YÖNETİM DESTEK SİSTEMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YÖNETİM DESTEK SİSTEMLERİ"

Transkript

1 YÖNETİM DESTEK SİSTEMLERİ Türksel KAYA-BENSGHİR* Günümüzde yönetim faaliyetlerini desteklemede bilgisayarlar ön plana çıkarak, örgütlerde bulunması gereken vazgeçilmez araçlar arasında yer alml tır. 1980'li yıllarda mikrobilgisayarların maliyetlerinin oldukça dü mesine kaqın yeteneklerinin artması ile ya anan devrim, pekçok yöneticinin elinin altında bilgisayarların bulunmasını sağladı. Örgütlerin ba arısında verilerin i lenme ve bilgilerin kullanılmasındaki etkinlik önemli bir gösterge olmaktadır. Bu olgu, sürekli deği en, karma ık bir çevrede faaliyetlerini sürdürmek ve ba arılı olmak durumunda olan günümüz örgütleri için çok daha fazla geçerlidir. Yöneticiler örgütün günlük faaliyetlerini yürütme ve özellikle planlama, kontrol ve karar alma i levlerini yerine getirmede doğru, zamanlı, tam ve güvenilir bilgilere ihtiyaç duyarlar. Tüm bu sayılan özelliklere sahip bilgileri "nitelikli bilgi" olarak tanımlayacak olursak, yöneticiler bu bilgilere ancak bilgisayarları, kurulacak bir bilgi sistemi çerçevesinde etkin kullanarak eri ebilirler. Bilgisayarların büyük hacimlere ula an verileri i leme ve yönetmede sağladığı ba arı, yöneticiye çevrede var olan ve olması beklenen fırsat ve tehlikeleri zamanında görme ve değerlendirme olanağı tanır. İ te yöneticinin bu avantajı elde edebilmesi, bilgisayarları yalnızca veri i leyen bir makine olarak görmeyip, onu verileri ve özellikle verilerin i lenmesi ile elde edilen bilgileri yönetmekte kurulacak sistemin yalnızca bir unsuru olduğunu dü ünmesine bağlıdır. Burada kurulmasından söz edilen sistem, bilgi teknolojilerinin geli imine paralelolarak örgütün deği ik niteliklere sahip düzeyleri için geli tirilen "bilgi sistemleri"dir. Bilgi Sistemleri alanı, bilgisayara dayalı veri i leme ve bilgilerin yönetimi ile ilgili geli meleri incelemek üzere ortaya çıkmı tır. Bilgi sistemleri yalnızca bilgi teknolojilerinin geli imi ile ilgilenmez, aynı zamanda u sorular üzerinde durur: (1) Bilgi sistemleri etkin olarak nasıl geli tirilebilir? rodale Asistanı.... İıMrai IJrrpi, Cil 26, Siqıl, Mtut 1993.

2 240 AMME IDARESİ DERGİSİ (2) Bilgi sistemleri en iyi nasıl yönetilebilir ve uygulanabilir? (3) Bilgi sistemlerinin daha geni uygulama alanlan yaratılabilir mi? Yöneticilerin bilgisayarlardan etkin ve verimli yararlanabilmeleri de ancak böyle bir sistem çerçevesinde örgütün sorunlanna çözüm yollan aramalan ile mümkündür. Örgütün mevcut bilgi sistemlerinin analizinde ve kurulacak yeni sistemin tasanmında yukanda sıralanan sorular, yöneticilere önemli ipuçlan sağlar. Bu makalede, günümüze kadar geli tirilen bilgi sistemleri -Elektronik Veri i leme (EVi), Yönetim Bilgi Sistemi (YBS), Karar Destek Sistemi (KDS), Uzman Sistem (US), Yönetici Destek Sistemi (YÖDS)- Yönetim Destek Sistemleri (YDS) b8 lığı altında incelenmi ve bu sistemlerin örgüt sorunlanna etkin çözümler üretmede sunduklan olanaklar birbirleri ile kaqıl8 tırmalı olarak ele alınmı tır. BİLGİ SİSTEMİ VE TEMEL UNSURLARı Amacı verileri bilgilere çevirmek olan bilgi sistemi, örgütün günlük faaliyetleri ile ilgili veriler ve bilgiler elde etmesine, kaynak dağıtımına esas olacak bilgilerle donatılmasına ve stratejik planlama için gerekli bilgilerin temin edilmesine katkıda bulunur. Bilgi sisteminin temel unsurlan arasında donanım, yazılım, personel, veri tabanı ve prosedür yer alır.i Donanım; veri i leme, ileti im süreci ve diğer bilgi i lem faaliyetlerini destekler. Sistemin girdi, i lem ve çıktı i levlerini gerçeklc tirmede gerekli olan mekanik, manyetik ve elektronik aygıtlann tümü donanım olarak adlandınlmaktadır. Yazılım; bilgi i leme faaliyetlerinin yürütülmesinde donanımın kullanacağı talimatlan kapsar. Bilgisayarla ilgili tüm programlar, yordamlar ve ilgili belgeler yazılım olarak ifade edilir. Yazılımlar uygulama programlan ya da sistem programlan olarak geli tirilmektedir. Uygulama yazılımı; örgütün veri i leme faaliyetini desteklemek amacıyla ÇC itli i levleri gerçeklc tirmek üzere yazılan programlardır. Örnek olarak; personel bordrolannın hesaplanması, muhasebe kayıtlannın tutulması sipari yönetimi ve stok kontrol i lerinin yapılmasına yönelik programlar verilebilir. Sistem yazılımı ise, donanımın uygulama yazılımlannı ça1ı tırmasl için tasarlanan ve i levi sistemin operasyonlannı yönlerdirmek ve denetlemek olan programlardır. Personel; bilgi sisteminin tasarlanmasından, kullanıma sunulmasına kadar geçen her evrede çc itli i leri yürütmekle görevli ki ilerdir. Bu görevleri genel olarak üç b8 lık altında toplayabiliriz: 1 CeDgiz Yılmaz, ~... Ye YÖlaetUlBiIIP sa.te.i, Erciyes Üniversitesi ıktisadi ve ıdari Bilimler PaUltesi, Yayıa No: 2, 1988,1.16

