Makaleyi çöpe atmak! (Tanısal test makalaleri (2)) Dr Fa9h Ağalar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Makaleyi çöpe atmak! (Tanısal test makalaleri (2)) Dr Fa9h Ağalar"

Transkript

1 Makaleyi çöpe atmak! (Tanısal test makalaleri (2)) Dr Fa9h Ağalar

2 The Assessment of Diagnos9c Tests: A Survey of Current Medical Research Sheps SB, JAMA,1984 İncelenen makale: 129 tanısal test makalesi Parametre: İyi bilinen metodolojik kriterlere uygunluk Bulgular: % 68 makalede algn standartla karşılaşgrılmış, %68 makalede test düzgün tanımlanmış, %60 ında doğrulama yanlı tutumu var, %20 makalede spesifite ve sensiovite doğru kullanılmamış, %69 makalede kesorim değerleri yok, %81 makalede hastalık prevelansı dikkate alınmamış. %74 makalede metodolojik ciddi sorun var. SONUÇ: Editörlerin, hakemlerin ve yazarların kabul edilmiş standartlara UYMADIKLARI saptanmışur

3

4 AraşUrma desenleri Tedavi: İlaç tedavilerinin bir cerrahi Opinin, bir hizmeon veya bir girişimin etkiniliğinin araşgrılması için algn standart RKÇ Tanı: Yeni bir tanı metodunun değerinin araşgrılması, yeni teson güvenirliğinin ortaya konması (cross secoonal sürveyanslar) İnanalım mı? Benzer hastada ve aynı hastada aynı sonucu alabilecek miyiz? Tarama: Bazı testler toplumda tarama amacıyla kullanılabilir mi? (cross secoonal sürveyanslar) Test pseremptomaok devrede hasta olacakları yakalayacak özellikte olmalıdır. Prognoz: Erken dönemde hastalığı olan birisinin sonucu ne olur? LongiOdunal kohort çalışma Nedensellik: Zararlı etkisi olduğu düşünülen şeyin, hastalığın gelişmesi, ilerlemesine katkısı nedir? Kohort Olgu kontrol çalışması Olgu sunuları

5 Çalışma niye yapılmış, araşurmacılar hangi klinik soruya yanıt aramışlar? Başlangıç cümlesi çok özet olarak çalışmanın temel aldığı literatür bilgisini içermelidir. Tüp yerleşorme oot tedavisinde sıkça kullanılmaktadır. Ancak bu işlem bu denli yaygın kullanılmayabilir cümlesi kısa ama kuvvetli bir literatür bilgisiyle desteklenmelidir. Metod bölümünde test edilecek hipotez mutlaka anlaglmalıdır.

6 Ne tür bir çalışma yapılmış? AraşUrma Tıp dergilerinde yayınlanan makalelerin çoğunluğu 3 sınıca değerlendirilebilir: Deney: Hayvan veya gönüllü deneklerde kontrollü koşullarda girişimlerin yapılması Klinik çalışma: Girişim, ilaç tedavisi sonucunda deneklere ne olduğunu ortaya koyan çalışmaları Surveyans: Bir grup hastada, sağlık profesyonelinde veya sağlıklı bireyde, bir şeyin ölçülmesi

7 Ne tür bir çalışma yapılmış? Sekonder araşurmalar Derlemeler SistemaOk olmayan derlemeler SidstemaOk derlemeler Meta analizler Kılavuzlar Karar destek analizleri: Primer çalışmalardan ortaya konan olasılık tabanlı yolakları içerir. Ekonomik analizler: Primer araşgrmalardan ortaya çıkan verilerin ekonomik yönlerini değerlendirir.

8 Sürveyans Sürveyanslar genellikle tanımlayıcı bir hasta veya sağlıklı grup üzerinde spesifik bir soruya cevap aramak için yapılırlar Veri, belirli bir zamanda toplanır 3 yaşında bir çocuğun normalde boyu ne kadar olur? DiyabeOklerin yarısının tanı almadığı doğru mu? X teso bu hastalıkta işe yarar mı?...

9 Makale okunurken dikkat edilmesi gerekenler Çalışma önemli bir klinik soruya çözüm georiyor mu? Orjinal mi? AraşGrma hipotezini test ediyor mu? Yöntem uygun mu? Metololojisinde ciddi sorunlar barındırıyor. Örneğin, hasta toplama, örnek birikorme ve veri analizi aşamalarında zorluklar var ve bu nedenle araşgrma protokolünün bütünlüğü korunamamış. Çalışmada kontrol grubu yetersiz- yanlış oluşturulmuş. Yanlış ve yetersiz istaosok analiz yapılmış. Örneklem büyüklüğü yeterli mi? Yorum aşırılığı var mı? Çıkar çagşması var mı? Bu tür çalışmalar biasdan çok etkilenirler Korunma: çıkar beyanı Rahat okunabiliyor mu?

