HvBS-MY Yazılım Geliştirme ve Kalite Süreç Deneyimleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HvBS-MY Yazılım Geliştirme ve Kalite Süreç Deneyimleri"

Transkript

1 HvBS-MY Yazılım Geliştirme ve Kalite Süreç Deneyimleri HvBS-MY Software Development and Quality Process Experiences Ö. Önder, Tola Havelsan A.Ş., Ankara n.com.tr Tonguç, Ekşi Havelsan A.Ş., Ankara n.com.tr Emre, Erdoğan Havelsan A.Ş., Ankara an.com.tr Hakan, Taylan Havelsan A.Ş., Ankara n.com.tr Özet Bu bildiri Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi Muharebe Yönetimi (HvBS-MY) alt sisteminin geliştirilmesi sırasında edinilen yazılım geliştirme ve kalite yönetimi süreçleri hakkındaki deneyimleri paylaşmak için yazılmıştır. HvBS-MY projesi rakamlarla incelendiğinde, Türkiye de geliştirilmiş olan en büyük yazılım projelerinden birisi olduğu görülmektedir. Proje yaklaşık 7 yılda tamamlanmış, çeşitli süreçlerinde 200 e yakın mühendis çalışmış, yazılan kod satır sayısı yaklaşık 1.75 milyon a ulaşmış, yüzlerce ekran ve diyalogdan olaşan bir sistem ortaya çıkmıştır. Bu çapta bir projenin başarılabilmesi için etkin yazılım geliştirme, sürekli entegrasyon ve kalite yönetim süreçleri uygulanmış, dünyadaki gelişmelere paralel olarak sürekli bir süreç yenilenmesi ile mevcut altyapı elde edilmiştir. Bu bildiride, projede kullanılan bazı yazılım geliştirme ve test araçlarına değinilecek, sürekli entegrasyon süreci ve önemi açıklanacak, kalite süreci anlatılacaktır. Abstract This paper is written to share software development and quality management experiences gained during the development of the Turkish Air Forces Information System, Battle Management (TICCS-BM) subsystem. TICCS-BM is one of the largest software projects developed in Türkiye. The project is completed in 7 years, approximately 200 engineers worked in various phases, and 1.75 million lines of code is written. The end product contains hundereds of frames and dialogs. For successfully completing such a large project, we have applied effective software development, continuous integration and quality management processes, and current development framework is the result of continuous improvement according to the emerging technologies. In this paper, we discuss some of the software development and test tools that we have used in the project, explain continuous integration and its benefits, and the quality management process applied. 1. Giriş HvBS-MY projesi Hava Kuvvetleri Komutanlığı (HvKK) için geliştirilmiş olup, HvKK nın sürdürmekte olduğu Muharebe Yönetimi faaliyetlerinin modern çağa uygun şekilde bilgisayar destekli bir biçimde gerçekleştirilmesini hedeflemektedir. HvBS-MY, harekat, istihbarat ve uçuş eğitim ana fonksiyonları altında harici askeri ve sivil sistemler ile entegrasyonu sağlayarak muharebe yönetiminin otomasyonunu amaçlayan oldukça kapsamlı bir projedir. Geliştirme faaliyetlerinin en yoğun olduğu dönemlerde yaklaşık 70 yazılım mühendisi 20 test uzmanının paralel çalışması ile 70 e yakın modül ve bu modüllerin altyapısını oluşturan diğer katmanlar geliştirilmiştir. HvBS-MY, temelde Java ve J2EE teknolojileri kullanılarak geliştirilen, tamamiyle dağıtık (fully-distributed) bir sistemdir. Proje kapsamında çok çeşitli yazılım geliştirme araçları kullanılmıştır. Geliştiriciler kodlama için JBuilder[1], veritabanı istemcisi olarak TOAD[2] kullanmıştır. Yazılım ihtiyaçlarının ve kullanıcı testleri sonrasında oluşan hataların ve isteklerin takibi için ClearQuest[3], fonksiyonel hataların tespit edilmesi için JBuilder ın sağladığı hata ayıklayıcısı, performans ve hafıza sorunlarının tespiti için ise Yourkit Profiler[4], JStat[5] ve JMap[6] gibi araçlar kullanılmıştır. Ortak kod havuzunun yönetimi için CVS[7] ve Subversion[8] kullanılmıştır. Derleme, kurulum gibi temel işlemlerde ve birçok sürecin temelinde Ant[9] aracı kullanımıştır. Sürekli entegrasyon sistemi olarak CruiseControl[10] aracı proje için adapte edilmiştir. Birim testleri için Junit[11] altyapısı kullanılmış, birim testleri sürekli entegrasyon sürecine entegre edilmiştir. Test kapsam analizi için Clover[12] ve Emma[13] kod analiz araçları kullanılmıştır. Kullanıcı arayüz testlerinin ve kabul testlerinin otomasyonu için yazılımı Abbot[14] ve Fit[15] araçları üzerine HvlFitBot test altyapısı geliştirilmiştir. Fonksiyonel performans takibi için LogMiner uygulaması geliştirilerek kullanılmıştır. Son

2 olarak, kalite kontrol sürecine yardımcı olarak Xradar[16] aracı kullanılmıştır. HvBS-MY yazılım geliştirme süreci yinelemeler üzerine kurulmuştur (Şekil 1). Sürecin her aşamasında ve canlı kullanım sırasında ortaya çıkan yazılım ihtiyaçları toplandıktan sonra yeni sürüm planı belirlenir. Geliştiriciler bir sonraki sürüm için gerekli değişiklikleri yaparak kod havuzuna eklerler. Daha sonra otomatik olarak çalışan entegrasyon süreci kod havuzundaki değişiklikleri tespit ederek entegrasyon sürecini başlatır. Süreç sırasında çıkan hatalar geliştiricilere elektronik posta vb. ile bildirilir. Hatalar düzeltildikten sonra entegrasyon süreci tamamlanır ve bir aday sürüm ortaya çıkar. Daha sonra test aşaması başlar. Test sürecinde öncelikle birim testler ve kullanıcı arabirim testleri otomatik olarak çalıştırılır. Çıkan hatalar yine geliştiricilere bildirilerek ilgili düzeltmelerin yapılması sağlanır. Otomatik testler tamamlandıktan sonra kullanıcı testlerine geçilir. Paralelde, aday sürümün kalite kontrol kurallarına uygunluğu kalite kontrol süreci tarafından ele alınır. Otomatik oluşturulan kalite kontrol raporları incelenmek üzere geliştiricilere gönderilir. Geliştiriciler daha önceden belirlelen kalite kurallarına aykırı olan kısımlarde gerekli düzeltmeleri yaparak ürünün istenilen seviyeye ulaşmasını sağlarlar. Böylece geliştirme sürecinin bir döngüsü tamamlanmış olur. Kod havuzu Kurulum süreci Entegrasyon süreci Testlerin çalıştırılması Kalite kontrol süreci CVS, Subversion Ant CruiseControl CruiseControl XRadar HvBS-MY geliştirme süreci kapsamında belirtilen her adım, aslında ayrı birer alt süreç oluşturmaktadır. Kendileri de birçok adımdan oluşan bu alt süreçler iç içe geçebilmekte, birbilerini tetikleyebilmekte ve girdi sağlayabilmektedirler. Tüm alt süreçler, mümkün olduğunca otomatik çalışacak ve insan müdahalesi gerektirmeyecek şekilde tasarlanmıştır. İkinci kısımda, özet olarak geçtiğimiz HvBS-MY geliştirme sürecinin detayları anlatılacaktır. 2. Geliştirme Araçları Bu bölümde giriş kısmında özet olarak anlattığımız geliştirme sürecimizde kullanılan, önemli olduğunu düşündüğümüz ve bizim için hayatı kolaylaştıran belli başlı geliştirme araçları tanıtılacaktır. Ayrıca bu araçları kullanarak ilgili sürecin nasıl oluşturulduğu, aracın sağladığı faydalar ile birlikte aktarılacaktır. Öncelikle 2.1 de ihtiyaçların belirlenmesi sürecine ve kullanılan ClearQuest yazılımına değinilecektir. Daha sonra 2.2 de CruiseControl aracı anlatılarak entegrasyon süreci üzerine deneyimle paylaşılacaktır. Bölüm 2.3 ve 2.4 de birim ve kabul testlerini kapsayan süreçlerinde kullanılan JUnit ve HvlFitBot araçları ile ilgili deneyimler aktarılacaktır. Son olarak bölüm 2.5 de kalite kontrol sürec ve bu sürecin temelini oluşturan XRadar aracı anlatılacaktır. Kalite Kontrol Test Şekil 1: HvBS-MY Geliştirme Süreci Aşağıdaki tabloda (Tablo 1) geliştirme süreçlerinde kullanılan yazılım geliştirme araçları belirtilmiştir. Tablo 1: Geliştirme Süreçleri ve Geliştirme Araçları Sürüm planlanması İhtiyaçların belirlenmesi Kodlama Birim testlerin yazılması HvlFitBot için ekran testlerinin yazılması ClearQuest ClearQuest JBuilder JBuilder FrontPage 2.1. ClearQuest ile İhtiyaçların Belirlenmesi HvBS-MY geliştirme süreci, yazılım ihtiyaçlarının belirlenmesi ile başlar. Yazılım ihtiyaçları dörde ayrılır. Bunlar; Kullanıcı istekleri Hataların düzeltilmesi Teknik iyileştirmeler Kalite ihtiyaçları olarak karşımıza çıkmaktadır. Kullanıcı istekleri, doğrudan kullanıcılarla yapılan toplantılar sonucu elde edilir. Düzeltilmesi gereken hatalar gerek entegrasyon sürecinde, gerekse test sürecinde karşımıza çıkan hatalardır. Teknik iyileştirme ihtiyaçları, yazılımın performansı ve kaynak tüketimi ile ilgilidir; Canlı ve test ortamlarında sürekli çalışan performans ölçüm araçları ile tespit edilen problemlerin düzeltilmesini içerir. Kalite ihtiyaçları, kalite kontrol süreci tarafından belirlenen kuralara uymayan modül, paket, sınıf ve