3 YÖNETIM DESTEK SİSTEMLERİ 241 (1) Sistem tasarımcısı (2) Programcı (3) Operatör Veri Tabanı; çc itli kullanıcıların kullanımına olanak tanıyacak ekilde hazırlanan bilgi kütüğüdür. Örgütün veri kütükleri ve veri tabanlarıyla donatılması, bunların bakımı ve denetimi veri tabanı yönetim sistemi ile gerçeklc tirilir. Prosedür; bir sorunun çözümü için gerekli ve ilgili adımlar dizisidir. Bir problemin çözüm ~leminin nasıl yapılacağını açıklar. BİLGİ SİSTEMLERİNİN EVRİMİ Örgütlerde bilgisayarların kullanılması 19S0'li yıllarda b3 lasa da gerçek anlamda kullanım, çok amaçlı mainframe bilgisayarların 1960'larda gel~tirilmesi ile ancak 1960'ların sonlarında gerçeklc m~tir. 1970'li yıllarda makinelerin ~lem yapma hızlarının artması, bellek birimlerinin kapasitelerinin geni letilmesine kar ın maliyetlerinin dü mesi, daha kullanı lı bilgi saklama araçlarının üretilmesi ve programlama dillerindeki gel~meler pekçok örgütün bilgisayar kullanımına dayalı uygulamalarını artırm1 tır. Bu dönemlerde bilgi sistemleri ve teknolojilerinin evrimi üzerinde çalı an ar3 tırmacılar bilgi sistemlerinin evrimsel geli imini gösteren modeller üzerinde durmu lardır. Bu ar3 tırmacılara örnek olarak Gibson, Nolan, King, Kraemer ve Wiseman verilebilir. Bilgi sistemlerinin evrimsel gel~imini ortaya koyan modellerden ilki ve en çok bilineni Gibson ve Nolan tarafından 1974'de geli tirilmi tir 1. B3 lagıçta dört 3 amalı olarak belirlenen modele yazarların 1979'da iki 3 ama daha ilave ettikleri görülür. Bu yeni modelde örgütün bilgisayarla ma süreci altı 3 amada ele alınmaktadır. Bu 3 amalar sırasıyla; Başlangıç - Maliyetlerde tasarruf sağlamak üzere, büro faaliyetlerini (batch processsing) toplu i lem sürecp ile otomatiklc tirme, Gelişme - Daha çok faydalar sağlamak üzere bilgisayar kullanınım alanında artı ve (on line) çevrim içi bilgi i lem 4 sistemine geçme, Kontrol - Yönetime maliyet kontrolü i lemlerinde yardımcı olma, 1 Gibson,CF,Nolan RI..,"Managing the Four Stages or EDP GrowtIı",Harvanl B... ı... Rniew,Jan-Feb Batch processing - Toplu i lem: Bilgisayar terminolojisinde kullanıcı etk.ilqimi olmayan, belirli bir 'Greyi kapsayan i lem ve kayıtlan toplayarak bilgisayar ortamına tek bir programda alınan bilgi i lem torfldgr.bu tor bilgi i lemde bilgiler, yığınlar halinde toplanırve dödemsel olarak i ledir. 4 OD lide data processing - Çevrim içi bilgi i lemi -,girit verileridin kayııakladma DoktalanndaD çıkarak doüvdad bilgisayara aktanldığı ve Çıkı bilgileridin doüvdad kulladım yerleride iletildili sistemdir.sistem rasgele eri imli bellek ile çah ır.

4 242 AMME İDARESİ DERGİSİ Bütünleşme - Veri tabanları aracıhğı ile mevcut sistemlerde bütünlük sağlama, Veri Yönetimi - Kullanıcılara veri tabanın yeteneklerini sunma, Olgunluk Dönemi - Örgüt geli tirme ile oldukça koordineli olarak örgütte bilgi sistemleri ve teknolojilerini planlama ve geli tirmektir. 1980'li yıllara gelindiğinde, bilgi teknolojilerindeki ilerlemelere paralel olarak, uygulamada örgütlerin bilgi sistemlerindeki geli im çizgisisinin Gibson ve Nolan'nın modelindeki 3 amalarla uyumlu olmadığı ve o dönemlerde yapılan varsayımların geçerliliğinin kalmadığı görülmü tür. King, Kraemer ve Wiseman yaptıkları çah malarda Gibson ve Nolan modelinin yetersizliği üzerinde durmu lardır.! Bu yazarlara göre Gibson ve Nolan modeli, özellikle 1984'den sonra örgüt ve çevresinde Y3 anan deği ime ko ut olarak önemi artan stratejik planlama ve karar alma i levlerine yönelik stretejik bilgi sistem fırsatlarını tanımlamada ve açıklamada yetersiz kalmaktadır. Bilgi sistemlerinde stratejik planlama ve karar alma i levlerinin önemini benimseyen Ward, Griffiths ve Whitmore birlikte yazdıkları ItStrategic Planning For Information Systemsit adlı eserlerinde, bilgi sistemleri evrimini üç alanh bir modelle açıklaml lardır6. Bu modelde yer alan 3 amaları ve bunların hedefledikleri amaçları öyle ifade edebiliriz (ŞekilI): ı. Veri İşleme - Bilgi i leme sürecini otomotikle tirmek suretiyle operasyonel düzeyde etkinliği artırmak 2. Yönetim Bilgi Sistemi - Yönetimin bilgi gereksinimini kar ılayarak yönetsel etkinliği artırmak 3. Stratejik Bilgi Sistemi - Örgüt ve çevresinde Y3 anan deği imi yöneterek örgütün rekabet gücününü artırmak Temelolarak veri i leme, sorgulama ve analizler yapma i levlerini yerine getirmek üzere tasarlanan bilgi sistemleri birbirlerini destekleyecek ekilde planlandığında sinerjik etki yaratarak örgütün etkinliğini ve verimliliğini YÜkseltmektedirler. Bu nedenle kullanım amaçlarına göre farklı yapıya sahip bilgi sistemleri yaratacakları sinerjik etkinin en yüksek düzeyde olmasını sağlayacak ekilde birlikte dü ünülmeli ve geli tirilmelidir.! KiDg.J.L. Kraemer, K.L,"EvolutioD add OrgaDisatioDal IDformation Systems:Aad assesment of Nolan's stage model", Co unie.llona olacm, Tl, 5, May-1984., JohDward. Pat Griffiıhs, Paul Whitmore, Stratejik Plannina ror ınronaation SyReIM, WUey Series in Information SystemsJohn-Wiley-Sons 1990,

5 YÖNETIM DESTEK stslemler! 243 şekıl ı Bu çalışmada günümüze kadar geli tirilen bilgi sistemleri Elektronik veri işleme, Yönetim Bilgi Sistemi ve Yönetim Destek sistemi olmak üzere üç b3 lık altında toplanmıştır. Yönetim Destek Sistemleri (YDS); bilgi sistemlerinin özellikle yönetsel sorunlan desteklemek üzere geli tirilen Karar Destek Sistemleri, Uzman Sistemler ve Yönetici Destek Sistemlerini kapsar (Şekil 2). Yönetim Destek Sistemleri altında yer alan sistemler, örgüt yönetimine stratejik kararlar alabilmelerine olanak tanıyarak rekabet avantajı sağlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında Yönetim Destek Sistemleri,yukanda sözedilen Ward, Griffits ve Whitmore'nin bilgi sistemlerinin vardığı son 3 ama olarak tanımladıklan Stratejik Bilgi Sistemleri ile aynı işlevlere sahip sistemler olarak kaf ımıza çıkmaktadır. Şekil ı Bilgi Sistemlerinin Evrimi Elektronik Veri işleme > Yönetim Bilgi > Sistemleri Yönetim Destek > Sistemleri

6 244 AMME IDARESt DERGtsl YÖNETİM DESTEK SİSTEMLERİ VE SUNDUKLARI OLANAKLAR YDS'lerinde yer alan sistemler, örgütün deği ik düzeylerine göre daha etkili olabilmektedirler. (Şekil 3). A ağıda günümüze kadar geli tirilen bilgi sistemleri ve bu sistemlerin örgütlere sundukları olanaklar kaqıl8 tırmalı olarak i lenecektir. Şekll3 Yönetim Düzeylerine Göre Bilgi Sistemleri Operasyonel Kontrol Veri i,ieme Elektronik Veri İşleme (EVi) 1960'lı yıllarda örgütlerde yaygın olarak kullanılmaya b8 lanan Elektronik Veri İ leme Sisteminde temel amaç, daha önce el ile yapılan sıkıcı, zaman alan, yorucu ve çe itli hesaplamalar gerektiren i leri otomatik olarak programlar aracılığı ile gerçekle tirmektir. Bu niteliğe sahip i ler arasında balistik hesaplamalar, logoritmik tabloların olu uturulması, nüfus sayım sonuçlarının değerlendirilmesi, bordroların hazırlanması sayılabilir. Veri i leme sistemi, verileri yöneticilerin kullanımına hazır duruma getirmeyi hedefler. Bu sistemde i lemlerde etkinlik sağlamak ön planda tutulmu tur. Geçmi ve çok yakın gelecekteki verilerin değerlendirilmesi ile günlük i lerde etkinlik sağlamaya çalı ılmı tır. Sistemde geli tirilen programlarda algoritmik-mantıksal süreçlerden yararlanılmı tır. Bu sistemin kullanıcıları olarak; operatörler, (veri giri i letmenleri), çe itli görevleri üstlenen büro çalı anları ve ef düzeyindeki görevliler sayılabilir.