10 Mahkemedeki 10 şüpheli Tanısal bir teson "geçerlilik deneomi"unu anlayabilmek için şu örnekle başlayalım: 10 kişi birinin muhtemel kaoli olarak mahkemede Gerçekte 3 kişi kaol, 7 kişi suçsuz Jüri 6 sını suçlu bulmuş Suçlu bulunanlardan 2 si gerçekten suçlu 4 kişi yanlışlıka tutuklanmış Suçlardan biri dışarıda serbestçe dolaşıyor Trisha Greenhalgh, BMJ 1997;315:

11 Mahkemedeki 10 şüpheli Çapraz tablo Gerçek suç durumu Jüri kararı Gerçek suç durumu Jüri kararı ka9l Masum Suçlu Doğru tutuklu (2) Yanlışlıkla tutuklu (4) Beraat Yanlışlıkla beraat (1) Doğru beraat (3) Trisha Greenhalgh, BMJ 1997;315:

12 Mahkemedeki 10 şüpheli 1. Jüri her üç kesin kaolden ikisini doğrulukla tanımlayabilmektedir. 2. Jüri her 7 masum insandan 3 ünü doğru biçimde beraat emrebilmektedir. 3. Bu jüri bir kişiyi suçlu bulduğunda 1/3 olasılıkla o kişi gerçekten kaoldir. 4. Bu jüri bir kişiyi suçsuz bulursa o kişi ¾ olasılıkla gerçekten masumdur. 5. Her 10 kişiden 5 inde bu jüri doğru karar verebilmektedir. Jüri kararı Suçlu Beraat ka9l Doğru tutuklu (2) Yanlışlıkla beraat (1) Masum Bu 5 değişik durum sırasıyla, jürinin sensiovite, spesifite, PoziOf kesorim değeri, negaof kesiorm değeri ve tanısal doğruluğu gösterir. 6 durum ise olasılık oranı dır Yanlışlıkla tutuklu (4) Doğru beraat (3) Trisha Greenhalgh, BMJ 1997;315:

13 Tanısal test makaleleri için 10 anahtar soru

14 Soru 1: Bu test benim pra9ğimde işe yarar mı? Kullanışlılık Test %100 doğru, geçerli ve inanılır olsa bile bana yardımcı olur mu? DüzelOlebilir durumdaki bir hastalığın sağalgmında fayda sağlar mı? Böyle bile olsa kullanmakta olduğum teste tercih eder miyim? Hastalarım, SGK bu teson ücreoni karşılayabilir mi? Bu teso uygulamaya hastalarım izin verir mi? Tanı koyma sırasında diğer tanıları ekarte etmek için bana fayda sağlar mı? Tedavi planımı değişorir mi?

15 Soru 2: Test gerçek bir alun standart ile karşılaşurılmış mı? Test başka bir testle karşılaşgrılmış mı? AlGn standart test ile karşılaşgrılmış mı? Böyle bir araşgrmada algn standart için teson tanımlanıp tanımlanmadığı açıklanmalıdır. Bir çok hastalık için algn standart test yoktur Makalede, araşgrıcılar bazı testlerin mangklı kombinasyonlarının sonuçlarını sunmuş mu?

16 Soru 3: Geçerlilik dene9mi" uygun hasta grubu üzerinde yapılmış mı? Çok az araşgrmacı sağlıklı erkek Gp fakültesi öğrencileri gibi bir grubu "geçerlilik deneomi" için aldıklarını beyan ederler. Yayınların, 2/3 ünde yaş, semptom, ciddiyet skoru gibi spesifik seçilebilirlik kriterleri tanımlanmamışgr. Test Hafif ve ciddi hastalığı olanlarda Tedavi edilmiş ve edilmemiş hastalarda Sıkça karışan hastalıkları olanlarda denemelidir TesOn spesifite ve sensiovitesi prevelanstan bağımsız olarak sabit kalır PoziOf ve negaof kesorim değerleri prevelanstan etkilenir. PREVELANS çalışması yapılmalıdır

17 Soru 4: Çalışmada Doğrulama yanlı tutumuna na dikkat edilmiş mi?? Yeni bir tanısal teson değerlendirildiği grup aynı zamanda algn standart ile birlikte değerlendirilmiş mi? Çalışmaları çoğunda algn standart test sadece yeni teson poziof olduğu hastalarda çalışılmışgr. Bu durum açık bir bias oluşturur.

18 Soru 5: Beklen9 yanlı tutumu ndan korunmuş mu? BeklenO yanlı tutum u patolog ve benzeri disiplinlerdeki tanı hekimlerinin örnekleri değerlendirirken bilinç alg olarak olgudan etkilenmeleri sonucu ortaya çıkar. Örnek: bir elektro değerlendirilirken, göğüs ağrısının varlığından hekimin etkilenmesi ve karar veremediği olgularda EKG de poziof bulgu var demesi... Bütün değerlendirmeler KÖR olmalıdır

19 Soru 6: Tes9n tekrarlanabilir olduğu kanıtlanmış mı? Aynı gözlemci, hastalık karakterleri benzer olan iki ayrı hastada aynı teso tekrarladığında aynı sonucu alabiliyor mu? Genellikle belirli bir oranda aynı sonucun alınması zordur. Aynı hasta üzerinde teson farklı uygulayıcılar olduğunda da aynı sonucun alınabiliyor olması gereklidir.