3 kodlar için yapılacak düzeltmeleri ve iyileştirmeleri içerir. Çeşitli kaynaklardan alınan yazılım ihtiyaçları önceliklendirildikten sonra sürüm planlaması yenilenir. Belirlenen yazılım ihtiyaçları, otomasyonu sağlayan ClearQuest yazılımına aktarıldıktan sonra geliştiricilerin önüne yeni görevler olarak düşerler. Bir yazılım ihtiyacının tanımlanmasından geliştirilmesine, ilgili testlerinin yapılmasından son kullanıcı tarafından kabulüne kadar geçirdiği her aşama ClearQuest üzerinde takip edilebilmektedir. ClearQuest, aynı zamanda ihtiyacın karşılanması için harcan eforun takibi için de kullanılmaktadır CruiseControl ile Entegrasyon HvBS-MY projesinde entegrasyon ve sürüm alma sürecini şöyle özetleyebiliriz (Şekil 2); Kod havuzunun en güncel halinin alınması Derleme öncesi kontrollerin yapılması Kodun derlenmesi Varsa derleme hatalarının bildirimi Kurulum dosyalarının oluşturulması Kurulumun yapılması Geliştiricilere sürüm sonuç bilgisinin iletilmesi CVS Süreç Sonuç Raporu CVS ten kodların alınması Ekran Testleri Derleme öncesi kontroller Birim testler Şekil 2: CruiseControl ile Entegrasyon Süreci Derleme Kurulum HvBS-MY projesinin aşağıda belirtilen özellikleri sürekli entegrasyon ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Projede çok sayıda geliştirici, çok büyük bir yazılım havuzu üzerinde çalışmaktadır. Herhangi bir anda tüm kodların derlenme,si entegre edilmesi ve sağlam bir sürüm elde edilebilmesi için, çok sayıda dosyanın kullanıldığı karmaşık bir işlemler serisinin tamamlanması gerekmektedir. Bu süreç, her ne kadar iyi dökümante edilirse edilsin insan eli ile kısa sürede tamamlanamayacak kadar karmaşık bir hal alabilmektedir. Projenin hedefleri arasında, sık aralıklarla alınan sürümlerin son kullanıcı önüne çıkartılarak yapılan değişiklikler üzerinde geri beslemelerin çabuk alınabilmesi yer almaktadır. Entegrasyon sürecinin uzaması, yazılım geliştirme sürecinin yinelenme süresinin de uzamasına neden olmaktadır. Entegrasyon adımlarının otomasyonu için bazı uygulamalar (ant, kabuk ve toplu işlem betikleri) yazılabilir. Bu tarz uygulamalar entegrasyon ve sürüm alma işlemlerinin otomasyonunu sağlamakla birlikte hala bir kullanıcının tetiklemesine ihtiyaç duyacaklardır. Ayrıca, işlemin sonuçları ile ilgili geri bildirim çoğu zaman istenen şekilde olmamaktadır. Entegrasyon sonuçlarının geliştiricilere hızlıca bildirilmesi, oluşan hataların biran önce düzeltilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. HvBS-MY kapsamında, yukarıda anlatılan sorunları çözmek için sürekli entegrasyon[24] kavramı uygulanmaktadır. Bu kapsamda yardımcı araçlar olarak Ant ve Java tabanlı CruiseControl kullanılmaktadır. CruiseControl, sürüm alma işlemini gerçekleştiren Ant uygulamalarının veya betiklerin yazılım havuzundaki her değişiklik sonrasında istenen sıklıkta çalıştırılmasını sağlar ve işlem sonunda alınan sürüm ile ilgili detaylı bir rapor üretir. Sürüm alma işleminin sonuçları geliştiricilere e-posta yoluyla bildirilir. CruiseControl aracılığı ile, entegrasyon ve sürüm sonrasında, birim testleri de otomatik olarak çalıştırılmakta ve test sonuç raporları geliştiricilere bildirilmektedir. Böylece, derleme öncesi kontrollerden başlayıp sürümün alınmasına, kurulumuna ve birim testlerin çalıştırılmasına kadar tüm süreçlerin otomasyonu sağlanmaktadır. HvBS-MY projesinde, CruiseControl ile sürekli entegrasyon uygulaması öncesinde, sürüm alma işlemi bir entegrasyon ekibi tarafından gerçekleştiriliyordu. Bağımsız olarak geliştirilen kodlar belirli zaman aralıkları ile kod havuzuna aktarıyor, fakat yapılan değişikliğin sistemin diğer parçalarıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğu ancak uzun süren entegrasyon çalışmaları sonunda tespit edilebiliyordu. Hataların geç farkedilmesi, tespit edilene kadar geçen süre içerisinde daha fazla hatalı kod yazılmasına ve entegrasyon sürecinin daha da uzun ve zahmetli bir hale gelmesine neden oluyordu. Tüm bu sorunları ortadan kaldıran CruiseControl ile sürekli entegrasyon uygulmasından sağlanan faydalar aşağıdaki gibi özetlenebilir; İnsan elinin entegrasyon sürecinden çekilmesi sonucu insana bağlı hataların ortadan kalkması ve kusursuz işleyen bir entegrasyon süreci elde edilmesi, Entegrasyon işleminin hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesi, Oluşan entegrasyon hatalarının çabuk tespit edilmesi, ve daha çabuk çözülmesi. Yazılım havuzunda sürekli yapılan güncellemelere rağmen, sürekli çalışan entegre bir sürümün garanti edilebilmesi.