7 YONE'I1M DESTEK SİSTEMLERİ 245 Elektronik Veri İ leme Sisteminin bu özelliklerine rağmen hedeflenen sonuçlan gerçeklqtirilemeyeceği görülmü tür. 7 Bunun temel nedeni ise sistemin bilgi talebinde bulunanlann sorulannı yanıtlamayıp, yalnızca verileri bilgiye dönü türmesidir. Sistem tasanmcılan bu eksikliği gidermek üzere, veri i leme sistemini verileri i leyerek bilgi türeten, bunlan toplayan, saklayan ve kendisine yöneltilen sorulan yamtiayabilen sistem olarak, Bilgi İ lem sistemini geli tirmi lerdir. Bilgi İ lem Sistemi,bir önceki sistemden farklı olarak çift yönlü bilgi akı ına olanak sağlar. Kullamcı sistemin bünyesinde bulunan veri ve bilgi bankasından yararlanarak sorulanna kaqılık alabilir. 1970'li yıllann ortalanna gelindiğinde bilgi teknolojisi alanındaki ilerlemeler ve bilgisayarlann bilgi i leme ve raporlama yeteneklerindeki geli meler bilgi sistemlerinin yöneticilere destek sunacak ekilde tasanmını gerekli kılmı tır. Özellikle döneminde bilgisayarl3 an örgütlerin Yönetim Bilgi Sistemi kurma faaliyetlerne ağırlık verdikleri görülür. Yönetim Bilgi Sistemleri (YBS) Yönetim Bilgi Sistemi, örgütün ihtiyaçlannı kaqılamak üzere verilerin toplanması, nakledilmesi, sunulmasını sağlayan ve bilgilerin tüm örgüt düzeylerinde akı ını kolayl3 tıran bütünlqik veri ve bilgi yapısından olu maktadır. Sistem; - kayıt tutma ve veri i leme fonksiyonlarını destekler, - ortak veri tabanlannı kullanarak örgütün tüm fonksiyonlanna hizmet eder, - Örgütün operasyonel, yönetsel ve stratejik düzeylerinde bulunan yöneticilerine yapısal niteliğe sahip, eri imi kolay bilgileri sunar, - Tüm veri ve bilgilere eri imi yalnızca yetkili personel ile sınırlandırarak sistem güvenliği sağlar. Yönetim Bilgi Sistemini Elektronik Veri İ lemeden ayıran temel özenikler arasında unlar sayılabilir: - Yönetim Bilgi Sistemi, örgütün bilgi ihtiyacını kaqıladığı gibi tüm örgüt fonksiyonlarını da desteklerkent Elektronik Veri İ leme yalnızca bir örgüt fonksiyonunu destekler. Bu açıdan bakıldığında Yönetim Bilgi Sistemi daha esnek ve örgütün i levleri arasındaki bilgi akı ını bütünlqtirici nite1iğe sahiptir. - Elektronik Veri İ leme yalnızca operasyonel düzeylerdeki yöneticilere, Yönetim Bilgi Sistemi ise tüm örgütsel düzeylere destek sunar. 7 Ydau."Joe., Larıy LoDIo ~t WoraMioII S,..., Preatic:e HalL. Eapewood aif&. NJ.. 19&9,1.44.

8 246 AMME İDARESİ DERGİSİ - Yönetim bilgi sisteminde yöneticinin bilgi ihtiyacı online olarak kaqılanırken, Elektronik Veri İ lemede bu ıhtiyaç önceden programlanan raporlarla giderilmektedir. Yönetim Bilgi Sistemi, yapısı gereği programlanabilir ve yapısal nitelikteki kararlara destek sağlarken yan yapısal ve yapısalolmayan nitelikteki kararlan destekleyemez. Örgütün üst düzeylerinde deği en çevre ko ullan altında stratejiler ve politikalar olu turma durumundaki üst düzey yöneticileri ile kararlar alma sorumluluğu bulunan orta düzey yöneticilerini desteklemek üzere,özellikle 1980'lerden sonra, Yönetim Destek Sistemleri emsiyesi altında toplayabileceğimiz Karar Destek Sistemleri (KOS), Yönetici Destek Sistemleri ve Uzman Sistemleri geli tirilmi tir. Karar Destek Sistemleri (KDS) Örgütlerde bilgisayara dayalı bilgi sistemleri disiplini olarak KOS'den ilk defa 1970'li yıllann b8 lannda sözedilmi tir. Bu dönemde pekçok ar8 tırmacı, sistemin öncüllerini olu turan Evİ ve YBS'den olan farklılıklan üzerinde durmu tur. Sistemin kavramsalolarak tanımlanmasına ise Bilgisayar Bilimleri, Yönetim Bilimleri, Yöneylem Ar8 tırmalan gibi deği ik disiplinlere mensup ara tırmacılann katkılan olmu tur. KOS'tanımını ilk defa Scott Morton yapmı tır. 9 O'na göre KOS, yan yapısal ve yapısalolmayan sorunlann çözümünde karar alıcıya veri ve modeller kullanmak suretiyle yardımcı olan etkile imli bilgisayar sistemleridir. KOS'nin 1990'lı yıllara gelinceye kadar pekçok deği ik tanımı yapılmı tır. Ancak sistemin sahip olduğu temel nitelikler aynı kalmı tır lo. KOS; - karar vericinin yerini almaktan çok ona destek sağlar, - yarı yapısal ve yapısalolmayan göreli olarak açık uçlu sorunların çözümüne katkıda bulunur, - SimonU tarafından üç a amalı olarak tanımlanan - sorunun tesbit edilmesi,çözüm önerileri geii tirme ve test etme,en iyi çözümün seçimi ve uygulanması - karar sürecinin tamamını destekler, - sorunların çözümünde karar vericinin gereksinim duyduğu kullanımı kolay, geni bir veri tabanı ve modeııer sunar, - kullanıcının istekjerine, i in yapısına ve çevre ko ullarındaki deği ime göre esneklik ve uyumjuluk sağlar. 9 Keen, P.G.W, Scott Morton, Deeiaion Support Sy.te..:An Orpnimtional Perspectiye, Addison Wesley Reading, S.Neethl. S.Krishnamoorty, "Decision Support Systems (DSS) A Critical Review", Manllprial Decialon Support Syste... Elsevier Science Publishers B.V., North-Holland, II Herbert ASimoD, New Selence ofmanaplhftt DeclıNo... Harper & Brothers NeIN)'ork, 1960, 554.