20 Soru 7: Geçerlilik dene9mi" sonucunda tes9n özellikleri ortaya konmuş mu? Spesifite, sensiovite ve diğer özellikleri çok düşük neoce veriyorsa test kullanışlı değildir. TesOn geçerli değerleri yakalayabilmesi ölçtüğü sorun ile ilgilidir. Renk körlüğü testlerinin spesifite (%90) ve sensiovitesi (%85) ile ilgili targşma yapmayız. Renk körlüğünden şimdiye kadar ölen olmamışgr. Konjenitatl hipooroidizm taraması için Guthrie heelprick tesonin sensiovitesi %99, poziof kesorim değeri ancak %6 dır. Hastalığın ciddiyeo, çok yüksek yalancı pozioflik oranını hipooroidi hastalarını yakalayabilmemiz için kabul edilebilir bir oran haline sokar Hangisi daha iyidir? Mental retardasyonlu bireyler mi? Yalancı pozioflik nedeniyle yüzlerce norma bebeğe bir iki ek kan tetkinin yapılması mı?

21 Soru 8: Güven aralıkları verilmiş mi? Güven aralıkları istaosokte bir sonuçlar dizininin gerçekte hangi sınırlar içinde yer alabileceğini gösterir. Jüri yapgğı değerlendirme sonucu bir kaoli daha suçsuz olarak değerlendirseydi sensiovitesi %67 den /33 e düşmüş olacakg. PoziOf kesorim değeri de %33 den %20 ye düşeceko. Jüri sadece 10 olgu üzerinde bu değerlendirmeyi yapmışgr. Bu örnekteki çok ciddi değişiklik örneklemden kaynaklanmaktadır. Örneklem ne kadar büyükse güven aralığı o kadar daralır. İyi bir makalede güven aralıklarının çok dar sınırlarda olması gerekir.

22 Soru 9: Makul bir normal sınır sunulabilmiş mi? Eğer test non- dichotomous (sürekli) sonuç veriyor ise yani evet- hayır, poziof- negaof gibi bir değer vermiyorsa hangi değerler anormal kabul edilmelidir? Görece ve tehlikeli sınırları ortaya koyabilmek kompleks bir Gp bilimi işidir (kan basıncı gibi). Normal ve anormal arasındaki sınırı tedavi edildiğinde önlenebilecek hastalık etkileri belirler. Bu durumda en doğrusu olasılık oranı kullanılmasıdır

23 Soru 10: Test tanısal algoritmalar içinde diğer testler arasında yer alabilir mi? Örnek: Koroner arter darlığı hastalığı Anamnezde efor anjinası varlığı önemlidir. Bu hastalara EKG, efor teso ve sonra gerekirse kardiyak sinografi yapılır. Bu testlerde bozukluk varsa koroner arteriografi teso yapılır. Eğer, 100 sağlıklı hastaya koroner arteriografi yapılsa çok değişik spesivite, sensiovite, poziof ve negaof kesorim değerleri ile karşılaşırız. Bir tes9n tanısal değeri o tes9n "geçerlilik dene9mi nin yapıldığı popülasyon ve onun tanısal algoritmadaki yeri ile ilgilidir.

24 Olasılık oranları Sürekli değerler için normal sınır çoğu kez vardır. Normal ve anormal tanımı; değerin bir seviyeye ulaşmasıyla hastalık olma oranı arasındaki ilişki ile ortaya konur. PSA, protat kanseri taramasında kullanılır. Çoğu erkekte anojen vardır (0.5 ng/ml), ve çoğu protat kanserinde değer 20 ng/ml nin üzerindedir. PSA 7.4 ng/ml? Bu değer hem prostat kanseri hem de normal erkekte rastlanabilen değerdir. Bazı testlerde normal anormal sınırı belirgin değildir (gri zon).

25 Olasılık oranları PSA ve prostat kanseri ile ilgili bir çalışmada "geçerlilik deneomi" yapıldığında (prostat biyopsisi) değerler, ikili çapraz tablolarda incelenmesi, Her tablo için normal ve anormal değerlerin ortaya konması, Tablolardan değişik olasılık oranı ları hesaplanması ve bu hesapların karşılık geldiği anojen konsantrasyonlarının belirlenmesi gerekir. Sonucun gri zonlar içinde kaldığı durumlarda test sonucuna göre hastanın prostat kanseri olduğu söylenemez ama prostat kanseri riski X oranında artmışur denir.

26 Test öncesi olasılık Olasılık oranı bir çok teson yararını değerlendirmede çok önemlidir. Semptomu olmayan biriyle karşılaşalım. Toplumdaki 20 kişiden birinde semptomu olmadan demir eksikliği anemisi olduğu bilinir (%5). Bunun tanısal test bilimdeki adı test öncesi olasılık (pretest probability)=0.05

27 Test sonu olasılık Eğer demir eksikliği için tanısal testlere başlayacaksam, serum ferrion değeri az çok anemi hakkında bir fikir verir. Orta derecede azalmış ferrion konsantrasyonu (18-45 μg/ l), olasılık oranı:3 olur, Serum ferri9n düzeyi post- test probability : Olgunun demir eksikliği anemisi olasılığı 0.05x3 veya 0.15 (%15) Çok düşük ferrion konsantrasyonlarında ( <18 μg/l) olasılık oranı= 41 bulunur. Olasılık 0.05x41 veya 2.05 olur- :yaklaşık: %200 (kesin demir eksikliği anemisi).