4 Entegrasyon sürecinin maliyetinin düşürülmesi ve buna bağlı olarak entegrasyonun geliştirme süreci üzerindeki olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi, Yeni bir ortama yazılım geliştirme ortamının kurulumunun kolayca yapılabilmesi, Entegrasyonun bir sorun olmaktan çıkması ile sistemin birçok kısmını etkileyebilecek iyileştirme çalışmalarına daha kolay cesaret edilebilmesi, Geliştiricilerin yaptıkları değişikliklerin sonuçlarını biran önce görmelerinin getirdiği özgüven Test Süreci Test süreci, yazılımın önceden belirlenen işlevleri yerine getirip getirmediğinin sınandığı, genellikle gözardı edilen ancak yazılımın kalitesi ve yazılıma duyulan güven için hayati önem taşıyan bir süreçtir. HvBS-MY projesi kapsamında testler, birim testleri, ekran (arayüz) testleri ve kullanıcı testleri ana başlıkları altında değerlendirilmektedir. Entegrasyon Sonucu Çıkan Sürüm Birim Testleri Ekran (Arayüz) Testleri Test Sonuç Raporları Şekil 3: HvBS-MY Test Süreci Kullanıcı Testleri Geliştirme İhtiyaçları Şekil 3 de HvBS-MY test süreci özetlenmiştir. Buna göre, CruiseControl ile entegrasyon sonucu yeni bir sürüm alındığında, öncelikle birim testleri ve ekran (arayüz) testleri otomatik olarak çalıştırılır ve daha sonra kullanıcı testlerine geçilir. Otomatik testlerin sonuçları geliştiricilere doğrudan gönderilirken, kullanıcı testlerinin sonuçları ClearQuest e hata veya değişiklik isteği olarak girilir. Aşağıda test aşamasının otomatize edilmesinde kullanılan yardımcı araçlar tanıtılmaktadır JUnit ile Birim Testlerin Çalıştırılması HvBS-MY projesinde bir geliştirme ihtiyacı kodlanmadan önce bu ihtiyaç için gerekli birim testlerin yazılması hedeflenmiştir. Yazılımın altyapısını oluşturan ve hayati önem taşıyan bütün kodlar birim testleriyle beraber geliştirilmiştir. Ayrıca yazılımda bir hata raporlandığında, bu hata çözülmeden önce ilgili birim testler kodlanarak hatanın tekrarı elde edilmektedir. Böylece hatayı düzeltmek, ilgili birim testlerin geçmesi şeklinde algılanabilmektedir. Bu metodolojiye sadık kalınarak, sonuçta her modül ile ilgili o modülün tüm ihtiyaçlarını sınayan bir birim testler kümesi elde edilmesi hedeflenmektedir. Birim testlerin projemize katkısı; Hatayı üretim sürecinin henüz ilk aşamasında ortaya çıkartarak diğer adımlara taşımasını önlemesi, dolayısıyla hata düzeltme maliyetlerinin düşürülmesi, Yazılım ihtiyaçlarının birim testlerle belgelenmesi, Geliştiricilerin yazılım ihtiyaçlarına odaklanması, gereksiz kod yazılmasının engellenmesi, Yeni ihtiyaçların kodlanması veya iyileştirme çalışmaları sırasında yazılımın ihtiyaçları tam olarak karşıladığının kolayca görülebilmesi, Yazılıma olan güvenin artması dır. HvBS-MY de birim testler JUnit test altyapısı kullanılarak geliştirilmiştir. Testler çalıştırılmadan önce test edilecek sınıflar Cobertura ile analiz kodları ile donatılır. Böylece sınıflar kapsam analizine uygun hale getirilir. Testler çalıştırıldıktan sonra hangi kod satırlarının test edildiği, yani test kapsamı belirlenmiş olur. Test sonuçları geliştiricilere bir rapor olarak gönderilir. Geliştiriciler başarısız olan testlerden hızla habedar olarak, ilgili düzeltmeleri yapma şansını elde eder ve testlerin hatasız olduğu görüldüğünde birim testler tarafından kapsanan ihtiyaçların kesin olarak karşılandığı bilinir. Ancak, bazı ihtiyaçların sınanması birim testlerle yapılamaz. Örneğin kullanıcı arayüzü ile ilgili testler, Java ile tasarlanan ekranların otomatik test edilebilmesi için geliştirilmiş olan HvlFitBot çerçevesi kullanılarak gerçeleştirilmektedir HvlFitBot ile Otomatik Ekran Testleri HvlFitBot, açık kaynaklı Fit ve Abbot projelerinin beraber çalışmalarını sağlayan, HvBS-MY ekran testlerinin otomatize edilmesi için Havelsan tarafından geliştirilmiş bir üründür. Framework For Integration Tests kelimelerinin kısaltılmışı olan FIT, tümleştirme testlerinin yapılabileceği açık kaynak kodlu bir test altyapısıdır. Kullanıcı, html tablosuna satırlar ekleyerek adım adım testlerini hazırlar, girdilerini yine html tablosunda bir sütuna girer. Testlerin ayrıntısı (hangi nesnenin ilklenip, hangi bileşenler ile etkileşime geçileceği) java kodu olarak hazırlanır. Fit çalıştırıldığı zaman yine html bir çıktı üreterek verilen girdilerde beklenen çıktıların alınıp alınmadığı ile ilgili sonuçları tablo biçiminde üretir. Entegrasyon ve kabul testleri hazırlamak için uygun bir araçtır. A Better Bot kelimelerinin kısaltılmışı olan Abbot, kullanıcı arayüzü testlerinin otomatik olarak yapılması amacıyla JUnit test çerçevesinin üzerine

5 yazılmış açık kaynak kodlu bir test aracıdır. Java ile geliştirilmiş ekran bileşenlerinin programatik şekilde bulunması, bileşenler üzerinde kullanıcının yapabileceği fare ile tıklama, klavye den giriş yapma gibi temel eylemlerin yine Java kodu içerisinden otomatik olarak tetiklenmesi Abbot kullanılarak gerçekleştirilir. Yani, Abbot aracı ekran bileşenleri ile ilgili testlerin yazılmasına olanak verir. Fit kullanıcı arayüzü ile ilgili testlerin yazılmasına destek vermemektedir. Abbot ise testlerin yazılması için Java kodundan başka bir arayüz sağlamamaktadır. İki araç tümleştirilerek beraber çalışmaları sağlanmış ve HvlFitBot ürünü oluşturulmuştur. HvlFitBot, bir yazılımın bir parçasının veya bütününün üst seviye test adımlarının okunabilir olarak hazırlanması, dokümante edilmesi ve otomatik olarak çalıştırılması amacıyla kullanılır. HvlFitBot un temel avantajları; Bir ekranı test etmek için gerekli kod ve komutların birbirinden ayrılması, Testlerin html dosyası olarak hazırlanması, Test kodları değiştirilmeden yeni testlerin yazılabilmesi, Test açıklamalarının ve test akışının html içerisinde dokümante edilebilmesi, Doğrudan testin kodlamasına katılmayan müşteri, kalite ve alan uzmanı gibi fonksiyonel alana hakim kişilerin test sürecine katılmasıdır. HvlFitBot çerçevesinde bir test hazırlamak için öncelikle test adımları, test akışı, testlerin girdileri ve beklenen sonuçları bir html dosyasına girilir. Daha sonra bu html dosyasında bulunan komutları gerçekleştirmek için gerekli Java kodları HvlFitBot un sağladığı uygulama programlama arayüzü (api) kullanılarak yazılır. HvlFitBot ile, arayüz testlerinin hazırlanması sorumluluğu geliştirme ve test ekibi arasında paylaşılmıştır. Geliştirme ekibi bir ekranın test edilebilmesi için gerekli java kodlarını yazmakla sorumlu iken, test uzmanları test adımlarını html olarak hazırlamakla sorumludur. Ekran kodunda bir değişiklik olmadığı sürece, test uzmanları testlere istediği eklemeleri yapabilmektedir. Şekil 4: Örnek HvlFitBot sonucu HvBS-MY projesi kapsamında yazılan ekran testleri CruiseControl ile yeni bir sürüm çıktığında çalıştırılıp html biçiminde olan test sonuç raporları üretim ekibinin incelemesi için bir web sunucusunda yayınlanır. Örnek bir test sonuç raporu Şekil 4 de verilmiştir. Rapordaki her satır bir test adımını göstermektedir. Her test admında kullanılan girdiler, tabloda komuttan sonraki hücreye girilmektedir. Test sonucunda başarısız olan test adımları farklı renkle işaretlenmiştir. Test ekibi bu sonuçları inceleyerek bulunan yazılım hatalarını düzeltilmek üzere ClearQuest e girer XRadar ile Kalite Kontrol XRadar, yazılım sistemlerinin gelişimini analiz ve takip etmek için kullanılan açık kaynak kodlu bir altyapıdır. Yazılımın kalitesini ve kalitenin zamana bağlı değişimini analiz edebilmektedir. XRadar, yazılımın toplam kalitesini, kod kalitesi, yazılım mimarisinin kalitesi ve test kalitesi cinsinden ifade eder. Kod kalitesi kodun dökümantasyonunu, tekrarlanan kodları, yazılım kurallarına uymayan sınıfları ve stil hatalarını içerir. Yazılım mimarisinin kalitesi, paketlerin bağımlılıklarına göre belirlenir. Olmaması gereken bağımlılıklar ve bağımlılık döngüleri olan paketler eksi puan alır. Testler kapsadığı kodların oranına göre puanlandırılır. Test edilmemiş kod satırları eksi puan alınmasına sebep olur. Hesaplanan kalite puanları, toplam kaliteyi kullanıcı tarafında belirlenen katsayılar oranında etkiler. Yani, XRadar aracı, yazılım kalitesini belirlediğiniz kriterlere göre değerlendirmenize olanak verir. XRadar, kod kalitesini izlemenizi sağlarken endüstrideki diğer açık kaynak kodlu araçları kullanır; Checkstyle, CKJM, JavaNCSS, Jdepend, PMD, PMD- CPD ve Java2html (Bkn: Tablo 2: Xradar ın kullandığı sistemler.) bunlardan bazılarıdır. Tablo 2: Xradar ın kullandığı sistemler. Checkstyle[17] CKJM[18] JavaNCSS[19] JDepend[20] PMD[21] PMD-CPD[22] Kod stil kontrolü. Nesneye yönelik metrikler. Kod satır sayısı ve karmaşıklığı Bağımlılık analizi Yazılım kuralları Kod tekrarlarının tespiti Checkstyle, kodların, proje için tanımlı kodlama standartına uygunluğunu kontrol için kullanılan bir araçtır. CKJM ile hesaplanan metrikler LCOM, RFC, CBO, NOC, DIT, WMC dir [25]. LCOM, bir sınıf içerisinde birbirine benzemeyen metodların sayısıdır. WMC, bir sınıftaki metodların karmaşıklığının toplamıdır ve sınıfın geliştirme ve idame maliyetini gösterir. DIT, bir sınıfın genelleştirme ağacı üzerindeki derinliğini gösterir. Ağaç üzerinde çok aşağılarda yer