9 YÖNETIM DESTEK SİSTEMLERİ 247 Sprague KDS'nin üç temel elemanından söz etmiştir: ll (i) Veri Yöneticisi,(ii) Model Yöneticisi, (iii) Diyaloglar Geliştirme Yöneticisi. Bonezek, Holsapple ve Whinston bu elemanlara ek olarak üç özellik daha ilave etmişlerdir: 13 (i) Dil Sistemi, (ii) Sorun Çözme Sistemi ve (iii) Bitgi Sistemi. Sonradan ilave edilen elemanların öncekilerinden temel farkı, karar alma sürecinde bu elemanların sorun çözme sistemi içinde işbirliği sağlamalarıdır. Karar Destek Sistemleri yukarıda bahsedilen özellikleri ile Yönetim Bilgi Sisteminden oldukça farklıdır. Öncelikle YBS yalnızca yapısal ve programlanabilir sorunların çözümüne katkıda bulunurken KDS bu tür sorunlara ilaveten yapısında yer alan Modelleme, Bilgi Sistemi ve Sorun Çözme elemanlarıyla yapısalolmayan ya da yarı yapısal sorunların çözümünü de gerçekleştirebilmektedir. Uzman Sistemler (US) Örgütler oldukça karmaşık sorunlarla karşılaşıp, karar verme durumlarında olduklarında genellikle bu sorun ile ilgili konularda uzmanlaşmış kişilere baş vururlar. Uzmanlar belirli bir konuda derinliğine bilgi sahibi oldukları için soruna çok daha geniş bir perspektifden bakabilmekte ve dolayısıyla çok daha fazla çözüm önerileri geliştirebilmektedirler. Ancak sorunların karmaşıklık derecesi arttıkça ve yapısal bir niteliğe sahip olmayan sorunlar gündeme geldikçe uzmanlardan yararlanmanın maliyeti de yükselmektedir. İşte örgütlerin bilgisayarlardan karşılaştıkları sorunlara çözümler getirmede bir çeşit uzman gibi yararlanabilmelerini..:ağlama düşüncesi Uzman Sistemlerin geliştirilmesine ön ayak olmuştur. Bu gün pekçok alanda geliştirilmiş Uzman ';İstemlcrc ra~ılamaktayız. Uzman sistemler ilk defa geliştirildikleri dönemde (J 960 'lı yılların ortaları) Yapay Zekanın (Artificial Intelligent) bir uygulama alanı olarak görülmüştü. Bugün ise bilgi sistemleri içinde ayrı bir yere sahiptir. Tanım olarak; US, belirli bir konuda uzmanlaşmış kişilerin o koni! ile ilgili bilgisayara aktarılan bilgilerini ku11anarak sorunlara çözüm getiren sistemdir.l 4 Tanımdah da anlaşıldıgı gibi US 'hilgi temelli' sistemlerdir. Gelişmi bir Uzman Sistem şu elemanlara sahiptir: 15 - Bilgi Elde etme (Bir uzman yada bilgi mühendisi) - Bilgi temeli 12 Sprague, Rh.CarlsoD, ED., Building meclin l>«iaion Support. Sy.'e.., Prenuce Ilall, Bonezek. RH. Holsapple, C.V., WhiD510D, AB., Foundation or Deeislon Support. Syaıe... Academic Press, New York Efraim TurbaD, Declslon Support And ~rt Sysleıu:Manage.ent Support. Sysleaa., Maxwcll Macmillan InternatioDal Ed.New York. 1990, s Turban a.g.e., s.431.

10 248 AMME ıdaresı DERGıSı - Çıkanmlar yapan araç - Çall ma hafızası - Kullanıcı arabirimi - Açıklayıcı sistem - Bilgileri anndıran sistem Günümüzde pekçok alanda Uzman Sistemlerden yararlanılmaktadır. Örnek olarak; tıp alanında tanılann yapılması, madencilikte çe itli madenlerin çıkartılması i lemlerini yürütme ve karm3 ık i dünyasında borç ve alacaklann yönetimi, Stratejik planlama, vergi konulannın takip edilmesi, hata tesbiti ve örgüt içinde çe itli alanlarda denetimlerin yapılması verilebilir. Uzman Sistemlerin kullanıcılara sağladıklan olanaklan öyle sıralayabiliriz:" - Çıktılarda ve verimlilikte artı - Hata yapma olasılığını azaltmak suretiyle kalitede artı - Bekleme zamanlannda önemli ölçüde dü me - Kıt olan uzmanlık bilgilerini elde etme - Üretim ve hizmetlerde esneklik sağlama - Güvenirlilikte artı - Hızlı yanıtlar verebilme - Deği ik uzmanlann görü lerini bütünle tirme - Eksik bilgi ve belirsizlik ortamında çalıima fırsatı sağlama - Karm3 ık sorunlan çözebilme yeteneği kazandırma - Bilgileri uluslararası sınırlan 3 arak çe itli coğrafik alanlara gönderme fırsatı Uzman sistemlerin geleceği 01dukça parlak gözükmektedir. Halihazırda günümüz bilgisayarlan sınırlı da olsa insana özgü bazı duyu iilemlerini -usa vurma gibi- yapabilmektedir. Donanım alanındaki geli meler bilgisayarlara kısa bir süre sonra, bu niteliklere ilaveten görme, dokunma, duyma ve konu ma gibi duyulan i leyebilme özelliği kazandırabilecektir. Bu niteliklere sahip olan bilgisayarların bulunduğu ortamlarda yaratılacak uzman sistemler, uzmanlann yaptıklan i performansı düzeyininde üstünde bir performans artl ı sağlayabilecektir.

11 YÖNETIM DESTEK SİSTEMLERİ 249 Yönetici l7 Destek Sistemleri (yôds) Yönetici Destek Sistemlerini geli tirme fikri, yöneticileri bilgisayarlar konusunda üst düzeyde bilgilendirmek yerine; bilgisayarlan yönetimle ilgili bilgilerle donatarak yönetsel zekaya ka~turmak dü üncesinden doğmu tur. Tanım olarak YÖDS, ileti im,ofis otomasyonu ve analizler yapma olanağı tanıyarak üst düzey yöneticilerin yalnızca bilgi ihtiyaçlannı gidermekle kalmayıp, karar sürecine destek sağlayan daha kapsamlı bir sistemdir. ıı Kaba bir sınıflandırma yapıldığında yöneticiler YÖDS'nin 8 8ğıda bahsedilen üç yönetsel amacı gerçeklqtirmesi beklenir. ı, Bu amaçlar aynı zamanda sistemin alt elemanlarını olu turmaktadır Ofis Destek Hizmetleri Ofis destek hizmetleri bilgi teknolojisinin sağladığı olanaklar yardımıyla örgüue yürütülen günlük i lerde verimliliğin yükseltilmesini sağlar. Bu hizmetler içinde yer alan olanaklar üç grupta toplanabilir: a. İleti im Temelli Uygulamalar : Elektronik postalama, haberlqme ve kelime İ lem, b. Verileri ve Bilgileri Analiz Etme Araçlan:Elektronik tablolama, c. Düzenlemeler Yapma Araçlan:Elektronik takvim, borç ve alacaklann izlenmesi, örgütün Planlama ve Kontrol Süreçlerini iyileştirme Yönetici destek sistemlerinden beklenen en önemli yarar, planlama ve kontrol süreçlerinin yeniden yapılandınlarak etkinliğin sağlanmasıdır. Uygulamada YÖDS'nin planlama ve kontrol süreçleriyle ilgili u alanlarda destek sağladığı görülmektedir: ıo a.örgütün genelinde ve bölümleri düzeyinde var olan raporlama hizmetlerini iyilqtirme b.yönetimle ilgili raporlama sisteminin kritik faktörler gözönüne alınarak yeniden düzenleme c.planlama ve tahminleme süreçlerinde deği imlerin yapılması ı7 Yöaedei bvra.1, 6ıJfItIl tntejik pl.ala.. iılmııi IIde.ea IIt dlzeyy6aelcileri.i if.de etaektedir. ıı Tuıb.ıa...e Jo'" F.Rocbrt, David W.De Loaı. F.ıreeUtM suppoıt s,.a-tirıe...oltop M... eo.,.ter UM, Bui.eII Oae 11Wla. Ho.ewood,lUi.ois, 60430, 19S.~ ıo Daha fazı. bilp içia bb.... s