28 Olgu Tiroid nodülü: Hamming nodül sertlik kategorisi 8, FNAB kesin tanı yok Pretest kanser: %1 Pretest kanser: %5 Post test kanser:%22 Post test kanser: %5 Hamming JF, et al Arch Intern Med 1990 Canadian Journal of Surgery, Vol. 44, No. 1, February

29 İyi bir tanısal test makalesi: Sonuç AlGn standart ile karşılaşgrma, Geçerlilik deneomi" nin yapılması, BeklenO ve Doğrulama yanlı tutumlarından uzak durma, Spesivite, SensiOvite, PKD, NKD, TD, LR, %95 CI gibi değerlerinin varlığı, TesOn kullanılır, geçerli olduğunun ortaya konması ve ekonomik analizlerin yapılmış olması gerekir.

30 Teşekkürler Ttahmin edildiginin tersine bilimde kanıta dayalı fikirler oldukça azdır... Bertrand Russell, 1928

31 Referanslar Greenhalgh T, BMJ 1997;315:540 3, Greenhalgh T, BMJ 1997;315:180 3 Greenhalgh T, BMJ 1997;315:243 6 Agalar F. Hızlı ve etkin makale değerlendirme yöntemleri, 2001 Ağalar F. Sayek İ. Klinik araşgrma yazıları nasıl değerlendirilmelidir? Kolon ve Rektum Hastalıkları Dergisi, 1996 Sayek İ, Ağalar F. Klinik araşgrma ilkeleri. Turkish Journal of Gastroenterology, 1996 Ağalar F, Sayek İ ve ark. Ulusal Travma Dergisi, 1997 Deniz T, Ağalar F ve ark. Ulusal Travma Acil Cerrahi Dergisi, 2008 Archibald S et al. Users guides to the surgical literature: how to use an arocle about a diagnosoc test.. Canadian Journal of Surgery, 2001

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Kanıta dayalı tıp Kanıta dayalı tıp, hekimlerin günlük kararlarını, mevcut en iyi kanıtın ışığında,

Detaylı

ŞİMDİ META-ANALİZ ZAMANI

ŞİMDİ META-ANALİZ ZAMANI ŞİMDİ META-ANALİZ ZAMANI Dr. Hakan Bozcuk T. Onkoloji BD. Akdeniz Üniversitesi, Antalya, 2014 + = PLAN Giriş (Metaanaliz nedir? ne değildir?) Bazı örnekler Hadi metaanaliz yapalım. Sonuç PLAN Giriş (Metaanaliz

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD 1 Soğuk su içmeyi engelleyerek soğuk algınlığını önleyebilir miyiz? Vitamin C vererek gribi önleyebilir

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Taraf tutma (Bias) önlenmiş

Taraf tutma (Bias) önlenmiş Hamdi Akan Ankara Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı hamdiakan@gmail.com 23 Ocak 2015 Toplumu iyi temsil ediyor = Hasta sayısı Doğru tasarım ve metodoloji Taraf tutma (Bias) önlenmiş Sağlam istatistik

Detaylı

GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI. Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015

GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI. Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015 GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015 Epidemiyolojik Araştırmalar I. GÖZLEMSEL 1. TANIMLAYICI 1.1. Toplumsal Populations (ekolojik çalışmalar, vb.)

Detaylı

Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir

Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir PSA nın tarihsel süreci ve klinik kullanımı 1. Tarama / Erken Tanı 2. Gelecekteki Kanseri öngörme 3. Evreleme T evresi N evresi M evresi

Detaylı

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Dr. Ö. Levent ÖZDAL Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Üroloji Kliniği, Ankara Tarihçe 1979 da Wang ve ark. Prostat dokusunda PSA yı pürifiye ettiler Serumda

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

MEDİKAL CİHAZLAR İÇİN KLİNİK VERİ DEĞERLENDİRME

MEDİKAL CİHAZLAR İÇİN KLİNİK VERİ DEĞERLENDİRME MEDİKAL CİHAZLAR İÇİN KLİNİK VERİ DEĞERLENDİRME 04.05.2016 AdviQual KLİNİK VERİ DEĞELENDİRMESİNİ NEDEN YAPIYORUZ? Cihazın Temel Gerekliliklere uygunluğunu göstermenin bir metodu Klinik Veri Değerlendirme

Detaylı

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR?