6 alan sınıflar, daha karmaşık ve idame ettirilmesi zor olacaktır. RFC, bir sınıftaki metodlar ile bu metodlardan çağırılan diğer metodların toplamını ifade eder. RFC değeri yüksek olan sınıflar geliştirme ve test açısından sorunludur. CBO, bir sınıfın ilintili olduğu sınıfların sayısıdır. CBO değerinin yüksek olması, modüler tasarımdan uzaklaşmaya neden olur ve sınıfın tekrar kullanımı engeller. NOC, bir sınıfın doğrudan alt sınıflarının sayısıdır. NOC değeri yüksek olan sınıfların tekrar kullanımı da yüksek olmak ile birlikte, gereksiz ve yanlış soyutlama kullanıma da işaret edebilirler. Bu sınıflar iyi test edilmelidir. JavaNCSS ile açıklama hariç kaynak kod satır sayısı ve method bazında kod karmaşıklığı hesaplanır. Kod karmaşıklığı için kullanılan hesaplama, McCabe metriği[26] olarak da adlandırılmaktadır. Karmaşıklık, kod akışını gösteren çizge üzerinden hesaplanır ve 1-10 aralığında basit programları, aralığında daha karmaşık programları, aralığında karmaşık programları, 50 üzerindeki değerler için ise dengesiz programları ifade eder. JDepend, paketler arasındaki bağlaşımları hesaplamak için kullanılır. Her paket için, paketteki sınıfların ve arayüzlerin sayısı, giren bağlaşımlar (Ca), çıkan bağlaşımlar (Ce), soyutluk (A), istikrarsızlık (I), soyutluk-istikrarsızlık çizgisinden uzaklık (D) ve paketin herhangi bir bağlaşım döngüsüne girip girmediği hesaplanır. PMD ve PMD-CPD araçları, Java kaynak kodlarını tarayarak, muhtemel hata, ölü kodlar, verimsiz kodlar, çok karmaşık ifadeler içeren kodlar ve tekrarlanan kodlar gibi potansiyel problemleri bulur. PMD analizinde, muhtemel sorunların bulunması için bizim tarafımızdan belirlenen bir kural kümesi kullanılmakta, yeni gelişmeler ışığında bu kurallar güncellenmektedir. XRadar analiz işlemini tamamladıktan sonra html sayfalarından oluşan bir rapor üretir. Bu raporda gerek projenin tümüyle ilgili gerekse kullanıcı tarafından tanımlanan alt sistemler ile projeyi oluşturan paketler ve sınıflar hakkında çok çeşitli grafik ve tablolar bulunmaktadır. Projenin bütününe yönelik grafik ve tabloların bazıları aşağıdaki gibidir; Kalite ölçümünde kullanılan değerlerin özetlendiği, örümcek ağı şeklindeki skorkartı grafiği (Şekil 5), Alt sistemlerin birbirine olan bağımlılıklarını gösteren tasarım yapısı matris grafiği (Şekil 6), Kalite parametrelerinden alınan skorları gösteren kalite skorları tablosu, Alt sistemlerin kalite skorlarını gösteren kalite histogramı, Alt sistemlerin birbirine olan bağımlılığını gösteren modül bağımlılık tablosu, Alt sistem bazında genel nesneye yönelik tasarım metriklerinin bulunduğu tablo, Kod metriklerinin gösterildiği alt-sistem kod satır sayısı, alt-sistem karmaşıklık, alt-sistem yazılım hatası, alt-sistem stil hatası grafikleri, Alt sistem bazında, nesneye yönelik kod metrikleri tablosu, Tekrar eden kodları gösteren matris, Pareto prensibine göre belirlenen ve genel sistem içinde karmaşıklık ve kod satır sayısı bakımından %20 ye giren paketleri gösteren grafik ve tablolar. Şekil 5: Örnek Skorkartı Grafiği XRadar, bunlara ek olarak paket bazında da skorkartı, kalite skorları tablosu, istatistikler tablosu, tasarım metrikleri tablosu, kod kalitesi tablosu, kullanıldığı paketler, kullandığı legal/illegal paketler, döngü içinde bulunduğu paketler, test sonuçları, soyut ve normal sınıflar grafik ve tablolarını sunar. Ayrıca, her sınıf için satır sayısı, metod sayısı, karmaşıklık, bağımlılıklar gibi istatistiklerle, stil hataları, kod yazım hataları ve tekrarlanan kodlar gibi çok çeşitli bilgileri gösterir.

7 Şekil 6: Örnek Bağımlılık Matrisi Grafiği XRadar ın HvBS-MY projesine kazandırdıkları; Üretim sürecinin yazılım kalitesine odaklanması, Bir çok araç yardımıyla tespit edilebilecek problemleri toplu olarak bir raporda görebilmek, Kod kalitesini yazılım geliştirme ekibinin belirlediği kriterlere göre ifade edebilmek, Sürümler ilerledikçe kod kalitesinin ve kaliteyi etkileyen kriterlerin nasıl değiştiğini izleyebilmek, Kalite sorunlarını tespit edebilmek, Tüm proje ekibinin yazılım kalitesinin yükseltilmesi için birlikte çalışmasını sağlamak LogMiner ile Performans Ölçümü LogMiner uygulaması HvBS-MY uygulama sunucusunun performans problemlerini tespit etmek için Havelsan tarafından geliştirilmiştir. HvBS-MY uygulama sunucusunun günlük dosyalarında kendisi için üretilmiş olan günlük kayıtlarını takip ederek bunları daha sonra incelenmek üzere merkezi bir veritabanına kaydeder. LogMiner birçok sunucu parametresini izleyebilme kabiliyetine sahiptir. Bunlardan belli başlıları aşağıdaki gibidir; Metod un sunucu ve ağda harcadığı süre, Metod dönüş nesnesi büyüklüğü, SQL çalışma zamanı, SQL veri büyüklüğü, Java Garbage Collection için harcanan zaman. İşte bu parametreler kodun performans problemlerini ortaya çıkartmak için kalite sürecinde kullanılmaktadır ClearQuest ve Kalite Kontrol Süreci Yazılım ihtiyaçlarının takibi için kullanılan ClearQuest uygulaması, verilerini MS-SQL Server veritabanı üzerinde tutar. Proje kapsamında ClearQuest üzerinden takip edilen hata raporları, değişiklik istekleri ve teknik iyileştirmeler gibi veriler işlenerek, modül bazında hata yoğunluğu, fonksiyonel değişim miktarı ve ihtiyaç duyulan iyileştirme miktarı ile ilgili istatistikler hesaplanır. Bulunan değerler, kalite kontrol süreci içerisinde, modüllerin toplam kalitesinin hesaplanmasında kullanılmaktadır. ClearQuest girdilerinden her birisi için modül başına ceza puanları hesaplanır. Hesaplamada kullanılan parametreler; Geliştirme isteği sayısı, İsteğinin çözümü için planlanan ve gerçekleşen süreler arasındaki fark, Hatanın ve isteğin bildirildiği sürümün durumu (canlı, test vb.), İsteğe atanan önem ve öncelik değerleri dir. Ceza puanlarının hesaplanması için, parametrelerin her birisine bir katsayı verilmiştir. Ayrıca modül bazında hesaplanan ceza puanlarının normalizasyonu için puan aralıkları belirlenmiştir. Bu puan aralıklarına göre her modül geliştirme isteklerinden hesaplanan ceza puanları ile ters orantılı olmak üzere [0-1] aralığında bir kalite puanı alır. Sonuç olarak, kritik olarak tanımlanmış ve uzun süredir çözümlenmemiş istekler modül kalitesine negatif etki yapar HvBS-MY Kalite Kontrol Süreci Kullanım kayıtları, performans verileri LogMiner Birim testlerin sonuç ve kod kapsama raporları CruiseControl Kaynak kod değişiklik raporları CVS XRadar ile kalite kontrol Geliştirme ihtiyaç raporları ClearQuest Şekil 7: Kalite Kontrol Süreci Kalite Raporları Kod kalitesini arttırmak için orta vadede yapılacak işlerin planlanması HvBS projesinde yazılım kalitesi ayrı bir süreç olarak ele alınmıştır (Şekil 7). Yeni bir sürümün çıkmasını takiben, kalite süreci otomatik olarak çalışır. Kalite kontrol sürecinde kullanılan veriler kod havzundaki kodlar, LogMiner ile elde edilen performans verileri, birim testlerin sonuçlarını barındıran test kapsam raporları, CVS ten elde edilen değişiklik sıklığı sayıları, ve ClearQuest ten alınan değişiklik ve kod uyuşmazlık istatistikleridir. Bütün bu veriler elde edildikten sonra, XRadar öncelikle bu sürüm ile ilgili analizleri yapar. Daha sonra önceki sürümlerde elde edilen verileri kullanarak kaliteyi etkileyen parametlerin zaman içinde değişimini inceler (Şekil 8). Sonuçta kalite kontrol raporları üretilir ve geliştirme