12 250 AMME İDARESİ DERGİsİ d.bilgi ve veri bankalannı kullanarak ad hoc analizler yapma olanağı elde etme e.ki isel ileti im sağlama olanaklanm geni letmek suretiyle, yöneticilerin örgütün önemli konulanyla daha fazla ilgilenmesine olanak tanıma f.proje tipi örgütlenmeye giden kurulu larda program yönetiminde etkinlik sağlamak Planlama ve kontrol süreçlerini iyilqtirmek amacıyla Yönetici Destek Sistemlerini yaygın olarak kullanan örgüt yöneticileri sistemin kendilerini 3 ağıdaki konularda düzenlemeler yapmaya zorladığını belirtmi lerdir. 11 Bilgi ihtiyacını belirlerken örgüt için önemli olan konulan dikkate almak Yönetim planlama ve kontrol süreçlerini yeniden düzenlerken geçmi ten çok geleceği göz önüne almak Raporlama sürecini revize etme i lemini dinamik hale getirmek İ levsel koordinasyonu geni letmek Örgütün veri yönetimini etkinlqtirmek Akıllı Modeller Geliştirme Akıllı model terimi, kavram olarak herhangi bir ki inin belirli bir alanda sahip olduğu anlayı ı tanımlayan bili sel yapısıdır. ll Akıllı model, bir anlamda yöneticiye zihinsel aktivitelerinde kavramsal bir çerçeve sunmaktadır. İ te Yönetici Destek Sistemlerinin yöneticilere b~yle bir araç sağlamak suretiyle etkinliğini artırması beklenmektedir. Ancak YODS'nin yöneticinin algılamasını nasıl desteklediği pek açık değildir. YÖDS'ne sahip örgüt yöneticileri bilgi teknolojileri kullanımının kendilerine 3 ağıdaki avantajları sağladığını belirtmektedirler: Örgüt dışı veri kaynaklarına erişimi kolayla tırmak Çok sayıda veri kaynaklarından elde edilen verileri bir arada toplayabitmek Verileri daha anlamlı biçimlerde sunabilmek Model kurma ve analizler yapma yeteneklerini geliştirmek İ Jerle ilgili olarak ortaya çıkan varsayımları test etme olanağı elde etmek Literatürde Mintzberg ve daha bir çok ara tırmacı Üst yönetim için modelleme tekniklerinin potansiyel önemi üzerinde durmu lardır. Son yıllarda yazılım alanındaki ge1i meler ve bi1gisayar okur yazarlığındaki artı, çok sayıda II John F.Rockart, David W.De Long. a.l. s.121. II John M.Carroll, "Satisfaction Conditions for Mental Models", Conteaıporal')' Pıychology. vol 30 Iıv.~; i Yı:». s.693.

13 YÖNETIM DES1EK SİS1EMLERİ 251 üst yöneticinin bilgisayarlı modellemeyi değerli bir araç olarak görmelerini sağlamı tır. YÖDS'lerinin yaygın kullanılmasını engelleyen en önemli neden sistemin uygulanmasının yeterince anla ılamamı olmasıdır. Sistemin ba anyla uygulanmasına temelolan sekiz faktör bulunmaktadır: LSistemin olu turulmasından ve uygulanmasından sorumlu bir yöneticinin bulunması, 2.Sistemin İ letiminden sorumlu bir kullanıcının tayin edilmesi, 3.İ alanı ile ilgili bilginin yanı sıra, teknik konulara hakim bilgi sistemi personelinin bulunması, 4.Uygun teknolojinin (donanım ve yazılımlar) seçimi, s.iç ve dı kaynaklardan güvenilir verilere eri imde etkin veri yönetimi, 6.Sistemin örgüt hedefleriyle uyumu 7.Örgüt içi ve örgüt dı ından gelecek tepkilerin yönetimi YÖDS'den önce geli tirilen Yönetici Bilgi Sistemleri (YÖBS) yöneticinin bilgilere daha çabuk ve yönetsel raporlara doğrudan eri imini sağlayarak yalnızca bilgi ihtiyaçlannı gidermektedir. Bu nedenle YÖBS yöneticiye bugün örgütün ne durumda olduğunu gösterirken gelecekte nasıl olabileceği konusunda yeterince yardımcı olmaz. Sistemden elde ettiği bilgilere göre örgütün gelecekte nasıl bir deği ime uğrayacağını yöneticinin sorumluluğuna bırakır. Dolayısıyla YÖBS yöneticiye akıl vermez,yalnızca bilgi verir. Yöneticilerin bilgi ihtiyaçlarını kar ılamaya ilaveten planlama, analiz yapma, ve ileti im ihtiyaçlarını gideren Yönetici Destek sistemleri aslında Yönetici Bilgi Sistemleri'ne KOS'lerinin unsurlarının (modelleme ve sorgulama) katılmasıyla tasarlanmı tır. Bu nedenle Yönetici Destek Sistemi, Yönetici Bilgi Sistemini içine almakta ve kendisi de büyük ölçüde Karar Destek Sisteminin bir alt elemanı olmaktadır. Rockart, Treacy,S.Morton, Levinson ve Keen YÖDS'ni veri temejli KOS'nin bir uzantısı olarak görmektedirler. D (ŞEKİL 4 ). Bu iki sistemi bir birinden ayıran temel farklılıklar öyle sıralanabilir: - KOS spesifik olarak belirlenmi belirli bir karar sorununa çözüm getirmek üzere, tek bir karar alıcı yada alıcılar için geli tirmrken, YÖDS üst düzey yöneticilerine destek sunmayı hedefler. - KOS model ağırlıklı ve veri yoğun bir yapıdadır. YÖDS'de ise bilgi temeli daha ağırlıklıdır. - KOS'de yer alan kararlar tekrar eden bir niteliğe sahiptir. YÖDS'de ise istisnai durumlar için kararlar alma sözkonusu olabilmektedir. 23 Rockart. Long..k.,.5.16.

14 252 AMME İDARESİ DERGİSİ - Sunduğu bilgi YÖOS ile birlikte aynı olmakla beraraber KOS daha çok alt düzeylerdeki uzmanlar için uygundur. Şekil 4 Karar Destek Sistemleri İçinde VÖBS ve VÖDS'nin Veri Yukandaki açıklamalardan anl8 ılacağl gibi YÖOS ve YÖBS birbirinden farklı sistemlerdir. Ancak literatürde bu iki terimin birbirine karqtınldıgı görülür. Pekçok eserde YÖBS her iki sistemin yerine kullanılmaktadır. YÖOS'nin Yönetim Bilgi Sistemi (YBS)'nden olan farklığına bakacak olursak, YBS zengin bir veri tabanına eri imi için kolayolmayan bir yöntem önerirken; YÖOS, verileri anlamlı yönetim bilgilerine aktarma, bilgiler üzerinde filitrelemeler yapma ve deği ik biçimlerde düzenlemeler yapma fırsatı sağlamaktadır. SONUÇ Bu makalede, bilgisayarlann örgütlerde yaygın olarak kullanılmaya b8 landığl dönemlerden günümüze kadar geçen süre içinde, çqitii örgütsel sorunlann çözümüne destek sağlamak üzere geü tirilen bilgi sistemlerinin evrimi ve bu sistemlerin sunduklan olanaklar kaqı18 tırmalı olarak incelenmi tir.