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR? COCHRANE LİBRARY Klinik incelemelerin tam metinlerinin yer aldığı; The Cochrane Database of Systematic Reviews (Cochrane Reviews), Database of Abstracts of Reviews of Effects (DARE), The Cochrane Central

Detaylı

PROBLEM BELİRLEME ve LİTERATÜR (ALANYAZIN) TARAMA

PROBLEM BELİRLEME ve LİTERATÜR (ALANYAZIN) TARAMA PROBLEM BELİRLEME ve LİTERATÜR (ALANYAZIN) TARAMA Araştırma Problemi Araştırma problem çözmeye yönelik bir süreçtir. Bu kapsamda Araştırmaya başlamak için ortaya bir problem konulması gerekir. Öncelikle,

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak Acil Serviste NSTEMI Yönetimi Dr. Özer Badak Sağ koroner Arter (RCA) Sol sirkumfleks Arter (LCx) Sol ön inen koroner arter (LAD) OLGU 3 Ö. Badak BAŞVURU Göğüs ağrısı / göğüste rahatsızlık hissi Bay Mehmet

Detaylı

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya Prostat Spesifik Antijen ve Günümüzdeki Gelişmeler Prostat Kanseri 2004 yılı öngörüleri Yeni tanı 230.110 Ölüm 29.900 Jemal A, CA Cancer J Clin 2004 Kanserler arasında görülme sıklığı #1 Tümöre bağlı ölüm

Detaylı

Dr. F. E. Topal Vizit)(TEORİK) Öğle tatili 13.30-17.20 Acil Serviste EKG Değerlendirilmesi(Servis-Hasta başı-vizit) Dr. F. E.

Dr. F. E. Topal Vizit)(TEORİK) Öğle tatili 13.30-17.20 Acil Serviste EKG Değerlendirilmesi(Servis-Hasta başı-vizit) Dr. F. E. 1 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI ACİL TIP STAJI D2 GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (19.10.2015-30.10.2015) 19 EKİM 2015 PAZARTESİ Vizit) 13.30-17.20 Acil Serviste EKG Değerlendirilmesi(Servis-Hasta

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Ovarian cancer screening and mortality in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS): a randomised controlled

Detaylı

AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop

AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop TIPTA VE DĠġ HEKĠMLĠĞĠNDE UZMANLIK EĞĠTĠMĠ YÖNETMELĠĞĠ MADDE 28 (1) Uzmanlık öğrencilerinin, uzmanlık sınavına girebilmeleri

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER

ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER ENDOSONOGRAFİ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER DR. EMRAH ALPER EUS eğitimi teorik bilgi ile desteklenen hands-on bir süreçtir Kendi kendine yada yabancı ülkedeki bir merkezde TEMEL endosonografik değerlendirmeyi

Detaylı

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir.

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir. TERCİH EDİLEN YAKLAŞIM MODELİ KILAVUZLARI İÇİN ÖZET KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMELER Giriş Bunlar Akademinin tercih edilen yaklaşım modeli kılavuzlarının özet kriterleridir. Tercih edilen yaklaşım model

Detaylı

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Klinik gözlemlerle, endokrin bezleri içeren neoplastik sendromlar tanımlanmıştır. Paratiroid, hipofiz, adrenal,tiroid ve

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN

ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN ACS de yeni biyolojik markırlar MEHMET KOŞARGELİR HNH 2014-DEDEMAN Biyomarkırlar (Tanı) Sınıf 1: Faydalı (Kanıt seviyesi:a) Kardiak spesifik troponin (troponin I veya T hangisi kullanılıyorsa) ACS semptomları

Detaylı

Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY

Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY Klinik Araştırma Nedir? Prof. Dr. Şule OKTAY KAPPA Eğitim Danışmanlık ve Araştırma Ltd. Şti. İKU Kılavuzunda Klinik Araştırma Tanımı 2 Bir veya birden fazla merkezde, araştırma ürününün/ürünlerinin klinik,

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

Hekim hasta ile karşılaştığı andan itibaren sorunu. Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması DERLEME / REVIEW

Hekim hasta ile karşılaştığı andan itibaren sorunu. Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması DERLEME / REVIEW DERLEME / REVIEW Halk Sağlığı / Public Health Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Cilt: 5 Sayı: 2 Nisan 2014 Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması Figen

Detaylı

Üretim Süreci: Girdi İşlem Ürün (Sonuç) Araştırma Süreci: Hangi alanda olursa olsun araştırma bir BİLGİ ye ulaşma sürecidir.

Üretim Süreci: Girdi İşlem Ürün (Sonuç) Araştırma Süreci: Hangi alanda olursa olsun araştırma bir BİLGİ ye ulaşma sürecidir. BİYOİSTATİSTİK Üretim Süreci: Girdi İşlem Ürün (Sonuç) Araştırma Süreci: Hangi alanda olursa olsun araştırma bir BİLGİ ye ulaşma sürecidir. Veri Analiz Bilgi El ile ya da birtakım bilgisayar programları

Detaylı

GAZĠANTEP HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE MÜDÜRÜ DR. EGE HAMAVĠOĞLU

GAZĠANTEP HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE MÜDÜRÜ DR. EGE HAMAVĠOĞLU GAZĠANTEP HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE MÜDÜRÜ DR. EGE HAMAVĠOĞLU Gaziantep 2011 yılı Ocak ayında Aktif Kanser Kayıt çalışmalarına başlamıştır. Referans tarihi ise 01.01.2010 dur. Gaziantep ili nüfusu

Detaylı

METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR:

METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR: METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR: GENEL ÖZELLİKLERİ ve KULLANIM ALANLARI DÜTF HSAD Nisan 2010 1 Dersin Amacı: Bu dersin sonunda öğrencileri metodolojik tipte (yöntemsel) epidemiyolojik