8 ekibine yayınlanır. Geliştiriciler kısa sürede düzeltilebilecek olan kalite hatalarını düzeltir. Düzeltmesi daha fazla zaman alacak olan hatalar kalite kontrol grubu ve üst yönetimin katılımıyla planlanarak daha sonraki sürümlerde gerçekleştirilmek üzere ClearQuest e kalite ihtiyacı olarak girilir. Şekil 8: Örnek Kalite Değişim Grafiği HvBS-MY projesi, kalite sürecine XRadar aracının entegrasyonu ile gerek kod kalitesini, gerek mimari kalitesini gerekse test kalitesini kontrol altında tutarak geliştirmeyi hedeflemektedir. 3. HvBS-MY İstatistikleri Tablo 3 de projemize ait bazı genel istatistiki verileri bulabilirsiniz. Tablo 3: HvBS-MY nin temel istatistiki verileri. Modül sayısı 70 Paket sayısı 2019 Sınıf sayısı Metod sayısı Kod satır sayısı Kod satırı / Metod 8.67 Ortalama metod karmaşıklığı 2.27 WMC 21.2 DIT 2.52 NOC 0.66 RFC 59.8 Geliştirici sayısı Sonuç Bu bildiride HvBS-MY projesinde elde ettiğimiz yazılım geliştirme ve kalite süreç deneyimlerimizi paylaşmaya çalıştık. Bizce HvBS-MY gibi büyük çaplı projelerin başarılması için en önemli süreçler; sistemi oluşturan alt sistemlerin birbiriyle sürekli uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayıp entegrasyon maliyetlerini enaza indirdiği için sürekli entegrasyon, kaçınılmaz olan yazılım hatalarının geliştirme sürecinin erken aşamalarında ortaya çıkarılmasını sağlayarak üretim maliyetlerini düşürdüğü için birim testler ve ortaya çıkan ürünün belirli kalite hedeflerini tutturmasını garanti altına aldığı için kalite kontrolü dür. Bu süreçleri işletmek için gerekli olan araçlar açık kaynak kod ortamında bulunmaktadır; CruiseControl, JUnit ve XRadar. Ayrıca, HvlFitBot benzeri ekran testlerinin otomasyonunu sağlamakla birlikte, yazılım ekibinden müşteriye kadar herkesin anlayabileceği ortak bir dilde kabul testlerinin sunulmasını sağlayan araçlar yazılım test maliyetlerini düşürdüğünden kullanılmasında yarar vardır. HvBS-MY projesinde açık kaynaklı birçok araç kullanılarak bir yazılım geliştirme süreci oluşturulmuştur. Fakat, bu araçları bir arada çalıştırıp herhangi bir projeye entegre etmek önemli miktarda efor gerektirmektedir. Dolayısıyla, bütün bu araçları tek bir çerçevede destekleyerek ortak bir yönetim arayüzü sunma ihtiyacı vardır. Böyle bir altyapı geliştirilmesinin büyük çaplı projelerin gerçekleştirilme maliyetlerini önemli ölçüde düşüreceğine inanıyoruz. 5. Teşekkür HvlFitBot aracını geliştiren Eren Şenelmiş e, bildirinin yazılmasına katkıda bulunan Bülent Özhorasan ve Alpay Erdem e, desteklerini esirgemeyen HvBS proje yönetimine ve HvBS projesinde emeği geçen herkese teşekkür ederiz. 6. Kaynaklar [1] JBuilder - [2] TOAD - [3] ClearQuest - [4] Yourkit Profiler [5] Jstat - tml [6] Jmap - html [7] CVS - [8] Subversion [9] Ant [10] CruiseControl [11] Junit [12] Clover [13] Emma [14] Abbot [15] Fit [16] XRadar [17] Checkstyle [18] CKJM [19] JavaNCSS [20] Jdepend

9 [21] PMD [22] PMD-CPD - [23] Java2HTML [24] Fowler, M., Continuous Integration, ion.html [25] Chidamber, S. R. and Kemerer, C. F., A Metrics Suite for Object Oriented Design, IEEE Trans. On Soft. Eng., 20(6): , June [26] McCabe, T.J. and Watson A. H., Sofware Complexity, Crosstalk, Journal of Defence Soft. Eng. 5-9, Dec 1994.

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği TBD 21. Ulusal Bilişim Kurultayı Sunumu Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği Hasan ÖZKESER Bimar Bilgi İşlem Hizmetleri Aş. 5 Ekim 2004 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 2004

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Mehmet Karakoç Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi 28.11.2014 inet-tr'14 : GWT AUFaculty Project 1 İçerik Giriş

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Cengiz GÖK 1 Gerçek Hayatta Program Geliştirme Gereksinim Analizi Sistemin İdamesi Sistem Tasarımı Teslim Program Tasarımı Sistem Testi Program

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Büyük Ölçekli bir Gömülü Yazılımın Geliştirme ve Otomatik Test Deneyimi

Büyük Ölçekli bir Gömülü Yazılımın Geliştirme ve Otomatik Test Deneyimi Büyük Ölçekli bir Gömülü Yazılımın Geliştirme ve Otomatik Test Deneyimi Eda Gürler 1 Murat Yılmaz 2 1, 2 Radar Elektronik Harp ve İstihbarat Sistemleri (REHİS) Grubu, ASELSAN A.Ş. Ankara 1 tverdi@aselsan.com.tr,

Detaylı

CMMI. CMMI ve Çevik Yöntemler. Orhan KALAYCI Haziran 2007. Yazılım Süreç Kalitesi ve Yönetim Danışmanlığı. www.nitelik.

CMMI. CMMI ve Çevik Yöntemler. Orhan KALAYCI Haziran 2007. Yazılım Süreç Kalitesi ve Yönetim Danışmanlığı. www.nitelik. CMMI ve Çevik Yöntemler Orhan KALAYCI Haziran 2007 http:// CMMI 2 1 XP 3 CMMI nedir? 1. Seviye 2. Seviye 3. Seviye 4 2 XP Nedir? MSF XP Şelale RUP 5 CMM XP İlişkisi 6 3 PROJE YONETİMİNİ İMİNİN EVRİMSEL

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir ERP Nedir? ERP = Kurumsal Kaynak Planlama Organizasyonların farklı fonksiyonlarının ve departmanlarının kullandığı enformasyonu

Detaylı

Sistem ve Yazılım Nedir?

Sistem ve Yazılım Nedir? Sistem ve Yazılım Nedir? Bilgisayar Sistemleri; donanım, yazılım ve kullanıcılardan oluşur. Yazılım sadece belirli bir işlemi yapan bir program değildir. Yazılım belirli bir mantık dahilinde insanlar tarafından

Detaylı

ORACLE ORACLE BIG DATA DISCOVERY + ORACLE BIG DATA APPLIANCE + ORACLE BIG DATA CONNECTORS + ORACLE EXADATA RÖPORTAJ. Büyük Veri. Mevcut Kurumsal Veri

ORACLE ORACLE BIG DATA DISCOVERY + ORACLE BIG DATA APPLIANCE + ORACLE BIG DATA CONNECTORS + ORACLE EXADATA RÖPORTAJ. Büyük Veri. Mevcut Kurumsal Veri 59 ORACLE + ORACLE BIG DATA APPLIANCE + ORACLE BIG DATA CONNECTORS + ORACLE EXADATA ORACLE BIG DATA DISCOVERY Büyük Veri Mevcut Kurumsal Veri RÖPORTAJ + 59 ORACLE 04 05 06 08 14 16 18 20 22 28 34 36 38

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri. Canberk Akduygu & Koray Okşar

IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri. Canberk Akduygu & Koray Okşar IBM CLM Çözümleriyle Çevik Yazılım Süreçleri Canberk Akduygu & Koray Okşar Günümüzde Yazılım Geliştirme Proje takımları farklı bölgelerde çalışabilir ve iletişim eksikliği doğabilir Gebze Maltepe Odakule

Detaylı

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür.

