap lar n öykülerine kulak kesildi i Kentin ncir Çekirdekleri projesi

Bilgi A ac n n Kültürel Miras E itimleri başlığı alt nda, gençlerin dile gelen yap lar n öykülerine kulak kesildi i Kentin ncir Çekirdekleri projesi Bilgi A ac n n Kültürel Miras E itimleri başlığı alt nda, gençlerin dile gelen yap lar n öykülerine kulak kesildi i Kentin ncir Çekirdekleri projesi var. Proje Tan t m Neler Yapaca z? Proje, gençlerin,

Detaylı

KARMAŞIK YAPILARDA TEŞVİK MÜDAHALESİ. Metin Durgut, TEPAV 5. Bölgesel Kalkınma ve Yönetişim Sempozyumu, Ocak 2011

KARMAŞIK YAPILARDA TEŞVİK MÜDAHALESİ. Metin Durgut, TEPAV 5. Bölgesel Kalkınma ve Yönetişim Sempozyumu, Ocak 2011 KARMAŞIK YAPILARDA TEŞVİK MÜDAHALESİ Metin Durgut, TEPAV 5. Bölgesel Kalkınma ve Yönetişim Sempozyumu, Ocak 2011 SANAYİLEŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KABULLER 1. Ekonomi, belli bir alanda uzmanlaşmaktan çok

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

Ü lkemizde kredi kart kullan m oldukça yayg nlaflm fl durumda olup, bu

Ü lkemizde kredi kart kullan m oldukça yayg nlaflm fl durumda olup, bu mali ÇÖZÜM 209 KRED KARTI VASITASIYLA YAPILAN TAKS TL SATIfiLARDA KATMA DE ER VERG S MATRAHININ TESP T VE UYGULAMASI Serkan GÜNGÖR zmir Vergi Dairesi Baflkanl Vergi Denetmen Yard mc s I-Girifl: Ü lkemizde

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN "INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN-SYMES IN "INSTITUT DU BOSPHORE YILLIK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI 18 Mart 2016 İstanbul, Hilton Hotel Harbiye Sayın Büyükelçiler, Değerli Konuklar, 2009 yılında

Detaylı