Detaylı

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deneysel Araştırma Modelleri Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deney Nedir? Deney yapan kişi tarafından bir yada daha çok değişkene müdahale edilerek bu müdahalenin başka bir değişkene etkisini

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ. Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ. Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı PROSTAT KANSERİNDE YENİ DERECELENDİRME SİSTEMİ Prof. Dr. Işın Kılıçaslan İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı GLEASON DERECELENDİRME SİSTEMİ GLEASON SKORU Hastalığın evresi Biyokimyasal ve

Detaylı

Medikal Araştırma Tasarımları. Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd

Medikal Araştırma Tasarımları. Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd Medikal Araştırma Tasarımları Doç. Dr. Oktay ÖZDEMİR Yorum Danışmanlık Ltd 1 Tıpta Araştırma Düzenleri Gözlemsel Çalışmalar Tanımlayıcı çalışmalar Retrospektif (Vaka-kontrol) araştırmalar Kesitsel araştırmalar

Detaylı

Best Practice Nedir? Hasta odaklı yaklaşımı ile bilimsel güvenilirlikle sonuçlar sunan yeni bir bakış açısı

Best Practice Nedir? Hasta odaklı yaklaşımı ile bilimsel güvenilirlikle sonuçlar sunan yeni bir bakış açısı HOŞGELDİNİZ Best Practice Nedir? Sağlık sektörü kullanıcılarının tanı /teşhis ve tedavi süreçlerinde en iyi klinik kararı verebilmelerine yardımcı olan ve güncel bilgi ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen,

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

PROF.DR. KADİR BAYKAL GATA HAYDARPAŞA EĞİTİM HASTANESİ ÜROLOJİ KLİNİĞİ

PROF.DR. KADİR BAYKAL GATA HAYDARPAŞA EĞİTİM HASTANESİ ÜROLOJİ KLİNİĞİ PROF.DR. KADİR BAYKAL GATA HAYDARPAŞA EĞİTİM HASTANESİ ÜROLOJİ KLİNİĞİ Lokalize prostat Ca: 1-radikal prostatektomi 2- radyoterapi RP sonrası rezidü PSA olmaması gerekir. PSA nın total olarak ortadan kaldırılmasından

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır.

Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır. GİRİŞ: Tiroidin en sık görülen benign tümörleri foliküler adenomlardır. Foliküler adenomlar iyi sınırlı tek lezyon şeklinde olup, genellikle adenomu normal tiroid dokusundan ayıran kapsülleri vardır. Sıklıkla

Detaylı

RUHSAT DIŞI İLAÇ KULLANIMINDA ZORLUKLAR

RUHSAT DIŞI İLAÇ KULLANIMINDA ZORLUKLAR RUHSAT DIŞI İLAÇ KULLANIMINDA ZORLUKLAR Tıbbi Onkolog gözüyle Dr. Mutlu DOĞAN Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniği 5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi 21 Mart 2014 Tanım ruhsat

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

Pnömoni tedavisinde biyomarkırların kullanımı. Dr. Münire Çakır Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A. D.

Pnömoni tedavisinde biyomarkırların kullanımı. Dr. Münire Çakır Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A. D. Pnömoni tedavisinde biyomarkırların kullanımı Dr. Münire Çakır Süleyman Demirel Üniversitesi Göğüs Hastalıkları A. D. Biyomarkır Özel bir patolojik ya da fizyolojik durumla ilişkili herhangi bir biyomolekül

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İDDİALARINA İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İDDİALARINA İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERİN İDDİALARINA İLİŞKİN KILAVUZ SÜRÜM 1.0 Amaç MADDE 1-5324 Sayılı Kozmetik Kanunu nun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi Kozmetik ürünlerin

Detaylı

NEONATOLOJİDE YENİLİKLER. Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği

NEONATOLOJİDE YENİLİKLER. Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği NEONATOLOJİDE YENİLİKLER Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği Preterm bebeklerde NEK in önlenmesinde probiyotikler Meta-analiz Probiyotiklerin etkileri GIS in

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ STRES EKOKARDİYOGRAFİ İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD.

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. Kasım-1999 HK 41 yaş, erkek Öğretmen Gaziantep Yakınması: Yok Bir yıl önce tesadüfen HBsAg

Detaylı

Adım Adım Kanser Kayıtçılık. Uz. Dr. Güledal Boztaş Kanser Daire Başkanılığı Kanser Kayıt & Epidemiyoloji Birimi boztasguledal@yahoo.

Adım Adım Kanser Kayıtçılık. Uz. Dr. Güledal Boztaş Kanser Daire Başkanılığı Kanser Kayıt & Epidemiyoloji Birimi boztasguledal@yahoo. Adım Adım Kanser Kayıtçılık Uz. Dr. Güledal Boztaş Kanser Daire Başkanılığı Kanser Kayıt & Epidemiyoloji Birimi boztasguledal@yahoo.com Sunum Planı Kanser Kayıtçılığı nedir? Neden kanser kayıtçılığı yapılmalıdır?