15 YÖNETIM DESTEK SİSTEMLERİ 253 Bilgi sistemleri b8 langıçta maliyetlerden tasarruf sağlamak üzere, örgütün büro i lerini otomatiklqtirmek suretiyle yalnızca veri i leyen ve saklayan bir sistem olarak dü ünülüp tasarlanml tır. Günümüzde ise hızla deği en ve karm8 lk bir yapıya bürünen çevrede varlığını sürdürmek durumunda bulunan örgütler için yalnızca verileri i leme ve yönetmekte faydalar sağlayan sistemler yeterli olamamakta, sistemin aynı zamanda analizler ve tanılar yapması beklenmektedir. Bugün artık yöneticiler örgütlerinde kurulacak bilgi sistemlerinin kendilerine yalnızca veri sunmakla yardım sağlamanın ötesinde, alacaklan kararlara alternatifler sunarak ve bunlan deneme fırsatı sağlayarak katkıda bulunmalannı beklemektedirler. Böylece bilgi sistemleri bilgi teknolojisinde Y8 anan geli melere ve yöneticilerin sistemden beklentilerindeki deği melere bağlı olarak nitelikli bilgi sağlayan bir yapıdan (Elektronik Veri işleme ve Yönetim Bilgi Sistemleri) analizler ve tanılar yapabilen yapılara (Yönetim Destek Sistemleri, -Karar Destek Sistemleri, Uzman Sistemler, Yönetici Destek Sistemleri- ) kavu mu tur. Bugün bilgisayarlan yönetim sorunlanna destek sağlayacak ekilde etkin kullanan geli mi ülke örgütleri, ihtiyaçlarına uygun bilgi sistemlerini geli tirerek sorunlanna çözümler aramaktadırlar. Bu ülkelerde örgütün çqitli bölümlerine ili kin yönetsel sorunlara çözüm getirmede Karar Destek sistemleri ve Uzman Sistemleri; yöneticilere yönelik olarak da Yönetici Destek Sistemleri yaygın olarak kullanılmakta ve bu sistemleri geli tirmek üzere çqidi çalı malar yapılmaktadır. Bu açıdan ülkemizdeki duruma bakılacak olursa; bilgisayarl8 manın özellikle 1985'lerden sonra Y8 andığı ülkemiz örgütlerinin oldukça yüklü yatınmlar yaparak gerekli donanımlara sahip olmalarına rağmen, yönetsel alanda bilgisayar desteği sağlamada ihtiyaçlan olan bilgi sistemleri konusuna çok az yer verdikleri görülür. Geli mi ülkelerin yöneticileri ve bilgi sistemleri konusunda uzmanl8 an ar8 tırmacılar örgütün üst düzeylerindeki sorunlara destek sağlamak üzere bilgi sistemlerini geli tirme çabasında bulunurken, ülkemizde bilgisayarlar hala veri i leme aracı olarak görülmekte ve bilgi sistemlerinin veri İ leme boyutuna ağırlık verilmektedir. Ancak uygulamada, çok az da olsa bilgisayarla mada belirli bir düzeye ul8 ml büyük ölçekli özel kuru lann örgütün bütün düzeylerini destekleyecek bir bilgi sistemi tasanmına gitme arayı ı içinde olduklan gözlenmektedir. Sınırlı sayıdaki kurulu ların bu çabalan gelecekte bilgi toplumu içinde kendine sağlam bir yer arayı ı İçinde olan ülkemiz için yeterli değildir. Dünyada bilgiye dayalı kurulu ların sayısının hızla arttığı bilgi toplumuna uyum sağlayabilmek için, ülkemizde gerek kamu gerek özel kurulu lar, bilgisayarl8 ma sürecinde bilgi sistemlerinin olanaklarından yararlanma yollannı hızla ar8 tırmalıdırlar.

STRATEJİK KARAR ALMA ORTAMINDA ÜST YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ VE UZMAN SİSTEMLER

STRATEJİK KARAR ALMA ORTAMINDA ÜST YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ VE UZMAN SİSTEMLER Dumlupınar Üniversitesi Sayı: 3 Sosyal Bilimler Dergisi 1999 STRATEJİK KARAR ALMA ORTAMINDA ÜST YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ VE UZMAN SİSTEMLER Arş. Grv. Mehmet GÖL* ÖZET Özellikle karar alma ortamının çok belirsiz

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ:

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ: GÖREV TANIMLARI Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 AMAÇ: BİRİNCİ BÖLÜM Madde 1) Bu yönetmeliğin amacı 5393 Sayılı Belediye Kanunu nun 48 nci maddesi, ISO 9001-2000 kapsamında, Görev,

Detaylı

Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1

Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1 Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1 Amaçlar 1 Etkin bir muhasebe bilgi sisteminin özellikleri ve bilgisayarlar 2 Bilgisayar kullanılan ve elle ile yürütülen muhasebe bilgi sistemlerinin farklarının

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

İŞ ZEKASI (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın

İŞ ZEKASI (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın Kurumunuzun yarınını belirleyecek kararları verirken en iyi iş zekası araçlarını kullanın. *BUSINESS INTELLIGENCE İş Zekası Çözümleri

Detaylı

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİSAYARA DAYALI BİLGİ SİSTEMLERİ Dr. Önder EYECİOĞLU 2012 BİLGİSAYARA DAYALI BİLGİ SİSTEMLERİ(BDBS-CBIS) Bir BSBS şu bileşenlerden oluşur; Donanım Yazılım Veri tabanı

Detaylı

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız?

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Lisansüstü Eğitiminizi Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, 1990 yılında kurulmuş ve ilk mezunlarını 1994

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ VERİ TABANI YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ Ders Düzeni Ders Uygulama Ödev Sınavlar 1. Ara Sınav 2. Ara Sınav Yıl Sonu Sınavı Sınavlar 2 Başarı Kriterleri Yıliçi başarı notu: (2 Yıliçi

Detaylı

Büro ve Malzeme Yönetimi TDS211. Önlisans

Büro ve Malzeme Yönetimi TDS211. Önlisans BAŞLIKLAR AÇIKLAMALAR Dersin Adı Dersin Kodu Büro ve Malzeme Yönetimi TDS211 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Düzeyi (Önlisans, Lisans, Yüksek Lisans Doktora) Dersin Yılı 2 Dersin Yarıyılı 1 AKTS

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ ÜST DÜZEY YÖNETİCİ SUNUMU BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı OCAK 2009 1 Gündem Bilgi Yönetimi Yol Haritası

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi 04.11.2010 Mine Berker IBTech A.Ş. Gündem İş Süreçleri Yönetimi (BPM) Modeli Yaşam Döngüsü 1 BPM e Neden İhtiyaç Duyduk? BPM Çözüm Araçlarının

Detaylı

BÖLÜM 2. Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 2. Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 2 Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği Doç. Dr. Serkan ADA İş Süreçleri - 1 İş süreçleri, bir ürün yada hizmet üretmek için gerekli olan faaliyetlerin bir derlemesidir. İşletme performansı

Detaylı

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi sistemleri ; Veri ve bilgiyi, Toplayan, Saklayan, İşleyen,

Detaylı

T.C. ESKĠġEHĠR TEPEBAġI BELEDĠYESĠ BĠLGĠ ĠġLEM MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLER

T.C. ESKĠġEHĠR TEPEBAġI BELEDĠYESĠ BĠLGĠ ĠġLEM MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLER TEPEBAġI BELEDĠYE MECLĠSĠNĠN 01.02.2008 TARĠH VE 28 SAYILI MECLĠS KARARI ĠLE KABUL EDĠLMĠġTĠR. T.C. ESKĠġEHĠR TEPEBAġI BELEDĠYESĠ BĠLGĠ ĠġLEM MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLER AMAÇ Madde 1-

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

Sizin başarınız için çalışıyorlar

Sizin başarınız için çalışıyorlar Sizin başarınız için çalışıyorlar NAVmobile ve AXmobile çalışanlarınıza ve ortaklarınıza daha erişimli yaparak iş verilerinizin gücünü arttıran çözümlerdir. NAVmobile ve AXmobile firmanın İşletme kaynaklarını

Detaylı

MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ

MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ TANIMLAR KURUMSAL HAFIZA: Bilgiyi gelecekte kullanmak amacıyla insanlarda ve/veya teknolojilerde gerektiğinde geri çağrılabilir şekilde depolamak

Detaylı

MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR

MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR MÜKEMMELLİK AYRINTILARDADIR Vector, kesimde operasyonel mükemmelliğin özüne ulaşiyor. Lectra, otomatik kesim alanindaki 30 yillik DENEYİMİ ve süregelen YENİLİKÇİLİĞİ sayesinde, teknolojik uzmanliği ve

Detaylı

Ancak bir gözlem veya işlem sonucunda ortaya çıkan verilerin birbirleriyle ilişkilendirilmesi ile elde edilen bilgi kullanılabilir anlamlıdır.