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür. Nagios Enterprises, kurumsal ölçekte, BT altyapı gözetiminde endüstri standardı olan Nagios için resmi ürünler, hizmetler ve çözümler sunuyor. Dünya çapında yüz binlerce kullanıcıyla Nagios bilgi teknolojileri

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu

IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu IDE4DB Veritabanı Geliştirme Platformu Bitirme Projesi Sunumu Onur EKER 040970627 Danışman: Yrd. Doç Dr. Feza BUZLUCA Sunum İçeriği Projenin Tanımı Projenin Amacı Projenin Analizi Projenin Çözüm Sunduğu

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.1 Klasik Çevrim(Waterfall) 1.2 V Modeli 1.3 Prototipleme/Örnekleme 1.4 Spiral Model 1.5 Evrimsel Geliştirme 1.6 Evrimsel Prototipleme 1.7 Artımlı Geliştirme 1.8 Araştırmaya

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

BTB Proje Yönetimi ve Mühendislik Ltd. Şti.

BTB Proje Yönetimi ve Mühendislik Ltd. Şti. ŞİRKET SUNUMU SUNUM PLANI Hakkımızda BTB Ekibi ve Çözüm Ortakları Kalite Anlayışımız Faaliyet Alanlarımız Hizmetlerimiz Altyapılarımız Geliştirilen Birim ve Sistem Örnekleri İletişim Hakkımızda 2013 yılında

Detaylı

@6 SERİSİ ÜRÜN KURULUMU

@6 SERİSİ ÜRÜN KURULUMU @6 SERİSİ ÜRÜN KURULUMU Ürün Grubu [X] Fusion [X] Fusion Standard [X] Entegre W3 Kategori [X] Yeni Fonksiyon Versiyon Önkoşulu @6 Uygulama @6 serisi ürünlerin kurulum işlemleri sadece on-line internet

Detaylı

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ

STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ LOJİST STİK K KURULTAYI YAZILIM LOJİST STİĞİ ISO/IEC 12207 Yazılım Yaşam Döngü Süreçleri Yazılım Lojistiği Yazılım desteği; yazılımın orijinal isterlerini ve daha sonradan gelebilecek değişiklik isteklerini

Detaylı

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Tasarım Evresi Analiz evresinde sorulan NE sorusuyla elde edilen bilgilerin NASIL yapılacağı, NASIL gerçekleştirileceğinin ortaya konulduğu

Detaylı

Java ve Linux. Bora Güngören Portakal Teknoloji bora@portakalteknoloji.com Akademik Bilişim 2006 09.02.2006

Java ve Linux. Bora Güngören Portakal Teknoloji bora@portakalteknoloji.com Akademik Bilişim 2006 09.02.2006 Java ve Linux Bora Güngören Portakal Teknoloji bora@portakalteknoloji.com Akademik Bilişim 2006 09.02.2006 Sunum Planı Java Çalışma Ortamı POSIX uyumu ve Linux Java Toplum Süreci (JCP) Açık kaynak kodlu

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ

MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ Yurtdışı Borsalara Emir İletim ve Yönetim Platformu Nisan 2012 MATRİKS MPN ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ NEDİR? MPN Entegrasyon ve

Detaylı

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ Öğr Grv. M. Emin MUTLU (Açıköğretim Fakültesi) Arş. Grv. Ruşen YILMAZ (Açıköğretim Fakültesi) Prof. Dr. B. Fethi ŞENİŞ (İşletme Fakültesi)

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Oluşturma(Build) Aracı Üst Düzey Programlama-ders05/ 1 ANT Oluşturma(Build) Aracı Ant, Apache firması tarafından geliştirilen açık kaynaklı bir oluşturma(build) aracıdır. Java dili

Detaylı

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere e-bildirge Versiyon : Yakamoz 3.6.7.7 ve Genel Muhasebe 3.6.7.8 İlgili Programlar : Yakamoz ve üstü ticari paketler & Genel Muhasebe Tarih : 02.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcı)

Detaylı

Client Server Database

Client Server Database Java Server Faces Ahmet Demirelli Sabancı Üniversitesi 2007 Ajanda Model-1 Mimari Model-2 Mimari MVC Framework Java Server Faces Örnek Uygulama Model 1 Mimari 1 2 3 6 JSP (View) 5 JavaBeans (Model) 4 Client

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri LOGO PROGRAM KURULUMU VE AYARLARI Logo programlarının yüklemesi için kullanılacak,setup dosyaları ftp://download.logo.com.tr/ adresinden indirilerek yapılır. Örneğin Kobi ürünleri için; ftp://download.logo.com.tr/windows/kobi/guncel/go_plus/klasöründen

Detaylı

SIMAN KULLANIM KILAVUZU

SIMAN KULLANIM KILAVUZU SIMAN KULLANIM KILAVUZU Önder Öndemir SIMAN Simülasyon programı Model Çatı ve Deneysel Çatı olmak üzere iki kısımdan oluşur. Model çatı genel itibariyle modullerin ve işlem bloklarının yazıldığı kısımdır.

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler.

Bir yazılım geliştirme metodolojisi aşağıdaki adımlardan meydana gelir; Yazılım geliştirme sürecine destek verecek araçlar, modeller ve yöntemler. Yazılım Mühendisliği kapsamındaki Yazılım Geliştirme Metodolojileri, bir bilgi sistemini geliştirme sürecinin yapımını, planlamasını ve kontrolünü sağlayan bir framework tür. Her farklı framework güçlü

Detaylı

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ERP'ye Bakış ve ARGUS Plus Zaman içinde firmalar geliştikçe, iş yapış şekilleri değişmekte ve ihtiyaçları artmaktadır. Bir çok gelişen firma, gerçekleştirdikleri operasyonel

Detaylı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Canlı Hizmetteki Sunucu Sistemlerine Erişim Politikası

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Canlı Hizmetteki Sunucu Sistemlerine Erişim Politikası Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Canlı Hizmetteki Sunucu Sistemlerine Erişim Politikası Formal Doküman Detayları Hazırlanma Tarihi 24.06.2013 Yayın Taslak Hazırlayan Ersun Ersoy

Detaylı

Üniversite Öğrenci İşleri Otomasyonu

Üniversite Öğrenci İşleri Otomasyonu Üniversite Öğrenci İşleri Otomasyonu Teknik Alt Yapı Microsoft Visual Studio Asp.Net C# Oracle Veritabanı Framework 2 Genel Özellikler Tamamen Web Tabanlı Modüler yapıya sahip Detaylı yetkilendirme yapılabiliyor

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB PROGRAMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya

Detaylı

BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ

BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ Bay-t Entegre PRO serisinin yeni modülü Dokunmatik Hızlı Satış, perakende satış yapan tüm işletmelerin ihtiyaçlarına yönelik olarak dokunmatik ekranlara

Detaylı

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri

Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım Eğitim Yönetim Sistemleri Özgür Yazılım A.Ş. merve.yalcin@ozguryazilim.com.tr, adil.akbas@ozguryazilim.com.tr Özet: Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte öğrenme ortamlarının

Detaylı

Üniversite Yerleşkelerinde İletişim Gereksinimi ve Bir Çözüm Önerisi

Üniversite Yerleşkelerinde İletişim Gereksinimi ve Bir Çözüm Önerisi inet-tr 06 - XI. "Türkiye'de İnternet" Konferansı Bildirileri 21-23 Aralık 2006 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Ankara Üniversite Yerleşkelerinde İletişim Gereksinimi ve Bir Çözüm Önerisi Ondokuz

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Struts Framework Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 JSP MODEL 1 ve MODEL 2 Mimarileri Bu mimariler bir web uygulaması geliştirilirken kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemler arasındaki

Detaylı

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem endüstriyel görüntü işleme ölçüm ve kontrol leri, tecrübe ve bilgi birikimiyle işletmelerin ihtiyaçlarını en kapsamlı şekilde analiz ederek, en ekonomik ve uygun çözümü sunar. Son yılların vazgeçilmez

Detaylı

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği Yenilikleri Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği 21 Aralık 2006 Yenilikleri İçerik 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri Neden? Nasıl? 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri

Detaylı

Özgür Yazılımlarla Web Programlama. Özlem Özgöbek ozlem.ozgobek@linux.org.tr

Özgür Yazılımlarla Web Programlama. Özlem Özgöbek ozlem.ozgobek@linux.org.tr Özgür Yazılımlarla Web Programlama Özlem Özgöbek ozlem.ozgobek@linux.org.tr Web Nedir? İnternet dünya çapında birbirine bağlı bilgisayar ağlarından oluşan bir sistemdir. Web ise internette çalışan servislerden

Detaylı

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr.