Detaylı

GİRİŞİMSEL İŞLEMLER HAKKINDA DERNEK GÖRÜŞLERİMİZ & SAĞLIK BAKANLIĞI NA VE SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA YAZDIĞIMIZ YAZILAR

GİRİŞİMSEL İŞLEMLER HAKKINDA DERNEK GÖRÜŞLERİMİZ & SAĞLIK BAKANLIĞI NA VE SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA YAZDIĞIMIZ YAZILAR GİRİŞİMSEL İŞLEMLER HAKKINDA DERNEK GÖRÜŞLERİMİZ & SAĞLIK BAKANLIĞI NA VE SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA YAZDIĞIMIZ YAZILAR T.C.Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Birliği Başkanlığı na ve Sosyal Güvenlik Kurumu

Detaylı

Kanser Taramalarında Güncel Durum Dr. S. Hatice TURAN Kanser Daire Başkanlığı 312 565 60 33 hturan2005@yahoo.com.tr

Kanser Taramalarında Güncel Durum Dr. S. Hatice TURAN Kanser Daire Başkanlığı 312 565 60 33 hturan2005@yahoo.com.tr w w w. k a n s e r. g o v. t r Kanser Taramalarında Güncel Durum Dr. S. Hatice TURAN Kanser Daire Başkanlığı 312 565 60 33 hturan2005@yahoo.com.tr 2015 Yılı Kanser Taramaları 2015 yılında Halk Sağlığı

Detaylı

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ

Halk Sağlığı. YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı YDÜ Tıp Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ Halk Sağlığı, organize edilmiş toplum çalışmaları sonunda; - çevre sağlığı koşullarını düzelterek - bireylere sağlık bilgisi vererek - bulaşıcı hastalıkları

Detaylı

KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL

KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL KLİNİK ARAŞTIRMALAR : Klinik araştırmalar genel olarak klinik bilimlerinde hasta bireyler üzerinde yapılan araştırmalar olup bu tip araştırmalar yeni bir teşhis veya

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD Kanser Kayıtçılığı Amaç, kanserin boyutunu belirlemek ve gelecekteki durumu hakkında öngörüde bulunmak Tanımlanmış bir

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kardiyoloji Yıl/yarıyıl 4/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S) Dersin dili Kodu Kardiyoloji

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDİYOLOJİ Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 402 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi:2 Yıl ve Dönemi 4. sınıf & 7. ya da 8. sömestr AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Bilimsel Makale Hazırlama ve yayımlama

Bilimsel Makale Hazırlama ve yayımlama Bilimsel Makale Hazırlama ve yayımlama İÇERİK BİLİMSEL ESER BİLİMSEL MAKALE BİLİMSEL MAKALE TÜRLERİ MAKALE YAZIM AŞAMALARI Bilimsel Eserler Özgün araştırma sonuçlarını tanımlayan, yazılmış ve basılmış

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Klinik Araştırmalarda Gerekli Minimum Örneklem Genişliğinin Önceden Tahmin Edilmesi

Klinik Araştırmalarda Gerekli Minimum Örneklem Genişliğinin Önceden Tahmin Edilmesi Klinik Araştırmalarda Gerekli Minimum Örneklem Genişliğinin Önceden Tahmin Edilmesi Nihan ÖZEL En az kaç kişi ile çalışılması gerekmektedir? http://www.e-picos.com/poll.php MINI TEST Örneklem Genişliği

Detaylı

Nütrisyonel tarama metodları

Nütrisyonel tarama metodları Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME,

Detaylı

Adneksial kitlelerde malignite araştırması

Adneksial kitlelerde malignite araştırması Adneksial kitlelerde malignite araştırması Dr. Tevfik Yoldemir Marmara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. tevfik@yoldemir.com Kistin iç duvarı kistin içeriği Uniloküler kist / uniloküler solid

Detaylı

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar 1. Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme Ve Farmakokinetik Araştırma-Uygulama Merkezi (ARGEFAR) 2. Central

Detaylı

Radyasyon onkologları ne diyor?

Radyasyon onkologları ne diyor? Radyasyon onkologları ne diyor? Bu çalışmalar eski Yeni aletlerimiz var (IMRT, IGRT, Robotik RT) En sevdiğim robotik radyocerrahi Yakında Proton tedavisi ve MİRT gelecek Dozlar çok arttırıldı Bizim hasta

Detaylı

Capture-Recapture. Yakala-tekrar yakala

Capture-Recapture. Yakala-tekrar yakala Capture-Recapture Yakala-tekrar yakala 1 2 Epidemioyologlar İnsanları, olayları, hastaları tek tek saymak isterler 3 20.yy başlarında epidemiyologlar saymaya devam ederken, hayvan bilimciler bunun imkansızlığını

Detaylı

MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM PROGRAMI

MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM PROGRAMI İstanbul Tıp Fakültesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalları 26-27 Şubat 2016 26 Şubat 2016 - Benign Prostat Hastalıkları / 27 Şubat 2016 - Prostat ve Mesane Kanserleri İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Uygulama (Saat/Hafta) Tıpta Nobellik Buluşlar SEC150 1 2 0 2. Yarıyılı

Uygulama (Saat/Hafta) Tıpta Nobellik Buluşlar SEC150 1 2 0 2. Yarıyılı Dersin Adı Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) Tıpta Nobellik Buluşlar SEC150 1 2 0 2 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans Dersin Koordinatörü Prof.