Ancak bir gözlem veya işlem sonucunda ortaya çıkan verilerin birbirleriyle ilişkilendirilmesi ile elde edilen bilgi kullanılabilir anlamlıdır. Bilgi sistemi, organizasyonda kontrolü ve koordinasyonu sağlayarak karar almada kullanılmak üzere bilgiyi toplamak, işlemek, saklamak ve dağıtmak için oluşturulan ilişkisel elemanlar kümesidir. Bilgi sistemi

Detaylı

İÇ KONTROL. ç Kontrol Dairesi. I lda Arslan. 2 ubat 2009 / ISPART A

İÇ KONTROL. ç Kontrol Dairesi. I lda Arslan. 2 ubat 2009 / ISPART A İÇ KONTROL ç Kontrol Dairesi I lda Arslan 2 ubat 2009 / ISPART A İç Kontrol Tanım ç Kontrol, kurumlar n, yöneticileri ve çal anlar taraf ndan uygulanan; kurumlar n hedeflerinin el de edilmesinde gereken

Detaylı

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi

Detaylı

Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri

Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri Kayıt/Veri İşleme Sistemleri Bordro Operasyonel seviye Yapısal, herşey önceden tanımlanmıştır. Verinin işlenmesi saklanması ve çağrılmasına yöneliktir. Çıktısı genellikle

Detaylı

Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği

Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği Yazılım ve Uygulama Danışmanı Firma Seçim Desteği Kapsamlı bir yazılım seçim metodolojisi, kurumsal hedeflerin belirlenmesiyle başlayan çok yönlü bir değerlendirme sürecini kapsar. İş süreçlerine, ihtiyaçlarına

Detaylı

ERP Uygulama Öncesi Değerlendirme

ERP Uygulama Öncesi Değerlendirme ERP Uygulama Öncesi Değerlendirme ERP standartlarını uygulama baskısı, verimli, pratik, güvenli ve uygulanabilir süreçlerin tasarımına engel olabilir. Birçok uygulama projesinde, iş süreçlerindeki verimlilik,

Detaylı

Halkla İlişkiler ve Organizasyon

Halkla İlişkiler ve Organizasyon Halkla İlişkiler ve Organizasyon A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak varlığını hissettirmektedir.

Detaylı

TURİZMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ DERSİ AKADEMİK UZMAN TOLGA AKAGÜN

TURİZMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ DERSİ AKADEMİK UZMAN TOLGA AKAGÜN TURİZMDE BİLGİ TEKNOLOJİLERİ YÖNETİMİ DERSİ AKADEMİK UZMAN TOLGA AKAGÜN Manuel Sistemler Manuel sistemler, örgütler için gerekli olan bilgilerin kaydedilmesi, işlenmesi, depolanması maksadıyla kullanılan

Detaylı

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ 1 GENEL MÜDÜR SUNUŞU; Gündelik hayatın vazgeçilmez unsuru haline gelen enerji, bireylerin yaşamında ve ülkelerin sosyo-ekonomik

Detaylı

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yeni Teknolojiler ve Bunların Yargıda Uygulanmaları Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar Yüksek

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ Hazırlayan Strateji Geliştirme Müdürü Kontrol Başkanlık Hukuk Danışmanı Onay Belediye Başkanı Yürürlük Tarihi 01.02.2010 Sayfa 1 / 9 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı; Kartal Belediyesi Strateji Geliştirme Müdürlüğü

Detaylı

Street Smart Marketing

Street Smart Marketing Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon

Detaylı

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ VE KAVRAMLAR Madde 1. AMAÇ Madde 2. KAPSAM Madde 3. HUKUKİ

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım Hakkımızda LOGOBI Yazılım A.Ş. iş zekası alanında faaliyet gösteren, Türkiye de sahip olduğu yüzlerce müşterinin

Detaylı

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME Amaç: Kat l mc lara bütünsel kalite ve bunun kurumlarda yarat laca geli im ihtiyac hakk nda geni bilgi vermek, yap labilecek uygulamalar hakk nda yöntemler sunmak. çerik:

Detaylı

aberon PICK-BY-LIGHT aberon PICK CART,

aberon PICK-BY-LIGHT aberon PICK CART, DEPO OTOMASYONU VELTIONoptimum ilaç ve kozmetik ürünleri dağıtıcılarına çok çeşitli seçenekler sunar. Toplama otomasyonuna ilişkin sunduğumuz çözümler, dağıtıcıların ürün akışlarını ve hizmet seviyelerini

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ ALANI ANKARA 2007 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ -13 ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr

cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr cofaso ile farkı yaşayın Otomasyon ve pano projelerinizi profesyonel bilgisayar destekli mühendislik yazılımı (CAE) cofaso ile yönetin Giriş cofaso

Detaylı

Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Elektronik Pazarlama Pazarlama Karması Bakımından İnternet Özellikleri 1. Kişiye Özel Üretim: Müşterilerin kişisel istekleri

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ BİR DİL PROGRAMI -Türkçe Konuşma - Tanıma Sistemi-

BİLGİSAYAR DESTEKLİ BİR DİL PROGRAMI -Türkçe Konuşma - Tanıma Sistemi- BİLGİSAYAR DESTEKLİ BİR DİL PROGRAMI -Türkçe Konuşma - Tanıma Sistemi- Prof. Dr. Fatih KİRİŞÇİOĞLU Bilgisayarlı Dil Uzmanı Erkan KARABACAK Proje Sorumlusu Çetin ÇETİNTÜRK Tanımlar : Konuşma Tanıma : Dil

Detaylı

Danışma Kurulu Tüzüğü

Danışma Kurulu Tüzüğü Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu Otel Yöneticiliği Bölümü Danışma Kurulu Tüzüğü MADDE I Bölüm 1.1. GİRİŞ 1.1.1. AD Danışma Kurulu nun adı, Özyeğin Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu ve Otel

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

www.pwc.com.tr/tmas PwC Türkiye Muhasebe ve Mali İşler Yönetim Hizmetleri

www.pwc.com.tr/tmas PwC Türkiye Muhasebe ve Mali İşler Yönetim Hizmetleri www.pwc.com.tr/tmas PwC Türkiye Muhasebe ve Mali İşler Yönetim Hizmetleri Muhasebe ve Mali İşler Yönetim Hizmetleri Yaklaşımımız ve sunduğumuz hizmetler Süreçler Ayşe Bayrı Işım Şirket Ortağı Tel:+90 212

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ

BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ BIM BUILDING INFORMATION MODELING YAPI BİLGİ MODELİ S u n u m ö z e t i 1. Bölüm: Genel tanımlar 2. Bölüm: BIM e gereksinim 3. Bölüm: Birlikte çalışabilirlik ve BIM veri standardı 4. Bölüm: BIM verisi

Detaylı

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ () TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 ANKARA 13 OCAK 2011 İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM: ÖĞRENİM ALANLARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ...3 1.1.ISCED 97

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi,

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi, 27 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28246 Bingöl Üniversitesinden: YÖNETMELİK BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK ARAŞTIRMA VE REHBERLİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. Doç. Dr. Ahmet KESİK 23 Şubat 2007

Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. Doç. Dr. Ahmet KESİK 23 Şubat 2007 Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Doç. Dr. Ahmet KESİK 23 Şubat 2007 Neden Mali Yönetim Reformu Mali disiplin Kaynak tahsisi ve kaynakların stratejik önceliklere göre kullanılması Etkinlik

Detaylı

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 13 Ocak 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28172 YÖNETMELİK Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden: SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ Amaç (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Solon ve e-fatura çözümleri

Solon ve e-fatura çözümleri e-fatura Solon ve e-fatura çözümleri Özel Entegratörlük e-fatura lerin faturalarını göndermek ve almak amacıyla sistemin özel entegratör kuruluşların yazılım ve donanım alt yapısını kullanarak GIB isitemine

Detaylı

Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma yapmaktadır.

Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma yapmaktadır. İnsan Kaynaklarının Dönüşümü 2010 Araştırması Sonuçları www.mercer.com 2010 PERYÖN & Mercer İK Dönüşümü Araştırması Mercer küresel/yerel bazda yılda 700 ün üzerinde İK nın farklı konularında araştırma

Detaylı

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu Serpil YETGİN * Öz Günümüzde daha fazla bilginin elektronik olarak elde edilmesi,

Detaylı

EKLER. EK 12UY0106-4/A1-2: Yeterlilik Biriminin Ölçme ve Değerlendirmesinde Kullanılacak Kontrol Listesi

EKLER. EK 12UY0106-4/A1-2: Yeterlilik Biriminin Ölçme ve Değerlendirmesinde Kullanılacak Kontrol Listesi Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-4/A1-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

Gelecekteki dinamizmin temelleri gelenek ve tecrübelerdir.

Gelecekteki dinamizmin temelleri gelenek ve tecrübelerdir. Gelecekteki dinamizmin temelleri gelenek ve tecrübelerdir. Medikal teknoloji alanında iyi tanınmı ve geleneksel olarak aile irketi olan 4. jenerasyon Bay Thomas Butsch tarafından y netilmektedir. Kendisi

Detaylı

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması,

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, işletmelerde mal ve hizmet üretimi için gereken işgücü, makine, malzeme gibi kaynakların verimli bir şekilde

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

www.e-dewlet.com BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURULU KARARI

www.e-dewlet.com BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURULU KARARI www.e-dewlet.com BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURULU KARARI Karar i : 11.11.2013 Karar No : 2013/DK-THD/605 Gündem Konusu : Tüketici Şikâyetlerinin İşletmeciler Tarafından Çözülmesine İlişkin Usul ve

Detaylı

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Organizasyonun bilgi ihtiyacını analiz etmek ve bu ihtiyacı karşılamak için enformasyon planı geliştirmek, Bilgi ve Belge işlemlerini

Detaylı

Yedi Karat Kullanım Klavuzu. Yedi Karat nedir? Neden Karat?

Yedi Karat Kullanım Klavuzu. Yedi Karat nedir? Neden Karat? Yedi Karat Kullanım Klavuzu Yedi Karat nedir? Karat, fiziksel dünya ile iletişim ve etkileşim kurulabilmesini sağlayan, elektronik prototip geliştirme kartıdır. Karat, tek başına çalışabilen interaktif

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR

Sistem Analizi ve. Tasarımı. Mustafa COŞAR Sistem Analizi ve 1 Tasarımı 2013 Mustafa COŞAR Sunum Planı Genel Kavramlar 2 Sistem Genel Sistem Teorisi Sistemin Öğeleri Bilgi Sistemleri Sistem Analizi Sistem Geliştirme Hayat Döngüsü Sistem Analizi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri Mikroekonomik Analiz I IKT701 1 3 + 0 6 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih, Talep, Maliyet, Üretim, Kar, Arz.

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

Polytex Tekstil Yönetim Sistemi

Polytex Tekstil Yönetim Sistemi Polytex Tekstil Yönetim Sistemi MEDİKUS MEDİKUS Ltd. Şti. Profesyonel Hastane Çözümleri Cinnah Cad. Farabi Sok. No:30/1, 06690 Ankara, Türkiye Tel. +90 (312) 428 83 40 Faks. +90 (312) 428 83 42 medikus@medikus.com.tr

Detaylı

İleriye doğru açık bir yol

İleriye doğru açık bir yol Broşür İleriye doğru açık bir yol Bir HP PartnerOne İş Ortağı ile çalışmanın avantajlarını keşfedin HP portföyünün eşsiz zenginliği, yetkili HP PartnerOne İş Ortağı nın becerileriyle birlikte size piyasada

Detaylı

Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız

Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız 2016 Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız Digital Signage Nedir? Hedef kitlenizi bilgilendirme ya da davranışlarında teşvik edici değişiklik yaratmak amacıyla ses, video, grafik veya

Detaylı

KOLAY & HER AÇIDAN VERİMLİ

KOLAY & HER AÇIDAN VERİMLİ C sınıfı ürünlerin tedariği KOLAY & HER AÇIDAN VERİMLİ www.simplesystem.com.tr C parçaları için B2B tedarik platformu 2 C sınıfı ürünlerin tedariği kolay hızlı & şeffaf 3 İkna eden gerçekler: B2B tedarik

Detaylı

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR YAZILIM: SOFTWARE Yazılım (Software): Yazılım sadece bir bilgisayar programı değildir. Basılı veya elektronik ortamdaki her tür dokümanı da içeren ürün. Dokümanlar yazılım mühendislerine ve son kullanıcıya

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS BORÇLAR HUKUKU 0102311 3 3+0 3 4. Ön Koşul Dersleri. Dersin Dili. Türkçe.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS BORÇLAR HUKUKU 0102311 3 3+0 3 4. Ön Koşul Dersleri. Dersin Dili. Türkçe. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS Saat BORÇLAR HUKUKU 0102311 3 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri YOK Dersin Dili Dersin Seviyesi Türkçe Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Zorunlu

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE

UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE UYGULAMALARI BĠLGĠSAYAR EĞĠTĠMDE Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) Gündem Eğitimde bilgisayar uygulamaları Bilgisayar Destekli Eğitim (BDE) BDE in Türleri Avantajları ve Sınırlılıkları Araştırma Sonuçları

Detaylı

Kurumsal Sosyal Sorumluluk CSR

Kurumsal Sosyal Sorumluluk CSR Kurumsal Sosyal Sorumluluk CSR Yönetici adayı: Fotokopiciye para kaptırmayan kişi Anadolu Üniversitesi Plan 1) Kurumsal Sosyal Sorumluluk 2) Neden Kurumsal Sosyal Sorumluluk? 3) AB KSS Standartları, SA8000

Detaylı

TEDAŞ Dışında Bir Elektrik Tedarikçisinden Elektrik Almak İçin Hangi Koşullar Gerekmektedir?

TEDAŞ Dışında Bir Elektrik Tedarikçisinden Elektrik Almak İçin Hangi Koşullar Gerekmektedir? Sık Sorulan Sorular? TEDAŞ Dışında Bir Elektrik Tedarikçisinden Elektrik Almak İçin Hangi Koşullar Gerekmektedir? TEDAŞ dışında elektrik alabilmeniz için Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu'nun belirlediği

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

Vizyon Uzmanlaştığımız alanda kusursuz ve güvenilir çözüm ortağınız olmak.

Vizyon Uzmanlaştığımız alanda kusursuz ve güvenilir çözüm ortağınız olmak. Vizyon Uzmanlaştığımız alanda kusursuz ve güvenilir çözüm ortağınız olmak. Misyon Müşteri odaklı çözümler sağlayarak güncel ve gelişen teknolojilerle uyumlu, nitelikli ve maliyet etkin ürün ve sistemler

Detaylı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet ; Kolay kurulumu ve kullanımıyla ön plana çıkan, teknolojik alt yapısıyla işletmelere pratik çözümler sunan ve büyük avantajlar sağlayan tam bir

Detaylı

SERVER TANFER. Yazılım Ürünleri Satış Müdürü IBM Türk

SERVER TANFER. Yazılım Ürünleri Satış Müdürü IBM Türk SERVER TANFER Yazılım Ürünleri Satış Müdürü IBM Türk Rethink IT. Reinvent Business. Onur Buçukoğlu Tivoli Ürün Yöneticisi, Orta ve Doğu Avrupa / Türkiye / Rusya Başlıca Üç Dönüşüm Gerçekleşiyor Akıllı

Detaylı

6.6 OFİSLER. 6.6.1 Ana Konular

6.6 OFİSLER. 6.6.1 Ana Konular 6.6 OFİSLER 6.6 OFİSLER 166 6.6 OFİSLER Başkent Lefkoşa İmar Planı alanında var olan ofis gelişmelerinin yaklaşık %94.1 i (sigorta, banka, finans, kamu idaresi ve mesleki hizmet) şehrin merkezinde toplanmıştır.

Detaylı