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011 Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. Atakan Doğan 1. Sistem Mimarisi DGridSim katmanlı bir yapı göz önünde bulundurularak

Detaylı

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama BİL 542 Paralel Hesaplama Dersi Projesi MPJ Express Java Paralel Programlama Recep Ali YILMAZ 131419106 Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Yüksek Lisans Programı

Detaylı

Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu

Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu Fırat Üniversitesi, Enformatik Bölümü, 23119, Elazığ fatihtalu@firat.edu.tr, rdas@firat.edu.tr Özet: Bu çalışmada, Fırat Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı için

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU FIRAT ÜNİVERSİTESİ PERSONEL OTOMASYONU M. Fatih TALU*, Resul DAŞ* (*) Fırat Üniversitesi, Enformatik Bölümü, 23119, ELAZIĞ fatihtalu@firat.edu.tr, rdas@firat.edu.tr ÖZET Bu çalışmada, Fırat Üniversitesi

Detaylı

X. Çözüm Ortaklığı Platformu

X. Çözüm Ortaklığı Platformu www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş İçerik 1. Yeni Türk Ticaret Kanunu na Genel Bakış 2. Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası 3. Finansal Raporlama Süreci ve Teknik Altyapı

Detaylı

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları.

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları. Script Statik Sayfa Dinamik Sayfa Dinamik Web Sitelerinin Avantajları İçerik Yönetim Sistemi PHP Nedir? Avantajları Dezavantajları Script HTML kodları arasına yerleştirilen küçük kodlardır. Web sayfalarında

Detaylı

Doküman No.: P510 Revizyon No: 00

Doküman No.: P510 Revizyon No: 00 Doküman Adı: BAKIM ONARIM ve DESTEK SÜREÇLERİ Doküman No.: P510 Revizyon No: 00 Sayfa No Rev. Revizyon Nedeni İsim Hazırlayan Kontrol Onay M. HASPOLAT O. CAMCI E. SEZER A. BAŞTÜRK İmza Yürürlük Tarihi

Detaylı

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım Hakkımızda LOGOBI Yazılım A.Ş. iş zekası alanında faaliyet gösteren, Türkiye de sahip olduğu yüzlerce müşterinin

Detaylı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Formal Doküman Detayları Hazırlanma Tarihi 17 Eylül 2012 Yayın Taslak Hazırlayan Ersun Ersoy Doküman Numarası

Detaylı

Pardus Yazılım Testleri ve Hata Takip Sistemi

Pardus Yazılım Testleri ve Hata Takip Sistemi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü TÜBİTAK İstanbul Bilgi Üniversitesi 3 Nisan, 2010 Başlıklar 1 Yazılım Testi Nedir? Neden Önemlidir? 2 Test Türleri 3 Nedir? Hata Döngüsü 4 Özgür Yazılım

Detaylı

Spring Giriş Eğitimi

Spring Giriş Eğitimi Spring Giriş Eğitimi Bu eğitimde Spring ın hangi problemlere karşı etkili olduğundan bahsedeceğim. Ayrıca çekirdek Spring teknolojisinin nasıl işlediği; Dependency Injection - DI ve Inversion of Contol

Detaylı

Spring Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme. Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş.

Spring Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme. Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş. Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş. Hakkımızda Harezmi Bilişim Çözümleri 2011 yılında kuruldu Uzmanlık alanlarımız Kurumsal uygulama geliştirme Java

Detaylı

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize Modern iş çözümleri, kurum içerisindeki insanların verimliliğini arttıracak yeni perspektifler sağlayarak onların tüm potansiyellerini kullanmalarına imkan

Detaylı

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ Sayfa No : 1/5 1.AMAÇ İstanbul Üniversitesinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve

Detaylı

Bilgi Servisleri (IS)

Bilgi Servisleri (IS) Bilgi Servisleri (IS) GRID Kullanıcı Eğitimi Boğaziçi Üniversitesi 2007, İstanbul Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Neden ihtiyaç duyulur? Kullanıcılar kimlerdir? Bilgi Servisi türleri MDS ve BDII LDAP Bilgi

Detaylı

LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ

LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNİN KÖPRÜ MODUNDA ÇALIŞTIRILMASI VE GÜVENLİK DUVARI İŞLEMLERİ Belge Hakkında Bu belge GNU Free Documentation Licence ı ile kaynak gösterilmek ve önceden yazarından izin alınmak kaydıyla

Detaylı

Novartis İş Zekası Çözümü. 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis

Novartis İş Zekası Çözümü. 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis Novartis İş Zekası Çözümü 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis Gündem Novartis İlaç Sektörü Cognos Raporlama Sistemi Projeler Faydalar 2 Novartis Biz kimiz? AMACIMIZ Hastalıkları önleyen ve tedavi

Detaylı

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR

MESLEKİ TERMİNOLOJİ I 1. HAFTA YAZILIM MÜH. TEMEL KAVRAMLAR YAZILIM: SOFTWARE Yazılım (Software): Yazılım sadece bir bilgisayar programı değildir. Basılı veya elektronik ortamdaki her tür dokümanı da içeren ürün. Dokümanlar yazılım mühendislerine ve son kullanıcıya

Detaylı

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başarsoft Su Kalite Bilgi Dokumanı 10.10.2013 İçindekiler 1. SU KALITE SİSTEMİ... 2 1.1 Sistemin Genel Amaçları:... 3 1.2 Kullanılan Bileşen ve Teknolojiler:... 4 2. UYGULAMALARA

Detaylı

ENROUTEPLUS TA YAPILMASI GEREKENLER

ENROUTEPLUS TA YAPILMASI GEREKENLER 11 Mayıs 2010 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : Transfer EnRoutePlus TAN METİN DOSYALARININ AKTARIMI (FATURA, NAKİT, ÇEK, SENET) Univera firmasının EnRoutePlus programından

Detaylı

ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE

ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE ÖZGÜR YAZILIMLAR İLE J2EE Buğra Çakır bugra@ibrahimcakir.com Seminer İçeriği 1. İki ve üç katmanlı yazılım mimarileri 2. Java ve J2EE platformu 3. Özgür yazılımlar ile J2EE 4. Eclipse, Lomboz ve JBoss

Detaylı

CMMI ve Çevik Yöntemler

CMMI ve Çevik Yöntemler CMMI ve Çevik Yöntemler Kasım 2006 http:// Büyük k Resim Sorunlar Çözümler Tıbbi Kontrol ISO EFQM CMMI 9001 Yaşam Tarzı RUP MSF XP 2 CMMI Anlaşı şılmamış 3 Proje YönetimininY Tarihi netiminin Tarihi http://home.gwu.edu/~kwak/pm_history.pdf

Detaylı

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir.

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir. Netsis 3 Netsis 3 Netsis 3, Netsis ERP ürün ailesinin 3. Boyuta taşınmış yeni arayüz ve işlevleriyle karşımıza çıkan yeni yüzüdür. 3. Boyut, Logo ürün ailesi için ortak bir hedefi işaret eder, çünkü yapılan

Detaylı

İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ

İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ İŞ ANALİZİ GEREKSİNİM SORU LİSTESİ Yazılım Kalitesi Ve Süreç Yönetimi Departman ı İçindekiler ANALİZ ŞEMASI... 3 PAYDAŞLAR... 4 YETKİ... 5 TANIMLAMA... 5 TEKNİK PAYDAŞ... 6 DIŞ PAYDAŞ... 6 İLETİŞİM...

Detaylı

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi ÖN MALİYET Siparişin üretiminden önceki verilerle hesaplanan ilk maliyetidir. Wintex ön maliyet modülü tüm maliyet etkenlerinin doğru ve hızlı girilebilmesine olanak

Detaylı

Yazılım Ürün Hattı Projelerinde Kalite Maliyeti ve Hata Yoğunluğu Ölçüm Yaklaşımı

Yazılım Ürün Hattı Projelerinde Kalite Maliyeti ve Hata Yoğunluğu Ölçüm Yaklaşımı Yazılım Ürün Hattı Projelerinde Kalite Maliyeti ve Hata Yoğunluğu Ölçüm Yaklaşımı Sezen Erdem 1, Elif Ceylan 2 1 ASELSAN A.Ş. SST-KKYTM P.K.1 06172, Yenimahalle/Ankara, Türkiye 2 ASELSAN A.Ş. SST-KKYTM

Detaylı

1. Web Sitesine Giriş 1. Giriş Yapmak için tıklayın tıklanır.

1. Web Sitesine Giriş 1. Giriş Yapmak için tıklayın tıklanır. 1. Web Sitesine Giriş 1. Giriş Yapmak için tıklayın tıklanır. 2. Aşağıdaki ekranda e-mail adresi ve şifre ile giriş yapılır. Şifrenizi hatırlamıyorsanız Şifremi unuttum bağlantısı kullanılarak yeni şifrenin

Detaylı

2006 Wakiza Yazılım Teknolojileri

2006 Wakiza Yazılım Teknolojileri BĐLGĐ BROŞÜRÜ 2006 Wakiza Yazılım Teknolojileri 846 Sok. No:51/311 35240 Konak - Đzmir / TÜRKĐYE Telefon: +90 232 441 77 34 Fax: +90 232 441 73 47 info@wakiza.com www.wakiza.com 1. AtlasPOS Sistemi Nedir?

Detaylı

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Tasarımı ve Programlama Neleri Konuşacağız Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Nedir? Bilgisayar ve uygulamalarının

Detaylı

ONLINE İŞE ALIM & ADAY VERİTABANI

ONLINE İŞE ALIM & ADAY VERİTABANI ONLINE İŞE ALIM & ADAY VERİTABANI TANITIM DOKÜMANI EXECUSELECT - ONLİNE İŞE ALIM VE ADAY VERİTABANI SİSTEMİ Hızlı ve doğru kararlar almanın giderek önem kazandığı günümüz piyasa şartlarında, iş akışının

Detaylı

Firma Kullanıcı Kılavuz Dokümanı

Firma Kullanıcı Kılavuz Dokümanı MOS BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ YAZILIM VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ LTD.ŞTİ. Firma Kullanıcı Kılavuz Dokümanı Sayfa 1 / 13 İçindekiler Tablosu 1 Giriş... 3 1.1 Belgenin Amacı... 3 1.2 Belgenin Kapsamı... 3 1.3

Detaylı

Hızlı Sistem Kurulumu ve Yönetimi İçin Yeni Bir Yaklaşım: SUSE Stüdyo

Hızlı Sistem Kurulumu ve Yönetimi İçin Yeni Bir Yaklaşım: SUSE Stüdyo Hızlı Sistem Kurulumu ve Yönetimi İçin Yeni Bir Yaklaşım: SUSE Stüdyo Özhan KARAMAN SUSE Linux ve Açık Platformlar Ürün Müdürü Yöre Elektronik Yayımcılık A.Ş. ozhankaraman@yore.com.tr CLA, CLP, CNI Ajanda

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR Doküman Adı: GELİŞTİRME SÜREÇLERİ Doküman No.: P508 Revizyon No: 01 5 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal edildiği için 5.2 maddesinden ilgili cümle çıkartıldı. 3 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal

Detaylı

Inovasyonu Hızlandırın

Inovasyonu Hızlandırın Inovasyonu Hızlandırın Kurumsal DevOps Murat Akbar HP Yazılım Çözüm Danışmanı 1 Copyright 2015 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice.

Detaylı

Moodle-IST Kullanım Klavuzu

Moodle-IST Kullanım Klavuzu Moodle-IST Kullanım Klavuzu 1 İÇİNDEKİLER 1. ÖYS (Öğrenim Yönetim Sistemi) ve Moodle Nedir?...3 2. Sisteme Giriş...4 2. Ders Takibi...5 4. Ödev yükleme...7 2 1. ÖYS (Öğrenim Yönetim Sistemi) ve Moodle

Detaylı

TIGER PLUS FİYAT LİSTESİ 4 Ağustos 2011 tarihinden itibaren geçerlidir.

TIGER PLUS FİYAT LİSTESİ 4 Ağustos 2011 tarihinden itibaren geçerlidir. TIGER PLUS FİYAT LİSTESİ 4 Ağustos 2011 tarihinden itibaren geçerlidir. Genel 1. Fiyat listesinde bulunan tüm lisans ve eğitim fiyatları ile eğitim süreleri LOGO tarafından tavsiye edilen son kullanıcı

Detaylı

Mehmet BOZ ULAKBİM mehmet@ulakbim.gov.tr AB 06 Pamukkale Üniversitesi 9 Şubat 2006, Denizli Neden Toplu Katalog?

Mehmet BOZ ULAKBİM mehmet@ulakbim.gov.tr AB 06 Pamukkale Üniversitesi 9 Şubat 2006, Denizli Neden Toplu Katalog? Toplu Katalog Çalışmaları; Gelişmeler Işığında Bir Değerlendirme Mehmet BOZ ULAKBİM mehmet@ulakbim.gov.tr AB 06 Pamukkale Üniversitesi 9 Şubat 2006, Denizli Kapsam Neden Toplu Katalog? Nasıl bir Sistem?

Detaylı

THY A.O. Bilgi Teknolojileri Alanında Tecrübeli Çalışma Arkadaşları Arıyor

THY A.O. Bilgi Teknolojileri Alanında Tecrübeli Çalışma Arkadaşları Arıyor THY A.O. Bilgi Teknolojileri Alanında Tecrübeli Çalışma Arkadaşları Arıyor Genel Kriterler T.C. vatandaşı olmak, Adli sicil ve adli sicil arşiv kaydı bulunmamak, Erkek adaylar için; askerliğini yapmış,

Detaylı

Java Programlamaya Giriş

Java Programlamaya Giriş Java Programlamaya Giriş Amaçlar: 1. Java kurulumu (Netbeans ve JDK) 2. Java Netbeans Kullanımı 3. Program yazma Java Kurulumu Java dili ile programlama yapabilmek için java jdk ve java kodlama yapılabilecek

Detaylı

Türkiye Barolar Birliği internet sitesi

Türkiye Barolar Birliği internet sitesi Türkiye Barolar Birliği internet sitesi Türkiye Barolar Birliği internet sitesi, güncel teknolojinin sunduğu son imkânlarla, tamamen merkezi yönetim sistemine sahip dinamik ve geliştirilebilir bir sistem

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SEKTÖRÜNDE BECERİ AÇIĞI VE İYİ ÖRNEKLER Editör DR. CEYHUN GÖCENOĞLU Türkiye Bilişim Vakfı na verdiği destekten ötürü teşekkür ederiz. ÖNSÖZ Haziran 2016 Ekonomik kalkınma kapsamında;

Detaylı

YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. YAZILIM BAKIM ve TEKNİK DESTEK ŞARTNAMESİ

YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. YAZILIM BAKIM ve TEKNİK DESTEK ŞARTNAMESİ YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI YAZILIM BAKIM ve TEKNİK DESTEK ŞARTNAMESİ Hazırlayan Yazılım Birimi Onaylayan YBS Dairesi Başkanı Sayfa No Sayfa 2 / 8 YAZILIM BAKIM ve TEKNİK DESTEK HİZMETİ

Detaylı

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ TEKNOPARK A.Ş YTÜ TEKNOPARK BİLGİ FORMU Bu formu, YTÜ- TEKNOPARK bünyesinde oluşturmayı düşündüğünüz birim için doldurunuz.

Detaylı

Programa girerken bir kullanıcı ismi ve şifre gerekmektedir. Böylece çok kullanıcılı sistemde kullanıcı bazında yetkilendirme yapılabilir.

Programa girerken bir kullanıcı ismi ve şifre gerekmektedir. Böylece çok kullanıcılı sistemde kullanıcı bazında yetkilendirme yapılabilir. WinTime Modüler bir yapıya sahiptir. Zaman Takip Modülü (Time & Attendance) Kapı Kontrol Modülü (Access Control) Yemekhane Modülü Üretim Takip Modülü WinTime-SAP Modülü Soft Terminal Modülü WinTime Windows

Detaylı

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir.

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. C de yazılan bir programın çalışması için çoğunlukla aşağıdaki

Detaylı

Kalite Kontrol Yenilikler

Kalite Kontrol Yenilikler Kalite Kontrol Yenilikler Amaç ve Fayda Kalite Kontrol modülünde ISO 2859 standardının desteklenmesine, kullanımın daha fonksiyonel ve rahat olabilmesine yönelik bazı iyileştirme çalışmaları yapılmıştır.

Detaylı