Detaylı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Çevre Kişi Etken Olumlu Olumsuz Sağlık sürer Hastalık Đyileşir Kronikleşir Sakat bırakır Öldürür Hastalığın

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK

LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK Dr. MEHMET H. KÖSEOĞLU İZMİR ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Laboratuvar tanı testlerinin hastalık tanısı koymada önemli bir yeri vardır. Laboratuvar testleri tıbbi

Detaylı

Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles

Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles 3 www.bowelscreeningwales.org.uk Galler de yapılan Bağırsak Taraması nı Anlamak Bağırsak kanseri taraması neden yapılmalı? Bağırsak taraması bağırsak

Detaylı

START Çalışmasının Sonuçları: Antiretroviral Tedavide Yeni Bir Dönem mi Başlıyor?

START Çalışmasının Sonuçları: Antiretroviral Tedavide Yeni Bir Dönem mi Başlıyor? START Çalışmasının Sonuçları: Antiretroviral Tedavide Yeni Bir Dönem mi Başlıyor? Dr. Sabri Atalay İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği KLİMİK

Detaylı

YAŞLILIK VE KANSER. Kanser Nedir?

YAŞLILIK VE KANSER. Kanser Nedir? YAŞLILIK VE KANSER ------------------------------------------------ Doç Dr M Mahir ÖZMEN Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi Kliniği-ANKARA -----------------------------------------------

Detaylı

Sunum planı. Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri

Sunum planı. Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi Dr. Ömer Uzel Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Sunum planı Radyasyonun damarlar üzerindeki etkisi Radyocerrahi İntrakranyal

Detaylı

İLERİ ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ ARAŞTIRMA DESENİ RESEARCH DESIGN

İLERİ ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ ARAŞTIRMA DESENİ RESEARCH DESIGN İLERİ ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ ARAŞTIRMA DESENİ RESEARCH DESIGN 4 Prof. Dr. Mustafa Ergün Araştırma Desenleri (modelleri) Araştırmanın alt problemlerine yanıt aramak veya denenceleri test etmek için yapılan

Detaylı

Prostat kanserinde hormonal tedavi ve komplikayonları

Prostat kanserinde hormonal tedavi ve komplikayonları Prostat kanserinde hormonal tedavi ve komplikayonları Dr Haluk ONAT Anadolu Sağlık k Merkezi Hastansei Medikal Onkoloji Gebze, Kocaeli Prostat kanseri Hormonal tedavi Metastatik hastalıkta hormonal tedavi

Detaylı

EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD

EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD KILAVUZLAR NE DİYOR D? EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD EAU KılavuzuK Radikal prostatektomi (RP) Endikasyonları Düşük ve orta riskli lokalize prostat kanserli hastalar (ctb-t2 ve Gleason

Detaylı

KARAR AĞACI OLUŞTURMA

KARAR AĞACI OLUŞTURMA KARAR AĞACI OLUŞTURMA Elif Sözeri-Mine Buluş-Nurgün Platin 20. Ulusal Kanser Kongresi 19-23 Nisan 2013 Antalya Hemşirelik Bilgisi Teknik Bilgi Temel Bilimler Rehber/Stan. Sosyal Bilimler Teknik Beceri

Detaylı

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ 1 / 6 1. Amaç: Bu prosedür, UÜ-SK da yatan tüm hastaların aynı kalitede bakım hizmeti almasını tanı-tedavi hizmetlerinin planlı bir şekilde yürütülmesini ve kayıt altına alınmasını amaçlamaktadır. 2. Kapsam:

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 24.03.2014 CureMed te tanımlanmış anamnez modüller eklendi. 01 FTR Tedavi Formu prosedüre tanımlandı. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme

Detaylı

Neyi araştırıyorum? Kanıta nasıl ulaşabilirim? Elde ettiğim kanıtla ne yapmalıyım?

Neyi araştırıyorum? Kanıta nasıl ulaşabilirim? Elde ettiğim kanıtla ne yapmalıyım? Kanıta Dayalı tıp nedir? ( Yrd.Doç.Dr. İlker KELLE) Var olan en iyi kanıtların, mantıklı, bilimsel ve açık bir şekilde kullanılarak, hastaların bakımı hakkında karar verilmesidir Pratikte ise; hekimin

Detaylı

Bu kılavuz için kanıt derlemesi, daha önceki, ayrıntılı iki derleme sürecine

Bu kılavuz için kanıt derlemesi, daha önceki, ayrıntılı iki derleme sürecine Çevrimiçi Takviye Materyal YÖNTEMLER VE SÜREÇ Bu kılavuz için kanıt derlemesi, daha önceki, ayrıntılı iki derleme sürecine dayanmaktadır. Bunların birincisi 2000 yılında yapılan Ulusal Sağlık Enstitüleri

Detaylı

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikr. AD. Epidemiyoloji Nedir? Sağlıkla ilgili

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ Kardiyoloji Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 607 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi: Yıl ve Dönemi 011-01 6. SINIF AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri Prof.Dr.Abdurrahman

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı